Supreme Court dismisses appeal against lower court's award of disability compensation for permanent loss of a hand.

Απόφαση 1097 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1097/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σωκράτη Πλαστήρα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Μυρσίνης Παπαχίου και της αρχαιοτέρας της συνθέσεως Αρεοπαγίτου Ασπασίας Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη), Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη, Ερασμία Λιούλη και Ζωή Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Απριλίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ο. Κ. του Χ., νόμιμα εκπροσωπούμενης από τον πατέρα της Χ. Κ. του Ν., κατοίκων ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντοκατζή.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (πρώην "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ"), που εδρεύει στη Ν. Σμύρνη Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Παγώνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-6-2019 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας (νόμιμα εκπροσωπούμενης από τον πατέρα της Χ. Κ. του Ν.), που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 108/2020 εν μέρει οριστική και εν μέρει μη οριστική και 320/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 695/2022 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7-6-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σταύρο Μάλαινο, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη, από 7-6-2022 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 1996/216/8-7-2022), αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 695/2022 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε, κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 614 παρ. 6 του Κ.Πολ.Δ.), ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.).

Συνεπώς, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του Κ.Πολ.Δ.).

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρ. 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη, υπ' αριθμ. 695/2022, τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης δικαστικής διαδρομής: Με την από 1-6-2019 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 55/13-6-2019) αγωγή της, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς, η ενάγουσα ισχυρίσθηκε ότι, κατά τον αναφερόμενο σ' αυτήν τόπο και χρόνο, από αποκλειστική υπαιτιότητα της μητέρας της Μ.

Γ., οδηγού του υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας της, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων από την κυκλοφορία του αστική ευθύνη στην εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία, έλαβε χώρα αυτοκινητικό ατύχημα, υπό τις συνθήκες που αναφέρονται στην αγωγή, με αποτέλεσμα αυτή (ενάγουσα), ως συνεπιβάτης, να υποστεί σωματικές βλάβες και να καταστεί ισοβίως σωματικά ανάπηρη, λόγω ακρωτηριασμού του αριστερού της χεριού.

Με βάση το ιστορικό αυτό και μετά από παραδεκτή τροπή του αιτήματος της αγωγής της από καταψηφιστικό σε έντοκο αναγνωριστικό, ζήτησε να αναγνωρισθεί ότι η εναγόμενη οφείλει να της καταβάλει: 1) το ποσό των 27.000 ευρώ, ως θετική της ζημία, 2) το ποσό των 810.152 ευρώ, εφάπαξ, για απώλεια εισοδήματος, άλλως επικουρικώς μηνιαίως τα αναφερόμενα ποσά από 1-1-2028 έως 2076, με τον νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση κάθε δόσεως, 3) το ποσό των 1.000.000 ευρώ, ως πρόσθετη χρηματική παροχή, σύμφωνα με το άρθρο 931 του Α.Κ., 4) το ποσό των 1.250.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και 5) το ποσό των 737.379,40 ευρώ ως αποζημίωση για τη μέλλουσα αύξηση των δαπανών για την τοποθέτηση και συντήρηση τεχνητού μέλους άνω άκρου, άλλως επικουρικώς μηνιαίως τα αναφερόμενα ποσά από 1-6-2022 έως 1-6-2094, με τον νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση κάθε δόσεως.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο εξέδωσε αρχικώς την υπ' αριθμ. 108/2020 εν μέρει οριστική και εν μέρει μη οριστική απόφασή του, με την οποία δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως βάσιμη κατ' ουσίαν και, ακολούθως, την υπ' αριθμ. 320/2020 οριστική απόφασή του, με την οποία δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως βάσιμη κατ' ουσίαν. Κατά των αποφάσεων αυτών ασκήθηκε, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η από 25-2-2021 έφεση της ενάγουσας και η από 24-5-2021 έφεση της εναγομένης.

