Supreme Court allows appeal against eviction compensation determination, remanding case for re-evaluation of remaining property sections.

Απόφαση 1066 / 2022 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1066/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευστάθιο Νίκα, Μαρία Βάρκα, Άννα Αγγελάτου - Βασιλείου και Σωκράτη Πλαστήρα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Σ. - Α. Τ., το γένος Ι. Ι. και 2) Π. συζ. Ε. Γ., το γένος Σ. Τ., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παύλο Ρήγα.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τους Υπουργούς Οικονομικών και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, που κατοικοεδρεύουν στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαρία Βασιλείου - Τρύφων, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-1-2014 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσιβλήτου (μετά την έκδοση της 85/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Ναυπλίου και συνεκδικάστηκε με την διά των προτάσεων από 5-11-2014 ανταίτηση των ήδη αναιρεσειουσών, με τις αιτήσεις άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 104/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 24-1-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σωκράτη Πλαστήρα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 20 παρ. 5 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση, εκείνος κατά του οποίου στρέφεται δύναται να ασκήσει με τις προτάσεις, που κατατίθενται, με ποινή απαραδέκτου, πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συζήτηση, αντίθετη αίτηση για τα ίδια ακίνητα, για τα οποία ζητείται με την αίτηση ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει σαφώς ότι, για να είναι παραδεκτή η αντίθετη αίτηση, πρέπει να αναφέρεται στα ίδια ακίνητα που αναφέρεται και η αίτηση προσδιορισμού της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης και όχι απαραιτήτως σε κεφάλαια της δίκης απαλλοτρίωσης. Έτσι, όταν με την αίτηση ζητείται ο καθορισμός της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης του απαλλοτριωμένου ακινήτου και των επικειμένων του, μπορεί εκείνος κατά του οποίου απευθύνεται η αίτηση, με αντίθετη αίτηση, που κατατίθεται με τις προτάσεις, μέσα στην ανωτέρω προθεσμία των πέντε ημερών πριν από τη συζήτηση, να ζητήσει τον καθορισμό αποζημίωσης για τα επικείμενα του απαλλοτριωμένου ακινήτου ή τον προσδιορισμό της αποζημίωσης για το τμήμα που απέμεινε μετά την απαλλοτρίωση ή την άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας, έστω και αν δεν περιείχοντο στην κύρια αίτηση αντίστοιχα αιτήματα.

Και τούτο, γιατί, στην περίπτωση αυτή, οι αντίθετες αιτήσεις αφορούν το ίδιο ακίνητο που αναφέρεται στην κύρια αίτηση. Αντίθετη ερμηνεία της διάταξης, που επιβάλλει στον καθ' ου η απαλλοτρίωση την υποχρέωση να υποβάλει αυτοτελή αίτηση για ένα κεφάλαιο (όπως ιδιαίτερη αποζημίωση, επικείμενα, άρση τεκμηρίου ωφέλειας κ.λπ.), παραβιάζει το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, γιατί εμποδίζει το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης στο δικαστήριο (βλ.

απόφαση ΕΔΔΑ της 6-12-2011, υπόθεση Α. κατά Ελλάδας ΝοΒ 2012, 441, ΑΠ 1993/2017, ΑΠ 1665/2017, ΑΠ 877/2015). Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, υπάρχει λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο.

Στην ερευνώμενη υπόθεση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 15-1-2014 αίτησή του προς το Εφετείο Ναυπλίου, το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο, ζήτησε να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως των αναφερομένων σ' αυτή ακινήτων και των επικειμένων τους, τα οποία βρίσκονται στα δημοτικά διαμερίσματα ...

και ... του Δήμου ...-... και ήδη Δήμου Κ... και στα δημοτικά διαμερίσματα ..., ..., ... και ... του Δήμου ... και ήδη Δήμου ...-... του Νομού Κορινθίας που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του τμήματος από Χ.Θ. 4+900,00 έως τη Χ.Θ. 12+700,00 του αυτοκινητοδρόμου Κορίνθου - Πατρών, με την με αριθμ. 1021511/930/Δ0010/12-3-2010 κοινή Υπουργική απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και ΥΠΕΧΩΔΕ, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο Φ.Ε.Κ.

Τ.Α.Α. 97/24-3-2010 και για τα οποία έχει προσδιορισθεί προσωρινή τιμή μονάδος με την 85/5-6-2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου, στα αναφερόμενα στην αίτηση ποσά, ενώ υπήρχε και αίτημα αναγνωριστικό (αρνητικό), με το οποίο ζήτησε να αναγνωρισθεί ότι δεν συντρέχει περίπτωση καθορισμού αποζημίωσης, για τα απομείναντα τμήματα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων (α.κ.π. ...

