Supreme Court dismisses bank's appeal on insufficient reasoning regarding primary residence seizure under debt restructuring law.

Απόφαση 1082 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Γ.Β

Αριθμός 1082/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Ανδριόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: Α) 1) Γ. Μ. του Π., 2) Μ. Ζ. του Ε., συζύγου Γ. Μ., 3) Β. Μ. του Π., κατοίκων ..., Β) Β. Μ. του Π., κατοίκου ..., Γ) 1) Γ. Μ. του Π., 2) Μ. Ζ. του Ε., συζύγου Γ. Μ., κατοίκων .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Αλεξίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-11-2011 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 1283/2011 και τις δύο από 25-6-2012 και με αριθμούς έκθεσης κατάθεσης 744/2012 και 743/2012 ανακοπές των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 66/2015, 67/2015 και 68/2015, αντίστοιχα, του ίδιου Δικαστηρίου και 17/2017 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28-6-2018 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 17/2017 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, η οποία , αφού τις συνεκδίκασε, απέρριψε τρεις εφέσεις της αναιρεσείουσας κατά των υπ' αριθμ. 66, 67 και 68/2015 αντιστοίχων αποφάσεων του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, με τις οποίες είχαν γίνει δεκτές τρεις αντίστοιχες ανακοπές των αναιρεσιβλήτων κατά της αναιρεσείουσας.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553. 556, 558, 564, 566 παρ. 1 Κ. Πολ. Δ. ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1, 3 Κ. Πολ. Δ.). Με τον Ν. 3869/3-8-2010 "Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις", (όπως αναφέρεται και στην Αιτιολογική Έκθεση αυτού), λόγω της αυξανόμενης υπερχρέωσης των νοικοκυριών και με σκοπό την επανένταξη του υπερχρεωμένου πολίτη στην κοινωνική και οικονομική ζωή και την επανάκτηση της οικονομικής του ελευθερίας δια της εξαλείψεως των χρεών, που αδυνατεί να αποπληρώσει, θεσπίστηκε πλαίσιο προστασίας των μη εχόντων πτωχευτική ικανότητα φυσικών προσώπων δια της ρυθμίσεως των χρεών τους και της απαλλαγής από το υπόλοιπο αυτών, με παράλληλη προστασία της κύριας κατοικίας τους.

Έτσι, μεταξύ άλλων, ορίστηκε ότι τα φυσικά πρόσωπα, που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει ,χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση, που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 4 για την ρύθμιση των οφειλών αυτών (άρθρο 1 παρ.1) και ότι κατά την διαδικασία ρευστοποίησης της περιουσίας τους, την οποία προβλέπει το άρθρο 9, μπορούν να υποβάλουν στο ανωτέρω δικαστήριο πρόταση εκκαθάρισης, ζητώντας να εξαιρεθεί από την εκποίηση βεβαρημένο ή μη με εμπράγματη ασφάλεια ακίνητο, που χρησιμεύει ως κύρια κατοικία τους, εφόσον τούτο δεν υπερβαίνει το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας, προσαυξημένο κατά πενήντα τοις εκατό (άρθρο 9 παρ. 2α'), ενώ κατά την μεταβατική διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 ορίστηκε ότι για έξι μήνες από την δημοσίευση του νόμου απαγορεύεται ο πλειστηριασμός του ακινήτου της παρ. 2 του άρθρου 9, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στους οφειλέτες να αξιοποιήσουν την διάταξη προστασίας της κύριας κατοικίας, με την εξαίρεσή της από την ρευστοποιήσιμη περιουσία, όπως αναφέρεται και στην αιτιολογική έκθεση του νόμου.

Με την τελευταία προσωρινής ισχύος μεταβατική διάταξη, λόγω και του ανωτέρω σκοπού της, θεσπίστηκε απαγόρευση διενέργειας πλειστηριασμού της κύριας κατοικίας του οφειλέτη, όπως αυτή ειδικότερα προσδιορίζεται στο άρθρο 9 παρ. 2 α' του νόμου, ανεξαρτήτως εάν έχει υποβληθεί η προβλεπόμενη στο άρθρο 4 του νόμου αίτηση ρύθμισης οφειλών και εάν ο επισπεύδων τον πλειστηριασμό δανειστής του υπερχρεωμένου οφειλέτη γνώριζε ή όχι ότι το ακίνητο, του οποίου επισπεύδει τον πλειστηριασμό, είχε τα χαρακτηριστικά ,που αναφέρονται στο άρθρο 9 παρ. 2α του νόμου, δηλαδή ήταν προστατευόμενη από πλειστηριασμό κύρια κατοικία του.

