1076/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1076 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1076/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αιικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Α. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κυριακή Πακιρτζίδου.

Της αναιρεσίβλητης: Ε. συζ. Χ. Α., το γένος Δ. Δ., ατομικά και ως ασκούσα την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων Α. και Μ.-Ν. Α., κατοίκων ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21/3/2011 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κατερίνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 32/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 742/2014 του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 22/7/2014 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης ανέγνωσε την από 14/11/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε 1) την αναίρεση της προσβαλλομένης αποφάσεως κατά παραδοχήν των τρίτου και πέμπτου λόγων αναιρέσεως, κατά τα οριζόμενα στο σκεπτικό και 2)την απόρριψη των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την υπ’ άριθ.... /8-9-2014 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή Κατερίνης Ε. Μ., την οποία επικαλείται και προσκομίζει ο επισπεύδων την συζήτηση αναιρεσείων, αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως, περιέχον πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για να παραστεί κατά την παρούσα δικάσιμο, επεδόθη νομίμως και εμπροθέσμως στην αναιρεσίβλητη για τον εαυτόν της και ως ασκούσα την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων της Α. και Μ.-Ν. Η αναιρεσίβλητη όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε με νόμιμο τρόπο και συνεπώς πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση, παρά την απουσία της, σαν να ήτο παρούσα (άρθρ.576 παρ.2 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 559 αριθ.11 περ.γ’ Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν". Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, ότι το δικαστήριο, για να σχηματίσει την δικανική πεποίθησή του, συνεκτιμά ελεύθερα όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για την απόδειξη των ισχυρισμών τους.

Και έχει μεν το δικαστήριο υποχρέωση να αιτιολογήσει την απόφασή του, να αναφέρει δηλαδή τους λόγους οι οποίοι το οδήγησαν στον σχηματισμό της δικανικής πεποιθήσεώς του, όχι όμως και να κάνει ειδική μνεία εκάστου από τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη.

Αν όμως, από όλο το περιεχόμενο της αποφάσεως, δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι για τον σχηματισμό δικανικής πεποιθήσεως του δικαστηρίου επί ενός ουσιώδους ζητήματος ελήφθησαν υπόψη και συνεκτιμήθηκαν όλα τα επικληθέντα και προσκομισθέντα μέσα, τότε ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ.11γ’ Κ.Πολ.Δ.

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσίβλητη εκθέτει με την κρινόμενη αγωγή της, ότι με τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα τέλεσε θρησκευτικό γάμο, από τον οποίο απέκτησαν τα δύο ανήλικα τέκνα τους Α. και Μ.-Ν. Ότι ο γάμος των διαδίκων έχει λυθεί αμετακλήτως με δικαστική απόφαση και η επιμέλεια του προσώπου των τέκνων τους έχει ανατεθεί με δικαστική απόφαση στην ενάγουσα.

Ζητεί δε εν τέλει η ενάγουσα, να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να καταβάλει διατροφή σε εκείνη τόσον για τον εαυτόν της, όσον και για λογαριασμό των ανηλίκων τέκνων της. Το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα: Οι διάδικοι είχαν τελέσει μεταξύ τους νόμιμο (θρησκευτικό) γάμο στο ..., στις 28-5-1994, από τον οποίο απέκτησαν δύο τέκνα, την 22-11-1999 και την 24-6-2003, τα οποία ονομάστηκαν Α.

και Μ.-Ν., αντίστοιχα και είναι ακόμη ανήλικα. Ο γάμος τούτων δεν είχε ομαλή εξέλιξη και κατόπιν ασκήσεως σχετικής αγωγής του τώρα εναγομένου, δυνάμει της αριθ. 52/2009 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σερρών λύθηκε, η δε απόφαση αυτή έχει καταστεί αμετάκλητη. Νωρίτερα, με την 203/2006 απόφαση του Δικαστηρίου που εξέδωσε και την εκκαλουμένη, η άσκηση της επιμέλειας των ανηλίκων ανατέθηκε στην ενάγουσα.

Από τα ανήλικα η μεν Α. είναι μαθήτρια της δεύτερης τάξης του Γυμνασίου και ο Μ.-Ν. είναι μαθητής της τετάρτης τάξης του Δημοτικού Σχολείου και φοιτούν στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια "...", στην ..., έναντι μηνιαίων διδάκτρων ποσού 372,60 ευρώ και 291,60 ευρώ, αντίστοιχα. Διαμένουν μαζί με τη μητέρα τους σε ιδιόκτητη κατοικία (μονοκατοικία) αυτής στην ...