Επί των εφέσεων αυτών, οι οποίες συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη, υπ' αριθμ. 695/2022, απόφαση του τελευταίου Δικαστηρίου, με την οποία, αφού οι αντίθετες εφέσεις συνεκδικάσθηκαν και έγιναν τυπικώς δεκτές, απορρίφθηκε η από 25-2-2021 έφεση της ενάγουσας ως αβάσιμη κατ' ουσίαν και έγινε δεκτή η από 24-5-2021 έφεση της εναγομένης ως βάσιμη κατ' ουσίαν, ακολούθως εξαφανίσθηκε η εκκαλούμενη απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, διακρατήθηκε η από 1-6-2019, έγινε εν μέρει δεκτή αυτή και αναγνωρίσθηκε ότι η εναγόμενη υποχρεούται να καταβάλει στην ενάγουσα, για τις προαναφερθείσες αιτίες, συνολικό ποσό εκατόν εξήντα έξι χιλιάδων διακοσίων πενήντα δύο ευρώ και σαράντα λεπτών του ευρώ (166.252,40€).

Σύμφωνα με το άρθρο 932 του Α.Κ., "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του.

Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης". Σκοπός της διατάξεως είναι να επιτυγχάνεται μία, υπό ευρεία έννοια, αποκατάσταση του παθόντος για την ηθική του βλάβη, λόγω της αδικοπραξίας, ώστε αυτός να απολαύει μία δίκαιη και επαρκή ανακούφιση και παρηγοριά, χωρίς, από το άλλο μέρος, να εμπορευματοποιείται η προσβληθείσα ηθική αξία και να επεκτείνεται υπέρμετρα το ύψος της αποζημιώσεως για ηθική βλάβη, που δεν μπορεί να αποτιμηθεί επακριβώς σε χρήμα.

Το Δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι, συνεπεία αδικοπραξίας, προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, στη συνέχεια, καθορίζει το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποιήσεως, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας, ιδίως, υπ' όψιν, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τελέσεως της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υποχρέου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών (Ολ.

Α.Π. 10/2017, Τακτ. Ολ. Α.Π. 19/2011, Α.Π. 736/2021), πλην της περιουσιακής καταστάσεως της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική (Α.Π. 736/2021, Α.Π. 142/2019, Α.Π. 838/2017, Α.Π. 405/2015), χωρίς να απαιτείται η ειδικότερη αιτιολόγηση καθενός στοιχείου (Α.Π. 736/2021, Α.Π. 142/2019, Α.Π. 838/2017, Α.Π. 1361/2013). Ο προσδιορισμός του ποσού της ευλόγου χρηματικής ικανοποιήσεως αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του Δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρ. 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νομίμου βάσεως.

Κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό του εύλογου αυτού χρηματικού ποσού είναι ο χρόνος της συζητήσεως της υποθέσεως ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, οπότε και λαμβάνεται υπ' όψιν η τότε κατάσταση της υγείας του παθόντος (Α.Π. 736/2021, Α.Π. 142/2019, Α.Π. 989/2018, Α.Π. 213/2017). Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η Αρχή της Αναλογικότητας, ως γενική νομική Αρχή και, μάλιστα, αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρ. 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος), υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του Δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα το οποίο, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμός 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ.

Α.Π. 10/2017, Ολ. Α.Π. 9/2015, Α.Π. 162/2023, Α.Π. 163/2022, Α.Π. 1547/2021, Α.Π. 1043/2021, Α.Π. 931/2021, Α.Π. 736/2021). Και τούτο, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπερμέτρως μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του Δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), τον σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στην δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το Δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (Α.Π. 1.055/2023, Α.Π. 652/2022, Α.Π. 306/2022, Α.Π. 163/2022, Α.Π. 1547/2021, Α.Π. 1445/2021, Α.Π. 1443/2021, Α.Π. 1043/2021).

