Supreme Court dismisses appeal challenging will validity, ruling mental capacity evidence insufficient to prove incapacity.

Απόφαση 1099 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1099/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Κωνσταντία Εμμανουηλίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 20 Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. συζύγου Μ. Φ. το γένος Κ. Λ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Σπανουδάκη, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. συζύγου Α. Τ., το γένος Κ. Λ., 2) Ε. Κ. Λ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Μερκουλίδη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-11-2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 121/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 59/2022 του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1-9-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Η αναιρεσείουσα με την με αρ.κατ. Γ.Α. 2567/νΤΠ/ 86/29-11-2016 αγωγή της ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, στρεφόμενη κατά των νυν αναιρεσίβλητων, ζήτησε την αναγνώριση της ακυρότητας της ...-2015 δημόσιας διαθήκης ενώπιον της συμβολαιογράφου Καστελλίου Κρήτης Ηλέκτρας Σμυρνιωτάκη, του αποβιώσαντος στις ...-2016 Κ. Λ., πατέρα των διαδίκων, για το λόγο ότι ένεκα των ασθενειών, από τις οποίες έπασχε, περιορίσθηκε σημαντικά η ελεύθερη βούλησή του κατά το χρόνο σύνταξής της, άλλως λόγω αντίθεσής της στα χρηστά ήθη. Εκδόθηκαν αντιμωλία των διαδίκων οι α) 121/5-6-2018 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, που δέχθηκε την αγωγή κατά την κύρια βάση της και β) 59/20-6-2022 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, που απέρριψε τους πρόσθετους λόγους έφεσης ως απαράδεκτους, δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση των νυν αναιρεσίβλητων, εξαφάνισε την εκκαλουμένη, κράτησε και δίκασε την αγωγή, την οποία απέρριψε κατ' ουσίαν ως προς αμφότερες τις αγωγικές βάσεις. Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης με αρ. κατ. 41/9-9-2022 της ηττηθείσας ενάγουσας, με την οποία προσβάλλεται η προρρηθείσα απόφαση του Εφετείου, που ουδόλως επιδόθηκε, είναι παραδεκτή (άρθρα 577§1 ΚΠολΔ), διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα εντός διετίας από την δημοσίευσή της (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564§3, 566§1 ΚΠολΔ). Πρέπει επομένως να ερευνηθούν οι λόγοι της (άρθρο 577§3 ΚΠολΔ).

ΙΙα. Κατά το άρθρο 559 αρ.8 του ΚΠολΔ, δημιουργείται λόγος αναίρεσης και στην περίπτωση που το Δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" κατά την έννοια αυτή νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση (επομένως στηρίζουν το αίτημα) αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, δηλαδή οι ισχυρισμοί που κατά το νόμο διαμόρφωσαν ή ανάλογα ήταν ικανοί να διαμορφώσουν το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης και όχι οι ισχυρισμοί των διαδίκων που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων, ούτε και η επίκληση αποδεικτικού μέσου ή του περιεχομένου του (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 824/2022, ΑΠ 274/2021, ΑΠ 846/2017, ΑΠ 1785/2013, ΑΠ 995/2011).

Στην προκείμενη περίπτωση η αναιρεσείουσα αιτιάται την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ.8 του ΚΠολΔ, α) κατά το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου της κρινόμενης αίτησής της, επικαλούμενη ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη το δικαστικό τεκμήριο σε βάρος των αναιρεσίβλητων ότι ένεκα του ότι η ένδικη δημόσια διαθήκη ήταν πολυσέλιδη, μακροσκελής, λεπτομερής και με νομικούς όρους, με την οποία μάλιστα ο διαθέτης προέβη και σε σύσταση διηρημένων ιδιοκτησιών, ενώ αυτός (διαθέτης) ήταν υπέργηρος και με ελάχιστες γραμματικές γνώσεις, συνάγεται ότι αυτή δεν ήταν προϊόν της ελεύθερης βούλησής του , αλλά της καταλυτικής σε αυτόν επιρροής των εναγομένων και β) με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου της κρινόμενης αίτησης, επικαλούμενη ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό της ότι η προσκομισθείσα από τους αντιδίκους της από 3-2-2017 βεβαίωση του ιατρού-παθολόγου Α.

Λ., με την οποία αυτός βεβαιώνει ότι ήταν θεράπων ιατρός του διαθέτη επί μακρόν και ότι αυτός (διαθέτης) δεν έπασχε από άνοια ή άλλη συγχυτική κατάσταση, είναι ψευδής κατά περιεχόμενο, διότι ο ανωτέρω εξέτασε τον διαθέτη μόλις μία φορά στις 16-1-2016. Αμφότεροι οι ως άνω λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης κατά τα αντίστοιχα σκέλη τους είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, καθόσον η επίκληση των προαναφερομένων αποδεικτικών μέσων προς έμμεση και άμεση απόδειξη αντίστοιχα δεν αποτελούν "πράγματα" κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 του ΚΠολΔ, όπως εκτέθηκε στην προηγηθείσα νομική σκέψη.

