1090/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1090 / 2018 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1090/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη - Εισηγητή, Αλτάνα Κοκκοβού, Αγγελική Τζαβάρα και Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Απριλίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών και από τον Προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Ηρακλείου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Αναστάσιο Ράλλη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "….." και τον διακριτικό τίτλο "…….", που εδρεύει …. και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φωτεινή Χατζηχηδίρογλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/10/2011 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος και την από 2/4/2011 ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 234/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 153/2015 του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 28/9/2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, ο απ' αυτήν προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, πάρα το νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης αναφέρεται σε ακυρότητες δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο (Ολ.ΑΠ 2/2001, ΑΠ 2001/2009) ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου 559 αρ. 1 .Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 1518/2008, ΑΠ 558/2008). Μέσω του παραπάνω από το αρθρ. 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ., λόγου ελέγχονται, πλην άλλων, το παραδεκτό άσκησης ενδίκων μέσων (ΑΠ 371/2008), των προσθέτων λόγων έφεσης καθώς και το παραδεκτό των ανακοπών (αρθρ. 583 επ. 632, 933, 979 ΚΠολΔ) και των (κυρίων και προσθέτων) λόγων αυτών.

Περαιτέρω, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 522 ΚΠολΔ, με την άσκηση της εφέσεως η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους προσθέτους λόγους, κατά δε αυτήν του αρθρ. 536 του ιδίου κώδικα, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης αποφάσεως και την εκδίκαση της υποθέσεως κατ' ουσίαν, μπορεί να εκδώσει απόφαση δυσμενέστερη για τον εκκαλούντα και χωρίς την άσκηση από τον εφεσίβλητο εφέσεως ή αντεφέσεως.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει, ότι με την άσκηση της εφέσεως η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, μόνο "κατά τα προσβαλλόμενα "κεφάλαια" και ως προς τα "κεφάλαια" αυτά, για τα οποία μεταβιβάζεται η υπόθεση, μπορεί το Εφετείο να εκδώσει, μετά την εξαφάνιση της πρωτοβάθμιος αποφάσεως, και δυσμενέστερη .,για τον εκκαλούντα απόφαση, χωρίς την άσκηση αντίθετης εφέσεως ή αντεφέσεως και χωρίς η απόφασή του στην περίπτωση αυτή να προσκρούει στην από το άρθρο 536 ΚΠολΔ αρχή της μη χειροτερεύσεως της θέσεως του εκκαλούντος. "Κεφάλαιο" θεωρείται η αυτοτελής αίτηση δικαστικής προστασίας, που δημιουργεί χωριστό αντικείμενο δίκης, στα πλαίσια της ιδίας διαφοράς, και εκκρεμοδικία, για την οποία εκδόθηκε χωριστή διάταξη της αποφάσεως.

Το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως είναι διάφορο της έννοιας "του αναγκαστικά συνεχομένου κεφαλαίου" που προβλέπεται επί προσθέτων λόγων εφέσεως και αναιρέσεως (ΚΠολΔ 520 παρ.2, ΑΠ 798/2010). Η κατά παράβαση του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως έρευνα από το δικαστήριο της ουσίας κεφαλαίων της υποθέσεων που δεν είχαν προσβληθεί με την έφεση και η απόρριψη αυτών ως απαραδέκτων ιδρύει τους από 559 καρ.14 και 8 ΚΠολΔ αναιρετικούς λόγους (ΑΠ 1635/2008).

Με το μοναδικό λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται από το αναιρεσείον η, από το άρθρο 559 αρ.14 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι η προσβαλλομένη απόφαση απέρριψε, παρά το νόμο, ως απαράδεκτο το (μοναδικό) λόγο της ασκηθείσης από το ίδιο εφέσεως κατά της πρωτοδίκου υπ' αριθμ. ..4/2013, αποφάσεως του Μ.Πρ.Ηρακλείου, η οποία εκδόθηκε επί των ασκηθεισών από το ίδιο και την αναιρεσίβλητο και συνεκδικασθείσών από 8-10-11 και 12-9-11, ανακοπών, κατά του αναφερομένου σ'αυτές πίνακος κατατάξεως δεχθείσα, εσφαλμένως κατά την ως άνω αιτίαση, ότι το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεώς τους αφορούσε στο σχετικό με την ανακοπή του ιδίου (αναιρεσείοντος) κεφάλαιο της ως άνω πρωτοδίκου αποφάσεως με συνέπεια την απόρριψη ως απαραδέκτου του κριθέντος ως προβαλλομένου με την έφεση για πρώτη φορά νέου λόγου (ανακοπής) και όχι (όπως έπρεπε) στο αναφερόμενο στην αντίθετη ανακοπή της αναιρεσιβλήτου (κεφάλαιο), ως προς το οποίο, και μόνο, μεταβιβάστηκε η υπόθεση ενώπιον του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή (αρθρ.561 παρ.2 ΚΠολΔ) επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, αυτή δέχθηκε αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ως άνω ζήτημα, τ'ακόλουθα: ".....ΙII. Με την πρώτη (από 12-9-11) των ανακοπών, η ανακόπτουσα και ήδη εφεσίβλητη Ανώνυμη Τραπεζική Εταιρία (αναιρεσίβλητη) ζήτησε τη μεταρρύθμιση του με αριθμό …90/26-7-2011 πίνακα κατάταξης δανειστών της συμβολαιογράφου ….

