1099/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1099 / 2020 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1099/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη, Αλτάνα Κοκκοβού, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία …, που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λουκά Αποστολίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία …, που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ιωάννα Ντάκουρη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13/7/2011 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 2157/2014 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/6/2016 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου 13 παρ. 4 και 5 του ν. 1418/1984, (ήδη άρθρο 77 παρ. 4 και 5 του ν. 3669/2008), υπ' αριθμ. 2157/2014 τελεσίδικη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που απέρριψε την από 13.7.2011 προσφυγή της αναιρεσείουσας κατά της αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ). Κατά την έννοια του άρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει, όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόσθηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005,7/2006, 2/2013).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Έτσι, με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης, ο οποίος για να είναι ορισμένος πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα (ΑΠ 325/2004), ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς (ΑΠ 1947/2006), οπότε πρέπει να παρατίθενται στο αναιρετήριο και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέσθηκε η επικαλούμενη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 20/2005).

Αντίθετα, η έλλειψη μείζονος πρότασης στην απόφαση ή οι εσφαλμένες κρίσεις του δικαστηρίου σ' αυτή ως προς την έννοια διάταξης ουσιαστικού δικαίου δεν αρκούν από μόνες τους για να ιδρύσουν το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, αν κατά τα λοιπά δεν συνέχονται με την ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου, αφού το διατακτικό της απόφασης δεν στηρίζεται στις νομικές αναλύσεις του δικαστηρίου, αλλά στις ουσιαστικές παραδοχές του, που διατυπώνονται στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού του.

Παράλληλα, κατά την έννοια του λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υπάρχει συνεπώς εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι να μην μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε (ΟλΑΠ 1/1999, ΑΠ 26/2004, ΑΠ 2267/2013).

Δηλαδή ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, μόνον όταν η πλημμέλεια αφορά παράβαση κανόνων ουσιαστικής φύσης και όχι δικονομικών διατάξεων, που ρυθμίζουν τη διαδικασία. Αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διάδικων που τείνει στη θεμελίωση ή στην κατάλυση του επίδικου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε στην ένδικη περίπτωση είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι δε και όταν υφίστανται, ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 15/2006).

Δηλαδή, δεν υπάρχει ανεπάρκεια αιτιολογίας, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτική, αλλά πλήρη αιτιολογία, αφού αναγκαίο να εκτίθεται σαφώς στην απόφαση είναι μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε και όχι ο λόγος, για τον οποίο αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. Συνακόλουθα, τα επιχειρήματα ή οι κρίσεις του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση απλώς των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές διαμορφωτικές του αποδεικτικού πορίσματός του και επομένως αιτιολογία της απόφασης ικανή να ελεγχθεί αναιρετικά με τον παραπάνω λόγο για ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα, ούτε ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν το δικαστήριο της ουσίας δεν ανέλυσε ιδιαιτέρως ή διεξοδικά τα επιχειρήματα των διαδίκων που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς τους (ΑΠ 1266/2011).

Για να είναι δε ορισμένος και άρα παραδεκτός ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ. 19 λόγος αναίρεσης, πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο α) ότι η απόφαση στερείται παντελώς αιτιολογιών ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, στην περίπτωση δε της ανεπάρκειας των αιτιολογιών, ποίες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιέχει, ενώ στην περίπτωση των αντιφατικών αιτιολογιών, που εντοπίζεται η αντίφαση, β) ο πραγματικός ισχυρισμός (αγωγικός, ένσταση κ.λ.π.) και τα περιστατικά που προτάθηκαν προς θεμελίωσή του, καθώς και η σύνδεσή του με το διατακτικό, γ) η νόμιμη βάση, ήτοι η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάστηκε και μάλιστα ενάριθμα και δ) οι παραδοχές του δικαστηρίου, με πληρότητα και όχι αποσπασματικά, υπό τις οποίες συντελέστηκε η παραβίαση (ΑΠ 1206/2008, ΑΠ 130/2009, ΑΠ 1438/2009).

Επιπλέον, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι η εκτίμηση από το Δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάσθηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει κάποια από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. Εξάλλου, στο άρθρο 8 του ν.1418/1984, όπως τα εδάφια δεύτερο και τρίτο της παρ.1 αντικαταστάθηκαν με την παρ. 2 του άρθρου 15 ν.3212/2003 και ίσχυε κατά το χρόνο υπογραφής της επίδικης σύμβασης, ορίζεται ότι: " 1. To έργο εκτελείται σύμφωνα με τη σύμβαση και τα τεύχη και σχέδια που το συνοδεύουν.

Αν προκύψει ανάγκη εκτέλεσης συμπληρωματικών εργασιών, που δεν περιλαμβάνονται στο αρχικό ανατεθέν έργο ούτε στην πρώτη συναφθείσα σύμβαση και οι οποίες κατέστησαν, κατά την εκτέλεση του έργου, αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων με τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στην περίπτωση δ' της παρ. 3 του άρθρου 8 του Π.Δ. 334/2000 (ΦΕΚ 279 Α'), συνάπτεται σύμβαση με τον ανάδοχο του έργου. Για τον καθορισμό των νέων τιμών μονάδας των συμπληρωματικών εργασιών εφαρμόζονται οι διατάξεις των παρ. 3 και 4 του άρθρου 43 του Π.Δ. 609/1985 (ΦΕΚ 223 Α'), όπως κάθε φορά ισχύουν.

Η εκτέλεση των συμπληρωματικών εργασιών είναι υποχρεωτική για τον ανάδοχο του έργου και προκειμένου να υπογραφεί η σύμβαση ανάθεσης των συμπληρωματικών εργασιών, απαιτείται γνώμη του οικείου τεχνικού συμβουλίου. Το συνολικό ποσό των συμβάσεων αυτών δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) του ποσού της αρχικής σύμβασης. Στο ως άνω ποσοστό του πενήντα τοις εκατό (50%) συμπεριλαμβάνεται και η αμοιβή συντάξεως τυχόν μελετών για τις συμπληρωματικές εργασίες του έργου. Οι συμπληρωματικές εργασίες παραλαμβάνονται μαζί με τις εργασίες της αρχικής σύμβασης.

...2. Όπου στις κείμενες διατάξεις αναφέρεται ο όρος "συγκριτικός πίνακας" αντικαθίσταται με τον όρο "ανακεφαλαιωτικός πίνακας εργασιών". Περαιτέρω, το π.δ. 609/1985 (Α' 223) ορίζει στο άρθρο 34 ότι "1. Ο ανάδοχος έχει την υποχρέωση να τηρεί με ακρίβεια τη διάταξη και τις διαστάσεις των διαφόρων μερών του έργου όπως προκύπτουν από τα εγκεκριμένα σχέδια ή άλλα στοιχεία της μελέτης. 2. ... Ο ανάδοχος δεν δικαιούται σε αποζημίωση ή αύξηση τιμών για μεταβολές στα έργα που έγιναν χωρίς έγγραφη διαταγή έστω και αν αυτές βελτιώνουν το έργο, σε επείγουσες δε περιπτώσεις η διαταγή για τροποποιήσεις ή συμπληρώσεις δίδεται προφορικά στον τόπο των έργων και καταχωρίζεται στο ημερολόγιο. Επίσης, στο ίδιο π.δ. (609/1985), με τις διατάξεις των παρ. 1, 2, 3 και 5 του άρθρου 43, υπό τον τίτλο "Αυξομειώσεις εργασιών, νέες εργασίες", όπως αυτές αντικαταστάθηκαν με το άρθρο μόνο π.δ. 402/1996, ορίζονται τα εξής:

"1. Ο φορέας κατασκευής του έργου έχει το δικαίωμα, κατά τη διάρκεια της κατασκευής του έργου, να αναθέτει την εκτέλεση συμπληρωματικών εργασιών μόνο σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 8 του Ν. 1418/1984 (ΦΕΚ Α' 23), όπως αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου τέταρτου του Ν. 2372/1996 (ΦΕΚ Α' 29). Για την εκτέλεση των ανωτέρω συμπληρωματικών εργασιών απαιτείται η σύναψη σύμβασης.

2. Κάθε σύμβαση επόμενη της αρχικής συνοδεύεται από "Ανακεφαλαιωτικό πίνακα εργασιών" που ιδίως περιλαμβάνει τις ενδείξεις των εργασιών, τις τιμές μονάδος των εργασιών, τα μεγέθη των ποσοτήτων, τις δαπάνες του προϋπολογισμού του αρχικά ανατεθέντος έργου, του προϋπολογισμού της αμέσως προηγούμενης σύμβασης και του προϋπολογισμού της προς κατάρτιση καινούργιας σύμβασης. Περιλαμβάνει ακόμα και τις δαπάνες των απροβλέπτων, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 8 του Ν. 1418/1984 όπως αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου τετάρτου του Ν. 2372/1996, καθώς και την προβλεπόμενη δαπάνη για αναθεώρηση και το Φ.Π.Α.

Για τη διάθεση των απροβλέπτων δαπανών (απρόβλεπτα) κάθε σύμβασης συντάσσεται Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών, που δεν μπορεί να συμπεριλάβει συμπληρωματικές εργασίες, οι οποίες κατέστησαν αναγκαίες λόγω απροβλέπτων περιστάσεων. ... 3. Αν στο συγκριτικό πίνακα περιλαμβάνονται και εργασίες για τις οποίες δεν υπάρχουν τιμές μονάδας, ο συγκριτικός πίνακας συνοδεύεται από πρωτόκολλο που κανονίζει τις τιμές για τις εργασίες αυτές. Ο κανονισμός τιμών μονάδας νέων εργασιών γίνεται με υποχρεωτική εφαρμογή κατά σειρά των κατωτέρω περιπτώσεων α, β και γ, ως εξής:

α) για εργασίες, για τις οποίες υπάρχουν συμβατικές τιμές για παρόμοιες η ανάλογες εργασίες, οι τιμές καθορίζονται ανάλογα προς αυτές, β) για εργασίες, για τις οποίες δεν υπάρχουν παρόμοιες ή ανάλογες συμβατικές τιμές, αλλά περιλαμβάνονται σε εγκεκριμένα ή συμβατικά αναλυτικά τιμολόγια (αναλύσεις τιμών), οι τιμές καθορίζονται σύμφωνα με τα τιμολόγια αυτά, γ) για εργασίες, που δεν περιλαμβάνονται στις προηγούμενες περιπτώσεις, οι τιμές καθορίζονται με βάση τα πραγματικά στοιχεία κόστους.

Η εξακρίβωση του κόστους γίνεται από επιτροπή, που συγκροτείται από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία ... Η περίπτωση γ' εφαρμόζεται μόνο για το μέρος της νέας τιμής που δεν μπορεί να κανονιστεί σύμφωνα με τις περιπτώσεις α' ή β'. Στην "ανάλυση της τιμής" διαχωρίζονται τα τμήματα, που κανονίζονται σύμφωνα με την περίπτωση γ' από τα τμήματα, που κανονίζονται σύμφωνα με τις περιπτώσεις α' ή β'.

Για εργασίες, που είναι παρεμφερείς προς συμβατικές ή ήδη καθορισμένες νέες, οι τιμές κατά τα παραπάνω συντάσσονται μόνο για τα επιπλέον ή επί έλαττον στοιχεία κόστους.