ΙΙβ. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της παρατιθέμενης διάταξης (559 αρ.8 ΚΠολΔ), θεωρούνται και οι λόγοι έφεσης (ή αντέφεσης), που περιέχουν παράπονο κατά της πρωτόδικης απόφασης και είναι ορισμένοι (ΟλΑΠ 22/2005, ΟλΑΠ 25/2003, Ολ ΑΠ 11/1996, ΑΠ 286/2020, ΑΠ 990/2015, ΑΠ 817/2014, ΑΠ 1701/2009).Κατά δε το άρθρο 522 ΚΠολΔ, με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται με την έφεση και τους πρόσθετους λόγους. Η διάταξη αυτή ρυθμίζει ειδικά, σε σχέση με την έφεση, την καθιερούμενη από το άρθρο 106 ΚΠολΔ γενική αρχή της διάθεσης, σύμφωνα με την οποία το Δικαστήριο ενεργεί μόνον ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά. Το αίτημα, συνεπώς, της έφεσης και οι λόγοι αυτής, που το στηρίζουν, οριοθετούν το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της έφεσης. Το Εφετείο, για να αποφασίσει, αν πρέπει ή όχι να εξαφανίσει την εκκαλούμενη απόφαση, είναι υποχρεωμένο να περιοριστεί στην έρευνα μόνον των παραπόνων που διατυπώνονται με τους λόγους της έφεσης ή τους πρόσθετους λόγους, οι οποίοι πρέπει να είναι σαφείς και ορισμένοι, έτσι ώστε να είναι εφικτή η διαπίστωση της εμβέλειάς τους (ΑΠ 261/2012).

Περαιτέρω, οι κατά το άρθρο 520 παρ.1 ΚΠολΔ λόγοι της έφεσης αποτελούν παράπονα κατά της εκκαλούμενης απόφασης, που αναφέρονται είτε σε παραδρομές του εκκαλούντος, είτε σε νομικά ή πραγματικά σφάλματα του Δικαστηρίου. Στα τελευταία ανάγεται και η κακή εκτίμηση των αποδείξεων. Το σφάλμα της απόφασης ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων δεν είναι ανάγκη να εξειδικεύεται, αρκεί να μνημονεύεται ότι από το σφάλμα αυτό το Δικαστήριο κατέληξε σε εσφαλμένο πόρισμα και διατακτικό, διότι το Εφετείο, λόγω του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της έφεσης (522 ΚΠολΔ), είναι υποχρεωμένο να κρίνει την ορθότητα του διατακτικού της εκκαλουμένης μετά από καθολική επανεκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης και όχι μόνο με βάση τα μερικότερα παράπονα του εκκαλούντος, που συνδέονται με αυτή (ΑΠ 990/2015, ΑΠ 577/2013, ΑΠ 283/2013). Είναι δε ορισμένος ο λόγος έφεσης για κακή εκτίμηση των αποδείξεων όταν με αυτόν αποδίδεται στην εκκαλουμένη η πλημμέλεια ότι δέχθηκε την αγωγή "κατά κακή εκτίμηση των αποδείξεων", διότι και με αυτή τη συνοπτική διατύπωση σαφώς πλήττεται η ορθότητα της εκτίμησης των αποδείξεων (ΑΠ 202/2019, ΑΠ 574/2018, ΑΠ 990/2015).

Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος εκ του άρ.8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δυνατόν να ιδρύεται παράλληλα με αυτόν του αρ. 14 του ιδίου άρθρου, σύμφωνα με τον οποίο αναίρεση επιτρέπεται και αν το Δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, ιδίως σε περίπτωση αναιρετικού ελέγχου περί αοριστίας των λόγων έφεσης (ΑΠ 1491/2024, ΑΠ 393/2018, ΑΠ 13/2014).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης προβάλλεται η αιτίαση ότι α) η έφεση των αναιρεσίβλητων κατά της πρωτόδικης απόφασης (με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή της αναιρεσείουσας) ήταν απορριπτέα ως απαράδεκτη ένεκα της αοριστίας του 4ου λόγου αυτής (έφεσης), με τον οποίο έπληττε την εκκαλουμένη για κακή εκτίμηση των αποδείξεων χωρίς να προσδιορίζει ειδικότερα τα σφάλματα αυτής και παρά το νόμο δεν απορρίφθηκε από το Εφετείο, όπως πρότεινε η αναιρεσείουσα και β) ότι ελήφθη υπόψη ο ως άνω λόγος έφεσης , ενώ δεν έπρεπε να ληφθεί ένεκα της επικαλούμενης αοριστίας του.

Όπως προκύπτει από το δικόγραφο της με αρ. κατ.367/18-9-2018 έφεσης των ήδη αναιρεσιβλήτων κατά της 121/2018 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου, προβλήθηκε με τον 4ο λόγο έφεσης, όπως και με τον 1ο λόγο, ότι συνεπεία κακής εκτίμησης των αποδείξεων η εκκαλουμένη δέχθηκε την κατ' αυτών αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, ενώ έπρεπε να την απορρίψει στο σύνολό της, ζητώντας οι αναιρεσίβλητοι γι' αυτό την εξαφάνιση της εκκαλουμένης, ώστε στη συνέχεια να απορριφθεί η αγωγή.