Β. Β. - Σ., ώστε αποβαλλομένου του καθ'ου Ελληνικού Δημοσίου από αυτόν του ποσού των 31.174,25 να καταταχθεί η ίδια για ισόποσο μέρος της αναγγελθείσας απαίτησης της. Με την δεύτερη (από 8-10-11) των ανακοπών, το Ελληνικό Δημόσιο (αναιρεσείον) ζήτησε, να μεταρρυθμιστεί ο ανακοπτόμενος ίδιος ως άνω (υπ' αριθμ. …65/13-9-2011) πίνακας κατάταξης δανειστών της συμβολαιογράφου …Β.

Β. - Σ., επί τω τέλει όπως καταταγεί αυτό, επιπλέον του ποσού για το οποίο έχει ήδη αυτό καταταγεί - προνομιακώς και οριστικώς, (α) στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων πενήντα ευρώ και δεκατεσσάρων ευρώ (3.550,14€), το οποίο μη νομίμως προαφαιρέθη υπέρ της δευτέρας των καθ'ών, δικηγόρου, άλλως και σε περίπτωση προκαταβολής υπέρ της πρώτης των καθ' ων επισπεύδουσας, και (β) στο ποσό των επτακοσίων πενήντα δύο ευρώ και είκοσι λεπτών (752,20 €), το οποίο μη νομίμως προαφαιρέθη υπέρ της πρώτης των καθ' ων επισπεύδουσας, αποβαλλομένων αντιστοίχως των καθ' ών από τα παραπάνω ποσά και να καταδικασθούν οι αντίδικοι του στην δικαστική δαπάνη.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με την εκκαλούμενη υπ' αριθμ. 234/2010 οριστική απόφαση του, αφού συνεκδίκασε τα παραπάνω δικόγραφα (άρθρο 246 ΚΠολΔ) κατά την τακτική διαδικασία, κατ' αντιμωλία των διαδίκων, μετά από εκτίμηση των αποδείξεων που προσκομίστηκαν, δέχτηκε κατά ένα μέρος ως κατ' ουσίαν βάσιμες τις ανακοπές και μεταρρύθμισε τον ως άνω υπ' αριθ.

…0/26-7-2011 πίνακα κατάταξης δανειστών της Συμβολαιογράφου … Β. Β. - Σ. ως ακολούθως : (α) αποβάλλει το Ελληνικό Δημόσιο κατά το ποσό των τριάντα εννέα χιλιάδων τετρακοσίων σαράντα τεσσάρων ευρώ και σαράντα τρία λεπτά (39.444,43) ευρώ, για το οποίο είχε καταταχθεί στον ανωτέρω πίνακα των 95.544,60 ευρώ, έτσι ώστε τούτο κατατάσσεται πλέον για ποσό πενήντα έξι χιλιάδων εκατό ευρώ και δεκαεπτά λεπτά (€ 56.100,17), (β) κατατάσσει την ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία "….." και το διακριτικό τίτλο "….." στο συνολικό ποσό των τριάντα εννέα χιλιάδων τετρακοσίων σαράντα τεσσάρων ευρώ και σαράντα τρία λεπτά (€ 39.444,43), (γ) προσδιορίζει το σύνολο των, μεταξύ άλλων, προαφαιρουμένων από το πλειστηριασμό εξόδων στο ποσό των χιλίων πενήντα τριών ευρώ και έξι λεπτών (€ 1.053,06), και (δ) κατατάσσει το Ελληνικό Δημόσιο για το επιπλέον ποσό των τριών χιλιάδων τριακοσίων σαράντα δύο ευρώ και ενενήντα εννέα λεπτών (€ 3.342,99), επιβάλλοντας στους καθών ένα μέρος από τα δικαστικά έξοδα των ανακοπτόντων. ...Με το μοναδικό λόγο της κρινόμενης έφεσης του, τον οποίο αναπτύσσει διεξοδικά με τις έγγραφες προτάσεις του, το εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο υποστηρίζει ότι πρέπει να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη, κατά το μέρος που αποβάλλεται αυτό (Ελληνικό Δημόσιο) από τον υπ' αριθμ.

….0/2011 πίνακα κατάταξης και μάλιστα για το ποσό των 39.444,43 Ευρώ, το οποίο ποσό ενώ αφαιρείται από το ποσό των 95.544,60 Ευρώ, για το οποίο έχει καταταγεί το Ελληνικό Δημόσιο, το ποσό αυτό (των 39.444,43 Ευρώ) έπρεπε να έχει αφαιρεθεί από το συνολικό ποσό των 121.426,02 Ευρώ, για το οποίο το Δημόσιο είχε αναγγελθεί και να προχωρήσει στη συνέχεια το δικαστήριο τούτο, στην ορθή κατάταξη του Ελληνικού Δημοσίου για το ποσό των 81.981.59 Ευρώ και όχι για το ποσό των 56.100,17 που έχει καταταγεί.