Η ισχύς της ανωτέρω μεταβατικής διάταξης παρατάθηκε μέχρις τις 30 Ιουνίου 2011 με το άρθρο 36 Ν. 3910/2011, στη συνέχεια μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 με το άρθρο 46 παρ. 2 Ν. 3986/2011, με το οποίο προστέθηκε και εδάφιο στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 19 Ν. 3869/2010, που ορίζει ότι η μεταβατική διάταξη εφαρμόζεται για κάθε φυσικό πρόσωπο, ανεξαρτήτως εάν στερείται πτωχευτικής ικανότητας, ενώ ακολούθησαν και άλλες παρατάσεις της ισχύος της, που δεν ενδιαφέρουν στην κρινόμενη υπόθεση, λόγω του χρόνου διενέργειας του ένδικου πλειστηριασμού.

Από τις συνεχείς παρατάσεις της ισχύος της μεταβατικής διάταξης, αλλά και από την επέκταση αυτής και στους έχοντες πτωχευτική ικανότητα οφειλέτες, για τους οποίους δεν έχει εφαρμογή ο Ν. 3869/2010, συνάγεται ότι ο νόμος θεσπίζει γενική απαγόρευση πλειστηριασμού της κατοικίας, που ορίζεται στο άρθρο 9 παρ. 2 α' Ν. 3869/2010, ανεξάρτητα από το ποσό της οφειλής, την ιδιότητα του οφειλέτη (εμπόρου ή μη) και την ιδιότητα του δανειστή (ΑΠ 1312/2020).

Εξάλλου η παράγραφος 2 του άρθρου 1 του νόμου 1078/1980 "Περί απαλλαγής εκ του φόρου μεταβιβάσεως ακινήτων της αγοράς πρώτης κατοικίας κλπ", όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 21 παρ. 1 του ν. 3842/2010 και ίσχυε κατά τον κατωτέρω κρίσιμο χρόνο, ορίζει ότι: "Η απαλλαγή που προβλέπεται από την προηγούμενη παράγραφο (ήτοι για αγορά πρώτης κατοικίας) παρέχεται:

α) Για αγορά κατοικίας από άγαμο μέχρι ποσού αξίας διακοσίων χιλιάδων (200.000,00) ευρώ, από έγγαμο μέχρι ποσού αξίας διακοσίων πενήντα χιλιάδων (250.000,00) ευρώ ενώ, από έγγαμο ο οποίος παρουσιάζει αναπηρία τουλάχιστον 67% από διανοητική καθυστέρηση ή φυσική αναπηρία μέχρι ποσού αξίας διακοσίων εβδομήντα πέντε χιλιάδων (275.000,00) ευρώ.

Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000,00) ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα αυτού και κατά τριάντα χιλιάδες (30.000,00) ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα του." Επομένως, οι προϋποθέσεις αναστολής του πλειστηριασμού, βάσει του άρθρου 19 του νόμου 3869/2010, που πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς είναι οι εξής: 1.

Πλειστηριασμός ακινήτου κυριότητας του οφειλέτη, εφόσον αυτό το ακίνητο χρησιμεύει ως κύρια κατοικία του, 2. Η αξία του εκτιθέμενου σε πλειστηριασμό ακινήτου του οφειλέτη του χρησιμεύοντος ως κύρια κατοικία του, να μην υπερβαίνει τα ανωτέρω ποσά. Περαιτέρω το άρθρο 934 Κ.Πολ.Δ., όπως ίσχυε πριν την τροποποίηση του με το άρθρο 1 άρθρο όγδοο παρ. 2 του Ν. 4335/2015 και εφαρμόζεται στην κρινόμενη υπόθεση, γιατί η επίδοση της επιταγής εκτελέσεως έγινε πριν την 1/1/2016, επιβάλλει την κατά στάδια προσβολή των πράξεων της αναγκαστικής εκτέλεσης με την ανακοπή του άρθρου 933 Κ.Πολ.Δ., η οποία συνεπώς είναι παραδεκτή, αν ασκηθεί εντός των προθεσμιών, που η διάταξη του άρθρου 934 καθορίζει, ανάλογα με τον προσβαλλόμενο λόγο και την προσβαλλόμενη πράξη εκτελέσεως (ΑΠ 261/2017).

