1080/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1080 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1080/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Ιανουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην … και εν προκειμένω από το Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδος, που κατοικοεδρεύει στη …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Γεωργία Καπόρη, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Τ. του Π. (...), 2) Β. Τ. του Χ. (...), 3) Β. Μ. του Ν. (...), 4) Α. Μ. του Θ. (...), 5) Ν. Σ. του Ι. (...), 6) Α. Τ. του Ι. (...), 7) Ε. Σ. του Γ. (...), 8) Κ. Π. του Χ. (...), 9) Π. Δ. του Χ. (...), 10) Χ. Σ. του Γ. (...), 11) Μ. Α. του Ζ. (...), 12) Ν. Μ. του Β. (...), 13) Γ. συζ. Β. Μ. (...), 14) Ε. Τ. του Γ. (...), 15) Α. Κ. του Ι. (...), 16) Ε. χας Ν. Κ. (...), 17) Ζ. Α. του Μ. (...), 18) Α. Γ. του Θ. (...), 19) Α. Μ. του Α. (...), 20) Κ. Χ. του Α. (...), 21) Θ. Π. του Α. (...), 22) Χ. Σ. του Γ. (...), 23) Ι. Γ. του Γ. (...), 24) Α. Χ. του Χ. (...), 25) Ο. Κ. του Ν. (...), κατοίκων ..., 26) Π. Κ. του Κ., κατοίκου ... (...), 27) Κ. Τ. του Σ., κατοίκου ... (...), 28) Κ. Κ. του Θ., κατοίκου ... (...), 29) Δ. και Ε. Ζ. του Γ., κατοίκων ... (...), 30) Δ. Ζ. του Γ., κατοίκου ... (...), 31) Α. Μ. του Σ., κατοίκου ... (...), 32) Ι. Μ. του Β., κατοίκου ... (...), 33) Β. Κ. του Κ. (...), 34) Α. Γ. του Ι. (...), 35) Π. Γ. του Ι. (...), 36) Α. Μ. του Γ. (...), 37) Α. συζ. Α. Α. (...), κατοίκων ..., 38) Η. Κ. του Ε. (...), 39) Α. Γ. του Θ. (...), 40) Α. Γ. του Ι. (...), 41) Ξ. Γ. του Α. (...), κατοίκων ..., 42) Δ. Α. του Α., κατοίκου ... (...), 43) Χ. Π. του Α., κατοίκου ... (...), 44) Σ. Δ. του Α., κατοίκου ... (...), 45) Α. Δ. του Β., κατοίκου ... (...), 46) Ά. Χ. του Α. και Σ. Χ. του Α., κατοίκων ... (...), 47) Α. συζ. Α. Α. (...), 48) Κ. Γ. του Α. (...), 49) Α. συζ. Α. Α. (...), 50) Κ. Π. του Ν., κατοίκων ... (...), 51) Α. Κ. του Β. (...46) και 52) Κ. Μ. του Α. (...44), κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-7-2010 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης των ήδη αναιρεσιβλήτων (μετά την έκδοση της 57/2010 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Λάρισας.

Εκδόθηκε η 42/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 15-7-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αλεξάνδρα Κακκαβά διάβασε την από 11-11-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως κατά της υπ’ αριθμ. 42/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το άρθρο 576 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί, ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι ή, αν την επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν ο τελευταίος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από το αναιρεσείον υπ’ αριθμ. ... /11-5-2015 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού του Πρωτοδικείου Λάρισας Ι.

Φ., προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης υπ’ αριθμ. εκθ. καταθ. ...-7-2013 αιτήσεως αναιρέσεως του αναιρεσείοντος, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 20-11-2015, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα προς τον εκπροσωπήσαντα όλους τους αναιρεσιβλήτους στη δίκη ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας δικηγόρο Θ.

Δ., κατά τη δικάσιμο της 14-12-2012, κατά την οποία συζητήθηκε η από 27-7-2010 αίτηση των αιτούντων - αναιρεσιβλήτων περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως και εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 42/2013 απόφαση του ως άνω δικαστηρίου (άρθρο 6Α του Διατάγματος της 26 Ιουνίου - 10 Ιουλίου 1944 "περί κώδικος των νόμων περί δικών του Δημοσίου", το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 46 παρ. 3 του Ν. 4305/2014 (ΦΕΚ Α’ 237/31-10-2014).