Με τους λόγους αυτούς της έφεσης και ειδικότερα με τον 4ο επλήγη, καίτοι συνοπτικά, κατά τρόπο όμως σαφή και ορισμένο, η ορθότητα της εκτίμησης των αποδείξεων. Επομένως, οι προβληθέντες πιο πάνω λόγοι έφεσης ήταν ορισμένοι, αφού προσδιοριζόταν, κατά τα ανωτέρω εκτιθέμενα, με αυτούς η πλημμέλεια περί την εκτίμηση των αποδείξεων και συνακόλουθα το Εφετείο που αφενός δεν κήρυξε άκυρο το δικόγραφο της έφεσης εξαιτίας της επικαλούμενης παραπάνω αοριστίας των λόγων της έφεσης και αφετέρου έλαβε υπόψη τους 1ο και 4ο λόγους έφεσης, δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες του άρθρου 559 αρ. 8 και 14 του ΚΠολΔ, όπως αναπτύχθηκαν στη νομική σκέψη της παρούσας και συνεπώς ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι καθόλα αβάσιμος και ως εκ τούτου απορριπτέος.

ΙΙΙα. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. α' ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το Δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει. Ο αναιρετικός αυτός λόγος ιδρύεται όταν το Δικαστήριο λάβει υπόψη αποδεικτικό μέσο που δεν περιλαμβάνεται στα περιοριστικώς καθοριζόμενα από το άρθρο 339 ΚΠολΔ αποδεικτικά μέσα, ή όταν περιλαμβάνεται σ' αυτά, αλλά δεν επιτρέπεται η χρήση του στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΟλΑΠ 2/2008).

Περαιτέρω, οι ιατρικές γνωματεύσεις ή βεβαιώσεις αν εκδίδονται από ιατρό που ασκεί δημόσια λειτουργία, μέσα στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του, αποτελούν δημόσια έγγραφα , οι οποίες κατ' άρθρα 438 και 440 του ΚΠολΔ έχουν δεσμευτική αποδεικτική δύναμη και ειδικότερα αποτελούν πλήρη απόδειξη, χωρίς να επιτρέπεται ανταπόδειξη, παρά μόνο με την προσβολή τους ως πλαστών, για όσα βεβαιώνονται σε αυτές ότι έγιναν από το συντάκτη τους ή ότι έγιναν ενώπιόν του και επίσης πλήρη απόδειξη, κατά της οποίας όμως επιτρέπεται ανταπόδειξη, ως προς όσα βεβαιώνονται σ' αυτά, την αλήθεια των οποίων όφειλε να διαπιστώσει ο συντάκτης τους (ΑΠ 1660/2009). Ως προς τις περιεχόμενες, όμως, σε αυτές επιστημονικές εκτιμήσεις και γνώμες του συντάκτη τους, ακόμη και σχετικά με τις επιπτώσεις που τα αναφερόμενα σε αυτές ευρήματα έχουν στην πνευματική και σωματική κατάσταση εκείνου στον οποίο αναφέρονται, όπως και οι βεβαιώσεις ιδιωτών ιατρών, οι οποίες αποτελούν απλά έγγραφα και όχι ανώμοτες μαρτυρίες τρίτων, εκτιμώνται ελεύθερα από το Δικαστήριο, σύμφωνα με τον κανόνα του άρθρου 340 του ΚΠολΔ, όπως άλλωστε ισχύει, σύμφωνα με τα άρθρα 387 και 390 ΚΠολΔ, και για τις γνωμοδοτήσεις των ιατρών πραγματογνωμόνων που διόρισε το Δικαστήριο ή με τις γνωμοδοτήσεις, που συντάχθηκαν με αίτηση κάποιου διαδίκου και προσκομίζονται από αυτόν, από ιατρούς, ως πρόσωπα με ειδικές γνώσεις επιστήμης (ΑΠ 1843/2013).

Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης από τον αριθ. 11 περ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλεται ότι, το Εφετείο έλαβε υπόψη την προρρηθείσα από 3-2-2017 βεβαίωση του ιδιώτη ιατρού-παθολόγου Α. Λ., ενώ ήταν μη επιτρεπόμενο αποδεικτικό μέσο, επειδή κατά τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας ήταν ψευδής κατά περιεχόμενο επειδή δεν ήταν θεράπων ιατρός του διαθέτη, αλλά μόνο μία φορά τον εξέτασε. Σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η ως άνω ιατρική βεβαίωση αποτελεί επιτρεπόμενο αποδεικτικό μέσο και καλώς ελήφθη υπόψη ως ιδιωτικό έγγραφο για την συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων.

IΙΙβ. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και αν το Δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη του -κατά την διαμόρφωση της αποδεικτικής του κρίσης- αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν νόμιμα, χρήσιμα προς άμεση ή έμμεση απόδειξη, είτε για την συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, πραγματικών γεγονότων με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, δηλ. στο διατακτικό της απόφασης (ΟλΑΠ 2/2008). Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το Δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να λάβει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 του ΚΠολΔ. Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλ' αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη (ΑΠ 1078/2015). Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο αναιρετικός αυτός λόγος (ΟλΑΠ 2/2008).