Εξάλλου, με το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προστασία των δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε (μαζί με την Σύμβαση) με το Ν.Δ. 53/1974 και έχει, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ, κατοχυρώνεται ο σεβασμός της περιουσίας του προσώπου, το οποίο μπορεί να την στερηθεί μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας. Στην έννοια της περιουσίας περιλαμβάνονται, όχι μόνο τα εμπράγματα δικαιώματα, αλλά και όλα τα δικαιώματα "περιουσιακής φύσεως" και τα κεκτημένα "οικονομικά συμφέροντα". Καλύπτονται, έτσι, τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα και, ειδικότερα, απαιτήσεις, είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διαιτητική απόφαση, είτε απλώς γεννημένες κατά το Εθνικό Δίκαιο, εφόσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία, με βάση το ισχύον, έως την προσφυγή στο Δικαστήριο, Δίκαιο, ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικώς. Τέτοιες είναι, κατά το Ελληνικό Δίκαιο και οι απαιτήσεις από αδικοπραξία για καταβολή αποζημιώσεως ή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης κατά τα άρθρα 297, 298, 299, 57, 59, 932 του Α.Κ. (Ολ. Α.Π. 40/1998, Α.Π. 1043/2021).

Με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως και υπό την επίκληση των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 1 περ. δ' του Συντάγματος, 2, 9 παρ. 2 και 10 παρ. 2 της ΕΣΔΑ και του άρθρου 932 του Α.Κ., η αναιρεσείουσα μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση για την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1, περ. α' του Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο, κατ' ευθεία παραβίαση της Αρχής της Αναλογικότητας και των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, κατά την υπαγωγή στο πραγματικό τους των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών, επιδίκασε ως χρηματική της ικανοποίηση λόγω της ηθικής βλάβης που υπέστη εξαιτίας του τραυματισμού της, το ποσό των 60.000 ευρώ, το οποίο υπολείπεται δυσανάλογα του ποσού, που επιδικάζεται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτουν από τις συνθήκες της αδικοπραξίας του τροχαίου ατυχήματος.

Από την επιτρεπτή, κατ' άρθρον 561 αριθμ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, για τις ανάγκες του ερευνώμενου ως άνω αναιρετικού λόγου, προκύπτει ότι το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, κατά την ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, αναφορικώς με την αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη η αναιρεσείουσα συνεπεία του τραυματισμού της, δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Την 17-7-2018 και λίγο πριν το μεσημέρι η Μ.

Γ. οδηγώντας το με αριθμ. κυκλοφ. ... διθέσιο αυτοκίνητο μάρκας SMARTFORTWO, το οποίο ήταν ασφαλισμένο στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρία κινούνταν στην επαρχιακή οδό ... με κατεύθυνση προς την πόλη του ..., έχοντας ως συνοδηγό την ενάγουσα - κόρη της, ηλικίας τότε ... ετών. Η ως άνω οδός είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, συνολικού πλάτους 7 μέτρων ασφαλτοστρωμένη και ευθεία, με όριο ταχύτητας 90 χιλ/ώρα.

Κατά την ημέρα εκείνη επικρατούσε καλοκαιρία, η κατάσταση της οδού ήταν ξηρά, η κυκλοφορία των οχημάτων συνήθης και η ορατότητα κανονική. Πλησιάζοντας στο 5ο χιλιόμετρο της οδού το αυτοκίνητο εκτράπηκε της πορείας του, προσκρούοντας αρχικά σε θάμνο και μετέπειτα σε χωμάτινο ανάχωμα και εν τελεί ακινητοποιήθηκε περί τα 31 μέτρα από το σημείο έκτροπης του, ανεστραμμένο ενώ μέρη του, όπως ο εμπρόσθιος υαλοθώρακας και θραύσματα αυτού βρέθηκαν διασκορπισμένα σε ακτίνα 2-3 μέτρων από την τελική του θέση.

Τα ίχνη σύρσης των ελαστικών στο οδόστρωμα και των τροχών στο χωμάτινο έδαφος σε συνδυασμό με την στρέβλωση του μπροστινού δεξιού τροχού, καταδεικνύουν ότι κατά την πορεία του αυτοκινήτου ο τροχός αυτός μάλλον λόγω λακούβας, άλλαξε την πορεία του αυτοκινήτου προς τα δεξιά, όπου υπήρχε θαμνώδης δεντρόφυτη έκταση με αποτέλεσμα την πρόσκρουση και ανατροπή του.

Το ως άνω ατύχημα οφείλεται στην έλλειψη προσοχής που όφειλε και μπορούσε να καταβάλει κατά την οδήγηση η μητέρα της ενάγουσας, η οποία δεν διέβλεψε το εμπόδιο που προκάλεσε τη στρέβλωση του μπροστινού δεξιού τροχού με αποτέλεσμα την εκτροπή και ανατροπή του οχήματος, τον θανάσιμο τραυματισμό της ίδιας και το σοβαρό τραυματισμό της ενάγουσας.

