1079/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1079 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1079/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μίμη Γραμματικούδη Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Απολλωνίων Λευκάδος, που εδρεύει στην Βασιλική Λευκάδος και νόμιμα εκπροσωπείται από τον κ. Δήμαρχο Απολλωνίων, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Γεωργόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1 του Κ1, που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Μίντζα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-12-1997 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λευκάδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 68/1998 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 619/2001 προδικαστική και 1163/2005 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 21-2-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Καπερώνης ανέγνωσε την από 26-1-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή, ο, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως, απορρίπτεται ως κατ' ουσία αβάσιμος αν αποδεικνύεται από την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίσθηκαν με επίκληση. Συνήθως δε αρκεί προς τούτο η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κλπ), χωρίς ανάγκη ειδικής αναφοράς και αξιολογήσεως καθενός από αυτά και χωρίς διάκριση από ποιά μέσα προκύπτει άμεση και από ποιά έμμεση απόδειξη.

Σε κάθε δε περίπτωση δεν συνάγεται μη λήψη υπόψη από μόνο το γεγονός ότι μνημονεύονται όλα τα άλλα έγγραφα εκτός του επιδίκου. Εξάλλου, προκειμένου περί μη λήψεως υπόψη από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο "ομολογίας" του διαδίκου, πρέπει για το ορισμένο του σχετικού λόγου, να αναφέρεται στο αναιρετήριο αφενός από πού προκύπτει η "ομολογία" αυτή και αφετέρου ότι είχε γίνει από τον αναιρεσείοντα επίκληση της ομολογίας στο Εφετείο, επί δε εξώδικης ομολογίας και ότι είχε προσκομισθεί το έγγραφο, στο οποίο περιεχόταν η ομολογία, εκτός αν στην απόφαση βεβαιώνεται ότι έγινε η ομολογία και παρά ταύτα δεν λαμβάνεται υπόψη (άρθρ. 562 παρ. 2 περ.

β΄ ΚΠολΔ). Στην προκειμένη περίπτωση από τη, στην προσβαλλομένη απόφαση, βεβαίωση ότι το Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμά του "από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως και ανταποδείξεως, που περιέχονται.....και εκτιμώνται καθαυτές και σε συνδυασμό μεταξύ τους....από την 13-7-2003 έκθεση πραγματογνωμοσύνης.....καθώς και από όλα τα επικαλούμενα και νόμιμα προσκομιζόμενα έγγραφα, εκτός από τις 62, 63 και 65 του 2004 ένορκες βεβαιώσεις...", αλλά και από το όλο περιεχόμενό της (αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) συνάγεται αδιστάκτως ότι το ανωτέρω Δικαστήριο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και όλα τα έγγραφα, που αναφέρονται στο αναιρετήριο και συνεπώς είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της υπό κρίση αιτήσεως, κατά το μέρη τους, με τα οποία ο αναιρεσείων παραπονείται για μη λήψη υπόψη από το Εφετείο των μνημονευομένων στους λόγους αυτούς εγγράφων.

Περαιτέρω ο πρώτος λόγος αναιρέσεως κατά το μέρος του, με το οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι δεν λήφθηκε υπόψη η "ομολογία" του αναιρεσιβλήτου, πρέπει να απορριφθεί, ως αόριστος και επομένως απαράδεκτος, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, αφού δεν μνημονεύεται στο αναιρετήριο αν πρόκειται για δικαστική ή εξώδικη ομολογία, πού έγινε ή από πού προκύπτει αυτή και ότι έγινε επίκλησή της από τον αναιρεσείοντα στο Εφετείο.

ΙΙ. Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 249 και 1045 ΑΚ, που ορίζουν, αντιστοίχως: α) εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά οι αξιώσεις παραγράφονται σε είκοσι χρόνια και β) εκείνος που έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο, γίνεται κύριος (έκτακτη χρησικτησία), προκύπτουν, εκτός άλλων, και τα εξής: 1) Η διεκδικητική αγωγή ως αξίωση υπόκειται στη γενική εικοσαετή παραγραφή, η οποία, κατά τη διάταξη του άρθρου 251 ΑΚ, αρχίζει από τη στιγμή, που κάποιος τρίτος προσβάλει το δικαίωμα κυριότητας με κατάληψη του πράγματος και 2) ο θεσμός της έκτακτης χρησικτησίας αποτελεί κατ΄ ουσία συμπλήρωμα της αποσβεστικής παραγραφής, για την απόκτηση δε της κυριότητας πράγματος με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται (και αρκεί) εικοσαετής άσκηση εμφανών υλικών πράξεων, με τις οποίες εκδηλώνεται η βούληση του χρησιδεσπόζοντος να εξουσιάζει το πράγμα σαν δικό του.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Το επίδικο ακίνητο, εκτάσεως 1300 τμ περίπου, βρίσκεται στη θέση "..." εντός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της Κοινότητας .... και συνορεύει γύρω - γύρω με ιδιοκτησία του ενάγοντος, με αιγιαλό και ιδιοκτησίες κληρονόμων Κ2 και ....

