Supreme Court dismisses OSDE's appeal against the lower court's finding of no self-inflicted death.

Απόφαση 1080 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1080/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα - Εισηγητή και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: της Κοινωνικοποιημένης Δημόσιας Επιχείρησης με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΟΣΕ ΑΕ)" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Δημάκη.

Των αναιρεσιβλήτων : 1) ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα,

2) ... και για λογαριασμό των ανηλίκων τέκνων της: α)... β)... γ)... και δ) ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

3) .., ατομικά και για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

4)... ,ατομικά και για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου του ..., της οποίας ασκεί τη γονική μέριμνα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

5)..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

6)..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

7) ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

8)..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα,

9)... ατομικά και για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα,

10) ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Πατούνα

11)..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Πατούνα

12)..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα,

13)..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα,

14)..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα

15)..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα,

16)..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Πατούνα

17)... η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Πατούνα και

18)... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του, Χρήστο Πατούνα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20 Ιουνίου 2002 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:101/2004 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 436/2007 του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7 Νοεμβρίου 2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Φούκας, ανέγνωσε την από 19 Ιανουαρίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν οι λόγοι της αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, μετά τη γενόμενη από την αναιρεσείουσα, πριν από την προφορική συζήτηση επί της ουσίας της υποθέσεως, με δήλωση που καταχωρήθηκε στα πρακτικά, παραίτηση από το δικόγραφο της αναιρέσεως ως προς το δεύτερο από τους από τους αναιρεσίβλήτους, πρέπει να θεωρηθεί αυτή ως μη ασκηθείσα ως προς τον αναιρεσίβλητο αυτόν (άρθρα 294 εδ.

α, 295 παρ. 1, 297, 299 και 573 Κ.Πολ.Δ - Βλ Ολομ. ΑΠ 20/1999). Επειδή, μετά τη γνωστοποίηση του επισυμβάντος θανάτου του δευτέρου και του δωδέκατου από τους αναιρεσίβλητους και της εκ λόγου αυτού βιαίας διακοπής της δίκης, ως προς μεν τον δεύτερο, από τη σύζυγο αυτού, ατομικώς και ως ασκούσα την αποκλειστική γονική μέριμνα για τα ανήλικα τέκνα τους, δικαιούμενους να επαναλάβουν τη δίκη, ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι του (άρθρα 1710 εδ.

β, 1813 και 1820 ΑΚ), ως προς δε τον δωδέκατο, από τους γονείς και τις αδελφές του, δικαιούμενους να επαναλάβουν τη δίκη, ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι του (άρθρα 1710 εδ. β'και 1814 ΑΚ), με προφορική δήλωση αυτών περί εκουσίας επαναλήψεως της δίκης, που έγινε στο ακροατήριο και πριν από την προφορική συζήτηση επί της ουσίας της υποθέσεως, και καταχωρήθηκε στα πρακτικά, νομίμως συνεχίζεται η βιαίως διακοπείσα δίκη ως προς τις ενηλικιωθείσες ήδη: 1) ..., 2) ...

και 3) ..., μετά τη γνωστοποίηση της μεταβολής που επήλθε στο πρόσωπό τους (ενηλικιώσεώς τους), με δηλώσεις τους περί επαναλήψεως της δίκης από αυτές, που έγιναν στο ακροατήριο του Δικαστηρίου πριν από την προφορική συζήτηση επί της ουσίας της υποθέσεως και καταχωρήθηκαν στα πρακτικά (άρθρα 286 περ. α, 63 παρ. 1, 287 παρ. 1, 290 Κ.Πολ.Δ και 127 ΑΚ).

