10/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 10 / 2016 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 10/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Σεπτεμβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ" που εδρεύει την …, και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. Ανώνυμης Τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 4.Ελληνικού Δημοσίου που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και 5. του ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκαν η 1η από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μάριο Παναγιωτόπουλο, η 2η από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ανδριανή Παπαδοπούλου, η 3η από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ιωάννα Αχουζαρίδη-Γαλάνη που δήλωσε την αλλαγή της επωνυμίας της 3ης αναιρεσίβλητης στην νέα "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΕΤΑΙΡΙΑΣ" και τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK", το 4ο εκπροσωπήθηκε από τον την Μαριέττα Βλαχοπάνου, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και το 5ο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Γεωργία Αθανασάκου, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-7-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7501/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 4138/2013 του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 2-12-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσίβλητοι, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 19-9-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από την .../28-2-2014 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αθηνών Χ. Φ., ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης και κλήση για παράσταση, κατά τη συζήτησή της, στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσείουσα, με επιμέλεια της εκ των αναιρεσιβλήτων Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος Α.Ε. Άρα, εφ’ όσον η αναιρεσείουσα δεν εμφανίσθηκε κατά την ως άνω δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε, με τη σειρά της, από το οικείο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, πρέπει η συζήτηση της υπόθεσης να χωρήσει, παρά την απουσία της (αρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Όταν το διατακτικό της απόφασης στηρίζεται αυτοτελώς, σε περισσότερες επάλληλες, κύριες και επικουρικές αιτιολογίες και με την αναίρεση δεν πλήττονται όλες ή δεν πλήττεται αποτελεσματικά η μία απ’ αυτές, οι λόγοι αναίρεσης, που προσβάλουν τις λοιπές απορρίπτονται ως αλυσιτελείς, διότι το διατακτικό στηρίζεται όχι σε όλες συγχρόνως τις αιτιολογίες, αλλά μόνο στη μία και μάλιστα, πρωτίστως, στην κύρια και επικουρικά, στις λοιπές (Ολ ΑΠ 25/2003, 25/1994).

Στην προκειμένη περίπτωση, η προσβαλλόμενη απόφαση έκρινε επί αγωγής της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας, με την οποία αυτή επικαλούμενη: α) ρύθμιση των χρεών της, δυνάμει του από 13-5-2002 ιδιωτικού συμφωνητικού, που υπογράφηκε μεταξύ αυτής και των εναγομένων πιστωτών της, ήδη αναιρεσιβλήτων, στα πλαίσια εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 44 του Ν. 1892/1990 και επικύρωση της συμφωνίας αυτής με την υπ’ αριθμ. 6746/16-7-2002 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και β) την επελθούσα, μετά την κατάρτιση της συμφωνίας, αιφνίδια υποτίμηση της αγοραστικής αξίας του καπνού (δεδομένου ότι η πώληση καπνού αποτελούσε την εμπορική της δραστηριότητα) και του δολαρίου σε σχέση με το ευρώ, ζήτησε, (πλην άλλων που δεν αποτελούν αντικείμενο της αναιρετικής δίκης): 1) κυρίως μεν, να αναπροσαρμοσθούν κατ’ άρθρο 288 ΑΚ οι απαιτήσεις των εναγομένων και των τρίτων, όπως αυτές περιορίσθηκαν με την ανωτέρω συμφωνία ρύθμισης των χρεών της, στα αναφερόμενα στην αγωγή ποσά και να αναγνωρισθεί, ότι, μετά την ως άνω αναπροσαρμογή και τις γενόμενες από την ίδια (αναιρεσείουσα) καταβολές, οι αναιρεσίβλητοι πιστωτές της δεν διατηρούν αξίωση κατ’ αυτής και 2) επικουρικά, να αναπροσαρμοσθεί κατ’ άρθρο 388 ΑΚ, το υπόλοιπο των οφειλών της κατά ποσοστό 100%, άλλως 91,67% και να ανέλθει για τους αναιρεσιβλήτους πιστωτές της και για τους τρίτους μη διαδίκους λοιπούς πιστωτές της στα αναφερόμενα στην αγωγή της ποσά. Όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, το Εφετείο απέρριψε ως μη νόμιμη την αγωγή, ως προς τα ανωτέρω αιτήματά της, κύριο και επικουρικό, με κύρια και επάλληλη αιτιολογία. Ειδικότερα, δέχθηκε με την κύρια μεν αιτιολογία, ότι κατά τον χρόνο άσκησης της αγωγής, στις 18-7-2005, είχε ανατραπεί αυτοδικαίως η συμφωνία, με την οποία ρυθμίσθηκαν τα χρέη της αναιρεσίβλητης με τους πιστωτές της, σύμφωνα με ρητό όρο αυτής, εξαιτίας μη εκπλήρωσης των όρων της, μέσα στην προβλεπόμενη από την ίδια (συμφωνία) τριετή προθεσμία από τη δημοσίευση της προαναφερθείσης επικυρωτικής της συμφωνίας αποφάσεως του Εφετείου, η οποία, άλλωστε, είχε ανακληθεί με την αριθμ. 