Ο κανονισμός νέων τιμών γίνεται με τις βασικές τιμές ημερομισθίων, υλικών και μισθωμάτων μηχανημάτων κ.λπ. του χρόνου δημοπράτησης του έργου ή του τυχόν άλλου ισχύοντος για την εργολαβία χρόνου εκκίνησης της αναθεώρησης. Οι προκύπτουσες από πρόσφατα στοιχεία κόστους τιμές ανάγονται στο χρόνο εκκίνησης της αναθεώρησης με αντίστροφη εφαρμογή του σχετικού τύπου της αναθεώρησης.

Οι τιμές, που κανονίζονται σύμφωνα με την περίπτωση β', υπόκεινται στη σχετική έκπτωση της δημοπρασίας, ρητή ή τεκμαρτή. Η ρητή ή τεκμαρτή έκπτωση εφαρμόζεται και στην περίπτωση α' αν η έκπτωση δεν περιλαμβάνεται στην όμοια ή ανάλογη εργασία, καθώς και στο μέρος της τιμής της περίπτωσης γ' που κανονίζεται σύμφωνα με τις περιπτώσεις α' ή β'. 5.

Οι συγκριτικοί πίνακες και τα πρωτόκολλα κανονισμού τιμών μονάδας νέων εργασιών που τους συνοδεύουν συντάσσονται από τη Διευθύνουσα υπηρεσία και υπογράφονται από τον ανάδοχο ανεπιφύλακτα ή με επιφύλαξη. Αν ο ανάδοχος αρνηθεί την υπογραφή, του κοινοποιείται ο συγκριτικός πίνακας και τα πρωτόκολλα σύμφωνα με το άρθρο 29 παρ. 1.

Στην περίπτωση αυτή, όπως και στην περίπτωση που ο ανάδοχος υπέγραψε τα σχετικά έγγραφα με επιφύλαξη δικαιούται να υποβάλει ένσταση. Ο συγκριτικός πίνακας και τα πρωτόκολλα νέων τιμών ........ εγκρίνονται από την Προϊσταμένη Αρχή στην οποία διαβιβάζονται μαζί με την τυχόν ένσταση του αναδόχου, αιτιολογική έκθεση για την ανάγκη των τροποποιήσεων, τον τρόπο κανονισμού των τιμών και κάθε σχετική πληροφορία.

Αν έχει υποβληθεί ένσταση διατυπώνεται και η γνώμη της Διευθύνουσας υπηρεσίας στο περιεχόμενο της ένστασης αυτής. Μετά την έγκριση του συγκριτικού πίνακα ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να εκτελέσει τις σχετικές εργασίες χωρίς αυτό να θίγει τα δικαιώματά του για επίλυση της τυχόν διαφοράς". Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, νέες είναι οι εργασίες, οι οποίες δεν προβλέπονται από τη σύμβαση κατασκευής του έργου και δη από το συμβατικό τιμολόγιο, ενώ από τις ίδιες ως άνω διατάξεις συνάγονται πλην άλλων και τα εξής:

Οσάκις παρίσταται ανάγκη εκτελέσεως συμπληρωματικών εργασιών, εργασιών δηλαδή, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο ανατεθέν, με την αρχική σύμβαση, έργο ή στην πρώτη συναφθείσα σύμβαση και οι οποίες κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου, λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, για την εκτέλεσή τους απαιτείται η σύναψη ιδιαίτερης, συμπληρωματικής συμβάσεως με τον ανάδοχο του έργου.

Της συνάψεως της εν λόγω συμβάσεως προηγείται η σύνταξη εκ μέρους της διευθύνουσας το έργο υπηρεσίας ανακεφαλαιωτικού πίνακα εργασιών (Α.Π.Ε.), ο οποίος περιλαμβάνει όλα τα ουσιώδη στοιχεία της συμβάσεως, όπως τις προς εκτέλεση εργασίες, τις τιμές μονάδας των εργασιών, τα μεγέθη των ποσοτήτων και την προβλεπόμενη δαπάνη για αναθεώρηση, καθώς και πρωτόκολλο κανονισμού τιμών μονάδας νέων εργασιών (Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε.) στην περίπτωση που στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα περιλαμβάνονται και εργασίες, για τις οποίες δεν υπάρχουν τιμές μονάδας.

Ακολουθεί η υπογραφή συμβάσεως για την ανάθεση των συμπληρωματικών αυτών εργασιών, μετά από διαπραγματεύσεις με τον ανάδοχο του έργου και αφού ληφθεί και η γνώμη του οικείου τεχνικού συμβουλίου. Μετά την υπογραφή της συμπληρωματικής συμβάσεως, το ποσό της οποίας δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% του ποσού του αρχικού συμβατικού αντικειμένου, η εκτέλεση των συμπληρωματικών εργασιών είναι υποχρεωτική για τον ανάδοχο (ΣτΕ 2638/2016, 1258/2013).

Ο ανάδοχος δεν δικαιούται, ούτε υποχρεούται, κατ' αρχήν, να προβεί σε τροποποιήσεις ως προς τη μορφή του έργου, την ποιότητα και το είδος ή την ποσότητα των εργασιών, κατ' απόκλιση από τη σύμβαση έργου και επίσης, δεν δικαιούται αποζημιώσεως για μεταβολές στο έργο, χωρίς προηγούμενη έγγραφη εντολή του κυρίου του έργου ή σε επείγουσες περιπτώσεις, προφορική εντολή της υπηρεσίας στον τόπο εκτελέσεως του έργου, που καταχωρίζεται στο ημερολόγιο αυτού και χωρίς προηγούμενη σύνταξη και έγκριση Α.Π.Ε., αν δε συντρέχει περίπτωση και Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. (ΣτΕ 2243/2017, ΑΠ 178/2015).

Πάντως και στην περίπτωση αυτή, η συμβατική σχέση ολοκληρώνεται και οριστικοποιείται, κατά κανόνα, με τη σύναψη της σχετικής συμβάσεως, ύστερα από διαπραγματεύσεις μεταξύ των μερών και γνώμη του τεχνικού συμβουλίου του εργοδότη, στο πλαίσιο είτε του εγκεκριμένου Α.Π.Ε. είτε και αποκλίνοντας από αυτόν (ΑΠ 1726/2014).

Δεν αποκλείεται όμως πρόσθετες εργασίες, οι οποίες παρεκκλίνουν της συμβάσεως και εκτελέσθηκαν χωρίς έγγραφη ή προφορική, κατά τα ανωτέρω, εντολή να κριθούν, στη συνέχεια, από τα αρμόδια όργανα του κυρίου του έργου ή σε περίπτωση διαφωνίας και ασκήσεως εκ μέρους του αναδόχου προσφυγής, από το αρμόδιο εφετείο, ως αναγκαίες, δηλαδή ως εργασίες, οι οποίες επιβάλλονται για την ασφάλεια, την αρτιότητα ή τη λειτουργικότητα του έργου, οπότε οι εργασίες αυτές νομιμοποιούνται εκ των υστέρων, με τη σύνταξη Α.Π.Ε.

και Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. και τη σύναψη νέας, συμπληρωματικής συμβάσεως, οπότε το αντίστοιχο εργολαβικό αντάλλαγμα οφείλεται, με βάση τη νέα σύμβαση, μετά τη σύναψή της (ΑΠ1726/2014, ΣτΕ 3495/2014, ΣτΕ 1502/2015, ΣτΕ 3406/2015). Επομένως, δεν αρκεί απλώς η κρίση ότι οι χωρίς εντολή πρόσθετες εργασίες υπήρξαν αναγκαίες και ότι, συνεπώς, η δαπάνη τους βαρύνει τον εργοδότη, προκειμένου ο ανάδοχος να ζητήσει, με αγωγή, την επιδίκασή τους, αλλά απαιτείται, ως προϋπόθεση, για τον καθορισμό του οφειλόμενου σε αυτόν ανταλλάγματος, η τήρηση της διαδικασίας καταρτίσεως και εγκρίσεως της σχετικής επιμετρήσεως, καθώς και συντάξεως και εγκρίσεως του αντίστοιχου λογαριασμού.

Αν υπάρξει άρνηση του εργοδότη να τηρήσει συνολικά την ως άνω διαδικασία, πρέπει πρώτα να ζητηθεί η συμμόρφωσή του με τις σχετικές υποχρεώσεις του, δηλαδή πρέπει ο ανάδοχος να ζητήσει από τον κύριο του έργου να προβεί, τηρώντας τη νόμιμη διαδικασία, στις απαραίτητες ενέργειες προς καθορισμό και πληρωμή του ανταλλάγματος για τις προαναφερόμενες συμπληρωματικές εργασίες, όπως στη σύνταξη Α.Π.Ε.

ή αν αυτός έχει συνταχθεί χωρίς τις ανωτέρω εργασίες, στην ανασύνταξή του, ώστε να περιλαμβάνει και τις ποσότητες των συμπληρωματικών εργασιών, καθώς επίσης και την κατάρτιση και έγκριση των επιμετρήσεων κλπ. Αν ο ανάδοχος διαφωνεί με τις καθορισθείσες νέες εργασίες ή τις τιμές αυτών, πολύ δε περισσότερο, αν στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα δεν συμπεριλήφθηκαν οι συμπληρωματικές εργασίες, μπορεί να υπογράψει τις ως άνω πράξεις με επιφύλαξη και να ασκήσει κατ' αυτών ένσταση και, ακολούθως, αίτηση θεραπείας, ακολουθώντας τη διαγραφόμενη από τη διάταξη του άρθρου 12 ν. 1418/1984 διοικητική διαδικασία, και τελικώς να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του αρμόδιου Εφετείου, προκειμένου να επιλυθεί δικαστικώς η διαφορά, αφού, κατά το άρθρο 43 του π.δ. 609/1985, ο ανάδοχος έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει την παράλειψη της Διευθύνουσας Υπηρεσίας να εντάξει σε Α.Π.Ε.

και Π.Κ.Τ.Μ.Ν.Ε. τις νέες εργασίες, εφόσον υπογράψει με επιφύλαξη τις πράξεις αυτές.

Έτσι, όταν οι νέες εργασίες είναι παρόμοιες ή ανάλογες προς συμβατικές εργασίες, οι τιμές μονάδος αυτών κανονίζονται σύμφωνα με το εδάφιο α' της παρ. 3 του άρθρου 43 του π.δ/τος 609/1985. Ο κανονισμός των τιμών μονάδος των νέων εργασιών γίνεται σύμφωνα με την περ. β' της ίδιας παραγράφου, βάσει των τιμών μονάδος που περιλαμβάνονται σε εγκεκριμένα ή συμβατικά αναλυτικά τιμολόγια (αναλύσεις τιμών), μόνον όταν για τις εν λόγω εργασίες δεν υπάρχουν παρόμοιες ή ανάλογες συμβατικές τιμές (ΣΤΕ 3422/2013, 860/2012).