Επειδή, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 12 Κ.Πολ.Δ, λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν παραβιάσθηκαν ορισμοί του νόμου, οι οποίοι καθιερώνουν, κατ' εξαίρεση, ορισμένη αποδεικτική δύναμη των αποδεικτικών μέσων και όχι αν το δικαστήριο έκρινε περισσότερο ή λιγότερο αξιόπιστο ένα από τα πολλά ισοδύναμα κατά νόμον αποδεικτικά μέσα, διότι η κρίση αυτή είναι κυριαρχική για το δικαστήριο της ουσίας (άρ. 340 Κ.Πολ.Δ) και αναιρετικώς ανέλεγκτη, κατά το άρθρο 561 § 1 Κ.Πολ.Δ. Όταν τα αποδεικτικά αυτά μέσα εκτιμώνται ελεύθερα από το δικαστήριο, όπως οι γνωμοδοτήσεις, κατά το άρθρο 390 Κ.Πολ.Δ, δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως. Επομένως, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 12 Κ.Πολ.Δ, αντίθετος πρώτος (Β1) λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη διότι προσέδωσε αυξημένη αποδεικτική δύναμη στις αναφερόμενες δύο τεχνικές εκθέσεις του ..., είναι αβάσιμος.

Επειδή, ο εκ του άρθρου 559 παρ. 13 Κ.Πολ.Δ, λόγος αναιρέσεως, για εσφαλμένη κατανομή του βάρους αποδείξεως, δεν ιδρύεται όταν δεν έχει εκδοθεί προδικαστική απόφαση, με την οποία γίνεται η κατανομή του βάρους αποδείξεως. Στην προκειμένη υπόθεση δεν εκδόθηκε προδικαστική απόφαση και δεν έγινε κατανομή του βάρους αποδείξεως. Επομένως, ο πρώτος (υπό στ. Β3), εκ του άρθρου 559 αρ. 13 Κ.Πολ.Δ, αντίθετος, λόγος αναιρέσεως, είναι απαράδεκτος.

Επειδή, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 11γ' Κ.Πολ.Δ, λόγος αναιρέσεως, ιδρυόμενος αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, τα οποία οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος αν προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα αυτά τα αποδεικτικά μέσα. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο βεβαιώνει, με την προσβαλλομένη απόφασή του, ότι για να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμά του έλαβε υπόψη και τις φωτογραφίες του τόπου του συμβάντος, τις οποίες επικαλέσθηκε και προσκόμισε ο εναγόμενος.

Από τη βεβαίωση αυτή, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο, για να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμά του, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τα άλλα αποδεικτικά μέσα και τις αναφερόμενες παραπάνω φωτογραφίες. Επομένως, ο δεύτερος (υπό στ.

Β2), κατά το σχετικό, εκ του άρθρου 559 αρ. 11γ' Κ.Πολ.Δ, μέρος του, αντίθετος λόγος αναιρέσεως, είναι αβάσιμος. Επειδή, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ. 20 Κ.Πολ.Δ λόγος αναιρέσεως, για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου, ιδρύεται αν το δικαστήριο υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος, αναγόμενο δηλαδή στην ανάγνωση του εγγράφου, με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προφανώς διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει, όχι δε και όταν, από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά διέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό.

Πράγματι, στην τελευταία περίπτωση πρόκειται για παράπονο αναγόμενο στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο. Πάντως, για να θεμελιωθεί ο προαναφερόμενος λόγος αναιρέσεως θα πρέπει το δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό πόρισμά του αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται ότι παραμορφώθηκε, όχι δε και όταν το έχει απλώς συνεκτιμήσει, μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρει το έγγραφο, αναφορικά με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε ως προς το αποδεικτικό γεγονός (Ολομ.

ΑΠ 2/2008). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, για να καταλήξει στο αποδεικτικό πόρισμά του, συνεκτίμησε όλα τα αναφερόμενα σε αυτή αποδεικτικά μέσα, καθώς και τις ως άνω φωτογραφίες, τις οποίες επικαλέσθηκε και προσκόμισε ο εναγόμενος. Επομένως, ο δεύτερος (υπό στ.

Β2) κατά το σχετικό, εκ του άρθρου 559 αρ. 20 Κ.Πολ.Δ, μέρος του, αντίθετος, λόγος αναιρέσεως, είναι αβάσιμος.

Επειδή, ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ, ιδρύεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος. "Πράγμα" υπό την έννοια αυτή αποτελεί και ο λόγος εφέσεως που περιέχει παράπονο κατά τις αποφάσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που αφορά αυτοτελείς ισχυρισμούς.

Δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός της αναιρέσεως αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη του προταθέντα και αποτελούντα "πράγμα" ισχυρισμό αλλά απέρριψε αυτόν για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (Ολομ. ΑΠ 12/1991). Στην προκείμενη περίπτωση η αναιρεσείουσα προέβαλε τον ισχυρισμό περί ελλείψεως υπαιτιότητάς της ως προς το επελθόν αποτέλεσμα.

Ο ισχυρισμός αυτός δεν είναι "πράγμα", υπό την προεκτεθείσα έννοια, αφού αποτελεί άρνηση της αγωγής, ώστε η μη λήψη υπόψη δεν ιδρύει τον εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ λόγο αναιρέσεως. Επομένως, ο τρίτος (υπό στ. Β3), αντίθετος, λόγος αναιρέσεως, είναι απαράδεκτος. Επειδή, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 337 και 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ, οι νομικοί κανόνες δεν αποτελούν "πράγμα" υπό την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 και 10 Κ.Πολ.Δ.

Παρέπεται ότι η λήψη υπόψη του κειμένου αυτών, χωρίς να προτείνονται από κάποιο διάδικο, δεν στοιχειοθετεί λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 8, 11 ή 20 Κ.Πολ.Δ. Επομένως ο τέταρτος (υπό στοιχ. Β4), αντίθετος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη παραβίαση των διατάξεων αυτών, διότι έλαβε υπόψη, χωρίς πρόταση των εναγομένων, χωρίς αποδείξεις και κατά παραμόρφωση του περιεχομένου του, τον Κανονισμό Διεθνούς Κυκλοφορίας RIC, είναι αβάσιμος.

Επειδή, ο εκ του άρθρου 559 αρ.19 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως, για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολομ.ΑΠ 30/1997, Ολομ.ΑΠ 28/1997).

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσεως, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το αποδεικτικό πόρισμα και για το λόγο αυτό καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, μετά από συνεκτίμηση των αποδεικτικών μέσων που αναφέρει, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, ως προς την προβληθείσα από τον εναγόμενο ένσταση ιδίου πταίσματος, του θανόντος, ότι από τη συνεκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων που αναφέρονται σε αυτή, δεν αποδείχθηκε.

Αντιθέτως μάλιστα αποδείχθηκε ότι ο θανών, κατά το χρόνο του θανάτου του, ήταν υγιής ως προς το σώμα και το πνεύμα, αφού βρισκόταν σε πολύ καλή φυσική κατάσταση, εργαζόταν στους αγρούς του, τους οποίους καλλιεργούσε ο ίδιος, ταξίδευε συχνά με τραίνο και είχε διάθεση για ζωή. Επικουρικώς δέχθηκε το Εφετείο ότι και αν ήταν βάσιμος ο ισχυρισμός αυτός της εναγομένης ότι ο θανών, λόγω της ηλικίας του, έπασχε από αμνησία, όπως δήλωσε η σύζυγός του (ενάγουσα), αμέσως μετά την εξαφάνισή του, στον υπεύθυνο του βαγονιού, και της προχωρημένης νυχτερινής ώρας έχασε τον προσανατολισμό του και από λάθος επιχείρησε να ανοίξει την εξώθυρα του βαγονιού, αντί της πόρτας W.C.

και πάλι η εναγομένη είναι υπαίτια για το θάνατο αυτού, διότι η εξώθυρα του βαγονιού δεν θα άνοιγε αν είχαν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα συντήρησης του κλείθρου της, ώστε αυτή να ασφαλίζει επαρκώς και να προλαμβάνονται παρόμοια περιστατικά, που έχουν συμβεί και στο παρελθόν. Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσεως, αφού διέλαβε σαφείς, πλήρεις και μη αντιφάσκουσες αιτιολογίες για την απόρριψη του ως άνω ισχυρισμού της εναγομένης ως κατ' ουσίαν αβασίμου.

Επομένως ο πέμπτος (υπό στοιχ. Β5), εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ, αντίθετος, λόγος αναιρέσεως, είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αναίρεση. Η αναιρεσείουσα πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων ( άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί ως μη ασκηθείσα την αναίρεση ως προς τον δεύτερο από τους αναιρεσιβλήτους (...).

Απορρίπτει την από 7-11-2007 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΟΣΕ ΑΕ)", περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. 436/2007 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία καθορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) υερώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Απριλίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαΐου 2009 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