Εξάλλου ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται αν το Δικαστήριο δεν προσέδωσε στο αποδεικτικό μέσο την αποδεικτική βαρύτητα που υποστηρίζει ο αναιρεσείων ότι αυτό έχει, αφού η σχετική εκτίμηση δεν υπόκειται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσείουσα προβάλλει αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη: α) το δικαστικό τεκμήριο το συναγόμενο από το κείμενο της ίδιας της ένδικης δημόσιας διαθήκης, που προσκόμισαν αμφότεροι οι διάδικοι, περί του ότι δεν την διατύπωσε ο ίδιος ο διαθέτης, αλλά χρησιμοποίησε σημείωμα που το συνέταξαν τρίτοι και υπό την καθοδήγηση της συμβολαιογράφου, καθώς λόγω των γραμματικών του γνώσεων και της μεγάλης ηλικίας του δεν ήταν σε θέση να περιγράψει με τόση λεπτομέρεια τα κληρονομιαία ακίνητα, ούτε να συστήσει οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία σε ορισμένα εξ αυτών κάνοντας χρήση εξειδικευμένων νομικών όρων (3ο σκέλος δεύτερου λόγου αίτησης αναίρεσης)? β) την φωτογραφία, που προσκόμισε η αναιρεσείουσα, στην οποία απεικονίζεται ο διαθέτης να χαιρετά τον ιερωμένο εγγονό του και που κατά τους ισχυρισμούς της ελήφθη την 14-11-2011 κατά την χειροτονία του (πέμπτος λόγος αίτησης αναίρεσης) γ) τις ένορκες βεβαιώσεις των Α.

Β. και Μ. Φ., που προσκόμισε η αναιρεσείουσα στο Εφετείο (έκτος λόγος αίτησης αναίρεσης) και δ) το συναγόμενο δικαστικό τεκμήριο από την ομολογία των αντιδίκων της αναφορικά με τα εκτιθέμενα στην αγωγικό δικόγραφο πραγματικά περιστατικά σχετικά με την καλή και δοτική συμπεριφορά της αναιρεσείουσας προς αυτούς (έβδομος λόγος αίτησης αναίρεσης).

Καταρχήν, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και ειδικότερα από την περιεχόμενη σε αυτήν ρητή μνεία α) ότι ελήφθησαν υπόψη οι περιλαμβανόμενες στην 340/7-3-2017 έκθεση της Ειρηνοδίκη Ηρακλείου Κρήτης Σοφίας Τζουλάκη ένορκες βεβαιώσεις των Μ. Φ. του Γ. και Α. Β. του Γ. και β) ότι αυτές δεν κρίθηκαν πειστικές αναφορικά με την νοητική κατάσταση του διαθέτη κατά τον κρίσιμο χρόνο σύνταξης της διαθήκης , επειδή ο 1ος εξ αυτών τυγχάνει σύζυγος της αναιρεσείουσας- ενάγουσας και η 2η εξ αυτών κουνιάδα της, προκύπτει αβίαστα ότι το Εφετείο τις έλαβε υπόψη, το ότι όμως δεν πείσθηκε από αυτές ανήκει στην αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του (ΑΠ 242/2023).

Το ότι δε το Εφετείο δέχθηκε ότι η ένδικη δημόσια διαθήκη, που περιλαμβάνεται στα έγγραφα που έλαβε υπόψη, είναι προϊόν της ελεύθερης βούλησης του διαθέτη και δεν υπαγορεύθηκε από τους εναγόμενους ή την συντάξασα ταύτη συμβολαιογράφο, όπως ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα- ενάγουσα, επίσης ανήκει στην αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του.

Εξάλλου, το γεγονός που επικαλείται η αναιρεσείουσα ότι η ένδικη δημόσια διαθήκη περιλαμβάνει εκτενή και λεπτομερή περιγραφή των κληρονομιαίων ακινήτων, τα οποία ο διαθέτης με αυτή (διαθήκη) "διανέμει" μεταξύ των κληρονόμων- τριών τέκνων του (διαδίκων) και σε ορισμένα εξ αυτών συστήνοντας οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία ώστε να λάβει έκαστος αυτών αυτοτελή ιδιοκτησία, ουδόλως υποδηλώνει ότι δεν αποτυπώνει την ελεύθερη βούλησή του, αφού στην περίπτωση της δημόσιας διαθήκης α) ο διαθέτης ναι μεν δηλώνει προφορικά -με ποινή ακυρότητας (1718 ΑΚ)- στον συμβολαιογράφο και τα λοιπά πρόσωπα που συμπράττουν την τελευταία βούλησή του, μπορεί, όμως να υπαγορεύει από σχέδιο ή να κάνει χρήση σημειώσεων (1730 § 1 εδ. 2 ΑΚ ), υποχρέωση δε του συμβολαιογράφου είναι να καταχωρίσει τη δήλωση του διαθέτη, χωρίς να ερευνά τα κίνητρα του διαθέτη, βοηθώντας τον, όμως, να διατυπώσει σαφέστερα και ορθότερα την εκπεφρασμένη βούλησή του χωρίς να αλλοιώνεται η έννοιά της (ΑΠ 1164/1975).

Όσον αφορά την επικαλούμενη φωτογραφία , πέραν του ότι γίνεται ρητή μνεία στην αναιρεσιβαλλομένη ότι ελήφθη υπόψη (σημ. οι άλλες φωτογραφίες που επικαλέσθηκαν οι αναιρεσίβλητοι ήταν συννημένες στην ...-2021 ένορκη βεβαίωση του π.Τ., που δεν ελήφθη υπόψη από το Εφετείο, διότι ρητά με την αναιρεσιβαλλομένη βεβαιώνεται ότι προσκομίσθηκε με την προσθήκη επί των προτάσεων), δεν συνδέεται με λυσιτελή ισχυρισμό (ΟλΑΠ 42/2002), αφού ταύτη δεν αποτυπώνει την νοητική κατάσταση του διαθέτη κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης τον Σεπτέμβριο του 2015.

