1065/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1065 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1065/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαΐου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Κ. Τ. του Ι. και 2) Μ. Μ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Παρασκευή Τσαγκαράκου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ... ΑΕ" και το διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 5) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ... ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, που κατέστη ειδική διάδοχος της "...", που έδρευε στη ... και η οποία κατά δήλωσή της έχει υποκατάστημα στην Ελλάδα με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ" και διακριτικό τίτλο "... BANK", ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ", εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Χατζηαντωνίου, ενώ οι λοιπές δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-2-2012 αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χανίων.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 249/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 23/2016 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15-6-2016 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες και η 1η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της 1ης των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις υπ’ αριθμ. ... / 9.3.2017 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Α. Μ., τις οποίες επικαλούνται και προσκομίζουν οι αναιρεσείοντες, που επισπεύδουν την συζήτηση της υποθέσεως, προκύπτει ότι ακριβή αντίγραφα της κρινόμενης από 15.6.2016 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ... αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκαν, νομότυπα και εμπρόθεσμα, στις δεύτερη ("Τράπεζα ... ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ"), τρίτη ("... BANK A.E."), τετάρτη ("Τράπεζα ... Α.Ε.", ως ειδικής διαδόχου της ... Τράπεζας της Ελλάδος) και πέμπτη ("Τράπεζα ... Α.Ε.", η οποία κατέστη ειδική διάδοχος της "...", που εδρεύει στην ... και η οποία έχει εγκαταστήσει υποκαταστήματα στην Ελλάδα, με την εμπορική επωνυμία και τον διακριτικό τίτλο "... ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε." και "... BANK", ως καθολικής διαδόχου της, κατόπιν της διασυνοριακής συγχωνεύσεώς της δι’ απορροφήσεώς της) των αναιρεσιβλήτων, αντίστοιχα. Οι τελευταίες όμως, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε στην σειρά της από το οικείο πινάκιο, δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου τους, κατά τις διατάξεις των άρθρων 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ.

Συνεπώς, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία των δεύτερης, τρίτης, τετάρτης και πέμπτης των αναιρεσιβλήτων, εφόσον αυτές έχουν κλητευθεί νομίμως και εμπροθέσμως (άρθρο 576 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.).

Με το άρθρο 744 του Κ.Πολ.Δικ. εισάγεται απόκλιση από την ρύθμιση του άρθρου 106 του ίδιου Κώδικα και έτσι καθιερώνεται για τις υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας το ανακριτικό σύστημα, που παρέχει στο δικαστήριο ελευθερία αυτεπάγγελτης ενέργειας και πρωτοβουλίας συλλογής του αποδεικτικού υλικού και εξακριβώσεως των πραγματικών γεγονότων που ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Η ειδική αυτή ρύθμιση καταλαμβάνει τις γνήσιες και μη γνήσιες υποθέσεις της εκούσιας δικαιοδοσίας, δηλαδή και εκείνες τις ιδιωτικές διαφορές που ο νόμος παραπέμπει για εκδίκαση στην ειδική αυτή διαδικασία, λόγω της απλότητας και συντομίας από την οποία κυριαρχείται. Το ανακριτικό αυτό σύστημα ισχύει και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, ενώ η εξουσία του δικαστηρίου για λήψη κάθε πρόσφορου μέσου για την ανεύρεση της αλήθειας δεν οριοθετείται από το νόμο και άρα είναι απεριόριστη.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 4 παρ. 2 εδάφ. β’ του ν. 3869/2010 "ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων", μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή της αιτήσεως (για ρύθμιση των οφειλών και απαλλαγή) ο οφειλέτης υποχρεούται να προσκομίσει υπεύθυνη δήλωση για την ορθότητα και πληρότητα των καταστάσεων που προβλέπονται στις περιπτώσεις α’ και β’ της προηγούμενης παραγράφου (κατάσταση περιουσίας και των εισοδημάτων αυτού και της συζύγου του και κατάσταση των πιστωτών και των απαιτήσεών τους) και για τις μεταβιβάσεις εμπράγματων δικαιωμάτων επί ακινήτων, στις οποίες προέβη την τελευταία τριετία.

Η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε με την διάταξη του άρθρου 12 παρ. 1 ν. 4161/2013, που ισχύει από 14-6-2013, σύμφωνα με την οποία η αίτηση της προηγούμενης παραγράφου, προς διευκόλυνση του προδικαστικού συμβιβασμού και όχι ως στοιχείο παραδεκτού, συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση του αιτούντος για την ορθότητα και πληρότητα των καταστάσεων που προβλέπονται στις περιπτώσεις α’ και β’ της προηγούμενης παραγράφου και για τις μεταβιβάσεις εμπράγματων δικαιωμάτων επί ακινήτων, στις οποίες προέβη την τελευταία τριετία.

Με την διάταξη αυτή, σε σχέση με την προηγούμενη, που ενδιαφέρουν, αναιρετικά, στην παρούσα περίπτωση, προστέθηκε και ότι η προκείμενη αίτηση συνοδεύεται με την εν λόγω υπεύθυνη δήλωση προς διευκόλυνση μόνο του προδικαστικού συμβιβασμού και όχι ως στοιχείο του (ουσιαστικού) παραδεκτού της αιτήσεως. Δηλαδή από την διάταξη αυτή συνάγεται ότι αποκλείεται το απαράδεκτο της αιτήσεως, έστω και επί τυχόν ελλείψεων της υπεύθυνης δηλώσεως και ότι το δικαστήριο οφείλει να εξετάσει την ουσιαστική βασιμότητα της αιτήσεως.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 19 του ν. 4161/2013, κατά την οποία "για τις εκκρεμούσες αιτήσεις εφαρμόζεται η προδικασία που ίσχυε πριν τη θέση σε ισχύ του παρόντος", αναφέρεται στην διάταξη του άρθρου 5 του ν. 3869/2010, που ρυθμίζει την προδικασία και όχι σε εκείνη του άρθρου 4 παρ. 2 εδάφ. β’ του ίδιου νόμου.

