1093/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1093 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1093/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Nοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΙΣ-ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Ευθύμιο Καραϊσκο και Νικόλαο Παπαχρονόπουλο, με δηλώσεις τους του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσίβλητης : Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΧΑΪΚΑ ΑΕ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ-ΕΞΑΓΩΓΕΣ, ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΙ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ- ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΕΠΙΠΛΩΣΕΩΝ ΑΕΕ" που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 23-12-2002 και 16-4-2003 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4599/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 3725/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 18-4-2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 13-11-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την .../ 29-9-2007 έκθεση του δικαστικού επιμελητού Θεσσαλονίκης ... προκύπτει, ότι στην αναιρεσίβλητη εταιρία επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα με θυροκόλληση στο κατάστημά της και εμπρόθεσμη παράδοση των οικείων εγγράφων στην αρμόδια αστυνομική αρχή και στο Ταχυδρομείο - αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης και των σχετικών εκθέσεων κατάθεσή της, καθώς και κλήση για εμφάνιση στο παρόν Δικαστήριο κατά τη δικάσιμο της 24-11-2008, οπότε η εκδίκαση της υπόθεσης ανεβλήθη για τη δικάσιμο της 9-11-2009.

Επομένως, αφού η αναιρεσίβλητος δεν ενεφανίσθη κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει η συζήτηση να χωρήσει παρά την απουσία της (άρθρα 226 παρ. 4 και 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ). Με το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ. ιδρύονται, αντιστοίχως, λόγοι αναιρέσεως, αν παρεβιάσθη κανόνας του ουσιαστικού δικαίου και αν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Εξάλλου κατά το άρθρο 3 παρ. 1, 6 του Ν. 2496/1997 Ασφαλιστική σύμβαση, τροποποίηση της νομοθεσίας για την ιδιωτική ασφάλιση και άλλες διατάξεις: "Κατά τη σύναψη της σύμβασης ο λήπτης της ασφάλισης υποχρεούται να δηλώσει στον ασφαλιστή κάθε στοιχείο ή περιστατικό που γνωρίζει, το οποίο είναι αντικειμενικά ουσιώδες για την εκτίμηση του κινδύνου, καθώς επίσης να απαντήσει σε κάθε σχετική ερώτηση του ασφαλιστή.

Στοιχεία και περιστατικά, για τα οποία ο ασφαλιστής έθεσε σαφείς γραπτές ερωτήσεις, τεκμαίρετε ότι είναι τα μόνα τα οποία επηρεάζουν την από μέρους του εκτίμηση και αποδοχή του κινδύνου ... . Σε περίπτωση παράβασης από δόλο της υποχρέωσης που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου αυτού, ο ασφαλιστής έχει δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός από τότε που έλαβε γνώση της παράβασης.

Αν η ασφαλιστική περίπτωση επέλθει εντός της παραπάνω προθεσμίας, ο ασφαλιστής απαλλάσσεται της υποχρέωσής του προς καταβολή του ασφαλίσματος ...". Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία ιστορεί στην από 16-4-2003 αγωγή της: ότι, με σύμβαση που συνήψε με την εναγομένη (αναιρεσίβλητη εταιρία) στις αρχές Ιουνίου 2001, ανέλαβε την υποχρέωση ασφαλιστικής καλύψεως, για το διάστημα από 8-6-2001 εως 8-6-2002, του εργοστασίου παραγωγής υφασμάτων που η τελευταία διατηρούσε στη ... (πλην άλλων και) κατά του κινδύνου πυρκαϊάς, ότι πριν από τη σύμβαση αυτή είχε συνάψει με την αναιρεσίβλητη όμοια σύμβαση ασφαλίσεως του εργοστασίου για το διάστημα από 8-6-2000 μέχρι 8-6-2001, ότι "η πρόταση ασφαλίσεως και οι δηλώσεις της εναγομένης στις αρχές Ιουνίου 2000 απετέλεσαν τη βάση σύναψης και των δύο συμβάσεων, γι'αυτό η δεύτερη ...

