1073/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1073 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1073/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεράσιμο Φουρλάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Πέππα, Γεώργιο Λέκκα, Πηνελόπη Ζωντανού και Αγγελική Τζαβάρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Μ. του Ν., συζύγου Ι. Μ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θωμά-Βασίλειο Βελιανίτη που ανακάλεσε την από 15/9/2016 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Μ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/2/2011 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 41/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 380/2014 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24/11/2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Πηνελόπη Ζωντανού ανέγνωσε την από 10/9/2015 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Αντωνίου Ζευγώλη, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 380/2014 απόφαση του Εφετείου Πατρών. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι) Από τις διατάξεις των άρθρων 108, 110 παρ. 2, 568 παρ. 1, 2 και 4, 576 παρ. 1 - 3 Κ.Πολ.Δ, όπως το δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 576 προστέθηκε με το άρθρο 62 του Ν. 4139/2013 και σύμφωνα με το άρθρο 98 του αυτού νόμου καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς υποθέσεις, προκύπτει, ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή δεν μετάσχει σ` αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος διάδικος, το Δικαστήριο ερευνά αυτεπάγγελτα, ποιός από τους διαδίκους επέσπευσε την συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και αν μεν την συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος, κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς, ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα την συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Διαφορετικά, εάν δηλαδή, δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζήτησης ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί, ποιος διάδικος την επέσπευσε, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση με κλήση. Ειδικά, εάν ο μη εμφανισθείς διάδικος είναι αναιρεσίβλητος και την συζήτηση επισπεύδει ο αναιρεσείων για την εγκυρότητα της κλήτευσής του, άρα και για το παραδεκτό της συζήτησης, δεν αρκεί η επίδοση προς αυτόν μόνο της κλήσης για συζήτηση, αλλά απαιτείται να του έχει επιδοθεί και αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης (ΑΠ 1876/2011, 1308/2011, 622/2011, 303/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση, η από 24-11-2014 αίτηση για αναίρεση της 380/2014 απόφασης του (Τριμελούς) Εφετείου Πατρών, προσδιορίστηκε, σύμφωνα με το άρθρο 568 παρ. 2 και 3 ΚΠολΔ, να συζητηθεί αρχικά στη δικάσιμο της 21-9-2015. Μετά όμως ματαίωση, επαναφέρεται και πάλι προς συζήτηση, με την από 2-10-2015 κλήση της αναιρεσείουσας, στη δικάσιμο της 15-10-2016, οπότε και αναβλήθηκε από το πινάκιο για την παρούσα δικάσιμο της 19-9-2016.

Ο αναιρεσίβλητος όμως δεν εμφανίστηκε κατ' αυτή ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, μολονότι κλητεύθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα. Ειδικότερα, από τα έγγραφα, που υπάρχουν στη δικογραφία, προκύπτει, ότι στον αναιρεσίβλητο επιδόθηκε, αφενός αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης (σχ. .../15-7-2015 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο πρωτοδικείο Πάτρας Β.

Β.), αφετέρου δε αντίγραφο της ως άνω κλήσης προς συζήτηση για την αναβληθείσα δικάσιμο της 15-2-2016 (σχ. .../1-12-2015 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πάτρας Β. Β.), κατά την οποία αυτός , όπως προκύπτει από το σχετικό πινάκιο, δεν εμφανίστηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Συνεπώς και με δεδομένο, ότι η αναβολή από το πινάκιο για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης απόφασης δικάσιμο της 19-9-2016. θεωρείται ως κλήτευση του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 110 παρ. 2, 498, 226 και 573 Κ.Πολ.Δ), πρέπει, σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

ΙΙ) Με την από 24-11-2014 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 380/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση της ήδη αναιρεσείουσας κατά της 41/2013 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών ως απαράδεκτη λόγω μη καταβολής από αυτή του παραβόλου του άρθρου 495 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ. Με την πρωτόδικη απόφαση απαγγέλθηκε η λύση του γάμου των διαδίκων. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 Κ.Πολ.Δ), δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα απαλλάσσεται της καταβολής του παραβόλου που ορίζεται στην παρ. 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ για την άσκηση ενδίκων μέσων, λόγω της παροχής σ' αυτή νομικής βοήθειας του άρθρου 9 του Ν. 3226/2004, σύμφωνα με την …/2014 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου. Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του λόγου της (άρθρ. 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.

