1092/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1092 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1092/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπήθηκε από τον Αλέξανδρο Ροϊλο, πάρεδρο του νομικού συμβουλίου του κράτους, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Του αναιρεσιβλήτου : ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Πετρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-11-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 815/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 1079/2007 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 3-4-2008 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 1-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 1 του Ν. 653/1977: "Προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλεων εθνικών οδών πλάτους καταλήψεως μέχρι τριάκοντα μέτρων, οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήται εκάστης πλευράς υποχρεούνται εις αποζημίωσιν ζώνης πλάτους δεκαπέντε μέτρων, δια συμμετοχής των εις τας δαπάνας απαλλοτριώσεως των καταλαμβανομένων υπό των οδών τούτων ακινήτων..." (παρ. 1) "Ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήται, δια την εφαρμογήν του παρόντος άρθρου, θεωρούνται εκείνοι, των οποίων τα ακίνητα αποκτούν πρόσωπον επί των διανοιγομένων οδών". (§3) "Οσάκις οι δικαιούχοι αποζημιώσεως δια την απαλλοτρίωσιν είναι και υπόχρεοι δια την πληρωμήν αυτής, επέρχεται συμψηφισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων" (§4).

Κατά το άρθρο 33 του Ν.2971/2001: Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις: "Το τεκμήριο της ωφελείας των ιδιοκτητών κατά τις διατάξεις του Ν.653/1977 (ΦΕΚ 214Α) είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου". (§1) "Ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης ή ο αξιών δικαιώματα επί του απαλλοτριωμένου, εφόσον θεωρεί ότι δεν υφίσταται το τεκμήριο της ωφέλειας, μπορεί με αίτησή του να ζητήσει από τον φορέα του έργου τη διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα κήρυξης της απαλλοτρίωσης.

Η υποβολή της αίτησης δεν αναστέλλει τις διαδικασίες της απαλλοτρίωσης". (§2) "Η αίτηση υποβάλλεται εντός ανατρεπτικής προθεσμίας δύο (2) μηνών από την έκδοση της απόφασης περί προσωρινού ή απευθείας οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης και παραπέμπεται, μετά τη λήξη της προθεσμίας, προς εξέταση σε τριμελή Επιτροπή...." (§3) "Η Επιτροπή....προβαίνει το αργότερο εντός τριών (3) μηνών στη σύνταξη έκθεσης σχετικά με την ωφέλεια ή μη του ακινήτου λόγω του έργου...." (§4) "Η αίτηση του ιδιώτη μαζί με την έκθεση της Επιτροπής και τα στοιχεία της απαλλοτρίωσης αποστέλλονται από την αρχή, που κήρυξε την αναγκαστική απαλλοτρίωση, στο κατά την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου δικαστήριο.

Ο Πρόεδρος του δικαστηρίου ορίζει δικάσιμο.... εφαρμοζομένων και στην περίπτωση αυτή των σχετικών με την επίδοση διατάξεων της παραγράφου 3 του άρθρου 20 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων. Το δικαστήριο, εκτιμώντας ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα που προσήχθησαν από τους διαδίκους, γενικά, οφείλει να εκδώσει οριστική απόφαση, μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης...." (§6) Κατά το άρθρο 37 του Ν.2971/2001: "Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει: (α) Των διατάξεων του άρθρου 33 μετά την πάροδο ενός (1) μηνός από την δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εφαρμόζεται και για τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που δεν έχουν μέχρι της ισχύος του συντελεσθεί.

Στις περιπτώσεις που κατά την έναρξη ισχύος του ίδιου αυτού άρθρου έχει παρέλθει η ανατρεπτική προθεσμία της παραγράφου 3 αυτού, η ανατρεπτική αυτή προθεσμία παρατείνεται για δύο (2) μήνες από την έναρξη ισχύος του. (β) Των λοιπών διατάξεων από την δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός και αν ορίζεται διαφορετικά από αυτές".

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος ζητούσε με την από 26-11-2002 αγωγή του, να του επιδικασθεί (νομιμοτόκως) χρηματικό ποσό 15.093.000 δραχμών ως αποζημίωση για έκταση 1677 τ.μ. , που (μαζί με άλλες εκτάσεις) είχε απαλλοτριωθεί αναγκαστικώς με διοικητική πράξη του έτους 1993 για τη διάνοιξη τμήματος Εθνικής Οδού και για την οποία δεν του είχε καταβληθεί κανένα αντάλλαγμα, επειδή είχε θεωρηθεί (αμαχήτως) ως "ωφελούμενος παρόδιος ιδιοκτήτης", ενώ στην πραγματικότητα κανένα όφελος δεν προέκυψε υπέρ αυτού από την υλοποίηση του έργου.

Η αγωγή έγινε πρωτοδίκως δεκτή, η δε έφεση του εναγόμενου ελληνικού Δημοσίου απερρίφθη με την 1079/2007 απόφαση του Εφετείου Πατρών. Κατ' αυτής, το εναγόμενο Δημόσιο με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, αποδίδει την εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ αιτίαση, και δη "εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων των άρθρων 33 και 37 του Ν. 2971/2001".

Συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι "η ένδικη αγωγή του αναιρεσιβλήτου, ασκηθείσα... την 28-11-2002, ήτοι μετά την πάροδο των προθεσμιών που τάσσονται με τις προαναφερόμενες διατάξεις, ήταν για τον λόγο αυτό απαράδεκτη και γι' αυτό απορριπτέα", δεδομένου ότι αυτές ισχύουν, και δή κατά μείζονα λόγον, για απαλλοτριώσεις που είχαν ήδη συντελεσθεί, κατά την έναρξη του ρηθέντος νόμου.

Εξάλλου, με την 1318/2009 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου παρεπέμφθη στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου υπόθεση, στην οποία έχει τεθεί το ίδιο νομικό ζήτημα και δεν έχει ακόμα εκδοθεί σχετική απόφαση. Ενόψει τούτων και για την ενότητα της νομολογίας, πρέπει και η προκειμένη υπόθεση να παραπεμφθεί στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, κατά τα άρθρα 563 παρ. 2 ΚΠολΔ και 23 του Κώδικος Οργανισμού Δικαστηρίων (Ν. 1756/1988, όπως ισχύει).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει τον αναφερόμενο στο σκεπτικό λόγο της από 3-4-3008 αιτήσεως αναιρέσεως ενώπιον της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Μαρτίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 10 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