Άπρακτη πάροδος της προθεσμίας άσκησης ανακοπής κατά συγκεκριμένης πράξης της αναγκαστικής εκτέλεσης έχει ως συνέπεια ότι τυχόν ακυρότητα της πράξης αυτής καλύπτεται και δεν μπορεί να προβληθεί στην συνέχεια, συνέπεια που συνάδει προς τον σκοπό της διάταξης του άρθρου αυτού, που είναι η ταχεία άρση της αβεβαιότητας για το κύρος των πράξεων της εκτελεστικής διαδικασίας (ΑΠ 959/2019).

Έτσι, κατά τη διάταξη του άρθρου 934 Κ. Πολ. Δ., η ανακοπή του άρθρου 933 Κ. Πολ. Δ. είναι παραδεκτή, αν αφορά στην εγκυρότητα των πράξεων της εκτέλεσης, που έγιναν από την πρώτη μετά την επιταγή πράξη εκτέλεσης και πέρα, ή την απαίτηση, έως την έναρξη της τελευταίας πράξης εκτέλεσης (παρ. 1β') και αν αφορά την εγκυρότητα της τελευταίας πράξης εκτέλεσης......για την ικανοποίηση χρηματικών απαιτήσεων....μέσα σε ενενήντα ημέρες, αφότου μεταγραφεί η περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης, αν ο πλειστηριασμός αφορά ακίνητο (παρ. 1γ'), τελευταία δε πράξη εκτέλεσης όταν επισπεύδεται αναγκαστική εκτέλεση για την ικανοποίηση χρηματικών απαιτήσεων, είναι η σύνταξη της έκθεσης πλειστηριασμού και κατακύρωσης (παρ. 2).

Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προς την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010 συνάγεται ότι η ανακοπή του οφειλέτη, με την οποία ζητείται η ακύρωση της έκθεσης πλειστηριασμού και κατακύρωσης ακινήτου, που αποτελούσε κύρια κατοικία του κατά παράβαση της απαγόρευσης του άρθρου 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010, για ικανοποίηση χρηματικής απαίτησης του δανειστή, ασκείται μέσα σε προθεσμία 90 ημερών από την μεταγραφή της περίληψης κατακυρωτική έκθεσης, γιατί αφορά στην εγκυρότητα της τελευταίας πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης, που είναι η σύνταξη της έκθεσης πλειστηριασμού και κατακύρωσης.

Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή (Ολ.ΑΠ 7/2006, Ολ.ΑΠ 4/2005).

Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να καθορίζονται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάσθηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή της (Ολ.ΑΠ 20/2005, Ολ.ΑΠ 32/1996), αλλιώς ο λόγος αυτός είναι αόριστος και γι' αυτό απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Τέλος, ο από το άρθρο 559 αρ. 14 λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αφορά σε ακυρότητες, απαράδεκτα και εκπτώσεις, που χαρακτηρίζονται ως δικονομικές, σχετίζονται δε με τα εισαγωγικά της δίκης έγγραφα (αγωγές, ανακοπές κ.λ.π.) ή δημιουργούνται κατά την ενώπιον του δικαστηρίου της ουσίας διαδικασία (Ολ.

Α.Π. 1/2019, Ολ.Α.Π. 25/2008, ΑΠ 1383/2021). Με την ως άνω διάταξη εισάγεται γενικός δικονομικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο ελέγχεται κάθε μορφή ανισχύρου των διαδικαστικών πράξεων, που πηγάζει από άμεση παραβίαση διάταξης δικονομικής φύσης (Ολ ΑΠ 2/2001, ΑΠ 933/2019). Ειδικότερα, με τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την αθέτηση - παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (Ολ ΑΠ 2/2001, ΑΠ 480/2020, ΑΠ 175/2019, ΑΠ 1496/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλομένη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: <<Η καθ' ης η ανακοπή-εκκαλούσα (ήδη αναιρεσείουσα) Τράπεζα Πειραιώς, εξέδωσε σε βάρος των ανακοπτόντων-εφεσιβλήτων (ήδη αναιρεσιβλήτων) την υπ' αριθμ. 588/2010 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, με την οποία οι τελευταίοι επιτάχθηκαν να της καταβάλουν, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, το ποσό των 740.193,81 ευρώ, νομιμοτόκως, πλην του κονδυλίου των τόκων, μέχρι την εξόφληση.