Σε περίπτωση δε που οι επίμαχες εργασίες διαφέρουν από τις περιγραφόμενες στα επιμέρους άρθρα των αναλυτικών τιμολογίων, τότε ο καθορισμός νέων τιμών γίνεται βάσει των πραγματικών στοιχείων κόστους και με τη διαδικασία που προβλέπεται στην περ. γ' της παρ. 3 του άρθρου 43 του π.δ/τος 609/1985 (ΣΤΕ 4316/2015). Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασής του, το Εφετείο, αφού έκρινε νόμιμη την ένδικη προσφυγή της αναιρεσείουσας ως στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 1 και 8 παρ. 1, 2 ν. 1418/1984, (όπως το τελευταίο ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 15 παρ. 2 ν.3212/2003), 34 και 43 π.δ. 609/1985, ερευνώντας στη συνέχεια την ουσιαστική βασιμότητά της, δέχτηκε, μετά την εκτίμηση των νομίμως προσκομιζόμενων αποδείξεων που αναφέρονται σε αυτή κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, τα ακόλουθα: "Η καθής η προσφυγή …., η οποία, δυνάμει των διατάξεων του νδ 1297/1997, του πδ 41/2005 και της 15262/27.12.2006 σύμβασης απόσχισης και εισφοράς, υποκαταστάθηκε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της από την …., την οποία, στη συνέχεια, δυνάμει των ίδιων νομοθετικών διατάξεων και της 17650/17.11.2010 σύμβασης συγχώνευσης, υποκατέστησε σε όλες τις έννομες σχέσεις της, προκήρυξε την εκτέλεση του έργου "Κατασκευή υπόγειας διάβασης στον Επιβατικό Σταθμό …", προϋπολογισμού 3.600.000 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ, με την ανοικτή δημοπρασία της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του ν. 1418/ 1984 και με τους κάτωθι όρους:

Η οικονομική προσφορά των διαγωνιζομένων ορίστηκε ότι θα υποβληθεί με το σύστημα προσφοράς επιμέρους ποσοστών έκπτωσης, σύμφωνα με την περίπτωση β του άρθρου 4 παρ. 4 ν. 1418/1984 και του πδ 609/1985, κάθε διαγωνιζόμενος μπορούσε να υποβάλει μόνο μια οικονομική προσφορά και κριτήριο για την ανάθεση της σύμβασης ήταν η χαμηλότερη τιμή.

Ο μειοδοτικός διαγωνισμός διεξήχθη στις 25.5.2006 και μειοδότρια αναδείχθηκε η προσφεύγουσα, η οποία προσέφερε τη χαμηλότερη τιμή με μέση τεκμαρτή έκπτωση 41,82%, έναντι της δεύτερης μειοδότριας Κοινοπραξίας …, η οποία προσέφερε έκπτωση 36%. Το έργο ανατέθηκε στην προσφεύγουσα με την … εργολαβική σύμβαση που καταρτίστηκε στην … μεταξύ των νόμιμων εκπροσώπων της προσφεύγουσας και της καθής.

Το αρχικό συμβατικό αντικείμενο ορίστηκε σε 2.094.566,97 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των Γενικών Εξόδων και του Εργολαβικού Οφέλους, καθώς και των απρόβλεπτων δαπανών ποσού 273.204,30 ευρώ, όπως επανυπολογίστηκαν με την εφαρμογή της μέσης τεκμαρτής έκπτωσης που προσέφερε η μειοδότρια εργολάβος και χωρίς να συμπεριλαμβάνεται στα ανωτέρω ποσά ο αναλογούν ΦΠΑ.

Συμφωνήθηκε ότι το έργο θα εκτελεστεί σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης και των τευχών δημοπράτησης, τα οποία θεωρήθηκε ότι συνιστούν αναπόσπαστο μέρος της τελευταίας. Με τον υπό 2α όρο της σύμβασης η προσφεύγουσα δήλωσε ότι έλαβε γνώση των τοπικών και ειδικών συνθηκών του υπό εκτέλεση έργου, ενώ με το άρθρο 8 των ειδικών όρων της Συγγραφής Υποχρεώσεως που αναφέρεται στις τιμές μονάδος νέων εργασιών ορίζεται ρητά ότι για τον καθορισμό τιμών μονάδος νέων εργασιών, όπου από το νόμο προβλέπεται ότι θα εφαρμόζονται τα εγκεκριμένα ή συμβατικά αναλυτικά τιμολόγια (αναλύσεις τιμών), αυτά θα εφαρμόζονται άσχετα με τα μέσα που θα χρησιμοποιήσει ο ανάδοχος για την εκτέλεση των εργασιών (δηλαδή μικρό ή μεγάλο αριθμό μηχανημάτων, τύπων γνωστών ή άλλων, καινούριων ή όχι, εργατικά χέρια στο σύνολο ή σε μέρος, σε μικρή ή σε μεγάλη αναλογία κλπ).

Αντικείμενο της επίδικης εργολαβίας ήταν η επέκταση της υπόγειας στοάς που οδηγεί στην οδό …, οι επενδύσεις και επιστρώσεις της υπόγειας στοάς με γρανίτες, η εγκατάσταση ψευδοροφής σε ολόκληρη την οροφή της σήραγγας, η κατασκευή ραμπών πρόσβασης για ΑΜΕΑ, η εγκατάσταση κυλιομένων κλιμάκων και ανελκυστήρων με προδιαγραφές ΑΜΕΑ, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου και του επιβατικού σταθμού επί της οδού … και η κατασκευή βιομηχανικού δαπέδου επί των αποβάθρων.

Στις … η προσφεύγουσα απέστειλε στην καθής η προσφυγή με την οποία της γνωστοποιούσε εγγράφως την αδυναμία εγκατάστασης κυλιομένων κλιμάκων στις θέσεις των υπαρχόντων κλιμακοστασίων, καθώς η καθαίρεση αυτών θα οδηγούσε στην κατάπτωση των τοίχων αντιστήριξης των σιδηροδρομικών γραμμών. Κατά την προσφεύγουσα η κατάρρευση θα επερχόταν επειδή τα κλιμακοστάσια είχαν κατασκευαστεί, κατά ένα τμήμα τους και μέχρι το ύψος του πλατύσκαλου ως ολόσωμες κατασκευές και κατά το υπόλοιπο τμήμα τους στο ύψος του πλατύσκαλου ως κιβώτια συνδεδεμένα με τα τοιχία, τα οποία θεμελιωνόταν μέχρι την προβολή του πλατύσκαλου στο επίπεδο της στοάς, σε υψόμετρο χαμηλότερο κατά 0,50 εκατοστά από το επίπεδο της σήραγγας, ενώ κατά το υπόλοιπο τμήμα της μέχρι και την απόληξη των κλιμακοστασίων στο κρηπίδωμα ως κιβώτια συνδεδεμένα μεταξύ τους.

Για να αποφευχθεί η καθαίρεση, η προσφεύγουσα πρότεινε στην καθής η προσφυγή την αντιστήριξη των υπαρχόντων στοιχείων πριν από την καθαίρεση των κλιμακοστασίων, στη θέση των οποίων θα εγκαθίσταντο οι κυλιόμενες κλίμακες. Της γνωστοποιούσε ακόμη την αδυναμία εκτέλεσης άλλων εργασιών παράλληλα με τις αντιστηρίξεις, με αναπόφευκτη τη μετάθεση του χρόνου εκτέλεσης των κύριων εργασιών, ενώ εκτιμούσε ότι ο απαραίτητος χρόνος για την αντιστήριξη του κάθε κλιμακοστασίου είναι σαράντα ημέρες.

Με την από 23.5.2007 επιστολή της η προσφεύγουσα επανήλθε και επεσήμανε ότι η επίλυση του προβλήματος αντιστήριξης απαιτεί την αντιστήριξη των υπαρχόντων τοιχίων με την ειδική μεθοδολογία αντιστήριξης που πρότεινε στην επιστολή της και περιλάμβανε εργασίες κατασκευής μικροπασάλων περιμετρικά των επτά κλιμακοστασίων, εργασίες τοποθέτησης οριζόντιων μεταλλικών δοκών και αντηρίδων, τμηματική καθαίρεση των υπαρχόντων τοιχίων, εργασίες επένδυσης των κατακόρυφων επιφανειών εκσκαφής με εκτοξευμένο σκυρόδεμα και, τέλος, κατασκευή νέων τοιχίων και πλάκας δαπέδου των κλιμακοστασίων.

Αποτίμησε δε το σύνολο των ανωτέρω εργασιών σε 924.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η καθής η προσφυγή, τότε …, με την από … επιστολή της, υπογεγραμμένη από το διευθύνοντα σύμβουλο αυτής και τον Α. Φ., αρχιμηχανικό της προσφεύγουσας και ήδη ιδιώτη, που εξετάστηκε στο ακροατήριο ως μάρτυρας με επιμέλεια της προσφεύγουσας, συμφώνησε με την προτεινόμενη μεθοδολογία αντιστήριξης και ζήτησε τη σύνταξη μελέτης κατασκευής με την προϋπόθεση ότι η συνολική δαπάνη κατασκευής θα ήταν της τάξης των 750.000 ευρώ.

Πέραν των ανωτέρω υπερσυμβατικών εργασιών, η προσφεύγουσα, με νεότερο έγγραφό της του Ιανουαρίου του 2007, ζήτησε από την … να εγκρίνει, σχετικά με το έργο της διάνοιξης σήραγγας προς την πλευρά της οδού …, την εκ μέρους της εκπόνηση στατικής μελέτης των τοιχίων επέκτασης της στοάς, των τοιχίων αντιστήριξης της 8ης σιδηροδρομικής γραμμής καθώς και της ράμπας ΑΜΕΑ.

Η προσφεύγουσα ανέφερε ειδικότερα ότι για την καθαίρεση του πετάσματος της στοάς και τη διαμόρφωση νέας εισόδου από την πλευρά της οδού… απαιτείται η κατασκευή δυο τοιχίων επέκτασης και ενός τοιχίου αντιστήριξης της όγδοης σιδηροδρομικής γραμμής, το δε τοιχίο αυτό θα αποτελούσε το ένα από τα τοιχία της ράμπας ΑΜΕΑ, το οποίο έπρεπε να κατασκευαστεί βάσει των συμβατικών υποχρεώσεων.

Στην από 5.2.2007 επιστολή της προς την …, η προσφεύγουσα ανέφερε ότι το κόστος σύνταξης της μελέτης δεν περιλαμβανόταν στο αναλυτικό τιμολόγιο του έργου και για το λόγο αυτό πρότεινε η πληρωμή της στατικής μελέτης να γίνει απολογιστικά, καθώς και ότι η εν λόγω μελέτη δεν εμπίπτει στις μελέτες που περιγράφονται στα συμβατικά τεύχη ως μελέτη για την οποία βαρύνεται ο ανάδοχος, διότι δεν ανήκει στην κατηγορία των μελετών εφαρμογής που είναι ανοιγμένες στο τιμολόγιο του έργου του τίτλου.

Η … ενέκρινε την εκπόνηση της στατικής μελέτης (σχετικό το από 21.2.2007 έγγραφό της), υπό τον όρο να λάβει υπόψη της η προσφεύγουσα τα σχέδια των εγκεκριμένων τοίχων αντιστήριξης από την … και από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Όπως αποδεικνύεται από το με ημερομηνία … έγγραφο της προσφεύγουσας προς την …, η μελέτη υποβλήθηκε σε αυτήν στις 14.2.2007 με συνημμένα το σχέδιο ξυλοτύπων διάβασης - θεμελίωσης διάβασης, ξυλοτύπων τοίχου αντιστήριξης Τ1, στατικού υπολογισμού υπόγειας διάβασης και στατικού υπολογισμού τοίχου αντιστήριξης.