χαρακτηρίσθηκε "ανανέωση" της πρώτης ...", ότι την 22-9-2001 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στο υφαντουργείο της αναιρεσίβλητης, με συνέπεια την πρόκληση υλικών ζημιών στο κτήριο και στο περιεχόμενό του, ότι, μετά την αναγγελία της ζημίας της εκ μέρους της ίδιας αυτή (αναιρεσείουσα) διαπίστωσε: α) ότι η μελέτη πυροπροστασίας (του έτους 1997), με βάση την οποία εκδόθηκε το οικείο πιστοποιητικό πυροπροστασίας και η άδεια λειτουργίας του υφαντουργείου αφορούσε στεγασμένο χώρο 557,79 τ.μ και όχι 1.000 τ.μ που της είχε δηλώσει η ασφαλισμένη, β) ότι στην παραπάνω μελέτη δεν είχε περιληφθεί ένας μεσώροφος (πατάρι) 300 τ.μ., το οποίο ήταν κατασκευασμένο στο κυρίως κτήριο (ισόγειο 840 τμ), γ) ότι δεν υπήρχε αυτόματο σύστημα καταιονισμού νερού συνδεδεμένο με το μόνιμο δίκτυο ύδρευσης, ούτε είχαν τοποθετηθεί στο κτήριο οι προβλεπόμενες στη μελέτη τρεις πυροσβεστικές φωλιές, δ) ότι η αναιρεσίβλητη διέθετε αποθηκευτικό χώρο εκτός του εργοστασίου, χωρίς να της τον έχει δηλώσει και ε) ότι στο κτήριο υπήρχε μόνο μία πόρτα εισόδου.

Προσθέτει δε, κατά λεξίν, η αναιρεσείουσα στην αγωγή της: "Η εναγομένη προέβη στις παραπάνω δηλώσεις προς την εταιρία μας συνιστάμενες σε παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθών ... και σε απόκρυψη άλλων ... . Με πρόθεση να μας δημιουργήσει πεπλανημένη εντύπωση και εσφαλμένη αντίληψη περί των προτεινομένων να ασφαλίσουμε κινδύνων και με σκοπό να μας προκαλέσει την απόφαση και να αποδεχθούμε τη σύναψη της ασφάλισης, πράγμα που, τελικώς, έγινε, ενώ, αν γνωρίζαμε την πραγματική κατάσταση δεν θα προβαίναμε στην ασφάλιση".

Στη συνέχεια η αναιρεσείουσα ζητούσε να ακυρωθούν οι ανωτέρω συμβάσεις ασφαλίσεως και να αναγνωρισθεί ότι αυτή δεν έχει υποχρέωση καταβολής ασφαλίσματος στην αναιρεσίβλητη. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, το δε Εφετείο απέρριψε, επίσης ως αβάσιμη, την έφεση της αναιρεσειούσης.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο, αφού αναφέρθηκε στις ανωτέρω ασφαλιστικές συμβάσεις παρέθεσε αναλυτικές σκέψεις, με βάση τις οποίες έκρινε ως αβάσιμους τους αγωγικούς ισχυρισμούς και τους ρηθέντες λόγους ακυρώσεως των συμβάσεων. Κατέληξε δε ως εξής: "Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι η εφεσίβλητη-εναγομένη δεν δήλωσε στην εκκαλούσα-ενάγουσα αναληθώς οτιδήποτε σχετικά με τον κτιριακό χώρο του εργοστασίου και τις εξόδους αυτού, την ύπαρξη άδειας λειτουργίας και μελέτης πυροπροστασίας αυτού, την ύπαρξη πυροσβεστικών μέσων και συστήματος αυτόματου καταιονισμού ύδατος "sprinklers", το ωράριο λειτουργίας του εργοστασίου, ούτε απέκρυψε δολίως από αυτή ο,τιδήποτε από αυτά ή την ύπαρξη του παταριού στο εργοστάσιο και της αποθήκης εκτός του εργοστασίου κατά την κατάρτιση της αρχικής συμβάσεως ασφαλίσεως, ούτε φυσικά και κατά την κατάρτιση της επίδικης συμβάσεως ασφαλίσεως, αφού κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή η πρόταση και οι δηλώσεις της εφεσίβλητης- εναγομένης, οι οποίες είχαν υποβληθεί κατά την κατάρτιση της επίδικης συμβάσεως.

Συνεπώς η συμπεριφορά της αυτή δεν συνιστά απάτη με την έννοια που αναφέρθηκε στη μείζονα σκέψη και η εκκαλούσα-ενάγουσα δεν παρασύρθηκε με απάτη στην κατάρτιση της επίδικης συμβάσεως ασφαλίσεως, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται με την αγωγή της και με τον πρώτο, αλλά και τους λοιπούς λόγους της εφέσεώς της.