1639/2007 μεταγενέστερη απόφαση του Εφετείου, ενόψει δε του ότι το παρεχόμενο από τις διατάξεις των άρθρων 288 και 388 ΑΚ δικαίωμα είναι διαπλαστικού χαρακτήρα και δεν επιτρέπεται αναδρομική επιδίωξη της διάπλασης πέρα από το χρόνο άσκησης της αγωγής, τα αιτήματα της αναιρεσείουσας για αναπροσαρμογή των διαμορφωθέντων με την επίμαχη σύμβαση παροχών της καθίστανται, πλέον, χωρίς αντικείμενο. Και με την επάλληλη δε αιτιολογία: α) ότι η υποτίμηση του δολαρίου έναντι του ευρώ και η μείωση της αγοραστικής αξίας του καπνού, κάτω από τις κρατούσες, κατά τον επίδικο χρόνο, συνθήκες ρευστότητας της εσωτερικής και διεθνούς οικονομίας, δεν συνιστούν, από μόνα τους, γεγονότα έκτακτα και απρόβλεπτα για να θέσουν σε εφαρμογή τη διάταξη του άρθρου 388 ΑΚ. Με επάλληλη, επίσης, αιτιολογία έκρινε, ότι η αγωγή, ως προς τα ανωτέρω αιτήματα, ήταν απορριπτέα και λόγω αοριστίας, αφού στο δικόγραφό της δεν γινόταν επίκληση της αντιπαροχής των αναιρεσιβλήτων, ώστε, συγκρινόμενη με την οφειλόμενη παροχή της αναιρεσείουσας, να προκύπτει η απαιτούμενη για την εφαρμογή των άρθρων 288 και 388 ΑΚ ζημιογόνος για την αναιρεσείουσα δυσαναλογία και κατάλυση της ισορροπίας παροχής και αντιπαροχής, αντίστοιχα. Με τον μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, η αναιρεσείουσα μέμφεται την προσβαλλόμενη, κατ’ επίκληση πλημμελειών από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ, με αιτιάσεις, που αφορούν μόνον την επάλληλη αιτιολογία απορρίψεως της αγωγής, ως μη νόμιμης, επικαλούμενη, ειδικότερα, εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 288 και 388 ΑΚ και έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω αντιφατικών αιτιολογιών. Με βάση, όμως, τα παραπάνω δεδομένα, ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι αλυσιτελής και πρέπει να απορριφθεί, αφού πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση, μόνο ως προς τη μία αιτιολογία της, ήτοι διότι δέχθηκε, ότι, ούτε η υποτίμηση του δολαρίου, ούτε η μείωση της αγοραστικής αξίας του καπνού μπορούν να χαρακτηρισθούν ως έκτακτα και απρόβλεπτα γεγονότα, για να θέσουν σε εφαρμογή τη διάταξη του άρθρου 388 ΑΚ, ενώ, ως προς την κύρια αιτιολογία της, ότι η καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων συμφωνία ρυθμίσεως των χρεών της αναιρεσείουσας είχε ήδη κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής, ανατραπεί αυτοδικαίως και ο διαπλαστικός χαρακτήρας του εκ των διατάξεων των άρθρων 288 και 388 ΑΚ δικαιώματος, δεν επιτρέπει την αναδρομική επιδίωξη της διάπλασης, αιτιολογία, αλλά και ως προς την επάλληλη απορρίψεως της αγωγής ως αόριστης, που, επίσης, στηρίζουν αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης, την απόρριψη δηλαδή της αγωγής, ως μη νόμιμης άλλως ως αόριστης, η απόφαση δεν προσβάλλεται με αναίρεση.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (αρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ) τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, χωριστά, όμως για καθένα από αυτούς, γιατί παραστάθηκαν με διαφορετική υπεράσπιση, κατέθεσαν δε και προτάσεις. Διευκρινίζεται δε, ότι η δικαστική δαπάνη των εκ των αναιρεσιβλήτων Ελληνικού Δημοσίου και ΙΚΑ, θα προσδιορισθεί, στα όρια που επιβάλλουν τα άρθρα 22 Ν. 3693/1957 και 19 παρ. 1 Ν. 1846/1951.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2 Δεκεμβρίου 2013 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", για αναίρεση της 4138/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσείουσας τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία προσδιορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ, για καθένα από τις τρείς πρώτες εξ αυτών και σε τριακόσια (300) ευρώ για καθένα από τους τέταρτο και πέμπτο τούτων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 31 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Ιανουαρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