Η … με το από 22.3.2007 έγγραφό της ενέκρινε την κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης, με τις διαστάσεις και τους οπλισμούς που σημειώνονται στα σχέδια που τέθηκαν υπόψη της, με την επισημείωση, ωστόσο, ότι, σύμφωνα με προηγηθείσα προφορική συνεννόησή της με την ανάδοχο προσφεύγουσα, δε ήλεγξε τη μελέτη. Όπως προκύπτει από την μεταξύ της προσφεύγουσας και της … αλληλογραφίας, η προσφεύγουσα, στις 25.7.2007, απέστειλε στην … το … έγγραφό της (δεν προσκομίζεται), με το οποίο ζητούσε την έκδοση εντολής επειγουσών εργασιών και, στη συνέχεια, με το … έγγραφό της, υπέβαλε τη μελέτη αντιστήριξης εκσκαφών κλιμακοστασίων.

Η … απήντησε στην προσφεύγουσα (σχετικό το … έγγραφό της), ότι μετά από διευκρινιστικά, συμπληρωματικά στοιχεία που της δόθηκαν από το μελετητή του έργου δεν έχει αντίρρηση για την εφαρμογή της λύσης που περιγράφεται στη μελέτη που της διαβιβάστηκε, ζήτησε, όμως, στο εξής οι μελέτες που της υποβάλλονται, έστω και για μικρά έργα, να είναι περισσότερο λεπτομερείς (στη συγκεκριμένη περίπτωση επεσήμανε ότι δεν εμφανίζεται πώς αγκυρώνεται - εδράζεται η πλάκα δαπέδου καθ' ύψος των τοιχίων καθώς και ότι δεν έγινε λεπτομερής περιγραφή του τρόπου κατασκευής και των ενδεχόμενων μέτρων προστασίας).

Την 1.6.2009 η προσφεύγουσα ζήτησε από την … τη σύγκληση επιτροπής παρακολούθησης απόδοσης συντελεστών παραγωγής και τη σύνταξη … και συμπληρωματικής σύμβασης, αναφέροντας ότι με προφορικές εντολές - εγκρίσεις προχώρησε στην εκτέλεση των εργασιών στο ανατολικό τμήμα της στοάς και ότι με το από 19.6.2008 έγγραφό της με θέμα "Δήλωση - όχληση περί διακοπής εργασιών" (δεν προσκομίζεται) είχε ήδη δηλώσει πως διακόπτει την εκτέλεση των πρόσθετων υπερσυμβατικών εργασιών, εφόσον δεν προηγήθηκαν αυτών η σύνταξη …και … καθώς και η υπογραφή συμπληρωματικής σύμβασης.

Επειδή, όμως, τόσο η κυρία του έργου όσο και η ανάδοχος επιθυμούσαν τη συνέχιση αυτού και την ολοκλήρωσή του και επειδή, κατά την προσφεύγουσα, οι υπερσυμβατικές εργασίες αντιστήριξης των αποβάθρων που απαιτούνταν, αφενός δεν υπήρχαν αυτούσιες στα εγκεκριμένα αναλυτικά τιμολόγια, αφετέρου θα εκτελούνταν κάτω από διαφορετικές συνθήκες εκτέλεσης, τις οποίες λεπτομερώς ανέφερε στην επιστολή της, ζήτησε τη συγκρότηση Επιτροπής Παρακολούθησης και Συντελεστών Παραγωγής των παραπάνω εργασιών, με σκοπό να συγκεντρωθούν τα στοιχεία απόδοσης εργατοτεχνιτών και μηχανημάτων καθώς και το κόστος των υλικών που απαιτούνταν για τις νέες εργασίες.

Η … με το … έγγραφό της γνωστοποίησε στην προσφεύγουσα τη συγκρότηση της επιτροπής, επειδή έκρινε ότι για τις εργασίες της κατασκευής αντιστήριξης για την τοποθέτηση των ανελκυστήρων και των κυλιομένων κλιμάκων, καθώς και για την κατασκευή υποστήριξης θεμελίων εντός της στοάς, εξ αιτίας των συνθηκών εκτέλεσής τους, δεν υφίστανται συμβατικές τιμές ούτε περιλαμβάνονται αυτές σε εγκεκριμένα ή αναλυτικά συμβατικά τιμολόγια, αλλά ότι θα πρέπει να καθοριστούν με βάση τα πραγματικά στοιχεία κόστους.

Η επιτροπή συγκροτήθηκε από τον προμνησθέντα Α. Φ., τον επιβλέποντα μηχανικό του έργου, τον Δ. Ζ. και την Ε. Φ., μηχανικό, με σκοπό να συγκεντρώσει στοιχεία απόδοσης των παραπάνω εργασιών και να τα υποβάλει στη Διευθύνουσα Υπηρεσία για τη σύνταξη νέων τιμών. Η επιτροπή συνέταξε, στις 25.11.2009, πρακτικό παρακολούθησης στο οποίο αναφέρεται ότι για την εργασία κατασκευής αντιστήριξης επί κρηπιδωμάτων, η οποία εκτελέστηκε στο 4° κρηπίδωμα του Επιβατικού Σταθμού …, μεταξύ της 6ης και της 7ης γραμμής, με τους περιορισμούς που ίσχυαν λόγω της ιδιαιτερότητας του χώρου, όπως η διακοπή κυκλοφορίας συρμών στην 7η γραμμή, η γειτνίαση εκτέλεσης εργασιών σε ηλεκτροκινούμενες γραμμές υπό κυκλοφορία, η εργασία με γεωτρύπανο περιορισμένου ύψους, λόγω της ύπαρξης στεγάστρου, ο περιορισμός πλάτους εργασίας σε 2,00 - 2,50 μέτρα με αποτέλεσμα την προσωρινή κατ αρχήν απόθεση των εξαγομένων υλικών εκσκαφής, αλλά και στελεχών διάτρησης και την εν συνεχεία μεταφορά τους στην οριστική θέση απόρριψης, η αδυναμία άμεσης προσέγγισης μηχανημάτων στη θέση εκτέλεσης της διάτρησης, η εγκατάσταση ηλεκτρικού καλωδίου τροφοδότησης τριφασικού ρεύματος των μηχανημάτων από μεγάλη απόσταση, η τοποθέτηση των υποστηρικτικών μηχανημάτων επίσης σε απόσταση λόγω του περιορισμένου πλάτους εργασίας και, τέλος, η υποχρεωτική χρήση τσιμεντενέματος κατά τη διάτρηση, λόγω της σύστασης του εδάφους, είχαν ως αποτέλεσμα το παραπάνω συνεργείο να ολοκληρώσει την κατασκευή πασσάλου, μήκους 15 μέτρων, χρησιμοποιώντας ειδικό γεωτρύπανο … για 16,50 ώρες, αεροσυμπιεστή 600 κπ για 16,50 ώρες, φορτωτή ισχύος 40 - 45 hp επί 3 ώρες και απασχολώντας τρεις ανειδίκευτους εργάτες, δυο βοηθούς τεχνίτες και έναν τεχνίτη επί 22 ώρες τον καθένα.

Ανάλογες συνθήκες διαπίστωσαν και κατά την κατασκευή υποστήριξης των θεμελίων. Οι διαπιστώσεις της επιτροπής, ωστόσο, δεν αποτιμήθηκαν σε πραγματικό κόστος από τη Διευθύνουσα Υπηρεσία της καθής η προσφυγή, η οποία κατά τη σύνταξη των … και … έκανε χρήση των τιμών των εγκεκριμένων τιμολογίων. Ο μάρτυρας Α.

Φ. κατέθεσε ότι το κόστος των υπερσυμβατικών εργασιών προσδιορίστηκε σε 924.000 ευρώ, όμως η καθής η προσφυγή ενέκρινε τη μελέτη κατασκευής τους μόνο για το ποσό των 750.000 ευρώ. Ωστόσο η έγκριση για την οποία έκανε λόγο ο μάρτυρας εμπεριέχεται στην επιστολή που συντάχθηκε από τον ίδιο ως αρχιμηχανικό της … και από τον τότε διευθύνοντα σύμβουλό της, για την οποία έγινε ήδη λόγος, και η οποία χρονολογείται από το έτος 2007, δυο δηλαδή χρόνια πριν από την παρακολούθηση των εργασιών εκ μέρους της επιτροπής, το πρακτικό της οποίας φέρει ημερομηνία 25.11.2009, με άλλα λόγια, πριν συγκεντρωθούν τα στοιχεία, που, χαρακτηριζόμενα από την προσφεύγουσα ως ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες, θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν διαφορετική αποτίμηση του κόστους των υπερβατικών εργασιών, από αυτό που προβλέπεται βάσει των εγκεκριμένων τιμολογίων και περιλήφθηκε στον …και στον ….

Επομένως, η φερόμενη ως έγκριση της κοστολόγησής τους δεν συνδέεται με το πρακτικό παρακολούθησης εργασιών, καθώς προηγήθηκε αυτού και δεν συνιστά αποτίμηση του πραγματικού τους κόστους. Περαιτέρω η έγκριση αυτή είναι άνευ εννόμου αποτελέσματος, καθώς ο τρόπος επιμέτρησης των νέων εργασιών είναι, .....

δεσμευτικός για τον κύριο του έργου, αφού, τόσο από το γράμμα όσο και από το πνεύμα του νόμου, που στοχεύει στη δυσχέρανση των τροποποιήσεων της αρχικής σύμβασης με τη συνακόλουθη διόγκωση του εργολαβικού ανταλλάγματος, προκύπτει ότι ο κανονισμός τιμών μονάδων νέων εργασιών γίνεται με υποχρεωτική εφαρμογή των περιπτώσεων α, β και γ κατά σειρά και, επομένως, η πρόβλεψη τιμών μονάδων των εργασιών στα εγκεκριμένα αναλυτικά τιμολόγια (περίπτωση β) αποκλείει την επιμέτρηση με βάση τα πραγματικά στοιχεία κόστους (περίπτωση γ).

Στους γενικούς δε όρους του εγκεκριμένου τιμολογίου, το οποίο έχει εφαρμογή στην περίπτωση αυτή, ρητά αναφέρεται ότι στο περιεχόμενο τιμών του τιμολογίου περιλαμβάνονται οι δαπάνες όλων των εργοταξιακών εγκαταστάσεων και ευκολιών καθώς και οι δαπάνες απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων αυτών, οι δαπάνες διάθεσης, προσκόμισης και λειτουργίας των μηχανημάτων και λοιπού εξοπλισμού που απαιτούνται για την εκτέλεση του έργου, μέσα στις οποίες περιλαμβάνονται τα μισθώματα, η μεταφορά, η συναρμολόγηση, αποθήκευση, οι δαπάνες καθυστερήσεων, μειωμένης απόδοσης και μετακινήσεως μηχανημάτων και προσωπικού, εκτέλεσης των έργων με μεθοδολογία χαμηλής παραγωγικότητας κλπ, ενώ στους γενικούς όρους του τιμολογίου του έργου περιλαμβάνονται οι δαπάνες καθυστερήσεων λόγω κυκλοφορίας συρμών στην κύρια γραμμή και παράλληλης εκτέλεσης εργολαβιών ΟΣΕ.