Το αυτό ισχύει και για όσα επικαλείται η αναιρεσείουσα περί ομολογίας των αντιδίκων της σχετικά με την συμπεριφορά της ως προς αυτούς και τον διαθέτη, διότι ταύτη δεν συνδέεται με το κρίσιμο ζήτημα της προκείμενης υπόθεσης, δηλ. την νοητική κατάσταση του διαθέτη. Επομένως, οι ως άνω λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης , με τους οποίους η αναιρεσείουσα επικαλείται την πλημμέλεια του αρ.11περ.γ του άρθρου 559 του ΚΠολΔ είναι απορριπτέοι και ειδικότερα ο μεν 6ος ως αβάσιμος , οι δε λοιποί ως απαράδεκτοι σύμφωνα και με όσα αναπτύχθηκαν ανωτέρω.

ΙV. Κατά το άρθρο 559 αριθμός 19 του ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη νόμιμης βάσης, κατά την έννοια της διάταξης αυτής υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή, χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με τον νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στην συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόστηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της. Ως ζητήματα των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση την νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν δηλαδή στην θεμελίωση ή κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο (ΟλΑΠ 9/2011, ΑΠ 736/2020, ΑΠ 999/2019).

Στην κρινόμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), το Εφετείο, μετά από συνεκτίμηση των νομίμως ενώπιον του επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε, κατ' ανέλεγκτη κρίση, αναφορικά με την ένδικη αγωγική βάση αναγνώρισης ακυρότητας διαθήκης λόγω ανικανότητας του διαθέτη προς σύνταξη αυτής ένεκα διανοητικής διαταραχής που περιόριζε αποφασιστικά την λειτουργία της βούλησής του (1719 αρ.3 ΑΚ) ,κατά το ενδιαφέρον μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Ο Κ.

Λ. του Ε. και της Κ., απεβίωσε την ...-2016 στο Ηράκλειο Κρήτης, όπου και κατοικούσε, κατά τους τελευταίους μήνες της ζωής του, σε ηλικία 91 ετών. ...Το προχωρημένο της ηλικίας του, και τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε εξαιτίας αυτής (ηλικίας), είχαν ως συνέπεια τη μετεγκατάστασή του, κατά τον παραπάνω χρόνο (ενν.

Δεκέμβριο του 2015), από τον τόπο που έως τότε διαβιούσε μόνος του, στο χωριό Πλάτη Οροπεδίου Λασιθίου, στο Ηράκλειο Κρήτης και συγκεκριμένα στην οικία της πρώτης εναγομένης, .....Ε. Λ., προκειμένου να τυγχάνει της απαιτούμενης φροντίδας. ...Ο αποβιώσας, κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, διέμενε στο χωριό Πλάτη Οροπεδίου Λασιθίου, ασχολείτο με αγροτικές εργασίες και είχε γραμματικές γνώσεις δημοτικού σχολείου.

Η σύζυγός του, Γ. το γένος Γ. και Μ. Ζ., απεβίωσε την ...-2008. Κατά το χρόνο θανάτου του (...-2016) κατέλειπε μοναδικούς πλησιέστερους συγγενείς του τα τέκνα του, διαδίκους. Από το χρόνο θανάτου της συζύγου του και εφεξής, ο Κ. Λ., διαβιούσε μόνος του στην οικία του στο χωριό Πλατή Οροπεδίου Λασιθίου, και επιμελείτο του εαυτού του και των υποθέσεών του.

Κατά τους χειμερινούς μήνες συνήθιζε να διαμένει στην οικία της θυγατέρας του Ε. Λ., πρώτης εναγομένης, στο Ηράκλειο Κρήτης, λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών στο χωριό Πλατή Οροπεδίου, όπου και επέστρεφε μετά το πέρας κάθε χειμώνα. Την ...-2015, ο αποβιώσας συνέταξε την ...-2015 δημόσια διαθήκη του ενώπιον της συμβολαιογράφου Καστελλίου Ηρακλείου Κρήτης Ηλέκτρας Σμυρνιωτάκη, που δημοσιεύθηκε με το 89/24-6-2016 πρακτικό του Ειρηνοδικείου Καστελλίου Ηρακλείου Κρήτης, με την οποία κατέλειπε σε καθένα από τα τέκνα τα σε αυτήν ειδικώς αναγραφόμενα ακίνητά του. ...Από το προσκομισθέν από την ενάγουσα....με κωδικό παραστατικού ..., ενημερωτικό σημείωμα νοσηλείας ασθενούς του ΠΑ.Γ.Ν.Η.

