1104/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1104 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1104/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Απριλίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: χ1, ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευαγγελία Σταμούλη.

Των αναιρεσίβλητων: 1....., 2. ......., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ευγενία Ασημακοπούλου, 3. ....., 4......, 5. ......, 6. ....., 7. ...... και 8. ......, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-12-2003 αγωγή των ήδη 1ου , 2ου, 3ου και 4η αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1588/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 6911/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-2-2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 13-3-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις ...., ...., ...., ...., ..... και ......, αντίστοιχα, εκθέσεις επίδοσης του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ...... προκύπτει, ότι, κατόπιν έγγραφης παραγγελίας της πληρεξούσιας δικηγόρου των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων που επισπεύδουν τη συζήτηση, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση κατά τη δικάσιμο αυτή (της 2-4-2008) επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους τρίτο, τέταρτη, πέμπτο, έκτο, έβδομο και όγδοη, αντίστοιχα, από τους αναιρεσιβλήτους, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν κατά τη συζήτηση της εν λόγω αίτησης, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε υπέβαλαν έγγραφη δήλωση για παράστασή τους στο ακροατήριο κατά τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ.1 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία των τρίτου έως και όγδοης από τους αναιρεσιβλήτους.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 480Α' του ΚΠολΔ, όπως προστέθηκαν με εκείνες του άρθρου 11 του ν.1562/1985, από τις οποίες η διάταξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 12 του ν.2207/1994 και ήδη ισχύει "1. Κάθε συγκύριος οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή χωριστές οικοδομές έχει δικαίωμα να ζητήσει την αυτούσια διανομή του οικοπέδου με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας κατ' ορόφους ή μέρη ορόφων ή με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία έχουν ανεγερθεί οι χωριστές οικοδομές, με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων.

Το δικαστήριο αποφασίζει τη διανομή με τον τρόπον αυτόν αν είναι εφικτή και δεν αντιβαίνει στο συμφέρον των λοιπών συγκυρίων .... 2. Αν πρόκειται για οικόπεδο ακάλυπτο και οικοδομήσιμο και η αυτούσια διαίρεσή του είναι ανέφικτη, το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει την αυτούσια διανομή του με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων, με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων.

Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται αναλόγως". Κατά την αληθινή έννοια των αμέσως πιο πάνω διατάξεων, σε συνδυασμό ερμηνευομένων και εφαρμοζομένων ενόψει και του σκοπού για τον οποίο τέθηκαν ως νέο δίκαιο, είναι επιτρεπτή, αν είναι εφικτή και δεν αντιβαίνει στο συμφέρον όλων των συγκυρίων, η αυτούσια διανομή οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή χωριστές οικοδομές, καθώς και ακάλυπτου και οικοδομήσιμου οικοπέδου, με τη σύσταση μεν χωριστής ιδιοκτησίας κατ' ορόφους ή με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου, στα οποία έχουν ανεγερθεί οι χωριστές οικοδομές, στην πρώτη περίπτωση, με τη σύσταση δε χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων, στη δεύτερη περίπτωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.δ.1024/1971 και υπό την επιφύλαξη πάντοτε των πολεοδομικών διατάξεων.

Με τα δεδομένα αυτά, αυτούσια διανομή ακάλυπτου και οικοδομήσιμου οικοπέδου με σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας σε μέλλουσα να ανεγερθεί σ' αυτό οικοδομή, ύστερα από αίτηση κάποιου από τους συγκοινωνούς δεν είναι νόμω δυνατή. Εξάλλου, από τις διατάξεις του άρθρου 481 Α' του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 216 παρ. 1, 219 παρ. 1, 2, 223 και 224 του ίδιου Κώδικα προκύπτει, ότι το αίτημα για αυτούσια διανομή με σύσταση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας μπορεί να υποβληθεί και με τις προτάσεις οποιουδήποτε από τους συγκύριους διαδίκους κατά την πρώτη στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο συζήτηση της αγωγής περί διανομής, διαφορετικά είναι απορριπτέο ως απαράδεκτο.

Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 800 ΑΚ, 480 παρ.1, 480Α και 481 αριθ. 1 ΚΠολΔ, κατά την οποία το δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να διατάξει απόδειξη, αν κρίνει ότι η αυτούσια διανομή είναι προδήλως δυνατή, αδύνατη ή ασύμφορη, προκύπτει, ότι η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί του προδήλως δυνατού, αδυνάτου ή ασυμφόρου της αυτούσιας διανομής είναι κρίση περί πραγματικών γεγονότων και γι'αυτό είναι αναιρετικά ανέλεγκτη, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν συντρέχει περίπτωση παράβασης των διδαγμάτων της κοινής πείρας ή έλλειψης νόμιμης βάσης κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 1β' και 19 ΚΠολΔ.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την ένδικη, από 22.12.2003 (με αριθμό έκθ.κατάθ. 186.551/22.12.2003), αγωγή οι ενάγοντες και ήδη τέσσερις πρώτοι αναιρεσίβλητοι ζήτησαν τη με πλειστηριασμό πώληση του κοινού αυτών και των αντιδίκων τους ακινήτου (ακάλυπτου οικοπέδου, εμβαδού 203 τετρ.

μέτρων, που βρίσκεται στο ..... Αθηνών), ενόψει του ότι η αυτούσια διανομή του είναι προδήλως αδύνατη και ασύμφορη. Ο πρώτος εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων με τις από 28.12.2004 πρωτόδικες προτάσεις του, ζήτησε την αυτούσια διανομή του κοινού ακινήτου με τη σύσταση αποκλειστικά σ'αυτό οριζόντιας ιδιοκτησίας επί της μέλλουσας να ανεγερθεί στο ίδιο πολυόροφης οικοδομής, αποτελουμένης από τέσσερις (4) ορόφους με υπόγειο και πιλοτή.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την εκκαλούμενη απόφαση, αφού απέρριψε ως μη νόμιμο το αμέσως πιο πάνω αίτημα του αναιρεσείοντος, διέταξε τη με πλειστηριασμό πώληση του επίκοινου ακινήτου, κρίνοντας, μετά την εκτίμηση των αποδείξεων, ότι η αυτούσια διανομή του σε μέρη ανάλογα προς τις μερίδες των διαδίκων είναι προδήλως αδύνατη, αλλά και απαγορευμένη, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του ν.690/1948.

Με την έφεσή του ο αναιρεσείων εξέφρασε το παράπονο κατά της εκκαλούμενης απόφασης, ότι το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο έσφαλε, δεχόμενο, ότι ο υποδεικνυόμενος από μέρους του τρόπος αυτούσιας διανομής του κοινού ακινήτου με σύσταση οροφοκτησίας δεν ήταν νόμιμος, ενόψει του ότι, με τις πρωτόδικες προτάσεις του, ζήτησε αυτός την αυτούσια διανομή του πιο πάνω ακινήτου, υπό την επίκληση της διάταξης του άρθρου 480 Α' παρ. 2 του ΚΠολΔ, χωρίς να κάνει λόγο για σύσταση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας, περαιτέρω δε ότι "το αληθές νόημα των ισχυρισμών του ήταν η αυτούσια διανομή δια της συστάσεως επί του κοινού καθέτου ιδιοκτησίας".

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, ειδικότερα, τα ακόλουθα: "Από την επισκόπηση των και ήδη προσκομιζόμενων πρωτοδίκως κατατεθεισών προτάσεων του πρώτου εναγόμενου - τώρα εκκαλούντος προκύπτει ότι αυτός ρητώς και ειδικώς ζήτησε την αυτούσια διανομή τού, κατά τα συνομολογηθέντα, επικοίνου ακαλύπτου (εντός σχεδίου) οικοπέδου, με σύσταση αποκλειστικώς επ' αυτού οριζόντιας ιδιοκτησία επί μιας μέλλουσας να ανεγερθεί επ' αυτού οικοδομής, ήτοι "...πολυορόφου οικοδομής αποτελούμενης από 4 ορόφους, με υπόγειο και Pilotis με κάλυψη 70% εκ μέτρων τετραγωνικών 142,10, συνολικό εμβαδόν ορόφων 527,80 τμ, με ημιϋπαίθριους χώρους 105,56 τμ και εξώστες εξ ετέρων 105,56 τμ...".