ΙΙΙ) Κατά τη διάταξη του άρθρου 495 παρ. 4 ΚΠολΔ, όπως αυτή προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του Ν. 4055/2012, με έναρξη ισχύος αυτής την 2-4-2012 κατά το άρθρο 113 του ίδιου νόμου και όπως το εδ. β' της άνω παραγράφου 4 προστέθηκε με το άρθρο 93 παρ.1 Ν.4139/2013 " Εκείνος που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης, υποχρεούται να καταθέσει παράβολο ποσού διακοσίων (200), τριακοσίων (300) και τετρακοσίων (400) ευρώ αντίστοιχα, το οποίο επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας.

Σε περίπτωση που ασκήθηκε ένα ένδικο μέσο από ή κατά περισσότερων διαδίκων κατατίθεται ένα παράβολο από τους εκκαλούντες, αναιρεσείοντες ή αιτούντες. Το ύψος του ποσού αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Σε περίπτωση που δεν κατατεθεί το παράβολο, το ένδικο μέσο απορρίπτεται από το δικαστήριο ως απαράδεκτο.

Σε περίπτωση ολικής ή μερικής νίκης του καταθέσαντος, το δικαστήριο με την απόφασή του διατάσσει να επιστραφεί το παράβολο σε αυτόν, αλλιώς διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο. Η υποχρέωση της παρούσας παραγράφου δεν ισχύει για τις διαφορές των άρθρων 663, 677 και 681 Β.". Εξάλλου, κατά το άρθρο 199 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως η παράγραφος αυτή αντικαταστάθηκε από το άρθρο 6 παρ. 9 του Ν. 4055/2012, με έναρξη ισχύος αυτής την 2-4-2012 κατά το άρθρο 113 του ίδιου νόμου, " Όποιος έλαβε το ευεργέτημα της πενίας απαλλάσσεται προσωρινά από την υποχρέωση να καταβάλει τα έξοδα της δίκης και γενικά της διαδικασίας, ιδίως τα τέλη χαρτοσήμου, το τέλος δικαστικού ενσήμου, το τέλος του απογράφου και τις προσαυξήσεις τους, τα παράβολα, τα δικαιώματα των συμβολαιογράφων και των δικαστικών επιμελητών, των μαρτύρων και άλλων δικαστικών πληρεξουσίων, καθώς και από την υποχρέωση εγγυοδοσίας για τα έξοδα αυτά".

Τέλος, στις παραγράφους 1, 2, και 3 του άρθρου 9 του Ν. 3226/2004 ορίζονται τα εξής: " 1. Η παροχή νομικής βοήθειας σε υποθέσεις αστικού και εμπορικού χαρακτήρα συνίσταται στην απαλλαγή από την υποχρέωση καταβολής μέρους ή του συνόλου των εξόδων της διαδικασίας και, εφόσον ειδικώς ζητηθεί, στο διορισμό δικηγόρου, συμβολαιογράφου και δικαστικού επιμελητή, με την εντολή να υπερασπιστούν τον δικαιούχο, να τον εκπροσωπήσουν στο δικαστήριο και να του δώσουν τη βοήθεια που χρειάζεται για να γίνουν οι αναγκαίες πράξεις. 2.

Η απαλλαγή περιλαμβάνει ιδίως τα τέλη χαρτοσήμου, το τέλος δικαστικού ενσήμου, το τέλος απογράφου και τις προσαυξήσεις τους, τα δικαιώματα των μαρτύρων, των πραγματογνωμόνων, τα δικαιώματα ή την αμοιβή του διοριζόμενου δικηγόρου, συμβολαιογράφου και δικαστικού επιμελητή, καθώς και την υποχρέωση εγγυοδοσίας για τα έξοδα αυτά. 3.