προκύπτουν τα εξής: Ο αποβιώσας, προσήλθε στην κλινική νεφρολογίας του Νοσοκομείου, την 28-1-2016, λόγω δύσπνοιας με χαρακτήρες ορθόπνοιας - οιδήματα ανά σάρκα και υπερκαλιαιμία και νοσηλεύθηκε έως την 8-2-2106, οπότε εξήλθε. Από το εν λόγω σημείωμα, προκύπτει ότι αναγράφεται ως ατομικό αναμνηστικό / ιστορικό:

Αλκοολισμός, άνοια, ΧΝΝ ήπια (Cr 2-3, GFR<60), καρδιοπάθεια και υπέρταση, ως εξέταση κατά το σύστημα: Αναπνευστικό σύστημα : Ελαττωμένο ΑΨ βάσεων άμφω, ίδια ΔΕ, πεπτικό σύστημα: ΧΠΕ, ... ψυχικές νόσοι: άνοια, χρόνιες παθήσεις: αλκοολισμός, άνοια, καρδιοπάθεια, υπέρταση, και ως χρόνια νοσήματα : Αλκοολισμός, άνοια, καρδιοπάθεια, υπέρταση.

Επιπλέον, από το προσκομισθέν από την ενάγουσα, από 27-9-2016 Ιατρικό ενημερωτικό του Δ. Κ., Διδάκτορος Πανεπιστημίου Κρήτης, με ειδικότητα γενικής και οικογενειακής ιατρικής, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, και τα εξής: ?Ο παραπάνω ασθενής επισκέπτεται συστηματικά το ιατρείο από τον Ιούλιο του 2012... Στα πλαίσια της διερεύνησης των διαταραχών της ηπατικής βιοχημείας (γΘΤ: 268) και λόγω σταδιακής απώλειας βάρους και οιδημάτων κάτω άκρων, έγινε αξονική στις 1...-2015 από την οποία προκύπτει κιρρωτική εμφάνιση του ήπατος, προφανώς στα πλαίσια χρόνιου αλκοολισμού.

Ο ίδιος βάσει των λεγομένων του έχει σταματήσει την λήψη αλκοόλ μόλις ένα χρόνο πριν το θάνατό του. Η σταδιακή επιδείνωση της ηπατικής του λειτουργίας δικαιολογεί τα οιδήματα κάτω άκρων και περιφέρειας που εμφανίζει και ίσως και τις αλλαγές στη συμπεριφορά του (εγκεφαλοπάθεια;)... Σε επαναλαμβανόμενες επισκέψεις σε αυτό το διάστημα, μετά και την απώλεια της συζύγου του, εμφανίζει μία ήπια καταθλιπτική διαταραχή αρχικά, η οποία σταδιακά μεταπίπτει σε άνοια επί εδάφους οργανικού ψυχοσυνδρόμου.

Σε αυτό συνάδουν, η αδυναμία να λαμβάνει σωστά την αγωγή του, η αραίωση της αυτόνομης λήψης φαγητού και η σταδιακή απώλεια βάρους, εμμονές και ιδέες καταδίωξης που περιστασιακά εξέφραζε χωρίς να μπορεί να τις εξηγήσει και χωρίς να τις θυμάται μετά από σύντομο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, εμφανίζει δυστροπία προς το συγγενικό του περιβάλλον με απαιτήσεις συχνά υπερβολικές ή/και παράλογες όπως και ο ίδιος παραδεχόταν.

Δεν δόθηκε φαρμακευτική επειδή είχε ένα καλό υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον και υπήρχε ο φόβος επιβάρυνσης της ηπατικής του λειτουργίας. Επίσης, τα τελευταία δύο χρόνια, εμφάνιζε δυσκολίες να αυτοεξυπηρετηθεί και να κατοικήσει μόνος του και το περισσότερο χρονικό διάστημα φιλοξενούνταν από τα παιδιά του.

Συνολικά: Πρόκειται για ηλικιωμένο ασθενή με σταδιακή έκπτωση της ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας και ταυτόχρονη εμφάνιση ψυχιατρικών συμπτωμάτων ως αποτέλεσμα των οργανικών νοσημάτων του. Αντιθέτως, οι εναγόμενοι.....προσκόμισαν α. Την από 3-2-3017 Ιατρική Βεβαίωση του Α. Λ., ειδικού παθολόγου, στην οποία αναγράφεται μεταξύ άλλων:

βεβαιώνω ότι τον παρακολουθούσα επί μακράν... Τα χρόνια που παρακολουθούσα τον άνω γέροντα, ουδέποτε διαπίστωσα ότι έπασχε από συμπτώματα αρχόμενης άνοιας ή αποπροσανατολισμού στο χώρο και χρόνο. Βεβαιώνω ότι ολόκληρο το έτος 2015, όσες φορές εξέτασα τον ανωτέρω, μπορούσε να εκτελεί τις εντολές μου, να δίδει διευκρινίσεις και απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Είχε απόλυτη επαφή με τον περιβάλλοντα χώρο και χρόνο και μπορούσε άνετα να εξιστορεί τα συμπτώματα της υγείας του. Επίσης τον είχα εξετάσει και τον Σεπτέμβριο του 2015, είχε ειρμό στη σκέψη του και δεν διαπίστωσα έως και το θάνατό του, να ευρίσκεται σε συγχυτική κατάσταση ή άνοια οποιοσδήποτε μορφής. Ο θάνατος επήλθε λόγω γήρατος και τελικού σταδίου συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας - νεφρικής ανεπάρκειας...