Πέραν αυτού, η παράλειψη ή ατέλεια της υπεύθυνης δηλώσεως δεν δημιουργεί οριστικό απαράδεκτο που να οδηγεί σε έκδοση απορριπτικής της αιτήσεως αποφάσεως (ΑΠ 64/2017, 65/2017, ΑΠ 236/2015). Περαιτέρω, ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, κατά το άρθρο 560 αριθμ. 1 του Κ.Πολ.Δικ., μπορεί να συντελεστεί και με την εφαρμογή διατάξεων που δεν έπρεπε να εφαρμοστούν και τη μη εφαρμογή διατάξεων που έπρεπε να εφαρμοστούν.

Το ουσιαστικό δε απαράδεκτο ελέγχεται αναιρετικά με το άρθρο 560 αριθμ. 1 του Κ.Πολ.Δικ. (ΑΠ 64/2017, 65/2017, ΑΠ 236/2015). Στην ερευνώμενη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με τον μοναδικό λόγο της αναιρέσεως, προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από τον αριθμό 1 εδάφ. α’ του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δικ., με την επίκληση ότι το ως Εφετείο δικάσαν, κατά την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 ν. 3869/2010), κατά την δικάσιμο της 11.6.2015, Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, απορρίπτοντας με την προσβαλλομένη απόφασή του, την από 7.8.2014 έφεσή τους και επικυρώνοντας την πρωτόδικη υπ’ αριθμ. 294/2014 απόφαση του Ειρηνοδικείου Χανίων, με την οποία είχε απορριφθεί ως απαράδεκτη η από 29.2.2012 και με αριθμό πρωτ. ...2.2012 αίτησή τους, με την οποία ζητούσαν την ρύθμιση των ληξιπροθέσμων χρηματικών οφειλών τους προς τις πιστώτριες αναιρεσίβλητες τράπεζες, με την αιτιολογία ότι η ένδικη αίτηση κατατέθηκε στις 29.2.2012 και συνεπώς, όσον αφορά το παραδεκτό της εφαρμοστέος κανόνας ήταν, σύμφωνα με την ειδική πρόβλεψη του άρθρου 19 παρ. 3 του ν. 4161/2013, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2 εδ.

β’ του ν. 3869/2010, όπως ίσχυε πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 4161/2013, κατά την οποία η έγκαιρη προσκόμιση της υπεύθυνης δηλώσεως του εν λόγω άρθρου (4 παρ. 2 εδ. β’ ), δηλαδή μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή της αιτήσεως, αποτελεί στοιχείο του παραδεκτού της προδικασίας, η οποία όμως δεν τηρήθηκε στην εξεταζόμενη περίπτωση, δεδομένου ότι οι σχετικές υπεύθυνες δηλώσεις των ήδη αναιρεσειόντων το μεν έφεραν χρονολογία υπογραφής προγενέστερη (23.2.2012) της καταθέσεως της αιτήσεως (29.2.2012), το δε αναγραφόταν σ’ αυτές ότι αφορούσαν σε διαφορετικό δικόγραφο, ήτοι στην από 20.11.2011 με αριθμό ...

αίτηση για τον πρώτο αναιρεσείοντα και ... αίτηση για την δεύτερη αναιρεσείουσα, ισοδυναμούσες, για τους λόγους αυτούς, με ανύπαρκτες, με περαιτέρω συνέπεια η ένδικη αίτηση να είναι απαράδεκτη, παραβίασε ευθέως την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2 εδ. β’ του ν. 3869/2010, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 4161/2013.

Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, γιατί ανεξάρτητα από το αν η παράλειψη ή ατέλεια της υπεύθυνης δηλώσεως δεν δημιουργεί οριστικό απαράδεκτο που να οδηγεί σε έκδοση απορριπτικής της αιτήσεως αποφάσεως, το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο, μη εφαρμόζοντας, όπως όφειλε, κατά το ανακριτικό σύστημα στην παρούσα ειδική διαδικασία (άρθρο 3 ν. 3869/2010), την διάταξη του άρθρου 4 παρ. 2 εδ.

β’ του παραπάνω νόμου (3869/2010), όπως αντικαταστάθηκε, κατά τα προεκτεθέντα, με το άρθρο 12 παρ. 1 του ν. 4161/2013, που αποκλείει το απαράδεκτο των αιτήσεων, παραβίασε ευθέως την διάταξη αυτή, με την περαιτέρω επισήμανση ότι η διάταξη του άρθρου 19 παρ. 3 του ν. 4161/2013 αναφέρεται στο άρθρο 5 του ν. 3869/2010 που ρυθμίζει την προδικασία και όχι στο άρθρο 4 παρ. 2 εδ.

β’ του ίδιου νόμου, όπως προηγουμένως αναπτύχθηκε.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ.). Επίσης πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντες αυτό αναιρεσείοντες, λόγω της νίκης τους (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε’ του Κ.Πολ.Δικ., όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ’ άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 αυτού, για τα κατατιθέμενα, από 1.1.2016, ένδικα μέσα), χωρίς να περιληφθεί διάταξη για δικαστικά έξοδα κατά το άρθρο 746 του Κ.Πολ.Δικ., έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρ. 3 εδάφ. β’ του ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ. β’ του πιο πάνω ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 64/2017, ΑΠ 951/2015).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 23/2016 απόφαση του (δικάσαντος ως Εφετείου) Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως.

Και

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντες τούτο αναιρεσείοντες.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Ιουνίου 2017.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