Κατά την ανωτέρω δικάσιμο η υπόθεση αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 13-5-2016 και κατ’ αυτή, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης (27-1-2017). Οι αναιρεσίβλητοι όμως δεν εμφανίσθηκαν κατά την τελευταία δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από τη σειρά του οικείου πινακίου και τη συζήτησή της και συνεπώς, ενόψει του ότι η αναβολή της συζήτησης και η εγγραφή της υποθέσεως στο πινάκιο, επέχει θέση κλητεύσεως όλων των διαδίκων, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία τους (άρθρα 226 παρ. 4, 575 εδ.

β’ , 576 παρ. 2 ΚΠολΔ). Κατά το άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος, όπως ισχύει μετά την αναθεώρησή του, "κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία που είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης.

Αν ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο. Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό".

Κατά την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου "η ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη". Οι διατάξεις αυτές του Συντάγματος ουσιαστικά επαναλαμβάνονται και στο άρθρο 13 παρ. 1 και 2 του ν. 2882/ 2001 (ΚΑΑΑ), όπως ισχύει μετά το ν. 2985/2002, που εφαρμόζεται από 1-1-2002, όπου επιπλέον, χωρίς αντίθεση με τις προηγούμενες διατάξεις, ορίζεται και ότι "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνεται υπόψη και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου" (παρ. 1 εδάφιο τελευταίο) και "ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριωμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της δεν λαμβάνεται υπόψη.

Επίσης δεν υπολογίζεται ανατίμηση προερχόμενη από ενέργειες του ιδιοκτήτη στο απαλλοτριούμενο, που έγιναν μετά την οριζόμενη από το άρθρο 3 ανακοίνωση της απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας αυτής". Περαιτέρω, με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε (μαζί με τη Σύμβαση) με το ν.δ. 57/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος), ορίζεται ότι "κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του.

Κανένας δεν μπορεί να στερηθεί της περιουσίας του, ειμή διά λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους. Oι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέσει σε ισχύ νόμους τους οποίους ήθελε κρίνει αναγκαίους για ρύθμιση της χρήσεως αγαθών σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή για εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων διαφορών ή προστίμων".

Με βάση τις ρυθμίσεις αυτές, συνδυαζόμενες με τις διατάξεις των άρθρων 111, 223, 224 και 281 ΚΠολΔ, σε περίπτωση παρέλευσης έτους από τη συζήτηση της αίτησης περί προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης ή επί ασκήσεως απευθείας ενώπιον του Εφετείου αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό, ως κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό της αξίας του απαλλοτριούμενου ακινήτου, νοείται ο χρόνος της συζήτησης, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση και άρχισε η εκδίκασή της, ανεξάρτητα αν το Εφετείο άρχισε ή όχι να εξετάζει την ουσία της.

Και τούτο διότι, κατά τη συζήτηση αυτή παγιοποιείται το αντικείμενο της αποδεικτικής διαδικασίας και της δικαστικής έρευνας (Ολ.ΑΠ 14/2011). Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος, προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ’ αυτή λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθ. 19 λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας, αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναιρέσεως ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 551 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 1942/2013, ΑΠ 2075/2007, ΑΠ 44/2003). Στην προκείμενη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτουν τα ακόλουθα: Επί της από 27-7-2010 αιτήσεως των αναιρεσιβλήτων προς το Τριμελές Εφετείο Λάρισας, για καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων από το αναιρεσείον ακινήτων, με σύσταση δουλείας υπόγειας διελεύσεως αγωγού καυσίμων για τις ανάγκες της Πολεμικής Αεροπορίας στο Νομό Λάρισας, συνολικής εκτάσεως 60.370 μ2, που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δήμου ..., εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 42/2013 απόφαση του ως άνω δικαστηρίου, με την οποία καθορίσθηκαν οι οριστικές τιμές μονάδος αποζημιώσεως των αναφερομένων σ’ αυτή ακινήτων με σύσταση δουλείας, σε 1.000 και 2.800 ευρώ το στρέμμα.