Έτσι, η επίδικη σύμβαση ασφαλίσεως δεν είναι ακυρώσιμη για τον λόγο αυτό. Περαιτέρω δε, με τα δεδομένα αυτά, ούτε δικαίωμα καταγγελίας της επίδικης συμβάσεως ασφαλίσεως είχε η εκκαλούσα-ενάγουσα, αφού η εφεσίβλητη- εναγομένη δεν προέβη σε καμία ψευδή δήλωση πριν από την κατάρτιση της αρχικής συμβάσεως ασφαλίσεως και κατά συνεπεία ούτε κατά την κατάρτιση της επίδικης συμβάσεως, αφού αυτή συνήφθη κατά τα κατατιθέμενα στην αγωγή με βάση την πρόταση και τις δηλώσεις της εφεσίβλητης- εναγομένης, οι οποίες είχαν υποβληθεί κατά την κατάρτιση της πρώτης συμβάσεως." Υπό τις παραδοχές αυτές το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικά με την αβασιμότητα της αγωγής και την μη υπαγωγή των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στις μνημονευόμενες πιο πάνω διατάξεις του ασφαλιστικού νόμου, τις οποίες, έτσι, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου παρεβίασε.

Κατά συνέπεια, είναι αβάσιμοι οι δεύτερος, τρίτος και τέταρτος λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολ.Δ, υποστηρίζεται το αντίθετο.

Με το άρθρο 559 αριθμ. 11 περ. γ Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψιν αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου, κατά το άρθρο 270 παρ. 2 εδ β' Κ.ΠολΔ: "Ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου ή πρόξενου λαμβάνονται υπόψη το πολύ τρείς για κάθε πλευρά και μόνο αν έχουν δοθεί ύστερα από κλήτευσή του αντιδίκου δύο τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη βεβαίωση και αν πρόκειται να δοθούν στην αλλοδαπή οκτώ τουλάχιστον ημέρες πριν από αυτή".

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, η προηγούμενη εμπρόθεσμη κλήτευση του αντιδίκου του αποδεικνύοντος, για να παραστεί κατά την εξέταση του μάρτυρος, αποτελεί στοιχείο του υποστατού των ενόρκων βεβαιώσεων που λαμβάνονται ενόψει της δίκης, κατά τη διεξαγώγη της οποίας προσκομίζονται, και δεν μπορούν να ληφθούν υπόψιν ως αποδεικτικά μέσα αν λείπει το στοιχείο αυτό, του οποίου η έλλειψη λαμβάνεται υπόψιν και αυτεπαγγέλτως.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψν μια ένορκη βεβαίωση αναφέροντας σχετικώς τα εξής: "Η επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από αυτή (εφεσίβλητη - εναγομένη) υπ' αριθμ. .../22-8-2003 ένορκη βεβαίωση του ..., η οποία όμως δόθηκε με επιμέλεια της εκκαλούσας- ενάγουσας ... . δεν λαμβάνεται υπόψη, γιατί δεν προσκομίζονται από την εκκαλούσα-ενάγουσα οι αναφερόμενες σ'αυτή εκθέσεις επιδόσεως, από δε την εφεσίβλητη-εναγομένη η κλήση που της επιδόθηκε, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί αν λήφθηκε νομότυπα".

Με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου ψέγεται το Εφετείο ότι δεν έλαβε υπόψιν την ανωτέρω ένορκη μαρτυρική βεβαίωση και υπέπεσε έτσι στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 11 Κ.Πολ.Δ. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, αφού με βάση τα προεκτιθέντα το Εφετείο όφειλε να μη συνεκτιμήσει ως αποδεικτικό μέσο την επίμαχη ένορκη βεβαίωση, καθόσον δεν αποδεικνύετο η κλήτευση της αναιρεσίβλητης για να παραστεί κατά την εξέταση του μάρτυρος.

Κατόπιν τούτων, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18-4-2006 αίτηση της εταιρίας "Ευρωπαϊκή Ένωσις-Ασφάλειαι Μινέττα ΑΕΓΑ" για αναίρεση της 3725/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 23 Μαρτίου 2010 και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 10 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜ

ΜΑΤΕΑΣ