και έτσι, δεν έχουν δαπάνες στέγασης, παρά μόνο για τις λειτουργικές ανάγκες αυτής (θέρμανση, ύδρευση κλπ.) κατά το μέρος τους που αναλογεί σ’ αυτά. Κατά τα λοιπά οι δαπάνες τους για σίτιση, ένδυση, σχολικά είδη, ψυχαγωγία κλπ. είναι οι συνηθισμένες με συνομήλικα τους παιδιά, από τα οποία διαφέρουν τα έξοδα τους μόνο, όσον αφορά την Α., καθόσον έχει ιδιαίτερες δαπάνες για τη διατροφή της, γιατί πάσχει από παχυσαρκία και υποβάλλεται σε διαιτητική αγωγή και ως προς τον Μ.-Ν., επειδή παρουσιάζει ασθματική αλλεργία και υπερτροφία αμυγδαλών και αδενοειδών εκβλαστήσεων και γι’ αυτό απαιτούνται συχνές επισκέψεις σε γιατρούς και λήψη φαρμάκων, με δαπάνες που δεν καλύπτονται πλήρως από τον ασφαλιστικό φορέα της μητέρας τους, το Δημόσιο.

Επιπλέον η πρώτη ανήλικη δαπανά για την παρακολούθηση προγράμματος εκγύμνασης σε κολυμβητήριο ποσό 20 ευρώ μηνιαίως. Τα ανήλικα δεν έχουν εισοδήματα και περιουσία, ενώ λόγω της ανηλικότητάς τους δεν είναι σε θέση να εργαστούν, ώστε να μπορούν να αυτοδιατρέφονται.

Συνεπώς, έχουν δικαίωμα διατροφής έναντι των γονέων τους, αναλόγως των οικονομικών δυνατοτήτων καθενός τους. Η ενάγουσα είναι συνταξιούχος νοσηλεύτρια και οι απολαβές της από το Δημόσιο ανέρχονται μηνιαίως σε 810 ευρώ. Άλλα εισοδήματα δεν έχει, η δε περιουσία της αποτελείται από την προαναφερόμενη κατοικία, όπου εγκαταστάθηκε με τα ανήλικα από το Σεπτέμβριο 2006, μετά από αγορά της με δάνειο εικοσιπενταετούς διάρκειας, το οποίο έλαβε από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και για την αποπληρωμή του οποίου καταβάλλει μηνιαίως 500 ευρώ.

Το ποσό τούτο δεν προαφαιρείται από τα εισοδήματα της, αλλά λαμβάνεται υπόψη ως επιπλέον δαπάνη της κατά τον προσδιορισμό των αναγκών διαβίωσης της. Αύξηση των εσόδων αυτής με εργασία της, δεν είναι δυνατή, λόγω της ανάγκης προσφοράς των φροντίδων της στα τέκνα τους, που δεν περιορίζεται κατά το χρόνο μόνο που είναι παρόντα, αλλά και κατά την απουσία τους από την κατοικία τους και λόγω του ότι δεν της επιτρέπεται να εργάζεται, όντας συνταξιούχος, ενώ ότι μείωση των εξόδων της θα μπορούσε να επιτύχει με την αγορά μικρότερης αξίας ακινήτου (κατοικίας) ή με την εκμίσθωση κατοικίας, δεν αποδείχθηκε από τα στοιχεία που προσκομίσθηκαν από τον εναγόμενο, ο οποίος είχε και την αντίστοιχη υποχρέωση...

Περαιτέρω προέκυψε, ότι ο τελευταίος ασκεί το επάγγελμα του γεωργού και παράλληλα, του κτηνοτρόφου. Ειδικότερα, ασχολείται με την καλλιέργεια 150 στρεμμάτων, από τα οποία 50 είναι της ιδιοκτησίας του και τα υπόλοιπα 100 είναι μισθωμένα και τα οποία καλλιεργεί με βαμβάκι, ζαχαρότευτλα, αραβόσιτο και σιτάρι και με την εκτροφή 250 προβάτων και 50 αιγών.

Από τις δραστηριότητες του αυτές κερδίζει μηνιαίως 3.500 ευρώ και δεν έχει άλλα έσοδα... Διαμένει σε ιδιόκτητη κατοικία στο ... και δεν διαθέτει άλλη περιουσία... Τα έξοδα αυτού συνίστανται στις λειτουργικές δαπάνες της κατοικίας του, αφού δεν βαρύνεται με δαπάνες στέγασης και κατά τα λοιπά αυτά (έξοδα) είναι τα συνηθισμένα ατόμων συνομήλικων και ίδιας κατάστασης με εκείνον.