Εν συνεχεία αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα τραυματισθείσα σοβαρά στο αριστερό της χέρι διακομίστηκε αμέσως στο γενικό νοσοκομείο Κιλκίς, όπου διαπιστώθηκε με ολοσωματική αξονική τομογραφία ότι έφερε ανοικτό κάταγμα αριστερού βραχιονίου και ατροφική παραμόρφωση αριστερού αντιβραχίου με απουσία σφύξεων στην αριστερή άκρα χείρα.

Τοποθετήθηκε εξωτερική οστεοσύνθεση και ακολούθως μεταφέρθηκε στο Γ.Ν.Θ. "Παπαγεωργίου". Εκεί μετά από απεικονιστικό έλεγχο με αξονική τομογραφία εγκεφάλου, θώρακος, ΑΜΣΣ, κοιλίας και πυέλου, ανέδειξε επιπλέον κάταγμα αριστερής κλείδας, κάταγμα δεξιού πετάλου A3, κάταγμα βάσης ινιακού οστού αριστερά στο επίπεδο της αντλαντοαξονικής άρθρωσης και κάταγμα αμφοτέρων των κροταφικών οστών στο επίπεδο των κροταφογναθικών αρθρώσεων.

Υποβλήθηκε σε χειρουργικά καθαρισμό, αποκατάσταση της διατομής της βραχιονίου αρτηρίας με φλεβικό μόσχευμα και σύγκλειση του τραύματος με κάλυψη της βραχιονίου αρτηρίας από παρακείμενο δέρμα, ενώ στην περιοχή του εγγύς και περιφερειακού τμήματος του τραύματος έγινε κάλυψη με ομοιομοσχεύματα. Κατόπιν διακομίστηκε διασωληνωμένη υπό καταστολή στη Μ.Ε.Θ.

Παίδων του Γ.Ν.Θ. "Ιπποκράτειο", όπου τέθηκε σε μηχανικό αερισμό, αντιβίωση και γαστροπροστασία. Παρέμεινε σε καταστολή με σταδιακή μείωση αυτής και απογαλακτισμό από τον μηχανικό αερισμό μέχρι την 29-7-2018, οπότε αποδιασωληνώθηκε. Την 31-7-2018 η ενάγουσα χειρουργήθηκε εκ νέου οπότε έγινε χειρουργικός καθαρισμός και τελική αποκατάσταση του τραύματος με μόσχευμα από τον πλατύ ραχιαίο μυ, καθώς και συρραφή των διατμηθέντων νεύρων, μέσο και ωλένη με μοσχεύματα των γαστροκνημιαίων νεύρων άμφω.

Την 1-8-2018 διενεργήθηκε αξονική απεικόνιση εγκεφάλου, η οποία ανέδειξε υπέρπυκνη απεικόνιση του σκηνιδίου της παρεγκεφαλίτιδας άμφω, εύρημα που αποδόθηκε σε ίχνη αιμορραγικού υλικού κατά μήκος αυτού. Επίσης η ίδια εξέταση ανέδειξε ρωγμώδες κάταγμα στο πρόσθιο τοίχωμα του έξω ακουστικού πόρου αριστερά και στο οπίσθιο τοίχωμα της αριστερής κροταφογναφικής άρθρωσης, ήπια διάνοιξη της αριστερής λιθοειδοσφηνοειδούς συνάρθρωσης με συνοδό αποσμασματικό κάταγμα περίπου 4 χιλ.

του παρακείμενου σφηνοειδούς οστού, καθώς και εγκάρσιο κάταγμα λιθοειδούς αριστερά - μαστοιδών κυψελών σύστοιχα, με επεκτεινόμενη τη γραμμή του κατάγματος προς το μαστοειδές άντρο και την κοιλότητα του μέσου ωτός σύστοιχα, καθώς και ρωγμώδες κάταγμα του άνω οπίσθιου τοιχώματος του αριστερού έξω ακουστικού πόρου, με παρουσία αιμορραγικού υλικού στις μαστοειδείς κυψέλες αριστερά, στην κοιλότητα του μέσου ωτός αριστερά και οίδημα στην τυμπανική μεμβράνη.