Πέραν των ανωτέρω όμως, όπως ήδη αναφέρθηκε, η προσφεύγουσα ανέλαβε το έργο έχοντας δηλώσει στη σχετική σύμβαση ότι έχει πλήρη γνώση των συνθηκών εκτέλεσής του, οι συνθήκες δε αυτές ήταν οι ίδιες τόσο για τις συμβατικές όσο και για τις υπερσυμβατικές εργασίες, ρητά δε συμφώνησε ότι οι οποιεσδήποτε επιπλέον εργασίες θα αμείβονταν σύμφωνα με τα συμβατικά ή τα εγκεκριμένα τιμολόγια.

Δεδομένου δε ότι οι προς καθαίρεση κλίμακες συνιστούσαν παλαιές κατασκευές, για τις οποίες δεν της παραδόθηκαν σχέδια κατασκευής, αφού αυτά δεν υφίσταντο, η πιθανότητα να εδράζονται σε αυτές οι αποβάθρες, ώστε να υφίσταται ανάγκη αντιστήριξης των τελευταίων για να καταστεί δυνατή η καθαίρεση των κλιμάκων, ήταν, κατά την κρίση του δικαστηρίου προβλέψιμη, η δε κοστολόγηση της συγκεκριμένης εργασίας σε ποσό που εγγίζει το 1/3 σχεδόν του συνολικού προϋπολογισμού του έργου δεν δικαιολογείται από τις ανωτέρω εκτιθέμενες περιστάσεις, όπως αναλυτικά παρατέθηκαν αυτές στο πρακτικό της επιτροπής αξιολόγησης του έργου και αναφέρθηκαν ανωτέρω.

Για το λόγο αυτό εξάλλου και για να μην υπάρξει υπέρβαση του συνολικού προϋπολογισμού του έργου, αφαιρέθηκε από το συμβατικό αντικείμενο η κατασκευή αντιολισθηρών βιομηχανικών δαπέδων με εποξειδικό ρητονοκονίαμα επί των αποβάθρων, με προϋπολογισμένο κόστος 382.500 ευρώ και η επένδυση υποστυλωμάτων στεγάστρων με πάνελ αλουμινίου, προϋπολογισμού 108.000 ευρώ, τις οποίες η προσφεύγουσα δεν πραγματοποίησε.

Το τελευταίο μάλιστα (η μη εκτέλεση των παραπάνω εργασιών) ήταν εκ των πραγμάτων γνωστό στον μάρτυρα Φ., που, λόγω της ιδιότητάς του ως αρχιμηχανικού της καθής η προσφυγή, είχε άμεση αντίληψη της εκτέλεσης του έργου, η δε αναφορά στην κατάθεσή του, πως δεν γνωρίζει εάν οι ανωτέρω δυο εργασίες εκτελέστηκαν, δημιουργεί αμφιβολίες για την αξιοπιστία του.

Επομένως συννόμως η καθής η προσφυγή υπολόγισε την τιμή μονάδος εργασίας για τις υπερσυμβατικές εργασίες της αντιστήριξης των τοιχίων των αποβάθρων σύμφωνα με το εγκεκριμένο τιμολόγιο, (να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα πλήττει την επιλογή της μεθόδου υπολογισμού της αμοιβής για τις υπερσυμβατικές εργασίες, όχι όμως και την ορθότητα του αποτελέσματος της επιλεγείσας μεθόδου) και ως προς το σκέλος αυτό η προσφυγή πιθανολογείται ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Σε ό,τι αφορά δε την αμοιβή για τη μελέτη που συντάχθηκε από την προσφεύγουσα για την εργασία της αντιστήριξης, ο υπολογισμός αυτής από την προσφεύγουσα στηρίζεται στην εσφαλμένη, σύμφωνα με τα προμνησθέντα, προϋπόθεση ότι το κόστος της εργασίας στην οποία αφορούσε η μελέτη ανέρχεται στο ποσό των 750.000 ευρώ.

Επομένως, και ως προς το σκέλος αυτό, η προσφυγή πιθανολογείται ως ουσιαστικά αβάσιμη. Τέλος, ως προς την αμοιβή που διεκδικεί η προσφεύγουσα για τη στατική μελέτη των τοιχίων επέκτασης της στοάς, του τοιχίου αντιστήριξης της 8ης σιδηροδρομικής γραμμής και της ράμπας ΑΜΕΑ πιθανολογήθηκε ότι με το άρθρο 6.2 της συγγραφής υποχρεώσεων η ίδια είχε την υποχρέωση να εκπονήσει τις μελέτες που θα κρίνονταν αναγκαίες για τη συμπλήρωση των στοιχείων της οριστικής μελέτης που της παραδόθηκε από την ανάδοχο, η δε αμοιβή για τη μελέτη αυτή περιλαμβάνεται στην προσφορά της.

Δεδομένου ότι για το συγκεκριμένο έργο της παραδόθηκε μελέτη, (τούτο προκύπτει από το προμνησθέν από 21.2.2007 έγγραφό της …, με το οποίο η τελευταία ενέκρινε τη μελέτη, υπό τον όρο να λάβει υπόψη της η προσφεύγουσα τα σχέδια των εγκεκριμένων τοίχων αντιστήριξης από την … και από το ΥΠΕΧΩΔΕ), η συμπληρωματική μελέτη που εκπόνησε η προσφεύγουσα δεν δικαιολογεί επιπλέον αμοιβή.

Σύμφωνα με τις παραδοχές αυτές η προσφυγή, η οποία κρίθηκε παραδεκτή και νόμιμη, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη, καθώς αποδείχθηκε ότι η καθής η προσφυγή (ήδη … κατά το χρόνο σύνταξης των προσβαλλόμενων εγγράφων) ορθά συνέταξε τον 1° …, τον οποίον η προσφεύγουσα υπέγραψε με επιφύλαξη, καθώς και τον 1° …, και τη συμπληρωματική σύμβαση, η δε προσφεύγουσα δεν δικαιούται τις υψηλότερες αμοιβές που επικαλείται για τις υπερσυμβατικές εργασίες που εκτέλεσε...".

Ήδη με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου της αίτησής της η αναιρεσείουσα αποδίδει στο Εφετείο την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για ευθεία παραβίαση των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων του άρθρου 43 παρ. 3 περ. γ' π.δ. 609/1985 (παρ. 6 περ. γ' του αρθρ. 57 Ν.3669/2008), το οποίο, όπως υποστηρίζει, δεν εφάρμοσε, αν και συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, επειδή κατά τους ισχυρισμούς της, "ενώ η προσβαλλόμενη Απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης δέχθηκε αφενός ότι "ο κανονισμός τιμών μονάδων νέων εργασιών γίνεται με υποχρεωτική εφαρμογή των περιπτώσεων α, β και γ [της παρ. 3 του άρθρου 43 του Π.Δ. 609/1985] κατά σειρά" και ότι "η πρόβλεψη τιμών μονάδων των εργασιών στα εγκεκριμένα αναλυτικά τιμολόγια (περίπτωση β) αποκλείει την επιμέτρηση με βάση τα πραγματικά στοιχεία κόστους (περίπτωση γ)", δεν αναφέρεται σε αυτήν σε ποια "εγκεκριμένα ή συμβατικά αναλυτικά τιμολόγια (αναλύσεις τιμών)" περιλαμβάνονται οι επίδικες εργασίες, ("κατακόρυφες αντιστηρίξεις των αποβαθρών για την αντιστήριξη των εκσκαφών των κλιμακοστασίων και των ανελκυστήρων και σε κεκλιμένες αντιστηρίξεις εντός της υπόγειας στοάς για την υποθεμελίωση των υποστυλωμάτων των σκεπάστρων"), οι οποίες είναι, κατά παραδοχή της απόφασης, διαφορετικές από τις αντίστοιχες της μελέτης, ούτε εάν οι εργασίες αυτές τιμολογούνται και με ποιες τιμές μονάδος, αφετέρου ότι, στην προκειμένη περίπτωση, οι επίδικες εργασίες ΔΕΝ περιλαμβάνονται σε συγκεκριμένα άρθρα των εγκεκριμένων αναλυτικών τιμολογίων, όπως προκύπτει από το γεγονός ότι το Εφετείο δεν προσδιορίζει το άρθρο του εγκεκριμένου ή συμβατικού αναλυτικού τιμολογίου που περιλαμβάνει τις επίδικες εργασίες, καθώς και ότι προσφεύγει "στους γενικούς όρους του εγκεκριμένου τιμολογίου, το οποίο έχει εφαρμογή στην περίπτωση αυτή",.....

απέρριψε το αίτημά της να υποχρεωθεί η αντίδικη να ανασυντάξει, δια των υπηρεσιών της, τον 1ο … και το 1ο …, καθώς και την 1η Συμπληρωματική Σύμβαση του έργου, προκειμένου να ενταχθούν στο συμβατικό αντικείμενο οι επίδικες εργασίες αντιστήριξης των εκσκαφών των τοιχίων των κλιμακοστασίων, με τις τιμές μονάδας που προέκυψαν σύμφωνα με το σχετικό Πρακτικό της Επιτροπής Παρακολούθησης και Συντελεστών Παραγωγής που συγκρότησε η αντίδικη", αντί της εσφαλμένα περιληφθείσας στα στοιχεία αυτά (1ο …, 1η ΣΣ, 1ο…) τιμής μονάδας με βάση τη μέθοδο του …, που καθορίστηκε σύμφωνα με την περ.

β' παρ. 6 του άρθρου 57 Ν.3669/2008 (άρθρο 43 παρ. 3 περ. β' π.δ. 609/1985), όπως προέκυψε μετά την αναφερόμενη αναλογική απομείωσή της από την περιγραφόμενη στο αναλυτικό τιμολόγιο.

Ενόψει όμως των διαλαμβανόμενων στην προσβαλλόμενη απόφαση αντίστοιχων πραγματικών παραδοχών του, το Εφετείο, απορρίπτοντας το ως άνω αίτημα της αναιρεσείουσας, δεν παραβίασε τις διατάξεις του άρθρου 43 παρ. 3 περ. γ' του π.δ. 609/1985 (ή 57 παρ. 6 περ. γ' Κ.Ν. 3669/2008), αφού τα δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, που προαναφέρθηκαν, δικαιολογούν τον κανονισμό των τιμών μονάδας των επίδικων εργασιών αντιστήριξης, σύμφωνα με την περ.

β' της ίδιας παραγράφου 3 του άρθρου 43 π.δ. 609/1985, (ήδη περ. β' ,παρ. 6 του άρθρου 57 Κ.Ν. 3669/2008), βάσει των τιμών μονάδας που περιλαμβάνονται στα εγκεκριμένα αναλυτικά τιμολόγια (αναλύσεις τιμών), την ύπαρξη των οποίων δεν αμφισβήτησε η αναιρεσείουσα στην ένδικη προσφυγή της, αλλά υποστηρίζοντας σε αυτή ότι συντρέχουν οι επικαλούμενες ειδικές συνθήκες κατασκευής, ζήτησε τον κανονισμό τους σύμφωνα με την περ.

