Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds for first-time interest-on-interest claims in labor disputes.

Απόφαση 1088 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1088/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Απριλίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ (Δ.Ε.Η.) Α.Ε.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Περικλή Κατσαούνη.

Των αναιρεσίβλητων: 1) ..., κατοίκου ..., 2) ..., κατοίκου ..., 3) ..., κατοίκου ..., 4) ..., κατοίκου ..., 5) ..., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Αδάμη, με δήλωση του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/7/2002 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1627/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1250/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4/7/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Ζιάκας ανέγνωσε την από 12/9/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 296 παρ. 1 ΑΚ για τόκους κάθε είδους οφείλεται τόκος αν τέτοιος τόκος συμφωνηθεί ή αν ζητηθεί με αγωγή, και στις περιπτώσεις μόνο για οφειλόμενους τόκους ενός ολοκλήρου τουλάχιστον έτους ή μιας χρήσης αν πρόκειται για το δημόσιο. Η συμφωνία για πληρωμή τέτοιου τόκου πρέττει να γίνεται, ή η αγωγή να επιδίδεται, αφού λήξει το έτος ή η χρήση.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο ανατοκισμός είναι επιτρεπτός, αν αυτός συμφωνηθεί ή αν ζητηθεί με καταψηφιστική αγωγή από το δανειστή. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις ο ανατοκισμός είναι επιτρεπτός με τον περιορισμό ότι καθυστερούνται απαιτητοί τόκοι τουλάχιστον ενός έτους (ή μιας χρήσεως αν πρόκειται για το Δημόσιο) και η συμφωνία καταρτίστηκε ή η αγωγή ασκήθηκε μετά την πάροδο ενός τουλάχιστον έτους (ή μιας χρήσεως για το Δημόσιο), δηλαδή, αφού έχει συμπληρωθεί κατά την κατάρτιση της συμφωνίας ή την άσκηση της αγωγής ετήσια ή και μεγαλύτερη (ποτέ όμως βραχύτερη του έτους) χρήση του κεφαλαίου και συνεπώς, εφόσον θα υπάρχουν δεδουλευμένοι, ήτοι ληξιπρόθεσμοι και απαιτητοί, τόκοι τουλάχιστον ενός έτους ή μιας χρήσεως.

Αίτημα της αγωγής με την οποία ζητούνται τόκοι τόκων, είναι η επιδίκασή τους από την επίδοσή της, αφού ο ανατοκισμός δεν ανατρέχει ατό παρελθόν, έως την εξόφληση του τοκοφόρου ποσού των τόκων, η οποία διακόπτει και τον ανατοκισμό. Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 283 ΚΠολΔ προκύπτει ότι επιτρέπεται η άσκηση παρεμπίπτουσας αγωγής ανάμεσα στους ίδιους διαδίκους στο ίδιο δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, αλλά και στην κατ' έφεση για παρεπόμενο αίτημα, ενώ από τη διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 525 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι επιτρέπεται στη δευτεροβάθμια δίκη να υποβληθούν με τις προτάσεις αιτήσεις για παρεπόμενες απαιτήσεις, που γεννήθηκαν μετά τη συζήτηση, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Ως παρεπόμενη απαίτηση νοείται εκείνη που αποτελεί αναγκαίο παρακολούθημα της απαιτήσεως, της οποίας επίκληση είχε γίνει στο δικόγραφο της αγωγής, η οποία αποτελεί κατά το ουσιαστικό δίκαιο προϋπόθεση για τη γένεση της πρώτης. Με την έννοια αυτή παρεπόμενη είναι, μεταξύ άλλων, και η απαίτηση για τους τόκους του κεφαλαίου που ζητείται με την αγωγή, όχι όμως και η απαίτηση καταβολής τόκου επί του ποσού καθυστερούμενων τόκων, αφού τούτο δεν αποτελεί αναγκαίο παρακολούθημα της εκ του κεφαλαίου απαιτήσεως και των τόκων αυτής.