Παράλληλη ή επικουρική ορισμένη κα ειδική αίτηση για (αυτούσια) διανομή του ακινήτου με άλλο τρόπο και ειδικότερα με σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας δεν εμπεριέχεται στις εν λόγω προτάσεις. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, που δέχθηκε τα ίδια και απέρριψε ως μη νόμιμη την υποβληθείσα αίτηση δεν έσφαλε, αλλά ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε το νόμο, όσα δε για το αντίθετο προβάλλονται με τους ενιαίους λόγους της εφέσεως και ειδικότερα ότι η εκκαλουμένη δεν έλαβε υπόψη της το αληθές περιεχόμενο του υποβληθέντος με τις ως άνω προτάσεις αιτήματος (ήδη εκκαλούντος συγκυρίου κοινωνού) για (αυτούσια) διανομή του οικοπέδου με σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας, είναι ουσιαστικώς αβάσιμα και η έφεση απορριπτέα ως τέτοια στο σύνολο της.

Σημειώνεται τέλος ότι το αίτημα αυτό δεν θα μπορούσε παραδεκτώς να υποβληθεί το πρώτο στο παρόν Δικαστήριο, ενόψει μη συνδρομής των όρων της βραδείας κατά το άρθρο 269 σε συνδ. 525 παρ.2 και 527 ΚΠολΔ προβολής του". Ακολούθως, το Εφετείο, αφού δέχθηκε, ότι το δικαστήριο δεν έχει την εξουσία να επιλέξει αυτεπαγγέλτως τον τρόπο της αυτούσιας διανομής, "αλλά επιλαμβάνεται σχετικώς μόνο κατόπιν ρητού αντίστοιχου και με τις (πρωτόδικες) προτάσεις υποβαλλόμενου αιτήματος κοινωνού", απέρριψε ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη την έφεση του αναιρεσείοντα, χωρίς να εισέλθει στην ουσία της υπόθεσης.

Έτσι, που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 798, 799, 800 και 801 ΑΚ, 480, 480Α, 481, 484 παρ. 1 και 486 ΚΠολΔ, γι' αυτό και ο αντίθετος πρώτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης προϋποθέτει την έρευνα της ουσίας της υπόθεσης και τη διατύπωση αποδεικτικού πορίσματος και όχι την απόρριψη ισχυρισμού μη νόμιμου, αόριστου ή απαράδεκτου ή για οποιονδήποτε άλλο τυπικό λόγο (Ολ.ΑΠ 3/1997, Ολ.ΑΠ 44/1990). Ο δεύτερος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίον προβάλλεται η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο παρέλειψε να κρίνει περί του αιτήματος του πρώτου εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντα, που υποβλήθηκε με τις πρωτόδικες προτάσεις του, επαναφέρθηκε δε ενώπιόν του με την έφεσή του κατά της εκκαλούμενης απόφασης, με την οποία διατάχθηκε η με πλειστηριασμό πώληση του κοινού των διαδίκων ακινήτου (ακάλυπτου οικοπέδου, εμβαδού 203 τετρ.

μέτρων), περί της αυτούσιας διανομής του εν λόγω ακινήτου και, έτσι, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού το Εφετείο απέρριψε ως μη νόμιμο το αμέσως πιο πάνω αίτημα, δεχόμενο ότι αφορούσε αποκλειστικά τη σύσταση στο κοινό ακίνητο οριζόντιας ιδιοκτησίας επί της μέλλουσας να ανεγερθεί σ'αυτό πολυόροφης οικοδομής, ενώ αίτημα περί αυτούσιας διανομής του ίδιου ακινήτου με σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας "δεν θα μπορούσε παραδεκτώς να υποβληθεί το πρώτο στο παρόν Δικαστήριο ενόψει μη συνδρομής των όρων της βραδείας κατά το άρθρο 269 σε συνδ. 525 παρ. 2 και 527 ΚΠολΔ προβολής του".

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-2-2007 αίτηση του χ1 για αναίρεση της 6911/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 13 Μαΐου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