γ' της παρ. 3 του ίδιου άρθρου, πλήν, κατά τις ανέλεγκτες παραδοχές του Εφετείου που προαναφέρθηκαν, δεν συντρέχουν οι οριζόμενες στη μείζονα σκέψη της παρούσας προϋποθέσεις εφαρμογής του. Ωσαύτως, με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο δεν στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση, όπως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου της αίτησής της, αφού με επαρκείς, σαφείς και μή αντιφάσκουσες αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των ως άνω διατάξεων, κατέληξε στο προαναφερόμενο αποδεικτικό του πόρισμα ότι "συννόμως η καθής η προσφυγή υπολόγισε την τιμή μονάδος εργασίας για τις υπερσυμβατικές εργασίες της αντιστήριξης των τοιχίων των αποβάθρων σύμφωνα με εγκεκριμένο τιμολόγιο", (επισημαίνοντας ότι η ήδη αναιρεσείουσα με την προσφυγή της πλήττει την επιλογή της μεθόδου υπολογισμού της αμοιβής για τις υπερσυμβατικές εργασίες και όχι την ορθότητα του αποτελέσματος της επιλεγείσας μεθόδου), χωρίς να απαιτούνται για τη στοιχειοθέτηση των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, που εφάρμοσε, οι επικαλούμενες από αυτή αιτιολογίες, που σχετίζονται με την ανάλυση, στάθμιση και γενικώς την εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον, όπως προαναφέρθηκε, το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα.

Η επιπλέον δε σκέψη του Εφετείου ότι: "Δεδομένου δε ότι οι προς καθαίρεση κλίμακες συνιστούσαν παλαιές κατασκευές, για τις οποίες δεν της παραδόθηκαν σχέδια κατασκευής, αφού αυτά δεν υφίσταντο, η πιθανότητα να εδράζονται σε αυτές οι αποβάθρες, ώστε να υφίσταται ανάγκη αντιστήριξης των τελευταίων για να καταστεί δυνατή η καθαίρεση των κλιμάκων, ήταν, κατά την κρίση του Δικαστηρίου προβλέψιμη", είναι πλεοναστική και διατυπώθηκε κατά την πορεία του δικανικού συλλογισμού του Εφετείου προς άντληση επιχειρήματος υπέρ της κύριας αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αίτησης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα, υποστηρίζοντας τα αντίθετα, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος. Περαιτέρω, στο άρθρο 1 του ν.3316/2005 "Ανάθεση και εκτέλεση δημόσιων συμβάσεων εκπόνησης μελετών και παροχής συναφών υπηρεσιών και άλλες διατάξεις", ορίζονται τα ακόλουθα:

"1. "Δημόσια σύμβαση" είναι η έγγραφη σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας, η οποία συνάπτεται μεταξύ αναθέτουσας Αρχής της παραγράφου 9 και αναδόχου της παραγράφου 19 και έχει ως αντικείμενο την εκπόνηση μελέτης ή την παροχή λοιπών υπηρεσιών μηχανικού, όπως αυτή ορίζεται στις κείμενες διατάξεις, καθώς και την παροχή υπηρεσιών άλλων ελευθέριων επαγγελμάτων κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2. Οι δημόσιες συμβάσεις του νόμου αυτού διακρίνονται σε συμβάσεις εκπόνησης μελετών και παροχής υπηρεσιών.

2. α) "Μελέτη" είναι το αποτέλεσμα συστηματικής και αναλυτικής επιστημονικής και τεχνικής εργασίας και έρευνας σε συγκεκριμένο απλό ή σύνθετο γνωστικό αντικείμενο, που αποβλέπει ιδίως στην παραγωγή τεχνικού έργου ή στην επέμβαση σε τεχνικό έργο ή αφορά στο σχεδιασμό και την απεικόνιση τεχνικού έργου ή παραγωγικής διαδικασίας ή σε μεθόδους ανάπτυξης και σχεδιασμού του ευρύτερου χώρου. Η μελέτη έχει την έκταση και το βάθος που απαιτείται με τη σύμβαση, απεικονίζεται δε και παραδίδεται στην αναθέτουσα Αρχή με συγκεκριμένη συμφωνημένη μορφή.... 9. "Αναθέτουσες Αρχές" είναι το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) όλων των βαθμών, οι δημοτικές, νομαρχιακές και δημόσιες επιχειρήσεις κάθε νομικής μορφής, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου και οι ενώσεις κάθε νομικής μορφής που συγκροτούνται από τα ανωτέρω νομικά πρόσωπα.

"Οργανισμός δημοσίου δικαίου" είναι κάθε νομικό πρόσωπο το οποίο:

α) Έχει συσταθεί με συγκεκριμένο σκοπό την κάλυψη αναγκών γενικού συμφέροντος που δεν εμπίπτουν στο βιομηχανικό ή εμπορικό τομέα.

β) Η δραστηριότητά του χρηματοδοτείται κατά το μεγαλύτερο μέρος από το ελληνικό δημόσιο ή από οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης ή από άλλο οργανισμό δημοσίου δικαίου ή η διαχείρισή του υπόκειται σε έλεγχο ασκούμενο από τους οργανισμούς αυτούς ή περισσότερα από τα μισά των μελών του διοικητικού, του διευθυντικού ή του εποπτικού του συμβουλίου διορίζονται από το ελληνικό δημόσιο ή οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου.

10."Κύριος του έργου" είναι το Δημόσιο ή ένα από τα νομικά πρόσωπα που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, στο οποίο ανήκει το έργο για το οποίο παρέχονται οι υπηρεσίες των συμβάσεων των παραγράφων 1 έως 4.

11."Εργοδότης" είναι η αναθέτουσα Αρχή που καταρτίζει σύμβαση μελέτης ή παροχής υπηρεσιών με τον ανάδοχο είτε για λογαριασμό της είτε για λογαριασμό του κυρίου του έργου.

12. "Προϊσταμένη Αρχή" είναι η αρχή ή η υπηρεσία ή το όργανο: α) της αναθέτουσας Αρχής, που διενεργεί τη διαδικασία ανάθεσης των συμβάσεων των παραγράφων 1 έως 4 και β) του εργοδότη, που εποπτεύει την εκτέλεση της συναφθείσας σύμβασης, ασκώντας για λογαριασμό του αποφασιστικές αρμοδιότητες, ιδίως σε θέματα τροποποίησης των όρων της σύμβασης.

13."Διευθύνουσα Υπηρεσία" είναι η τεχνική υπηρεσία που έχει την αρμοδιότητα διοίκησης της συναφθείσας σύμβασης, υπό την εποπτεία της Προϊσταμένης Αρχής. 14."Τεχνικό συμβούλιο" είναι το συλλογικό όργανο που έχει την αρμοδιότητα να γνωμοδοτεί στον εργοδότη για την έκδοση αποφάσεων, όταν προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία ή ζητείται από την Προϊσταμένη Αρχή.

15."Μελετητής ή πάροχος υπηρεσιών" είναι το φυσικό πρόσωπο που έχει την απαιτούμενη επιστημονική γνώση και το αναγνωρισμένο από το δίκαιο της επαγγελματικής του έδρας δικαίωμα να εκπονεί μελέτες ή αντίστοιχα να παρέχει υπηρεσίες των παραγράφων 1 έως 4.

16."Εταιρεία" ή "γραφείο μελετών" και "εταιρεία" ή "γραφείο παρόχων υπηρεσιών" είναι η επαγγελματική μονάδα που έχει νομική προσωπικότητα με εταιρική μορφή, διαθέτει κατάλληλη επιστημονική και λοιπή στελέχωση και έχει το αναγνωρισμένο από το δίκαιο της έδρας της δικαίωμα να εκπονεί μελέτες ή αντίστοιχα να παρέχει υπηρεσίες των παραγράφων 1 έως 4.

17."Σύμβουλος" της υπηρεσίας είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο, δυνάμει συμβάσεως παροχής υπηρεσιών, υποστηρίζει την υπηρεσία στη διεξαγωγή της διαδικασίας ανάθεσης μελέτης, έργου ή υπηρεσίας και στη διοίκηση ή επίβλεψη ή έλεγχο μελέτης ή έργου.

18."Σύνθετη μελέτη" είναι η μελέτη που περιλαμβάνει περισσότερες από μία κατηγορίες μελετών.

19."Ανάδοχος" είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή κοινοπραξία ή σύμπραξη, που συνάπτει με τον εργοδότη σύμβαση των παραγράφων 1 έως 4.... ... 22. "Προεκτιμώμενη αμοιβή" είναι το προεκτιμώμενο από την αναθέτουσα Αρχή χρηματικό ποσό για την ολοκλήρωση των προκηρυσσόμενων μελετών ή υπηρεσιών, που καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 4 και αναφέρεται στην προκήρυξη της διαδικασίας ανάθεσης των συμβάσεων των παραγράφων 1 έως 4.

23."Συμβατική αμοιβή" είναι το καθοριζόμενο με την προκήρυξη κατ' αποκοπή τίμημα εκάστης των προκαταρκτικών μελετών και η οικονομική προσφορά του αναδόχου στα λοιπά στάδια των μελετών και στη σύμβαση παροχής υπηρεσιών.

24."Τελική αμοιβή" είναι το συνολικό ποσό που καταβάλλεται στον ανάδοχο ως αμοιβή για το εκτελεσθέν αντικείμενο της σύμβασης.

25."Φυσικό αντικείμενο" της σύμβασης είναι το έργο ή η υπηρεσία, που προσδιορίζεται από αυτήν, ως το ζητούμενο αποτέλεσμα της σύμβασης.

26."Μονάδες φυσικού αντικειμένου" είναι οι χαρακτηριστικές για κάθε έργο μοναδιαίες διαστάσεις του, πολλαπλάσια των οποίων το συνθέτουν και ορίζουν το μέγεθός του κατά κύριο λόγο, όπως χιλιόμετρα οδού, τετραγωνικά μέτρα κτιρίων, αποτυπώσεων κ.λπ..

27."Υποστηρικτικές μελέτες και έρευνες" είναι οι επί μέρους μελέτες και έρευνες που είναι απαραίτητες για το σχεδιασμό έργου ή την παροχή υπηρεσίας, δεν έχουν, όμως, ως αντικείμενο τον ίδιο το σχεδιασμό του έργου ή την παροχή της υπηρεσίας". Ειδικότερα στο άρθρο 4 παρ.1,2 και 7 του ίδιου ν.3316/2005 ορίζεται μεταξύ άλλων ότι:

"1. Η διαδικασία για σύναψη σύμβασης μελέτης ή παροχής υπηρεσιών, προϋποθέτει τη δημιουργία φακέλου έργου, με μέριμνα της υπηρεσίας που έχει την ευθύνη της διεξαγωγής του διαγωνισμού και έγκριση του οργάνου που έχει την αρμοδιότητα για την ανάθεση της σύμβασης και το οποίο εντάσσει τις προς ανάθεση συμβάσεις σε πρόγραμμα χρηματοδότησης. Ο φάκελος του έργου συμπληρώνεται και επικαιροποιείται σε όλα τα στάδια έγκρισης των μελετών και ακολουθεί το έργο έως την οριστική παραλαβή του και περιλαμβάνει ιδίως:

α) Το Τεύχος Τεχνικών Δεδομένων του έργου. Το περιεχόμενο του τεύχους αποτελείται κυρίως από την τεχνική περιγραφή του προς μελέτη έργου με τα κύρια λειτουργικά του χαρακτηριστικά, αναφορά στα διαθέσιμα στοιχεία και προηγούμενες μελέτες που σχετίζονται με την υπό ανάθεση μελέτη ή υπηρεσία, αναφορά στις τοπικές συνθήκες και τις ιδιαιτερότητες του έργου και της ευρύτερης περιοχής ..... ως προς το σχεδιασμό του έργου, τις διαθέσιμες υποστηρικτικές μελέτες... που απαιτούνται για την προώθηση της μελέτης και ποσοτικά στοιχεία φυσικού αντικειμένου του, που κατά την εκτίμηση του κυρίου του έργου απαιτούνται για την υλοποίηση του έργου και χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των προεκτιμώμενων αμοιβών.