και την από 5-11-2021 Ιατρική Γνωμάτευση του Ε. Κ. Ψυχιάτρου, στην οποία αναγράφεται μεταξύ άλλων: Τυγχάνει να είμαι επιστημονικά υπεύθυνος - Διευθυντής της Κινητής Μονάδας Λασιθίου από το 2006. Η μονάδα προσφέρει βοήθεια σε ευάλωτες ομάδες, ψυχικά ασθενείς, μοναχικούς ανθρώπους. Ιδιαίτερα στην περιφέρεια του οροπεδίου το επισκεφτόμαστε από το 2006 μέχρι και σήμερα.

Στα πλαίσια αυτά συνεργαζόμαστε με το Δήμο Οροπεδίου και την υπηρεσία του βοήθεια στο σπίτι.... Ουδέποτε στάλθηκε αίτημα από τον Δήμο Οροπεδίου για πρόβλημα για τον Λ. Κ. που έμενε στην Πλάτη Οροπεδίου. Επισκεπτόμαστε συχνά το χωριό Πλάτη. Δεν αναφέρθηκε κανένας στο όνομα Λ. Κ. Επιπρόσθετα, η κοινωνική υπηρεσία μας πληροφόρησε ότι ο άνθρωπος ζούσε μόνος και ήταν αυτοεξυπηρετούμενος.

Ουδέποτε σύμφωνα και με το ΑΜΚΑ του δεν έλαβε αγωγή για άνοια, ούτε για αλκοόλ. Είχε πρόβλημα καρδιάς και νεφρικής ανεπάρκειας. Από τα προσκομιζόμενα από την ενάγουσα,...αποδεικτικά στοιχεία και δη τα προαναφερθέντα ενημερωτικό σημείωμα του ΠΑ.Γ.Ν.Η. και Ιατρικό ενημερωτικό του Δ. Κ., τα οποία σημειωτέον δεν προέρχονται από ειδικευμένους νευρολόγους ψυχιάτρους ιατρούς, δεν αποδείχθηκε ότι ο διαθέτης κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης του δεν είχε συνείδηση των πράξεών του.

Η δε αναφερόμενη σ' αυτά άνοια, στο μεν πρώτο χωρίς περαιτέρω διευκρίνιση, στο δε δεύτερο με αναφορά οργανικού ψυχοσυνδρόμου, δεν μπορεί να οδηγήσει το δικαστήριο σε αντίθετη κρίση, καθόσον δεν διευκρινίζεται εάν αυτός (διαθέτης) είχε και σε ποιο βαθμό συνείδηση των πράξεών του, προκειμένου να κριθεί εάν ήταν σε θέση να προσδιορίζει ελεύθερα τη βούλησή του και να καταρτίζει διάφορες δικαιοπραξίες ή εάν είχε καταστεί λόγω αυτής ανίκανος για σύνταξη διαθήκης.

Αντιθέτως, όπως αποδεικνύεται, ο διαθέτης, παρά την προχωρημένη του ηλικία, εξακολουθούσε να διαβιεί τους περισσότερους μήνες το χρόνο, μόνος του, στο χωριό Πλάτη του Οροπεδίου Λασιθίου, να συναναστρέφεται τους συγχωριανούς του και να μετακινείται, αυτοβούλως, από το χωριό του στο Ηράκλειο με αγοραίο ταξί.

Αν η άνοια από την οποία έπασχε ήταν μεγάλης έκτασης, ώστε να εμποδίζει τη χρήση του λογικού του, τα τέκνα του, διάδικοι, θα είχαν μεριμνήσει για τη μόνιμη μετεγκατάστασή του, στις οικίες τους, ώστε να επιμελούνται αυτοί του προσώπου και των υποθέσεών του, πράγμα που δεν έπραξαν. Εφόσον δε, μπορούσε καθόλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα, και δη πριν τη σύνταξη της διαθήκης, που έλαβε χώρα την ...-2015, να διαβιεί μόνος του, συνάγεται ότι η άνοια από την οποία έπασχε ο διαθέτης, ήταν απλή νοητική μείωση, που συνοδεύει τη γήρανση και δεν είχε προκαλέσει σ' αυτόν μόνιμη διαταραχή της λειτουργίας του νου, σε βαθμό που να αποκλείει την ύπαρξη λογικής κρίσης και να ελλείπει η ικανότητα διάγνωσης του περιεχομένου, της ουσίας και των συνεπειών των επιχειρούμενων πράξεων, ώστε να επιφέρει ανικανότητα για σύνταξη διαθήκης.

Να σημειωθεί, ότι και κατά το μήνα Δεκέμβριο του έτους 2015, που μετεγκαταστάθηκε ο διαθέτης μόνιμα στο Ηράκλειο στην οικία της πρώτης εναγομένης...όπου παρέμεινε έως το θάνατό του, προκειμένου να μεταβαίνει σε ιατρούς και να τον επιμελούνται τα τέκνα του, λόγω του προχωρημένου γήρατος, δεν προέκυψε ότι είχε εκπέσει η νοητική του λειτουργία σε τέτοιο βαθμό, ώστε να ελλείπει η ικανότητα ελεύθερου προσδιορισμού της βούλησής του, αλλά ότι είχαν επιδεινωθεί τα οργανικά νοσήματα από τα οποία έπασχε (καρδιοπάθεια, υπέρταση, νεφρική ανεπάρκεια).