Για την εκτίμηση της αξίας αυτής το δικαστήριο δέχθηκε ως αποδειχθέντα, τα ακόλουθα: "Δυνάμει της υπ’ αριθμ. .../25.09.2008 απόφασης του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Θεσσαλίας, που δημοσιεύτηκε στο υπ’ αριθμ. 611/31.12.2008 Φ.Ε.Κ. (τεύχος αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και πολεοδομικών θεμάτων) και μεταγράφηκε νομίμως στα βιβλία Μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Λάρισας, κηρύχθηκε για λόγους δημόσιας ωφέλειας, υπέρ και με δαπάνες του Ελληνικού Δημοσίου, αναγκαστική απαλλοτρίωση με σύσταση δουλείας για τη διέλευση υπόγειου αγωγού καυσίμων, προκειμένου να χρησιμεύσει για τις ανάγκες της Πολεμικής Αεροπορίας στο Νομό Λάρισας.

Αφορά έκταση, συνολικού εμβαδού 60.370 τετρ. μέτρων, που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του πρώην Δήμου ... και ήδη Δήμου ... και δη των δημοτικών διαμερισμάτων ..., ... του Δήμου αυτού, απεικονίζεται δε με κλίμακα 1:2000 στο από 13.03.2002 με αριθμό ... κτηματολογικό διάγραμμα (αριθμός φύλλων …) και στον αντίστοιχο με αριθμό ...

κτηματολογικό πίνακα, που συντάχθηκαν από την ... της Δ/νσης Έργων Γ5 του Γ.Ε.Α και εγκρίθηκαν από τον Γ. Ξ., Σμήναρχο, αναπληρωτή Διευθυντή της ίδιας Υπηρεσίας. Σύμφωνα με την από 01.04.2002 γνωμάτευση του Αντιπτέραρχου Π. Π. του Γ.Ε.Α το περιεχόμενο της υπ’ όψη δουλείας, η διάρκεια της οποίας είναι αόριστη, περιλαμβάνει:

α) το δικαίωμα διέλευσης, χρήσης, επίσκεψης και συντήρησης του υπόγειου αγωγού, β) το δικαίωμα απαγόρευσης εκσκαφής φρέατος ή τάφρου βάθους μεγαλύτερου των 0,50 μ., φύτευσης δένδρων και γενικά χρήση της έκτασης με τρόπο που να προκαλεί φθορά ή καταστροφή του αγωγού και γ) το δικαίωμα απαγόρευσης για ανέγερση οποιουδήποτε κτίσματος.

Στις προαναφερόμενες εκτάσεις προβάλλουν δικαιώματα κυριότητας, μεταξύ άλλων και οι αιτούντες και δη ο καθένας για το αναγραφόμενο με αριθμό κτηματολογικού πίνακα (Α.Κ.Π.) έναντι του ονόματός του αγροτεμάχιο. Όλες οι εκτάσεις αυτές έχουν αποκλειστικά αγροτικό χαρακτήρα. Ο ισχυρισμός των αιτούντων ότι έχουν οικοπεδική ή βιοτεχνική χρήση και ιδιαίτερα τα ακίνητα που έχουν πρόσοψη επί της Π.Ε.Ο. ...

δεν ευσταθεί, εφόσον η ύπαρξη μεμονωμένων 2-3 εμπορικών επιχειρήσεων ή βιοτεχνιών στην εν λόγω περιοχή δεν μπορεί να προσδώσει και τον ανάλογο χαρακτήρα σε όλα τα ακίνητα της περιοχής αυτής. Η όδευση του αγωγού γίνεται διά μέσου καθαρά αγροτικών πεδινών αρδευόμενων εκτάσεων, μονοετούς καλλιέργειας με βαμβάκι, σιτάρι, δημητριακά.

Δεν εμπλέκεται με οικισμούς ή μεμονωμένα κτίσματα ούτε διέρχεται από προστατευόμενες περιοχές ή περιοχές φυσικού κάλλους ή αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Επομένως, είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός των αιτούντων ότι τα ακίνητα επί των οποίων συνιστάται αναγκαστική δουλεία έχουν οικοπεδική αξία. Η αντικειμενική αξία των ακινήτων αυτών, που, όπως προεκτέθηκε, είναι όλα αγροί αρδευόμενοι, μονοετούς καλλιέργειας, κατά το χρόνο εκδίκασης (12.11.2009) της αίτησης για τον προσωρινό προσδιορισμό (η ίδια είναι και κατά τη συζήτηση της ένδικης αίτησης διότι δεν μεσολάβησε αύξηση των αντικειμενικών αξιών των εκτός οικισμών ακινήτων) είναι: 1) στο Δ.Δ. ...