Τούτο, αποτελεί τμήμα μεγαλύτερης εδαφικής εκτάσεως, εμβαδού τεσσάρων (4) περίπου στρεμμάτων, το οποίο περιήλθε στην απώτερη δικαιοπάροχο του ενάγοντος ..... δυνάμει του υπ' αριθ. .... προικοσυμβολαίου του συμ/φου Απολλωνίων Ιωάννη Πολίτη, που μεταγράφηκε νόμιμα. Από τότε εκείνη (έτος 1886) και μέχρι το έτος 1943, που απεβίωσε, νεμόταν την παραπάνω έκταση, κατά τις προϋποθέσεις του Ιόνιου Κώδικα, καλλιεργώντας αυτή με δημητριακά και συλλέγοντας τους καρπούς τους.

Την ως άνω έκταση νέμονταν, από το έτος 1943, με τις ίδιες προϋποθέσεις, ήτοι συνεχώς, αδιάκοπα, ειρηνικά, αναμφίβολα, δημόσια και με σκοπό να αποκτήσουν την κυριότητά της, τα τέκνα της ανωτέρω αποβιώσασας Κ1 και Κ2. Αυτοί, νεμήθηκαν μαζί την παραπάνω έκταση, ενεργώντας επ' αυτής τις προαναφερόμενες διακατοχικές πράξεις, μέχρι και το μήνα Ιούνιο του έτους 1944, που έλαβε χώρα μεταξύ τους, ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων της μητέρας τους, άτυπη διανομή της κληρονομιαίας περιουσίας της, οπότε η εν λόγω έκταση περιήλθε στον πρώτο (Κ1).

Ο τελευταίος, νεμήθηκε την έκταση αυτή, με τις ίδιες προϋποθέσεις, μέχρι την 23.2.1946, από τότε δε, ήτοι από την έναρξη της ισχύος του Αστικού Κώδικα, και μέχρι την 9.9.1956 που πέθανε, με διάνοια κυρίου και πάντοτε με τον ίδιο τρόπο αναφορικά με τις διακατοχικές πράξεις. Ο ανωτέρω θανών, κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τη σύζυγό του ....., κατά ποσοστό 2/8 εξ αδιαιρέτου, από τη θυγατέρα του ...., κατά ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου και από το γιο του Ψ1 (ενάγοντα), κατά ποσοστό επίσης 3/8 εξ αδιαιρέτου, την οποία κληρονομία αποδέχθηκαν με την ....

πράξη αποδοχής κληρονομίας της συμ/φου Απολλωνίων Αικατερίνης Μαρνελάκη -Στεφανάκη, που μεταγράφηκε νόμιμα. Οι παραπάνω κληρονόμοι εξακολούθησαν να νέμονται την ως άνω έκταση από το έτος 1956 μέχρι την 12.11.1977, με διάνοια κυρίου, καλλιεργώντας αυτή με τα ίδια προϊόντα (δημητριακά), γενόμενοι έτσι κύριοι της εν λόγω εκτάσεως με τα προσόντα της έκτασης χρησικτησίας, κατά τα ανωτέρω ποσοστά ο καθένας τους, αφού την είχαν στη νομή τους για χρονικό διάστημα πλέον της εικοσαετίας (άρθρο 1045 ΑΚ).

Με τον αυτό πρωτότυπο τρόπο έγιναν κύριοι και οι δικαιοπάροχοί τους, που νεμήθηκαν την έκταση αυτή κατά τα προαναφερόμενα χρονικά διαστήματα. Την 12.11.1977, που οι παραπάνω κληρονόμοι αποδέχθηκαν την κληρονομία του θανόντος Κ1, προέβησαν και σε διανομή αυτής, δυνάμει του .... διανεμητηρίου συμβολαίου της ανωτέρω συμ/φου, που μεταγράφηκε νόμιμα.

Με τη διανομή αυτή, στον ενάγοντα έλαχε η ως άνω έκταση. Έτσι, αυτός έγινε κύριος ολόκληρης της εν λόγω εκτάσεως με παράγωγο τρόπο. Τις αρχές Ιανουαρίου 1978, οι εκπρόσωποι του Σχολικού Ταμείου Γυμνασίου ....., κατέλαβαν τμήμα της ανωτέρω εκτάσεως, εμβαδού 1.300 τ.μ. περίπου. Η εναγομένη υποστηρίζει ότι το τμήμα αυτό, που είναι και το επίδικο, ήταν ανέκαθεν δικό της και ότι το έτος 1974 το μεταβίβασε στη Σχολική Εφορία του Γυμνασίου ...., δυνάμει του υπ' αριθ. .....