και ..., αντίστοιχα), αφού δεν απομειώνεται η αξία, ούτε εμποδίζεται η κατά προορισμόν χρήση αυτών, λόγω της απαλλοτρίωσης, άλλως αυτή να μην υπερβαίνει το ποσοστό 1% της αξίας τους. Κατά τη συζήτηση της ως άνω αιτήσεως στο Εφετείο, οι αναιρεσείουσες άσκησαν εμπρόθεσμα, με τις από 27-10-2015 κοινές προτάσεις τους, ανταίτηση, για τις με αριθμό κτηματολογίου ...

και ... αντίστοιχα, ιδιοκτησίες τους και τα επικείμενά τους, με την οποία ζητούσαν να καθορισθεί οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως για τα εδαφικά τμήματα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους και για τα επικείμενά τους, μεγαλύτερη από αυτή που ορίσθηκε με την 85/5-6-2013 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κορίνθου και να καθορισθεί ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα τμήματα των ακινήτων τους και της μονοκατοικίας της πρώτης αναιρεσείουσας, λόγω απομείωσης της αξίας τους σε ποσοστό 60%.

Επί της ως άνω αιτήσεως του Ελληνικού Δημοσίου και ανταιτήσεως των αναιρεσειόντων που συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 104/2018 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου, με την οποία απορρίφθηκε η ανταίτηση των αναιρεσειόντων ως προς τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως για τα εναπομείναντα εδαφικά τμήματα, διότι δεν αναφερόταν στο ίδιο κεφάλαιο όπου είχε εισαχθεί με την κύρια αίτηση, αλλά αποτελούσε διαφορετικό κεφάλαιο από εκείνο του οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, αφού η κύρια αίτηση του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου αφορούσε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως και για τα ακίνητα των αναιρεσειόντων και των επικειμένων τους (επιπρόσθετα δε στην αίτηση του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, περιέχονταν και αντίστοιχο αναγνωριστικό (αρνητικό) αίτημα, με το οποίο ζητείτο να αναγνωρισθεί ότι δεν συντρέχει περίπτωση καθορισμού αποζημίωσης, για τα εναπομείναντα τμήματα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων).

Επομένως, σύμφωνα και με όσα στη νομική σκέψη διαλαμβάνονται, παραδεκτώς ασκήθηκε η αντίθετη αίτηση των αναιρεσειόντων, με την οποία ζητούσαν, εκτός άλλων και τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως για τα εναπομείναντα εδαφικά τμήματα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους. Έτσι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 14 του ΚΠολΔ (και όχι από τον αριθμό 1) και ο πρώτος λόγος αναιρέσεως υπό στοιχείο α', πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, καθώς και η αναίρεση, ενώ παρέλκει η έρευνα του υπό στοιχείο β' λόγου αναιρέσεως, καθόσον η αναιρετική εμβέλεια του λόγου που έγινε δεκτός στο σύνολο της πληττομένης αποφάσεως, καθιστά αλυσιτελή την εξέτασή του.

Μετά από αυτά, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο προς περαιτέρω εκδίκαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η απόδοση στις αναιρεσείουσες, των παραβόλων που κατατέθηκαν για την άσκησή της (άρθρο 495 παρ. 3 εδ.

ε` του ΚΠολΔ όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ` άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 αυτού, για τα κατατιθέμενα από 1.1.2016 ένδικα μέσα) και να επιβληθεί σε βάρος του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, που ηττήθηκε (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), η δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, μειωμένη κατ` άρθρ. 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, διότι η διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 περί αποκλεισμού της διάταξης μειωμένης δικαστικής δαπάνης, δεν έχει εφαρμογή στη δίκη της αναίρεσης κατά απόφασης Εφετείου περί οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης, όπως στην ένδικη υπόθεση, στην οποία εφαρμόζονται, όσον αφορά τη δικαστική δαπάνη, οι διατάξεις των άρθρων 173 έως 193 ΚΠολΔ, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ν. 2882/2001 (ΑΠ 1153/2019, ΑΠ 148/2018, ΑΠ 1681/2018), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 104/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρεθέν μέρος αυτής, στο Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου που έχει κατατεθεί για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως στις αναιρεσείουσες. Και Επιβάλλει σε βάρος του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου τα μειωμένα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2022.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