με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο 1.260 ευρώ το στρέμμα, 2) στο Δ.Δ. ... με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο 1.350 ευρώ το στρέμμα, 3) στο Δ.Δ. ... με πρόσωπο επί της παλαιάς εθνικής οδού ... 3.705 ευρώ το στρέμμα. Η Εκτιμητική Επιτροπή του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, εφαρμόζοντας τη διάταξη του άρθρου 15 παρ. 10 περ. β’ του ν. 2961/2001 "Κύρωση του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών, Προικών και Κερδών από Λαχεία", η οποία ορίζει ότι "η αξία της πραγματικής δουλείας επί οικοπέδου ή αγροτεμαχίου ορίζεται ίση με ποσοστό δεκαπέντε τοις εκατό (15%) της αγοραίας ή αντικειμενικής αξίας της πλήρους κυριότητας ισοδύναμης επιφάνειας οικοπέδου ή αγροτεμαχίου", όπως η παρ. 10 του άνω άρθρου προστέθηκε με την παρ. 3 άρθρ. 12 Ν. 3091/2002 και αντικαταστάθηκε ως άνω με την παρ. 3 άρθρ. 35 Ν. 3220/2004, υπολόγισε την αξία των ακινήτων επί των οποίων συνιστάται αναγκαστική δουλεία στο 15% της αντικειμενικής τους αξίας, εκτιμώντας έτσι ότι η αξία των ακινήτων 1) στο Δ.Δ. ...

με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο ανέρχεται σε 189,00 ευρώ το στρέμμα, 2) στο Δ.Δ. ... με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο σε 202,50 ευρώ το στρέμμα και 3) στο Δ.Δ. ... με πρόσωπο επί της παλαιάς εθνικής οδού ... σε 555,75 ευρώ το στρέμμα. Στις ανωτέρω τιμές καθορίστηκε και η προσωρινή αποζημίωση με την υπ’ αριθμ. 57/2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, η οποία εκδόθηκε μετά από αίτηση του Δημοσίου, που συζητήθηκε ερήμην όλων των καθ’ ων η αίτηση.

Το Ελληνικό Δημόσιο με τις προτάσεις του ζητά να καθορισθεί και η οριστική αποζημίωση στα ανωτέρω ποσά. Αντίθετα οι αιτούντες ζητούν να καθορισθούν οι αξίες των ακινήτων τους ανά στρέμμα αυτών που κείνται στο Δ.Δ. ... και ... και έχουν πρόσοψη σε αγροτικό δρόμο σε 6.400 ευρώ, ενώ αυτών που κείνται στο Δ.Δ. ... με πρόσοψη στην Π.Ε.Ο. ...

σε 32.000 ευρώ ανά στρέμμα, υπολογίζοντας τα ανωτέρω ποσά στο 80% της πραγματικής αγοραίας αξίας τους. Ο μάρτυρας των αιτούντων που εξετάσθηκε στο Δικαστήριο αυτό καταθέτει ότι η αξία των ακινήτων που έχουν πρόσοψη σε αγροτικό δρόμο ανέρχεται σε 5.000 - 6.000 ευρώ το στρέμμα, ενώ αυτών που έχουν πρόσοψη στην Π.Ε.Ο. ...

σε 40.000 - 50.000 ευρώ το στρέμμα. Οι αιτούντες αναβιβάζουν δηλαδή την αξία των ακινήτων τους σε ύψη αξιών οικοπέδων, γεγονός, όμως, που δεν συντρέχει εν προκειμένω, όπως προεκτέθηκε. Τα λοιπά συγκριτικά στοιχεία που επικαλούνται οι αιτούντες (τεκμήρια που συνάγονται από τις υπ’ αριθμ. 35/2007, 370/2011 και 400/2012 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας) δεν είναι πρόσφορα για την εξαγωγή συμπερασμάτων στην υπό κρίση περίπτωση, διότι, αφενός πρόκειται περί καθορισθεισών προσωρινών αποζημιώσεων, χωρίς να προκύπτει αν στα ίδια αυξημένα ποσά καθορίσθηκαν και οι οριστικές αποζημιώσεις, αφετέρου πρόκειται περί ακινήτων διαφορετικών θέσεων τα οποία πλήρως απαλλοτριώνονται, ενώ στην ένδικη περίπτωση απλώς συνιστάται επ’ αυτών αναγκαστική δουλεία εξ αιτίας της οποίας οι ιδιοκτήτες τους δεν εμποδίζονται στο να εξακολουθήσουν να καλλιεργούν τα ακίνητά τους, όπως μέχρι τούδε με βαμβάκι, σιτάρι και λοιπά δημητριακά.