Τα παραπάνω, επιρρωνύονται και από τις προαναφερθείσες ένορκες καταθέσεις των Ν. - Π. Β. και Σ. Α. του Μ., μαρτύρων των εναγομένων, ....οι οποίοι δεν έχουν καμία συγγένεια με τους διαδίκους και τον θανόντα και καταθέτουν περί της νοητικής διαύγειας του τελευταίου κατά τον κρίσιμο χρόνο και δεν αντικρούονται πειστικά από τις καταθέσεις των μαρτύρων της ενάγουσας, και ήδη εφεσίβλητης, Μ.

Φ. του Γ., ο οποίος τυγχάνει σύζυγος της ενάγουσας, και Α. Β. του Γ., η οποία τυγχάνει αδελφή του συζύγου της ενάγουσας (αμέσως προηγούμενου μάρτυρα) και δεν δύνανται να οδηγήσει το Δικαστήριο σε αντίθετη κρίση, καθόσον σ' αυτές διαφαίνεται προσπάθεια συμπορεύσεως με τους ισχυρισμούς της ενάγουσας και δεν κρίνονται πειστικές.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, ...να απορριφθεί η αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη ως προς την κύρια βάση της." Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο δεν παραβίασε εκ πλαγίου την διάταξη του άρθρου 1719 αρ.3 του ΑΚ, όπως αβάσιμα παραπονείται με τον τέταρτο αναιρετικό λόγο η αναιρεσείουσα, την οποία- αντιθέτως- ορθά ερμήνευσε (το Εφετείο) και δεν εφάρμοσε, ενόψει του ότι υπάρχει νομική ακολουθία μεταξύ των πραγματικών γεγονότων που έγιναν δεκτά από αυτό και του συμπεράσματος του νομικού του συλλογισμού, και δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού, όπως προκύπτει από το προαναπτυχθέν περιεχόμενο αυτής, διέλαβε σε αυτήν πλήρεις, σαφείς και μη αντιφάσκουσες μεταξύ τους αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς το ουσιώδες ζήτημα του ότι η διαθήκη , της οποίας ζητείτο η αναγνώριση ως άκυρης, ήταν καθόλα έγκυρη, καθώς η βούληση του διαθέτη Κ.

Λ. κατά τον κρίσιμο χρόνο της σύνταξης της διαθήκης (...-2015) ουδόλως περιοριζόταν ένεκα ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και δη άνοιας. Το δε συμπέρασμα αυτό το Εφετείο στήριξε στο ότι α) ο διαθέτης Κ. Λ. κατά τον ανωτέρω κρίσιμο χρόνο, όπως και προηγουμένως, αλλά και μεταγενέστερα, διαβιούσε μόνος του στην οικία του στην Πλάτη Οροπεδίου Λασιθίου, χωρίς να δέχεται βοήθεια από το Δήμο, τους οικείους του ή τρίτους, δηλ.

αυτοεξυπηρετούνταν, μετέβη δε στο Ηράκλειο Κρήτης τον Δεκέμβριο του 2015 για να διαμείνει στην οικία της κόρης του Ελισάβετ (1ης αναιρεσίβλητης), αφενός λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών του χειμώνα στο χωριό (όπως έπραττε κάθε χειμώνα από το 2008 που απεβίωσε η σύζυγός του και εντεύθεν) και αφετέρου για την αμεσότερη ιατρική παρακολούθηση της καρδιακής, νεφρικής και ηπατικής ανεπάρκειας, από τις οποίες έπασχε, β) ότι μετακινούνταν μόνος του εκτός του χωριού κάνοντας χρήση αγοραίου ταξί, γ) ότι δεν του συνταγογραφήθηκε και δεν ελάμβανε φαρμακευτική αγωγή για ψυχικές νόσους και δη άνοια και δ) ότι δεν υπάρχει διάγνωση περί άνοιας από νευρολόγο ή ψυχίατρο, πολύ δε περισσότερο κατά τον κρίσιμο χρόνο, οι δε αναφορές περί άνοιας τόσο στο ενημερωτικό σημείωμα νοσηλείας ασθενούς του ΠΑ.Γ.Ν.Η., το οποίο είναι κατά πολύ μεταγενέστερο της σύνταξης της ένδικης διαθήκης, όσο και στο ενημερωτικό σημείωμα του Δ.

Κ. κρίθηκαν από το Εφετείο ανεπαρκείς ως αναιτιολόγητες. Ενόψει τούτων, ο περί του αντιθέτου και εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ τέταρτος αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. V. Κατόπιν τούτων, εφόσον δεν υπάρχει προς έρευνα άλλος αναιρετικός λόγος, πρέπει να απορριφθεί η με αρ. κατ. 41/9-9-2022 αίτηση για αναίρεση της 59/20-6-2022 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που κατέβαλε η αναιρεσείουσα για την άσκησή της, αφού η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται (άρθρο 495 παρ. 3 εδ.

προτελ. ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα λόγω της ήττας της στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσίβλητων που κατέθεσαν προτάσεις , κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (άρθρα 176, 183 και 191 §2 ΚΠολΔ ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό της απόφασης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με αρ. κατ. 41/9-9-2022 αίτηση για αναίρεση της 59/20-6-2022 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης παράβολου.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Απριλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Ιουνίου 2025.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