β) Την τεκμηρίωση της σκοπιμότητας του έργου.

γ) Το πρόγραμμα των απαιτούμενων μελετών και υπηρεσιών.

δ) Την απαιτούμενη δαπάνη, που περιλαμβάνει τις προβλέψιμες επί μέρους προεκτιμώμενες αμοιβές των μελετών και συναφών υπηρεσιών και την προεκτίμηση της δαπάνης κατασκευής του έργου.

2. Η προεκτιμώμενη αμοιβή υπολογίζεται με βάση τις τιμές αμοιβών ανά κατηγορία έργου και μονάδα φυσικού αντικειμένου, που ορίζονται με την υπουργική απόφαση της παραγράφου 7 και τα ποσοτικά στοιχεία του προς ανάθεση έργου, όπως αυτά περιλαμβάνονται στο Τεύχος Τεχνικών Δεδομένων του έργου. Για εργασίες που δεν τιμολογούνται στην υπουργική απόφαση, η προεκτιμώμενη αμοιβή προσδιορίζεται με βάση τα ποσοτικά στοιχεία του προς ανάθεση έργου και συγκριτικά στοιχεία από αμοιβές συναφών μελετών. ... 7.Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου Μελετών της Γενικής Γραμματείας Δημόσιων Έργων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, εγκρίνεται, με βάση τις ισχύουσες εκάστοτε Τεχνικές προδιαγραφές, κανονισμός προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών, που περιλαμβάνει: (α) ενιαίες τιμές προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών ανά μονάδα φυσικού αντικειμένου και κατηγορία έργου, με βάση, κυρίως, τα προβλεπόμενα στάδια μελέτης και τις ποσότητες των ομοίων ή τυποποιημένων φυσικών αντικειμένων, ώστε να αποφεύγεται ο πολλαπλασιασμός της αμοιβής στην περίπτωση αυτή και (β) ενιαίες τιμές προεκτιμώμενων αμοιβών υπηρεσιών είτε ανά μονάδα φυσικού αντικειμένου και κατηγορία έργου, λαμβάνοντας υπόψη και τις ποσότητες των ομοίων ή τυποποιημένων φυσικών αντικειμένων ώστε να αποφεύγεται ο πολλαπλασιασμός της αμοιβής στην περίπτωση αυτή είτε ανά μονάδα χρόνου απασχόλησης των προσώπων (ανθρωπομήνες) που ασχολούνται με την παροχή της υπηρεσίας, με βάση τα προσόντα και την εμπειρία τους.

Μετά την έκδοση της υπουργικής απόφασης, η εφαρμογή των τιμών του κανονισμού για τον καθορισμό της προεκτιμώμενης αξίας των συμβάσεων είναι υποχρεωτική για τις αναθέτουσες Αρχές, οι οποίες λαμβάνουν επιπρόσθετα υπόψη όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν, κατά την κρίση τους, τη συνολική δαπάνη της σύμβασης, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της και τον επικαιροποιημένο φάκελο του έργου.

Οι τιμές του κανονισμού αναπροσαρμόζονται κάθε έτος, με βάση τον επίσημο δείκτη τιμών καταναλωτή του προηγούμενου έτους. Μέχρι τις 20 Μαρτίου κάθε έτους αποστέλλεται από την αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Γραμματείας Δημόσιων Έργων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων σχετικό έγγραφο προς τους φορείς που αναθέτουν μελέτες και υπηρεσίες του νόμου αυτού. Οι προκηρύξεις που εγκρίνονται μετά την ημερομηνία αυτή λαμβάνουν υποχρεωτικά υπόψη την αναπροσαρμογή των τιμών, για τον προσδιορισμό της προεκτιμώμενης αμοιβής....".

Στις παραγράφους δε 1 και 2 του άρθρου 19 του παραπάνω ν.3316/2005 προβλέπονται τα εξής:

"1. Σε όλες τις περιπτώσεις ανάθεσης και εκτέλεσης συμβάσεων δημόσιων έργων, στις οποίες, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, αναλαμβάνεται η υποχρέωση εκπόνησης ή τροποποίησης μελέτης από την εργοληπτική επιχείρηση που πρόκειται να εκτελέσει ή εκτελεί δημόσιο έργο, η μελέτη αυτή ή η τροποποίηση εγκρίνεται από την αναθέτουσα Αρχή ή τον εργοδότη, μόνον εφόσον έχει εκπονηθεί και υπογραφεί νόμιμα από πρόσωπα που έχουν την ιδιότητα του μελετητή για την εκπόνηση των μελετών δημόσιων έργων, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, τα οποία έχουν γνωστοποιηθεί στην αναθέτουσα Αρχή και έχουν γίνει αποδεκτά από αυτήν ρητώς ή σιωπηρώς. Η αντικατάσταση γνωστοποιηθέντος μελετητή γίνεται μόνο με ρητή έγκριση της αναθέτουσας Αρχής.

2. Η αμοιβή μελέτης που εκπονείται κατά την παράγραφο 1 υπολογίζεται κατά τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις σχετικά με την αμοιβή των μελετών και τα οριζόμενα στις διατάξεις της παραγράφου 7 του άρθρου 4". Στην προκείμενη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αίτησής της η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ για ευθεία παραβίαση των άρθρων 19 παρ. 1 και 2, 4 παρ. 7 Ν.3316/2005 και της υπ' αριθ. ΔΜΕΟ/α/ο/1257 ΦΕΚ Β' 1162/22-8-2005 απόφασης του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, υποστηρίζοντας προς θεμελίωση αυτής τα ακόλουθα: "Με την Προσφυγή μας ζητήσαμε να υποχρεωθεί η αντίδικη να συμπεριλάβει στο συμβατικό αντικείμενο της επίδικης εργολαβίας τις "δαπάνες της στατικής μελέτης και της μελέτης αντιστήριξης των εκσκαφών των κλιμακοστασίων, όπως προκύπτουν από τους πίνακες αμοιβών των οικοδομικών και των γεωτεχνικών μελετών και ανέρχονται στα ποσά των 5.430,56 ευρώ και 71.348,07 ευρώ αντίστοιχα, ήτοι συνολική δαπάνη μελετών 84.818,58€ με την μέση τεκμαρτή έκπτωση 41,82% μόνο επί του εργολαβικού οφέλους 18%, αντί της δαπάνης των 8.909,14 ευρώ που συμπεριλαμβάνεται στον 1ο …, στην 1η Συμπληρωματική Σύμβαση και στο 1ο …", επικαλούμενοι τα εξής:

"Με το υπ' αριθ. … έγγραφο της …, με θέμα "Αντιστήριξη τοιχίων κλιμακοστασίων Ε.Σ.Θ." μας δόθηκε εντολή για την εκπόνηση μελέτης ύψους 750.000,00 ευρώ για την εκτέλεση των παραπάνω αναγκαίων υπερσυμβατικών εργασιών. Με το υπ' αριθ. … έγγραφό μας με θέμα "Υποβολή μελέτης αντιστήριξης εκσκαφών κλιμακοστασίων" υποβάλαμε την μελέτη αντιστήριξης, η οποία εγκρίθηκε προφορικά μεν αμέσως γραπτώς δε εκφράστηκε η σύμφωνη γνώμη της Διεύθυνσης Γραμμής με το υπ' αριθ.

… έγγραφό της με θέμα "Θεώρηση μελέτης για την αντιστήριξη εκσκαφών κατά την ανακατασκευή των κλιμακοστασίων στον Ε.Σ.Θ.". Παρ' όλα αυτά η αντίδικη αρνήθηκε να συμπεριλάβει την αμοιβή της μελέτης αντιστήριξης των εκσκαφών των κλιμακοστασίων στον 1ο … του έργου, στην 1η Συμπληρωματική Σύμβαση και στο 1ο … ως δαπάνη που προκύπτει, σύμφωνα με τον κανονισμό των προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών, του Ν. 3316/05 κεφάλαιο 5, άρθρο 6.0 έως 6.5 που αφορούν την εγκεκριμένη μελέτη και με έκπτωση μόνο επί του εργολαβικού οφέλους 18%.

Αντί αυτού συμπερίλαβε την αμοιβή της μελέτης ως ποσοστό της τάξης του 3,5% επί του προϋπολογισμού δαπάνης κατασκευής της αντιστήριξης των εκσκαφών των τοιχίων, τον οποίο προϋπολογισμό προσδιορίζει στο ποσό των 215.717,68 € χωρίς στον προϋπολογισμό κατασκευής να συμπεριλαμβάνει το κόστος της προσωρινής αντιστήριξης (σιδηροδοκοί - εκτοξευόμενο σκυρόδεμα GUNITE) και το κόστος των οπλισμών της μόνιμης αντιστήριξης, ενώ περαιτέρω, ως μη όφειλε, περιλαμβάνει την έκπτωση της δημοπρασίας.

Η δαπάνη αυτή σύμφωνα με τις απόψεις της αντίδικης ανέρχεται στο ποσό των 8.909.14 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του εργολαβικού οφέλους 18%. Οι δαπάνες, όμως, των μελετών πρέπει να προκύπτουν από τον κανονισμό των προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών του Ν. 3316/05 (κεφάλαιο 5, άρθρο 6.0 έως 6.5) και για το σύνολο των εργασιών με τα εγκεκριμένα ποσοστά επί του αρχικού (πριν την έκπτωση της δημοπρασίας) κόστους και όχι με ορισμούς τυχαίων ποσοστών επί μέρους των εργασιών και άρα τμήματος των προϋπολογισμών κατασκευής.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον κανονισμό προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών του Ν. 3316/05 η δαπάνη της μελέτης αντιστήριξης ανέρχεται, με την εφαρμογή της μέσης τεκμαρτής έκπτωσης της εργολαβίας (41,82%) μόνο επί του εργολαβικού οφέλους 18%,. στο ποσό των εβδομήντα μίας χιλιάδων τριακοσίων σαράντα οκτώ ευρώ και εφτά λεπτών του ευρώ (71.348,07 ευρώ)".

Με την προσβαλλόμενη Απόφασή του το Εφετείο Θεσσαλονίκης αφού δέχθηκε ότι "Η καθής η προσφυγή, τότε …, με την από 24.5.2007 επιστολή της, υπογεγραμμένη από το διευθύνοντα σύμβουλο αυτής και τον Α. Φ., αρχιμηχανικό της προσφεύγουσας και ήδη ιδιώτη, που εξετάστηκε στο ακροατήριο ως μάρτυρας με επιμέλεια της προσφεύγουσας συμφώνησε με την προτεινόμενη μεθοδολογία αντιστήριξης και ζήτησε τη σύνταξη μελέτης κατασκευής με την προϋπόθεση ότι η συνολική δαπάνη κατασκευής θα ήταν της τάξης των 750.000 ευρώ.