Ο τόκος τόκων αποτελεί παρεπόμενο μιας νέας απαιτήσεως, την οποία απαρτίζουν οι τόκοι ενός τουλάχιστον έτους, και εφόσον δεν έχουν συμφωνηθεί τέτοιοι τόκοι, μπορούν να ζητηθούν μόνο με αγωγή, η οποία αποτελεί στην περίπτωση αυτή αναγκαία προϋπόθεση για τη γένεση τους. Επομένως, εφόσον για τη γένεση της αξιώσεως για τόκους τόκων δεν αρκεί, κατά το ουσιαστικό δίκαιο, η άσκηση της κυρίας αγωγής για τη νομιμότοκη καταβολή του οφειλομένου κεφαλαίου (ενώ αρκεί η άσκηση της αγωγής αυτής για τη γένεση τόκων επί του κεφαλαίου αυτού), αλλά απαιτείται (αν δεν υπάρχει συμφωνία περί ανατοκισμού), η άσκηση ξεχωριστής αγωγής με την οποία να ζητούνται τόκοι τόκων με τη συνδρομή των προϋποθέσεων που προαναφέρθηκαν, το αίτημα για την καταβολή τόκων επί του ποσού καθυστερούμενων τόκων δε θεωρείται παρεπόμενο της κυρίας απαιτήσεως, ώστε να δύναται να υποβληθεί για πρώτη φορά με τις προτάσεις στην πρωτοβάθμια ή την κατ' έφεση δίκη (ολ.

ΑΠ 10/2007). Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα, το περιεχόμενο των οποίων παραδεκτώς επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο, προκύπτει, ότι οι αναιρεσίβλητοι με την από 20-7- 2002 αγωγή τους ζήτησαν να τους επιδικαστούν τα αναφερόμενα σ' αυτήν ποσά για μισθούς υπερημερίας, επιδόματα εορτών και αδείας καθώς και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, με το νόμιμο τόκο από τους χρόνους που αναφέρονται για κάθε απαίτηση σ' αυτήν.

Αυτοί, με τις προτάσεις τους ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου ζήτησαν επιπλέον για πρώτη φορά την επιδίκαση των αναλογούντων τόκων επί των νομίμων τόκων των αποδοχών υπερημερίας και επιδομάτων εορτών, ενώ με τις προτάσεις τους ενώπιον του Εφετείου ζήτησαν και την επιδίκαση νομίμων τόκων επί των οφειλομένων τόκων των τόκων υπερημερίας.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση του έκρινε ως παραδεκτώς υποβληθέντα τα εν λόγω αιτήματα και ακολούθως, μετά από μερική εξαφάνιση της πρωτόδικης αποφάσεως, η οποία είχε απορρίψει σιωπηρώς το υποβληθέν στον πρώτο βαθμό σχετικό αίτημα, υποχρέωσε την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα να καταβάλει στους αναιρεσίβλητους τους τόκους επί των τόκων υπερημερίας των αξιώσεων που αφορούν μισθούς υπερημερίας και επιδόματα εορτών καθώς και τους τόκους επί των τόκων των τόκων των αυτών αξιώσεων από του χρόνου υποβολής του εν λόγω αιτήματος.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, ενόψει του ότι, κατά τα προαναφερθέντα, το αίτημα καταβολής τόκων επί του ποσού των καθυστερούμενων τόκων υποβάλλεται με αγωγή και δεν είναι παρεπόμενο της κυρίας απαιτήσεως ώστε να δύναται να υποβληθεί για πρώτη φορά με τις προτάσεις στην πρωτοβάθμια ή την κατ' έφεση δίκη, υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθ. 14 Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλεια της μη κηρύξεως παρά το νόμο απαραδέκτου και συνακόλουθα, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο σχετικός λόγος αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το προαναφερόμενο και πληττόμενο με την αναίρεση κεφάλαιο και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) .

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1250/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το μέρος τούτο προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Μαϊου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