Η ως άνω διαταγή πληρωμής εκδόθηκε με βάση την υπ' αριθ. 3765761/16.09.2009 σύμβαση πίστωσης με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό, δια της οποίας χορηγήθηκαν στην ομόρρυθμη εμπορική εταιρεία με την επωνυμία "Α… Ο.Ε." πιστώσεις, μέσω ανοικτού αλληλόχρεου λογαριασμού, ύψους 800.000 ευρώ, στην οποία σύμβαση οι ανακόπτοντες συμβλήθηκαν ως εγγυητές.

Επί τη βάσει της παραπάνω διαταγής πληρωμής και του υπ' αριθ. 626/2010 α' απογράφου εκτελεστού, η καθ' ης, περιορίζοντας την απαίτησή της στο ποσό των 201.000 ευρώ, δυνάμει της υπ' αριθμ. 1684/27.07.2011 έκθεσης αναγκαστικής κατάσχεσης ακίνητης περιουσίας του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Τρικάλων, Κωνσταντίνου Πλεξίδα, προέβη σε αναγκαστική κατάσχεση της κάτωθι ακίνητης περιουσίας των ανακοπτόντων:

Α) Του με στοιχεία A - 1 διαμερίσματος εμβαδού 114 τ.μ., που βρίσκεται στον α' όροφο πολυκατοικίας επί της οδού ..., στην συνοικία "Τρανά Μνήματα" του Δήμου Τρικκαίων. Η ανωτέρω πολυκατοικία βρίσκεται σε οικόπεδο εκτάσεως 947,31 τ.μ,. Το ως άνω διαμέρισμα έχει ποσοστό συνιδιοκτησίας εξ αδιαιρέτου στο όλο οικόπεδο 47/1000, στο οποίο αντιστοιχούν 44,53 τ.μ.

αδιαίρετα και συνορεύει ανατολικά με ακάλυπτο χώρο οικοπέδου και φωταγωγό, δυτικά με αφιέμενο ελεύθερο χώρο οικοπέδου και πέρα αυτού με την οδό ..., με το με στοιχεία Α-2 διαμέρισμα και με φωταγωγό, βόρεια με ιδιοκτησία Α. χήρα Σ. Α. και Α. Α., φωταγωγό και ακάλυπτο χώρο οικοπέδου και αφιέμενο ελεύθερο χώρο οικοπέδου, και νότια με ακάλυπτο χώρο οικοπέδου, κλιμακοστάσιο, κοινόχρηστο διάδρομο, με το Α-2 διαμέρισμα και αφιέμενο ελεύθερο χώρο οικοπέδου.

Το διαμέρισμα αυτό αποτελεί την υπ' αριθ. ΚΑΕΚ 451302928003/0/13 ιδιοκτησία του Εθνικού Κτηματολογίου και περιήλθε στους δύο πρώτους ανακόπτοντες της 1ης ανακοπής και ανακόπτοντες της 2ης ανακοπής, Γ. Μ. και Μ. Ζ. συζ. Γ. Μ. (ήδη πρώτο και δεύτερη των αναιρεσιβλήτων) , από κοινού, εξ αδιαιρέτου και κατ' ισομοιρία, ήτοι κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στον καθένα, δυνάμει των υπ' αριθ. 21.205/16.10.1989 και 27.779/14.03.2011 συμβολαίων αγοράς και εξόφλησης τιμήματος αντίστοιχα της Συμβολαιογράφου Τρικάλων, Βασιλικής Γάγαλη - Μόσιαλου, το οποίο (συμβόλαιο αγοράς) έχει μεταγράφει νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Τρικάλων στον τόμο 403 με αυξ.

αριθμό 323. Το παραπάνω ακίνητο εκτιμήθηκε κατά την κατάσχεση στο ποσό των 110.000€, τιμή δε πρώτης προσφοράς ορίστηκε το ποσό των 95.000€, στα πλαίσια εφαρμογής του Ν 3714/2008, όση δηλαδή και η αντικειμενική του αξία και Β) ενός οικοπέδου που βρίσκεται μέσα στην πόλη των Τρικάλων, στην συνοικία Γαρδικάκι, επί της οδού ...

γωνία, το οποίο έχει εμβαδό κατά μεν το συμβόλαιο 343,85 τ.μ. κατά δε την επιμέτρηση μετά την ένταξη στο οικιστικό σχέδιο 293,21 τ.μ. και κατά το Κτηματολόγιο έχει εμβαδόν 322,95 τ.μ., μετά της επί αυτού διώροφης οικοδομής, που αποτελείται από τον ισόγειο όροφο που έχει πυλωτή εμβαδού 70,45 τ.μ. και διαμέρισμα εμβαδού 70,45 τ.μ., αποτελούμενο από ένα υπνοδωμάτιο, σαλοτραπεζαρία, κουζίνα, καθιστικό και χολ και από τον Α' πάνω από την πυλωτή και το ισόγειο διαμέρισμα όροφο, που έχει εμβαδό 140,95 τ.μ.