Η νομική βοήθεια παρέχεται χωριστά για κάθε δίκη, ισχύει για κάθε βαθμό δικαιοδοσίας για κάθε δικαστήριο και αφορά και την αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης". Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων σαφώς προκύπτει ότι, όποιος έλαβε το ευεργέτημα πενίας, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 194 έως 204 ΚΠολΔ, ή παροχή νομικής βοήθειας κατά τις διατάξεις του άρθρου 9 του Ν. 3226/2004, απαλλάσσεται της καταβολής του παραβόλου που ορίζεται στην παρ. 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ για την άσκηση ενδίκων μέσων, το οποίο στην περίπτωση άσκησης εφέσεως ανέρχεται στο ποσό των 200 ευρώ.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο Επομένως, αν η έφεση απορριφθεί ως απαράδεκτη, επειδή ο εκκαλών που έλαβε το ευεργέτημα πενίας ή παροχή νομικής βοήθειας δεν κατέβαλε το προβλεπόμενο από τη διάταξη του άρθρου 495 παρ. 4 ΚΠολΔ παράβολο, ιδρύεται ο παραπάνω λόγος αναίρεσης.

IV) Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, τα οποία παραδεκτά επισκοπούνται (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα εξής: Κατόπιν της από 3-2-2011 αγωγής του ήδη αναιρεσιβλήτου κατά της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας εκδόθηκε η υπ' αριθ. 41/2013 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών, ερήμην της τελευταίας, με την οποία απαγγέλθηκε η λύση του γάμου των διαδίκων, που τελέσθηκε στην Πάτρα στις 2 Ιουνίου 2007.

Κατά της απόφασης αυτής η εναγομένη άσκησε την από 9-4-2013 έφεσή της ενώπιον του (Τριμελούς) Εφετείου Πατρών, με αίτημα την εξαφάνιση της εκκαλουμένης και την απόρριψη ακολούθως της ένδικης αγωγής για τους αναφερόμενους σ' αυτή λόγους. Επί του δικογράφου της έφεσης υπήρχε η σημείωση "ΑΤΕΛΩΣ Ν. 3226/2004", στην δε έκθεση κατάθεσης που συντάχθηκε επί του άνω δικογράφου από το γραμματέα του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών (υπ' αριθ. 83/2013) δεν αναφέρεται, ότι κατατέθηκε συγχρόνως με το ως άνω δικόγραφο της έφεσης και το προβλεπόμενο από το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ παράβολο των 200 ευρώ.

Η εκκαλούσα με τις από 19-3-2014 προτάσεις που κατέθεσε στις 20-03-2013 ενώπιον του Εφετείου Πατρών κατά τη συζήτηση της άνω έφεσης, επικαλέσθηκε ότι με την υπ' αριθ. …/2013 απόφαση του Προέδρου Πρωτοδικών Πατρών, της παρασχέθηκε νομική βοήθεια λόγω πενίας για την άσκηση της ένδικης έφεσης και διορίσθηκε σ' αυτήν δικηγόρος προς τούτο.

Το Εφετείο Πατρών με την προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 380/2014 απόφασή του, απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας ως απαράδεκτη, λόγω μη κατάθεσης του προβλεπομένου από το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ παραβόλου των 200 ευρώ. Έτσι όμως κρίνοντας το Εφετείο κήρυξε, παρά το νόμο, απαράδεκτο και υπέπεσε στην εκ του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, αφού η αναιρεσείουσα για την άσκηση της έφεσής της είχε λάβει ευεργέτημα πενίας και παροχή νομικής βοήθειας, με την προαναφερόμενη απόφαση του Προέδρου Πρωτοδικών Πατρών, γεγονός που την απήλλασσε, σύμφωνα με όσα παραπάνω αναφέρθηκαν από την καταβολή του προβλεπομένου στο άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ παραβόλου για το παραδεκτό της έφεσής της.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, εκ του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, όπως εκτιμάται, με τον οποίο προβάλλονται αντίστοιχες αιτιάσεις, είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

Επίσης , πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, που ηττάται, και υπέρ του Δημοσίου τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 12 Ν. 326/2004, 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 380/2014 απόφαση του (Τριμελούς) Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Επιβάλει σε βάρος του αναιρεσιβλήτου και υπέρ του Δημοσίου τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Ιουνίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