Εν συνεχεία η ενάγουσα τέθηκε σε αγωγή με κορτιζόνη λόγω ευρήματος προσωπικού νεύρου αριστερά ΗΒ

ΙΙ-ΙΙΙ μετά από ωτορινολαρυγγολογική εκτίμηση. Επίσης της τοποθετήθηκε αυχενικός κηδεμόνας μετά από νευρολογική εκτίμηση (βλ. το με αριθμ. πρωτ. ...-2018 ενημερωτικό σημείωμα του Γ.Ν.Θ. "Ιπποκράτειο"). Την 2-8-2018 αποδιασωληνώθηκε και διακομίστηκε την 6-8-2018 στην πλαστική χειρουργική του Γ.Ν.Θ. Παπαγεωργίου, όπου της έγινε χειρουργικός καθαρισμός ιστικών ρακών μυϊκού κρημνού πλατέος ραχιαίου και την 14-8-2018 ακολούθησε νέος χειρουργικός καθαρισμός ιστικών ρακών μυϊκού κρημνού πλατέος ραχιαίου και την 16-8-2018 μετά την κλινική επιδείνωση του αριστερού άνω άκρου με ισχαιμία, η ενάγουσα υποβλήθηκε σε ακρωτηριασμό του άνω αριστερού άκρου στο άνω τριτημόριο του βραχίονα, υποκεφαλικά.

Εν συνεχεία εξήλθε του ΓΝΘ Παπαγεωργίου την 5-9-2018 με διάγνωση πολυτραυματία, κατάγματος αριστερού βραχίονα οστού με διατομή βραχιόνιας αρτηρίας μέσου και ωλενίου νεύρου, με εξακολουθούσα εκτίμηση από λοιμωξιολόγο και ψυχολόγο και με σύσταση για την κατ' οίκον διδασκαλία και κατοπινή επάνοδο στο σχολεία με την υποστήριξη ειδικού βοηθητικού προσωπικού (βλ.

το από 5-9-2028 ενημερωτικό σημείωμα ασθενούς και την από 7-9-2018 ιατρική γνωμάτευση του ανωτέρω νοσοκομείου). Εν συνεχεία η ενάγουσα αξιολογήθηκε από την Πρωτοβάθμια Υγειονομική Επιτροπή ΚΕΠΑ, οπότε διαπιστώθηκε ακρωτηριασμός της στο άνω τριτημόριο του αριστερού βραχιονίου που της προσδίδει αναπηρία σέ ποσοστό 67% και πολυτραυματίας με πολλαπλά κατάγματα κρανίου και της αναγνωρίστηκε συνολικό ποσοστό αναπηρίας 84% από 28-9-2018 έως 30-11-2023, οφειλόμενο στο επίδικο ατύχημα, καθώς και εξωιδρυματικό επίδομα από 29-9-2018 εφ' όρου ζωής (βλ.

την από 30-11-2018 γνωστοποίηση αποτελέσματος πιστοποίησης αναπηρίας της Διεύθυνσής Αξιολόγησης του Ε.Φ.Κ.Α., υποκ/τος Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ./Κ.Ε.Π.Α. Ν.Μ.Υ. Κιλκίς/αριθμ. επιτροπής 09905/2018/11367) ... Από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα προέκυψε ότι από την ανωτέρω σε βάρος της αδικοπραξίας η ενάγουσα ηλικίας ... κατά το χρόνο του ατυχήματος υπέστη ηθική βλάβη, προς αποκατάσταση της οποίας δικαιούται χρηματικής ικανοποίησης.

Λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών τέλεσης του ατυχήματος και ειδικότερα την αποκλειστική υπαιτιότητα της οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου στην επέλευση αυτού, το είδος και τη βαρύτητα των σωματικών βλαβών που υπέστη, τη μακρά νοσηλεία της, τη μόνιμη σωματική αναπηρία του (ακρωτηριασμός χεριού), τη σωματική και ψυχική ταλαιπωρία την οποία βίωσε και εξακολουθεί να βιώνει, τη νεαρή ηλικία της και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών ...