αποτελούμενο από τρία υπνοδωμάτια, σαλοτραπεζαρία, κουζίνα καθιστικό, χολ κλπ. Το ανωτέρω οικόπεδο συνορεύει νότια με ιδιοκτησία Π. Μ., ανατολικά με δημοτικό δρόμο, βόρεια με δημοτικό δρόμο και δυτικά με ιδιοκτησία Ι. Σ. και αποτελεί την υπ' αριθ. Κ.Α.Ε.Κ. 451300664001/0/0 ιδιοκτησία του Εθνικού Κτηματολογίου. Περιήλθε στην κυριότητα του τρίτου ανακόπτοντα της 1ης ανακοπής και ανακόπτοντα της 3ης ανακοπής, Β.

Μ. (ήδη τρίτου αναιρεσίβλητου), δυνάμει του υπ' αριθ. 30.287/1988 συμβολαίου αγοραπωλησίας του Συμβολαιογράφου Τρικάλων Ιωάννη Παπαμιχαήλ, που έχει μεταγράφει νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Τρικάλων, στον τόμο 396 με αυξ. αριθμό 43. Το παραπάνω ακίνητο εκτιμήθηκε κατά την κατάσχεση στο ποσό των 180.000 ευρώ, τιμή δε πρώτης προσφοράς ορίστηκε το ποσό των 150.000€, όση δηλαδή και η αντικειμενική του αξία στα πλαίσια εφαρμογής του Ν. 3714/2008.

Τα ακίνητα αυτά αποτελούσαν το μεν υπό στοιχεία Α' την μοναδική και κύρια κατοικία των δύο πρώτων ανακοπτόντων, οι οποίοι είναι μεταξύ τους σύζυγοι, και της οικογένειας τους, που αποτελείται από τρία τέκνα, το δε υπό στοιχείο Β' αποτελούσε την μοναδική και κύρια κατοικία του τρίτου ανακόπτοντα και της οικογένειας του, αποτελούμενης από τον ίδιο, τη σύζυγό του και τα τέσσερα παιδιά του.

Ουδέν έτερο ακίνητο έχουν στην κυριότητα, νομή ή κατοχή τους στα Τρίκαλα, όπου και κατοικούν από της γεννήσεώς τους μέχρι σήμερα, και τα ως άνω ακίνητα κάλυπταν τις στεγαστικές τους ανάγκες τα τελευταία είκοσι και πλέον χρόνια.....Όπως προαναφέρθηκε, δυνάμει της υπ' αριθ. 1684/27.07.2011 έκθεσης αναγκαστικής κατάσχεσης ακίνητης περιουσίας του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Τρικάλων, Κωνσταντίνου Πλεξίδα, και της υπ' αριθμ. 1686/29.07.2011 περίληψης κατασχετήριας έκθεσης του ίδιου ως άνω δικαστικού επιμελητή, ορίστηκε ημερομηνία διεξαγωγής του πλειστηριασμού της ανωτέρω κατασχεθείσης ακίνητης περιουσίας η 26η Οκτωβρίου 2011.

Κατά την ημέρα του πλειστηριασμού η επισπεύδουσα καθ' ης Τράπεζα, νομίμως εκπροσωπούμενη, κατά παράβαση του νόμου για την απαγόρευση διενέργειας πλειστηριασμού επί της μοναδικής - κύριας κατοικίας οφειλέτου και έχοντας γνώση ότι οι ανωτέρω ιδιοκτησίες αποτελούσαν τη μοναδική - κύρια κατοικία εκάστου εκ των ανωτέρω, συμμετείχε στον πλειστηριασμό καταθέτοντας γραπτή προσφορά, προσφέροντας για το μεν υπό στοιχεία Α' ακίνητο το ποσό των 95.000,00 ευρώ, για δε το υπό στοιχεία Β' ακίνητο το ποσό των 170.000,00 ευρώ.