Όμως, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της προαναφερόμενης ανακοπής του, επί της οποίας εκδόθηκε η εκκαλουμένη απόφαση, το δημόσιο πέραν της διαγραφής του συνολικού ποσού των 4.302,34 ευρώ από το σύνολο των προαφαιρουμένων εξόδων για να καταταγεί το ανακόπτον για το ποσό αυτό, δεν ζητεί κάτι άλλο και δεν διαλαμβανόταν σ' αυτήν (ανακοπή) τέτοιος λόγος ακυρότητας του πληττομένου πίνακα κατάταξης, και προτείνεται για πρώτη φορά στην παρούσα έκκλητη δίκη, γεγονός που καθιστά τον μοναδικό αυτό λόγο της υπό κρίση έφεσης απαράδεκτο και, ως εκ τούτου, απορριπτέο, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην παραπάνω νομική σκέψη.

Κατ' ακολουθίαν τούτων, η έφεση, που δεν περιέχει κανένα άλλο λόγο για έρευνα, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολο της." Έτσι που έκρινε το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του υπέπεσε στην αποδιδομένη με τον παραπάνω αναιρετικό λόγο πλημμέλεια καθόσον, παρά το νόμο, απέρριψε ως απαράδεκτο το μοναδικό λόγο της ασκηθείσης από το αναιρεσείον εφέσεως κατά της ως άνω 234/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, η οποία εκδόθηκε επί των ασκηθεισών απ'αυτό (αναιρεσείον) και την αναιρεσίβλητο και συνεκδικασθεισών (από 8-10-11 και 12-9-11) ανακοπών κατά του προδιαληφθέντος πίνακος κατατάξεως δεχθείσα, εσφαλμένως, ότι με την έφεση μεταβιβάστηκε ενώπιον του ως άνω δευτεροβαθμίου δικαστηρίου το κεφάλαιο της πρωτοδίκου αποφάσεως που αφορούσε στην (από 8-10-11) ανακοπή του ιδίου του αναιρεσείοντος με αποτέλεσμα να κριθεί ότι ο με την ένδικη έφεση προβαλλόμενος λόγος ακυρότητος της γενομένης κατατάξεως της αναιρεσιβλήτου αποτελούσε νέο, μη διαλαμβανόμενο στην ανακοπή του ιδίου και για πρώτη φορά με το εφετήριο δικόγραφο απαραδέκτως προτεινόμενο λόγο, ενώ, από την παραδεκτή επισκόπηση του τελευταίου (δικογράφου εφέσεως) προκύπτει ότι το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως αφορούσε αποκλειστικά στο κεφάλαιο της πρωτοδίκου αποφάσεως που αναφερόταν στην από 12-9-11 ανακοπή της αναιρεσιβλήτου, κατ'αποδοχή της οποίας είχε διαταχθεί από την πρωτόδικη απόφαση αφενός η αποβολή του αναιρεσείοντος από τον προσβαλλόμενο πίνακα κατά το ποσό των 39444,43 ευρώ απ'αυτό των 95544,60 ευρώ για το οποίο είχε καταταγεί και αφετέρου η κατάταξη αυτού (αναιρεσείοντος) στο υπόλοιπο (95544.60 - 39444,43) ποσό των 56.100,17, κρίση την οποία προσέβαλε με το μοναδικό λόγο της ενδίκου εφέσεώς του το αναιρεσείον ζητώντας, και κατά τη ρητή παραδοχή της προσβαλλομένης, όπως το ποσό για το οποίο διατάχθηκε η αποβολή του (39444,43€) και αντιστοίχως η κατάταξη της αναιρεσιβλήτου αφαιρεθεί από το συνολικό ποσό των 121.426,02€ για το οποίο το αναιρεσείων είχε αναγγελθεί, και όχι απ'αυτό των 95544,60 ευρώ όπως εσφαλμένος, κατά το σχετικό λόγο της εφέσεως, έκρινε η δι'αυτής πληττόμενη πρωτόδικη απόφαση, αποδεχόμενη την (από 12-9-11) ανακοπή της αναιρεσιβλήτου στην οποία (ανακοπή) αποκλειστικά αφορούσε η ασκηθείσα ένδική έφεση του αναιρεσείοντος.

Κατ'ακολουθίαν αυτών πρέπει να γίνει δεκτός, ως και ουσιαστικά βάσιμος, ο παραπάνω, από το αρθρ.559 αρ.14 ΚΠολΔ, λόγος να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί προς εκδίκαση η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή (αρθ.580 παρ.3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της ηττηθείσας αναιρεσίβλητης (αρθ. 176, 183 ΚΠολΔ) μειωμένα κατά το μέτρο του αρθ.22 ν.3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ.153/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Ανατολ. Κρήτης συγκροτούμενο από διαφορετικό, από εκείνο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, δικαστή.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε διακόσια ενενήντα (290) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