Θα πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι και οι αντικειμενικές αξίες των ένδικων ακινήτων, κατά το συνήθως συμβαίνον ιδία επί αγροτικών ακινήτων, υπολείπονται της πραγματικής αγοραστικής τους αξίας. Η δέσμευση δε των κυρίων των ακινήτων αυτών, εξαιτίας της αναγκαστικής σύστασης της ένδικης δουλείας, που συνίσταται στην απαγόρευση π.χ.

μελλοντικής ανέγερσης οιουδήποτε κτίσματος ή δενδροκαλλιέργειας ή εκσκαφής φρέατος ή τάφρου βάθους μεγαλύτερου των 0,50 μ., δεν μπορεί να αποτιμηθεί μόνον στο 15% της αγοραστικής τους αξίας, όπως η προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 15 παρ. 10 περ. β’ του ν. 2961/2001 ορίζει. Και τούτο διότι η διάταξη αυτή σκοπόν έχει τον προσδιορισμό της αξίας της πραγματικής δουλείας επί αγροτεμαχίου προκειμένου να υπολογισθεί ο φόρος σε περίπτωση σύστασης εκούσιας και όχι αναγκαστικής δουλείας".

Με βάση τα ανωτέρω, το ως άνω δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο, ήτοι της συζητήσεως ενώπιόν του (14-12-2012), διότι, από το χρόνο της συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως (12-11-2009) μέχρι τη συζήτηση της αιτήσεως για την οριστική αποζημίωση, παρήλθε έτος, η αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων με σύσταση δουλείας διέλευσης του υπόγειου αγωγού καυσίμων, ανέρχεται, με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές συνθήκες, χωρίς όμως να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή τους μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνον εξ αιτίας αυτής, στα ανά στρέμμα ποσά που αναφέρονται στο διατακτικό της απόφασης.

Ειδικότερα: 1) για τα ακίνητα με Α.Κ.Π. ..., ... που βρίσκονται στο Δ.Δ. ... και Δ.Δ. ... με πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο, σε χίλια (1.000) ευρώ το στρέμμα και 2) για τα ακίνητα με Α.Κ.Π. ..., ... που βρίσκονται στο Δ.Δ. ..., με πρόσωπο επί της παλαιάς εθνικής οδού ..., σε 2.800 ευρώ το στρέμμα. Το Εφετείο, με τις ως άνω παραδοχές του, διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες σε σχέση με την, κατά τον κρίσιμο χρόνο, πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων και την, κατά τον ίδιο χρόνο, πραγματική αξία της συσταθείσης δουλείας, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής εφαρμογής των, περί πλήρους αποζημίωσης, διατάξεων του άρθρου 17 του Συντάγματος και του άρθρου 13 παρ. 1 του Ν. 2882/2001.

Ειδικότερα: δεν αναφέρεται στην απόφαση, η, κατά το χρόνο της συζητήσεως στο δικαστήριο, πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων, αλλ’ αορίστως αναφέρεται ότι οι αντικειμενικές αξίες των ακινήτων αυτών, κατά το συνήθως συμβαίνον ιδία επί αγροτικών ακινήτων, υπολείπονται της πραγματικής αγοραστικής τους αξίας.

Επίσης δεν προσδιορίζεται η αξία (σε ποσοστό επί της αξίας των ακινήτων) της δουλείας, επί των ως άνω ακινήτων, μη αρκούσης της αναφοράς ότι "η δέσμευση των κυρίων των ακινήτων αυτών εξαιτίας της αναγκαστικής σύστασης της ένδικης δουλείας... δεν μπορεί να αποτιμηθεί μόνον στο 15% της αγοραστικής τους αξίας, όπως η προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 15 παρ. 10 περ.

β’ του Ν. 2961/2001 ορίζει. Και τούτο διότι, η διάταξη αυτή σκοπόν έχει τον προσδιορισμό της αξίας της πραγματικής δουλείας επί αγροτεμαχίου, προκειμένου να υπολογισθεί ο φόρος σε περίπτωση σύστασης εκούσιας και όχι αναγκαστικής δουλείας". Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αναιρέσεως εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, όπως και η αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (άρθρ. 22 παρ. 3 Κ.Α.Α.Α.

σε συνδ. με 176 ΚΠολΔ) μειωμένα κατ’ άρθρ. 22 Ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 42/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Ιουνίου 2017.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