Ελλείψει άλλου πλειοδότη τα ανωτέρω ακίνητα κατακυρώθηκαν στην καθ' ης, συντάχθηκε δε προς τούτο η υπ' αριθ. 2795/26.10.2011 έκθεση αναγκαστικού πλειστηριασμού και κατακύρωσης ακινήτων του Συμβολαιογράφου Τρικάλων, Αποστόλου Μέρμηγκα. Κατόπιν αυτού συντάχθηκε η υπ' αριθ. 2805/03.11.2011 περίληψη κατακυρωτικής έκθεσης ακινήτων, του Συμβολαιογράφου Τρικάλων, Αποστόλου Μέρμηγκα, η οποία καταχωρήθηκε αυθημερόν, στις 3 Νοεμβρίου 2011, στο Κτηματολογικό γραφείο Τρικάλων με αριθμό καταχώρησης 3.924/03.11.2011 Όπως κατέθεσε ο μάρτυρας των ανακοπτόντων, η καθ' ης Τράπεζα γνώριζε ότι τα παραπάνω ακίνητα αποτελούσαν τις μοναδικές κύριες κατοικίες τους από τον ίδιο τον δικαστικό επιμελητή, ο οποίος διενεργούσε τις επιδόσεις των διαφόρων εγγράφων για λογαριασμό της καθ' ης, ενώ και ο υπάλληλος επί του πλειστηριασμού συμβολαιογράφος ενημερώθηκε την ημέρα του πλειστηριασμού ότι επρόκειτο για κύριες κατοικίες και ότι η αξία της κάθε μίας δεν υπερβαίνει το όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας προσαυξημένο κατά 50% και ως εκ τούτου απαγορεύεται η εκπλειστηρίασή τους σύμφωνα με το Ν. 3869/2010.

Παρά ταύτα ο προρρηθείς συμβολαιογράφος προέβη στον πλειστηριασμό των εν λόγω ακινήτων, κατά τα προαναφερθέντα. Ο διενεργηθείς πλειστηριασμός είναι άκυρος, διότι α) διενεργήθηκε κατά το χρονικό διάστημα της απαγόρευσης που προέβλεπε το άρθρο 19 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, όπως ίσχυε αυτή, κατά τα εκτιθέμενα στην προηγηθείσα μείζονα σκέψη, 2) τα εκπλειστηριασθέντα ακίνητα αποτελούσαν τις κύριες κατοικίες των ανακοπτόντων-εγγυητών του οφειλέτη-καθών η διαταγή πληρωμής και 3) η αντικειμενική τους αξία ανέρχονταν σε 95.000 ευρώ και 150.000 ευρώ, αντίστοιχα, ενώ η εμπορική τους αξία σε 110.000 ευρώ και 180.000 ευρώ, αντίστοιχα (όπως εκτιμήθηκε με την κατασχετήρια έκθεση), δηλ.

υπολείπονταν του ορίου αφορολόγητης αξίας απόκτησης πρώτης κατοικίας, που ανέρχονταν για τον έγγαμο με ενήλικα τέκνα σε 250.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα αυτού και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα του (άρθρο 21 παρ. 2 του Ν. 3842/2010), προσαυξημένου κατά 50%.

Σημειώνεται ότι κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα η πρώτη κατοικία δεν προστατεύονταν μόνο μέσω της υπαγωγής στον νόμο 3869/2010, γνωστό ως νόμο Κατσέλη, ούτε ίσχυε ο Ν. 4224/2013, βάσει του οποίου, η κύρια κατοικία αντικειμενικής αξίας έως 200.000 ευρώ προστατεύεται υπό την προϋπόθεση ότι το ετήσιο δηλωθέν εισόδημα είναι έως 35.000 ευρώ.

Ακολούθως και ενώ οι εφεσίβλητοι άσκησαν την από 28-11-2011 ανακοπή τους, η εκκαλούσα προέβη στις 22.06.2012 σε επίδοση προς αυτούς (εφεσιβλήτους-ανακόπτοντες) της από 22.03.2012 επιταγής του με αριθμό 9/2012 πρώτου απογράφου εκτελεστού της με αριθμό 2805/2011 περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης ακίνητης περιουσίας του συμβολαιογράφου Τρικάλων Απόστολου Μέρμηγκα, επιτάσσοντάς τους να της αποδώσουν την κυριότητα, νομή και κατοχή των ως άνω ακινήτων ο καθένας και να καταβάλουν έξοδα σύνταξης και επιδόσεως της επιταγής.

Επειδή, οι παραπάνω κύριες κατοικίες των ανακοπτόντων εμπίπτουν στις προϋποθέσεις του άρθρου 46 του ν. 3986/2011 σε συνδυασμό με το άρθρο 19 παρ.1 του ν. 3869/2010 και της από 16.12.2011 πράξεως νομοθετικού περιεχομένου, δημοσιευθείσα στο ΦΕΚ Α' 262/16.12.2011, η καθ' ης η ανακοπή τραπεζική εταιρία όφειλε να απέχει από κάθε πράξη εκτέλεσης αρχικά μέχρι την 31.12.2011 και ακολούθως μέχρι την 31.12.2012.