δωρητηρίου συμβολαίου της παραπάνω συμ/φου, που έχει μεταγραφεί νόμιμα και έκτοτε αφέθηκε στην κοινή χρήση, κατά δε το έτος 1990 περιήλθε και πάλι στην κυριότητά της, σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν. 1894/90. Τα ανωτέρω όμως υποστηριζόμενα απ' αυτή (εναγομένη), είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, καθόσον το επίδικο ακίνητο δεν συμπεριλαμβάνεται στην έκταση των 7.400 τ.μ.

που αναφέρεται στο ως άνω συμβόλαιο. Τούτο συνάγεται από τα εξής στοιχεία: α) Το επίδικο ακίνητο, τόσο εδαφολογικά όσο και κατά τις διαστάσεις του, αποτελεί φυσική συνέχεια της υπόλοιπης ιδιοκτησίας του ενάγοντος. β) Η αναφερόμενη στο ανωτέρω συμβόλαιο έκταση των 7.400 τ.μ., βρίσκεται στη θέση "....", ενώ το επίδικο βρίσκεται στη θέση "....".

Οι δυο αυτές ειδικότερες θέσεις διαχωρίζονται μεταξύ τους με σαφές όριο, ήτοι με μεγάλο αποστραγγιστικό χάνδακα, πλάτους 3 μέτρων και βάθους 1,50 μέτρων και γ) στο παραπάνω δωρητήριο συμβόλαιο, αναφέρεται ρητά ότι το ακίνητο των 7.400 τ.μ. βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου σχεδίου πόλης, ενώ το επίδικο εντάχθηκε στο σχέδιο τούτο, πολύ αργότερα, το έτος 1993.

Αντιθέτως, αποδείχτηκε ότι το επίδικο αποτελεί το νότιο τμήμα του ακινήτου του ενάγοντος και περιλαμβάνεται στους προσκομιζόμενους και επικαλούμενους απ' αυτόν ανωτέρω τίτλους, ήτοι στο ...... προικοσυμβόλαιο του συμ/φου Απολλωνίων Ιωάννη Πολίτη, στην ..... πράξη αποδοχής κληρονομίας και το .....διανεμητήριο συμβόλαιο της συμ/φου Απολλωνίων Αικατερίνης Μαρνελάκη-Στεφανάκη, αφού:

α) η θέση "....." στην οποία βρίσκεται το ως άνω επίδικο ταυτίζεται με τη θέση που αναφέρεται στα παραπάνω συμβόλαια και β) το νότιο όριο της ιδιοκτησίας του ενάγοντος καταλήγει μέχρι τη θάλασσα, ενώ αν το επίδικο δεν περιλαμβανόταν στην ιδιοκτησία αυτή, το έτος 1977 που συντάχθηκαν τα τελευταία δυο συμβόλαια θα αναφερόταν σ' αυτά ως νότιο όριό του η ιδιοκτησία της εναγομένης Κοινότητας ή της Σχολικής Εφορίας και όχι η θάλασσα, με την οποία συνορεύει το επίδικο ακίνητο.

Όπως προαναφέρθηκε το ακίνητο αυτό καταλήφθηκε, στις αρχές Ιανουαρίου 1978, από τους εκπροσώπους του Σχολικού Ταμείου Γυμνασίου ....... Από τότε και μέχρι την 18.12.1997, που ασκήθηκε η αγωγή (βλ. την προσκομιζόμενη ..... έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Λευκάδος ......), δεν συμπληρώθηκε η 20ετής παραγραφή του άρθρου 249 Α.Κ.

και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμη, η σχετική ένσταση της εναγομένης". Στη συνέχεια δε το παραπάνω Δικαστήριο δέχθηκε κατ' ουσία την, από 18-12-1997, αγωγή του αναιρεσιβλήτου. Με αυτά, που δέχθηκε και έτσι που αποφάσισε το Δικαστήριο αυτό, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 249 και 1045 ΑΚ και επομένως είναι απορριπτέοι, ως αβάσιμοι, και οι δεύτερος και τρίτος λόγοι της κρινομένης αιτήσεως, κατά τα αντίστοιχα μέρη τους.

Τα περαιτέρω αναφερόμενα στους λόγους αυτούς, περί αντιθέσεως των παραδοχών του Εφετείου προς το περιεχόμενο των προσκομισθέντων και επικληθέντων αποδεικτικών μέσων, είναι απορριπτέα, ως απαράδεκτα, κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την, από 21 Φεβρουαρίου 2005, αίτηση του Δήμου Απολλωνίων Λευκάδας για αναίρεση της 1163/2004 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε εξακόσια (600,00) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Απριλίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 16 Μαΐου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