Πέραν των ανωτέρω υπερσυμβατικών εργασιών, η προσφεύγουσα, με νεότερο έγγραφό της του Ιανουαρίου του 2007, ζήτησε από την … να εγκρίνει, σχετικά με το έργο της διάνοιξης σήραγγας προς την πλευρά της οδού…. την εκ μέρους της εκπόνηση στατικής μελέτης των τοιχίων επέκτασης της στοάς, των τοιχίων αντιστήριξης της 8ης σιδηροδρομικής γραμμής καθώς και της ράμπας ΑΜΕΑ.

Η προσφεύγουσα ανέφερε ειδικότερα ότι για την καθαίρεση του πετάσματος της στοάς και τη διαμόρφωση νέας εισόδου από την πλευρά της οδού … απαιτείται η κατασκευή δυο τοιχίων επέκτασης και ενός τοιχίου αντιστήριξης της όγδοης σιδηροδρομικής γραμμής, το δε τοιχίο αυτό θα αποτελούσε το ένα από τα τοιχία της ράμπας ΑΜΕΑ, το οποίο έπρεπε να κατασκευαστεί βάσει των συμβατικών υποχρεώσεων.

Στην από 5.2.2007 επιστολή της προς την…, η προσφεύγουσα ανέφερε ότι το κόστος σύνταξης της μελέτης δεν περιλαμβανόταν στο αναλυτικό τιμολόγιο του έργου και για τον λόγο αυτό πρότεινε η πληρωμή της στατικής μελέτης να γίνει απολογιστικά, καθώς και ότι n εν λόγω μελέτη δεν εμπίπτει στις μελέτες που περιγράφονται στα συμβατικά τεύχη ως μελέτη για την οποία βαρύνεται ο ανάδοχος, διότι δεν ανήκει στην κατηγορία των μελετών εφαρμογής που είναι ανοιγμένες στο τιμολόγιο του έργου του τίτλου.

Η … ενέκρινε την εκπόνηση της στατικής μελέτης (σχετικό το από 21.2.2007 έγγραφό της) υπό τον όρο να λάβει υπόψη της η προσφεύγουσα τα σχέδια των εγκεκριμένων τοίχων αντιστήριξης από την … και από το ΥΠΕΧΩΔΕ. 'Όπως αποδεικνύεται από το με ημερομηνία 12.2.2007 έγγραφο της προσφεύγουσας προς την …, η μελέτη υποβλήθηκε σε αυτήν στις 14.2.2007 με συνημμένα το σχέδιο ξυλοτύπων διάβασης - θεμελίωσης διάβασης, ξυλοτύπων τοίχου αντιστήριξης Τ1, στατικού υπολογισμού υπόγειας διάβασης και στατικού υπολογισμού τοίχου αντιστήριξης.

Η … με το από … έγγραφό της ενέκρινε την κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης, με τις διαστάσεις και τους οπλισμούς που σημειώνονται στα σχέδια που τέθηκαν υπόψη της, με την επισημείωση, ωστόσο, ότι, σύμφωνα με προηγηθείσα προφορική συνεννόησή της με την ανάδοχο προσφεύγουσα δε ήλεγξε τη μελέτη. Όπως προκύπτει από την μεταξύ της προσφεύγουσας και της … αλληλογραφίας, η προσφεύγουσα, στις 25.7.2007, απέστειλε στην … το … έγγραφό της (δεν προσκομίζεται), με το οποίο ζητούσε την έκδοση εντολής επειγουσών εργασιών και, στη συνέχεια, με το … έγγραφό της, υπέβαλε τη μελέτη αντιστήριξης εκσκαφών κλιμακοστασίων.

Η… απήντησε στην προσφεύγουσα (σχετικό το … έγγραφό της) ότι μετά από διευκρινιστικά, συμπληρωματικά στοιχεία που της δόθηκαν από το μελετητή του έργου δεν έχει αντίρρηση για την εφαρμογή της λύσης που περιγράφεται στη μελέτη που της διαβιβάστηκε ...." έκρινε ότι "Σε ό,τι αφορά δε την αμοιβή για τη μελέτη που συντάχθηκε από την προσφεύγουσα για την εργασία της αντιστήριξης, ο υπολογισμός αυτής από την προσφεύγουσα στηρίζεται στην εσφαλμένη, σύμφωνα με τα προμνησθέντα, προϋπόθεση ότι το κόστος της εργασίας στην οποία αφορούσε η μελέτη ανέρχεται στο ποσό των 750.000 ευρώ.

Επομένως, και ως προς το σκέλος αυτό, η προσφυγή πιθανολογείται ως ουσιαστικά αβάσιμη". Με την ανωτέρω κρίση, με την οποία δέχεται εσφαλμένα ότι το κόστος της μελέτης συνδέεται με το τελικό κόστος κατασκευής, η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 1 και 2, 4 παρ. 7 του Ν. 3316/2005 και της υπ' αριθ.

ΔΜΕΟ/α/ο/1257 ΦΕΚ Β 1162/22.8.2005 απόφασης του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ περί "Έγκρισης Κανονισμού Προεκτιμωμένων Αμοιβών μελετών και υπηρεσιών κατά τη διαδικασία της παρ. 7 του άρθρου 4 του ν. 3316/2005", σύμφωνα με τις οποίες η αμοιβή μελέτης που εκπονείται από την εργοληπτική επιχείρηση που εκτελεί δημόσιο έργο υπολογίζεται -υποχρεωτικά- κατά τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις σχετικά με την αμοιβή των μελετών και τα οριζόμενα στον κανονισμό προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών - ο οποίος περιλαμβάνει ενιαίες τιμές προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών ανά μονάδα φυσικού αντικειμένου και κατηγορία έργου, με βάση, κυρίως, τα προβλεπόμενα στάδια μελέτης και τις ποσότητες των ομοίων ή τυποποιημένων φυσικών αντικειμένων.

Άλλωστε, όπως προκύπτει από την Προσφυγή μας ουδέποτε στηρίξαμε το υπόψη αίτημα "στην εσφαλμένη.......προϋπόθεση ότι το κόστος της εργασίας στην οποία αφορούσε η μελέτη ανέρχεται στο ποσό των 750.000 ευρώ" αλλά στις ως άνω διατάξεις: "Οι δαπάνες, όμως, των μελετών πρέπει να προκύπτουν από τον κανονισμό των προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών του Ν. 3316/05 (κεφάλαιο 5, άρθρο 6.0 έως 6.5) και για το σύνολο των εργασιών με τα εγκεκριμένα ποσοστά επί του αρχικού (πριν την έκπτωση της δημοπρασίας) κόστους και όχι με ορισμούς τυχαίων ποσοστών επί μέρους των εργασιών και άρα τμήματος των προϋπολογισμών κατασκευής. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον κανονισμό προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών του Ν. 3316/05 η δαπάνη της μελέτης αντιστήριξης ανέρχεται, με την εφαρμογή της μέσης τεκμαρτής έκπτωσης της εργολαβίας (41,82%) μόνο επί του εργολαβικού οφέλους 18%, στο ποσό των εβδομήντα μίας χιλιάδων τριακοσίων σαράντα οκτώ ευρώ και εφτά λεπτών του ευρώ (71.348,07 ευρώ)".

Θα πρέπει, συνεπώς, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη Απόφαση και για τον λόγο ότι δεν εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 1 και 2, 4 παρ. 7 του Ν. 3316/2005 και της υπ' αριθ. ΔΜΕΟ/α/ο/1257 ΦΕΚ Β 1162/22.8.2005 απόφασης του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ περί "Έγκρισης Κανονισμού Προεκτιμωμένων Αμοιβών μελετών και υπηρεσιών κατά τη διαδικασία της παρ. 7 του άρθρου 4 του ν. 3316/2005", ενώ τα δεκτά γενόμενα από αυτήν πραγματικά περιστατικά ότι, δηλαδή, η αντίδικη ζήτησε στα πλαίσια εκτέλεσης του δημόσιου έργου "ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΥΠΟΓΕΙΑΣ ΔΙΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΠΙΒΑΤΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ …" από την ανάδοχο Εταιρία μας τη σύνταξη της επίδικης μελέτης κατασκευής, την οποία παρέλαβε και εφάρμοσε, πληρούσαν τους όρους των διατάξεων αυτών".

Σύμφωνα όμως με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, που προαναφέρθηκαν, το Εφετείο, που απέρριψε την ένδικη προσφυγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, κρίνοντας ότι αποδείχθηκε, πως η καθής αναιρεσίβλητη ορθά συνέταξε τον 1ο …, το 1ο … με την αντίστοιχη συμπληρωματική σύμβαση και η προσφεύγουσα αναιρεσείουσα δεν δικαιούται τις αιτούμενες υψηλότερες αμοιβές για τις ως άνω μελέτες (στατική και αντιστήριξης), δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 7 και 19 παρ. 1, 2 του Ν.3316/2005, εφόσον, άλλωστε, τόσο στο αναιρετήριο, όσο και στο επισκοπούμενο δικόγραφο της ένδικης προσφυγής δεν περιέχεται μνεία των αναφερόμενων στη μείζονα σκέψη της παρούσας αναγκαίων στοιχείων εφαρμογής των συγκεκριμένων διατάξεων, καθώς και εκείνων της ΔΜΕΟ/α/ο/1257 ΦΕΚ Β' 1162/22-8-2005 απόφασης του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, για την οποία μάλιστα η αναιρεσείουσα δεν προσδιορίζει ούτε τις διατάξεις που παραβιάστηκαν, αλλά, υπό την επίκληση πλημμέλειας από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, με τους προαναφερόμενους ισχυρισμούς της πλήττει ανεπίτρεπτα την ουσία της υπόθεσης, η οποία όμως δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Επομένως, ο ως άνω δεύτερος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος, ενώ η περιεχόμενη στον ίδιο λόγο αιτίαση της αναιρεσείουσας ότι, όπως προκύπτει από την προσφυγή της, ουδέποτε στήριξε το υπόψη αίτημα "στην εσφαλμένη ... προϋπόθεση ότι το κόστος της εργασίας την οποία αφορούσε η μελέτη ανέρχεται στο ποσό των 750.000 ευρώ", που προσήκει στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, δεν προβλέπεται από τα άρθρα 13 παρ. 6 εδ. 1 Ν.1418/1984 και 77 παρ. 6 εδ. 1 Ν. 3669/2008 με άμεση δικονομική συνέπεια αρνητικά να αξιολογείται ως απαράδεκτη.

Τέλος, όλες οι λοιπές αιτιάσεις, οι οποίες περιέχονται στους ίδιους ως άνω (πρώτο και δεύτερο) λόγους αναίρεσης, αναφέρονται αποκλειστικά και μόνο στην εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων και στην αξιολόγηση των αποδείξεων από το Δικαστήριο της ουσίας που δεν ελέγχονται από τον 'Αρειο Πάγο, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Συνεπώς οι λόγοι αυτοί αναίρεσης, κατά το αντίστοιχο μέρος τους είναι απαράδεκτοι. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 23/6/2016 αίτηση της εταιρείας … για αναίρεση της 2157/2014 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Μαΐου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ (Και τούτου αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία, η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Νοεμβρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