Ως εκ τούτου, εφόσον κατά τα ανωτέρω τα ακίνητα των ανακοπτόντων, που πλειστηριάστηκαν αποτελούσαν τη μοναδική και κύρια κατοικία τους και η αξία τους δεν υπερβαίνει τα όρια που ορίζονται στο άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010, ο πλειστηριασμός διενεργήθηκε παρά τη ρητή ως άνω απαγόρευση του νόμου και είναι απολύτως άκυρος, άκυρες δε τυγχάνουν και οι προσβαλλόμενες υπ' αρ. 2795/2011 έκθεση αναγκαστικού πλειστηριασμού και κατακύρωσης ακινήτων του συμβολαιογράφου Τρικάλων Απόστολου Μέρμηγκα, καθώς και η υπ' αριθ. 2805/2011 περίληψη κατακυρωτικής έκθεσης του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου.

Συνακόλουθα άκυρη τυγχάνει και η προσβαλλόμενη από 22.03.2012 επιταγή του με αριθμό 9/2012 πρώτου απογράφου εκτελεστού της με αριθμό 2805/2011 περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης του ιδίου ως άνω συμβολαιογράφου>>. Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν τις εφέσεις και επικύρωσε τις εκκαλούμενες αποφάσεις, με την πρώτη των οποίων (66/2015) είχε γίνει δεκτή η ανακοπή και των τριών αναιρεσιβλήτων και είχε ακυρωθεί ο διενεργηθείς πλειστηριασμός των ακινήτων των αναιρεσιβλήτων, με την δεύτερη (67/2015) είχε γίνει δεκτή η ανακοπή του αναιρεσιβλήτου Β.

Μ. και είχε ακυρωθεί η επιταγή εκτελέσεως της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης πλειστηριασμού του ακινήτου του και με την τρίτη (68/2015) είχε γίνει δεκτή η ανακοπή των αναιρεσιβλ ήτων Γ. Μ. και Μ. Ζ. και είχε ακυρωθεί η επιταγή εκτελέσεως της ίδιας περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης πλειστηριασμού του ακινήτου συνιδιοκτησίας τους.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεχόμενο ότι η πρώτη ανακοπή, με την οποία οι αναιρεσίβλητοι ζήτησαν την ακύρωση της έκθεσης πλειστηριασμού και κατακύρωσης των ακινήτων τους, γιατί εκπλειστηριάστηκε η κύρια κατοικία τους, κατά παράβαση της απαγόρευσης του άρθρου 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010, είναι παραδεκτή, ως ασκηθείσα εντός της προβλεπόμενης από το άρθρο 934 παρ. 1 γ' προθεσμίας των 90 ημερών από την μεταγραφή της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης των ακινήτων, ορθά εφάρμοσε και δεν παραβίασε τις διατάξεις του άρθρου 934 παρ.1 εδ.

β' και γ' του Κ.Πολ.Δ., καθόσον το άρθρο 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010 δεν απαγορεύει την κατάσχεση του ακινήτου που αναφέρεται στο άρθρο 9 παρ. 2 Ν. 3869/2010, ούτε αφορά στην απαίτηση του επισπεύδοντος την εκτέλεση δανειστή, επιβάλλοντας απαγόρευση διαθέσεως αυτής, αλλά απαγορεύει μόνο τον πλειστηριασμό του ακινήτου αυτού και συνεπώς η ανακοπή κατά του διενεργηθέντος, παρά την απαγόρευση αυτή, πλειστηριασμού ασκείται, κατά τη μείζονα σκέψη, μέσα στην προθεσμία του άρθρου 934 παρ.

ιγ' Κ. Πολ. Δ., δηλαδή μέσα σε 90 ημέρες από την μεταγραφή της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης του εκπλειστηριασθέντος ακινήτου, όπως και ασκήθηκε κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης. Επομένως, το Εφετείο, όχι παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο και, συνεπώς, ο αντίθετος πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε ότι η ως άνω ανακοπή είναι παραδεκτή, ενώ έπρεπε να την απορρίψει ως εκπροθέσμως ασκηθείσα, δεδομένου ότι η αναγκαστική κατάσχεση επιβλήθηκε σε ακίνητα, η διάθεση των οποίων είναι κατά νόμο απαγορευμένη και, ως εκ τούτου, έπρεπε να ασκηθεί κατά το άρθρο 934 παρ. 1 β' Κ.