Επιπλέον, δεν έχει υποχρέωση διατροφής άλλου προσώπου από το νόμο. Με βάση τις παραπάνω οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων η ενάγουσα δικαιούται να λαμβάνει διατροφή από τον εναγόμενο κατά την τριετία από την 3-4-2011 και εφεξής, ενόψει του ότι συντρέχουν οι, κατά τα μνημονευόμενα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, προϋποθέσεις της ευπορίας του τελευταίου και της απορίας αυτής κατά την έκδοση, δηλαδή το χρόνο που έγινε αμετάκλητη, η απόφαση του διαζυγίου των διαδίκων, το δε ύψος αυτής ανέρχεται σε 300 ευρώ μηνιαίως.

Περαιτέρω, κρίνεται, ότι το ύψος της ανάλογης μηνιαίας διατροφής που δικαιούνται τα ανήλικα, με βάση επίσης τα οικονομικά των γονέων τους, ανέρχεται σε 800 ευρώ όσον αφορά την Α. και σε 500 ευρώ όσον αφορά το Μ.-Ν. Με το ποσό τούτο εξασφαλίζεται το επίπεδο διαβίωσης που αρμόζει στην ηλικία τους και είναι ανάλογο προς το επίπεδο της ζωής των γονέων τους.

Από αυτό τον εναγόμενο βαρύνει ποσό 600 ευρώ για την πρώτη και 400 ευρώ για το δεύτερο. Το υπόλοιπο των 200 ευρώ και 100 ευρώ μηνιαίως καλύπτεται από την ενάγουσα, κυρίως με την αποτιμώμενη σε χρήματα προσφορά των προσωπικών της υπηρεσιών, δηλαδή για την καθαριότητα, περιποίηση, ανατροφή τους κλπ. κατά την εν μέρει βάσιμη κατ’ ουσίαν σχετική ένσταση του εναγομένου για συνεισφορά εκείνης στη διατροφή των ανηλίκων...".

Ακολούθως δε, το Εφετείο απέρριψε κατ’ ουσίαν την έφεση του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος κατά της αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου ...ς, με την οποία είχε γίνει δεκτή εν μέρει η αγωγή και είχαν επιδικασθεί ως διατροφή της ήδη αναιρεσίβλητης ατομικά και των ανηλίκων τέκνων της τα ίδια ποσά τα οποία προσδιορίσθηκαν και από το Εφετείο.

Υπό τις παραδοχές αυτές καθίσταται αμφίβολο, εάν το Εφετείο έλαβε υπόψη και αξιολόγησε τα επικληθέντα και προσκομισθέντα από τον αναιρεσείοντα με τις κατατεθείσες ενώπιων του Εφετείου προτάσεις του, έγγραφα, ήτοι α) το υπ’ αριθ..../28-2-2001 νομίμως μεταγεγραμμένο συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Σουφλίου Έβρου Αναστασίας Καβαζίδου, β) το υπ’ αριθ....21-1-2014 πιστοποιητικό του Υποθηκοφύλακα Σουφλίου και γ) το υπ’ αριθ. .../17-7-2013 πιστοποιητικό του Υποθηκοφύλακα Κατερίνης, από τα οποία προκύπτει, ότι εκτός από την οικία η οποία μνημονεύεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ως ανήκουσα κατά κυριότητα στην αναιρεσίβλητη και στην οποία διαμένει η ίδια με τα τέκνα της, η τελευταία έχει και άλλα περιουσιακά στοιχεία, ήτοι:

α) την ψιλή κυριότητα οικοπέδου, εκτάσεως499,70 τ.μ., κειμένου στην πλησίον της ... κωμόπολη ... Πιερίας, στο οποίο υπάρχουν δύο ισόγειες οικίες 60τ.μ. και 40 τ.μ. και β) είναι κυρία οικοπέδου κειμένου στο ..., εμβαδού 456 τ.μ., στο οποίο υπάρχουν οικία 104,40 τ.μ. και δύο αποθήκες εμβαδού 104,40 τ.μ. και 15,50 τ.μ. Τα έγγραφα δε αυτά ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, καθόσον αποδεικνύουν διαφορετική, από εκείνη την οποία δέχθηκε το Εφετείο, οικονομική κατάσταση της αναιρεσίβλητης η οποία (οικονομική κατάσταση) ενδεχομένως διαμορφώνει διαφορετικά α) την οικονομική ανάγκη της τελευταίας για την διατροφή της και β) τις οικονομικές δυνατότητές της για την συμμετοχή της στην διατροφή των τέκνων της.

Επομένως, το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.11 περ.γ’ Κ.Πολ.Δ. και ο σχετικός πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Ακολούθως, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Θεσσαλονίκης, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου ο οποίος εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθ. 742/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης .

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συντιθέμενο από άλλο δικαστή.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Αυγούστου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