η χρηματική ικανοποίηση που δικαιούται πρέπει να καθορισθεί στο ποσό των 60.000 ευρώ, το οποίο, μετά την στάθμιση των κατά νόμο στοιχείων, κρίνεται εύλογο (άρθρο 932 ΑΚ), ήτοι ανάλογο με τις ως άνω συγκεκριμένες περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης, αλλά και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας...". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφασή του, κατά το μέρος που ενδιαφέρει την παρούσα αναιρετική δίκη, δέχθηκε ως βάσιμο τον σχετικό λόγο της εφέσεως της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας και επιδίκασε στην ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, ως χρηματική της ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, συνεπεία του τραυματισμού του το ποσό των 60.000 ευρώ, αντί του ποσού των 80.000 ευρώ, που είχε επιδικασθεί σε αυτήν από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δηλαδή με το να καθορίσει την χρηματική ικανοποίηση της αναιρεσείουσας λόγω ηθικής βλάβης στο ανωτέρω ποσό, δεν παραβίασε την Αρχή της Αναλογικότητας, ούτε υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι το ποσό αυτό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί Δικαίου συνείδηση, δεν υπερβαίνει και, μάλιστα, καταφανώς, εκείνο που συνήθως επιδικάζεται σε παρόμοιες περιπτώσεις χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 931 Α.Κ., "Η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του". Ως "αναπηρία" θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως "παραμόρφωση" νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης.

Περαιτέρω, ως "μέλλον" νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Για την θεμελίωση της αυτοτελούς αυτής αξιώσεως απαιτείται να συντρέξουν περιστατικά πέρα από εκείνα, που απαιτούνται για τη θεμελίωση αξιώσεων με βάση τις ΑΚ 929 και 932, τα οποία συνθέτουν την έννοια της αναπηρίας ή της παραμορφώσεως, που επιδρά στο μέλλον του παθόντος, δηλαδή να συντρέξουν ιδιάζοντα περιστατικά, από τα οποία θα πρέπει να προκύπτουν οι ιδιαίτεροι λόγοι και τρόποι, εξαιτίας των οποίων επέρχονται δυσμενείς συνέπειες στην οικονομική πλευρά της μελλοντικής ζωής του.

Πάντως, προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμορφώσεως, ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, ως αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας (άρθρο 21 παρ. 3 και 6 του Συντάγματος). Η αναπηρία ή παραμόρφωση πρέπει να είναι μόνιμη και διαρκής. Το ποσό του επιδικαζόμενου, κατά την ΑΚ 931, εύλογου χρηματικού ποσού εξευρίσκεται, κατ' αρχήν, αφενός μεν, με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμορφώσεως, αφετέρου δε, την ηλικία και το βαθμό υπαιτιότητας του παθόντος.

Είναι πρόδηλο, ότι η αξίωση από το άρθρο 931 ΑΚ είναι διαφορετική από εκείνες των άρθρων 929 και 932 του ίδιου Κώδικα για διαφυγόντα εισοδήματα του παθόντος που, κατ' ανάγκην, συνδέεται με επίκληση και απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας, εξαιτίας της ανικανότητας του παθόντος προς εργασία και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, αντιστοίχως.

Είναι αυτονόητο ότι όλες οι παραπάνω αξιώσεις δύνανται να ασκηθούν είτε σωρευτικά, είτε μεμονωμένα, αφού πρόκειται για αυτοτελείς αξιώσεις και η θεμελίωση καθεμίας από αυτές δεν προϋποθέτει αναγκαίως την ύπαρξη μιας των λοιπών (Ολ. Α.Π. 18/2008, Α.Π. 736/2021, Α.Π. 142/2019, Α.Π. 213/2017, Α.Π. 405/2015, Α.Π. 150/2015). Και στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, η παραβίαση της οποίας ελέγχεται ως πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 736/2021, Α.Π. 419/2019, Α.Π. 1428/2018, Α.Π. 1443/2013).

Τέλος, κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό των εύλογων αυτών χρηματικών ποσών είναι ο χρόνος της συζητήσεως της υποθέσεως ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, οπότε και λαμβάνεται υπ' όψιν η τότε κατάσταση της υγείας του παθόντος (Α.Π. 736/2021, Α.Π. 142/2019, Α.Π. 989/2018, Α.Π. 213/2017).

Η αναιρεσείουσα με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως προσάπτει στην προσβαλλόμενη την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., υποστηρίζοντας ότι το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 931 του Α.Κ., 25 παρ. 1 του Συντάγματος και άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, επιδίκασε σε αυτήνν, ως εκ του άρθρου 931 του Α.Κ. αποζημίωσή της λόγω της μόνιμης αναπηρίας της συνεπεία του τραυματισμού της, το ποσό των 50.000 ευρώ, το οποίο είναι δυσανάλογα μικρό, σε σχέση με αυτό που επιδικάζεται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτουν από τις συνθήκες της αδικοπραξίας (του τροχαίου ατυχήματος), με βάση τα αναφερόμενα στην απόφαση προσδιοριστικά κριτήρια για τον καθορισμό αυτού.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την υπ' αριθμ. 695/2022 προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφορικώς με την, κατ' άρθρον 931 του Α.Κ., αξίωση της αναιρεσείουσας, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρον 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., επισκόπησή της, δέχθηκε τα εξής: "Επίσης αποδείχθηκε ότι η παραπάνω κατάσταση της υγείας της ενάγουσας είναι μη αναστρέψιμη, ότι εξαιτίας του ατυχήματος κατέστη εφόρου ζωής σωματικά ανάπηρη και η δυνατότητα τοποθέτησης τεχνητού μέλους δεν αίρει την πραγματικότητα αυτή. Η έλλειψη του χεριού της θα της στερήσει δυνατότητες έκφρασης και ανάπτυξης της προσωπικότητας της, όπως εκμάθησης μουσικού οργάνου ή θα αυξήσει το βαθμό δυσκολίας άλλων όπως απασχόλησης με τον αθλητισμό, ενώ η προσπάθεια για λειτουργική ανταπόκριση στις πρακτικές απαιτήσεις της καθημερινότητας θα είναι κοπιαστική σωματικά και ψυχικά. Επαγγελματικά η έλλειψη του χεριού της θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα επιλογής απασχόλησης, ακόμη και με την αναπλήρωση χρήσης τεχνητού μέλους.

Συνεπώς, εφόσον αποδείχθηκε ότι η μόνιμη αναπηρία που υπέστη η ενάγουσα επηρεάζει δυσμενώς τη μελλοντική επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική της ζωή, δικαιούται ιδιαίτερης αποζημίωσης, κατ' άρθρο 931 ΑΚ, η οποία, λαμβανομένων υπόψη όλων των προαναφερομένων προσδιοριστικών παραγόντων (συνθήκες τέλεσης ατυχήματος, ηλικία, είδος και βαρύτητα σωματικών βλαβών, δυνατότητα επαγγελματικής αποκατάστασης), ανέρχεται στο ποσό των 50.000 ευρώ".

Κρίνοντας έτσι, το Εφετείο, ως προς τον ως άνω δεύτερο λόγο αναιρέσεως, δηλαδή με το να επιδικάσει στην ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα το χρηματικό ποσό των 60.000 ευρώ για χρηματική παροχή εκ του άρθρου 931 Α.Κ., δεν παραβίασε την Αρχή της Αναλογικότητας, ούτε υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι το ποσό αυτό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την συνείδηση για το Δίκαιο, δεν υπολείπεται και, μάλιστα, καταφανώς, εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις χρηματικής παροχής εκ του άρθρου 931 του Α.Κ.

Επομένως, ο σχετικός δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατόπιν αυτών, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναιρέσεως προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση στο σύνολό της, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου, λόγω της ήττας της, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρ. 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.) και, τέλος, να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα, που ηττήθηκε στην δίκη, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το βάσιμο, περί τούτου, αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183, 189 και 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.), κατά τα, ειδικότερα, οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7-6-2022 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 695/2022 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του, καταβληθέντος από την αναιρεσείουσα, παραβόλου.

Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων ευρώ (2.700€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Ιουνίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Ιουλίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