Πολ. Δ., είναι αβάσιμος.

Περαιτέρω, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ. Πολ. Δ. με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 9 παρ. 2 και 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010, γιατί δέχθηκε ότι για την εφαρμογή των άρθρων αυτών και την ακύρωση του πλειστηριασμού, αρκεί η γνωστοποίηση στην ίδια από τους αναιρεσιβλήτους, για πρώτη φορά μετά τον πλειστηριασμό με την σχετική πρώτη ανακοπή, του γεγονότος ότι τα εκπλειστηριασθέντα ακίνητα αποτελούν τις κύριες κατοικίες τους, ενώ έπρεπε να δεχθεί ότι για την εφαρμογή των ανωτέρω άρθρων, έπρεπε να είχε προηγηθεί αίτημα εξαίρεσης από την ρευστοποίηση στο αρμόδιο δικαστήριο και γνωστοποίηση στην αναιρεσείουσα ότι τα κατασχεθέντα ακίνητα αποτελούσαν τις κύριες κατοικίες τους και ακολούθως να εξαφανίσει τις εκκαλούμενες αποφάσεις και να απορρίψει τις ανακοπές, δεδομένου ότι ο πλειστηριασμός δεν ήταν άκυρος.

Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 9 παρ. 2 και 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010, όπως η τελευταία τροποποιήθηκε διαδοχικά με τα άρθρα 36 Ν. 3910/2011 και 46 παρ. 2 Ν. 3986/2011, και επομένως ορθά επικύρωσε τις εκκαλούμενες αποφάσεις, που είχαν κάνει δεκτές τις ανακοπές των αναιρεσιβλήτων, δεδομένου ότι, κατά τη μείζονα σκέψη δεν ήταν αναγκαίο, για να διαταχθεί η ακύρωση του πλειστηριασμού των ακινήτων, τα οποία, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, αποτελούσαν την, προστατευόμενη κατά την διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 Ν.3869/2010, κύρια κατοικία των αναιρεσιβλήτων, να έχει προηγηθεί του πλειστηριασμού η προβλεπόμενη στο άρθρο 4 του Ν. 3869/2010 αίτηση προς το αρμόδιο δικαστήριο για την υπαγωγή των αναιρεσιβλήτων στον νόμο αυτό ή η γνωστοποίηση στην αναιρεσείουσα ότι τα κατασχεθέντα ακίνητα αποτελούσαν την κύρια κατοικία των αναιρεσιβλήτων.

Συνεπώς, ο ανωτέρω δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την εν λόγω διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Για την ίδρυση του λόγου αυτού πρέπει η προβαλλόμενη πλημμέλεια της προσβαλλόμενης απόφασης να επιδρά κατά νόμο στο διατακτικό αυτής, περίπτωση η οποία δεν συντρέχει επί πλεοναστικώς ή αφηγηματικώς διαλαμβανομένων αιτιολογιών αυτής (ΑΠ 912/2020. ΑΠ 1113/2017). Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.

Πολ. Δ. με την αιτίαση ότι η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση για ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, γιατί με ανεπαρκείς αιτιολογίες δέχεται ότι η ίδια γνώριζε πριν την διενέργεια του πλειστηριασμού ότι τα ακίνητα ήσαν οι κύριες κατοικίες των αναιρεσιβλήτων και έτσι απέρριψε τις εφέσεις της και επικύρωσε τις πρωτόδικες αποφάσεις.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος γιατί πλήττει πλεοναστικές αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή μη αναγκαίες για την στήριξη του διατακτικού της, αφού η ακυρότητα του διενεργηθέντος κατά παράβαση του άρθρου 19 παρ. 1 Ν. 3869/2010 πλειστηριασμού της κύριας κατοικίας απαγγέλεται, όπως προαναφέρθηκε, ανεξάρτητα από την προηγούμενη γνώση του δανειστή, που επέσπευσε τον πλειστηριασμό, ότι το ακίνητο αποτελεί την κύρια κατοικία του οφειλέτη.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου αυτής στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που παραστάθηκαν και κατέθεσαν προτάσεις, κατά παραδοχήν σχετικού αιτήματός τους, πρέπει να επιβληθούν στην αναιρεσείουσα λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-6-2018 αίτηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε." για αναίρεση της υπ' αριθμ. 17/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Απριλίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