1053/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1053 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1053/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Βασίλειο Πέππα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Απριλίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καθ’ ων η κλήση: 1. Ομορρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "Θ. Κ. & ΣΙΑ ΟΕ" η οποία εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Θ. Κ. του Σ., κατοίκου ... και 3. Χ. συζ. Σ. Κ. το γένος Α. Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου-καλούντος: Γ. Ε. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κλεφτοδήμο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-2-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών που εξέδωσε την 3168/2010 απόφαση του την αναίρεση της οποίας ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 10-4-2012 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 1288/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη την συζήτηση. Ήδη η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 24-10-2014 κλήση του αναιρεσίβλητου-καλούντος.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Πέππας, ανέγνωσε την από 10-4-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο 3ος λόγος αναίρεσης, άλλως προτείνεται η αναίρεση της αναιρεσιβαλλομένης για τον λόγο από το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., στοιχειοθετούμενο όπως στο σκεπτικό και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, αν δε η κλήση επιδόθηκε νομίμως, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, από τις προσκομιζόμενες στο φάκελο της δικογραφίας ... ...20.2.2015 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών Β. Κ. προκύπτει, ότι η από 24/10/2014 κλήση του αναιρεσιβλήτου Γ. Ε. προς συζήτηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως των αναιρεσειόντων 1) εταιρείας με την επωνυμία "Θ. Κ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ", 2) Θ. Σ. Κ. και 3) Χ. Σ. Κ., με σχετική πράξη προσδιορισμού, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στους αναιρεσείοντες, με επιμέλεια του αναιρεσίβλητου, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής. Επομένως, εφ’ όσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν στην δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από τη σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου τους, κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ., πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους.

Οι λόγοι ακύρωσης της διαιτητικής απόφασης, που καθιερώνονται περιοριστικά με τη διάταξη του άρθρου 897 του ΚΠολΔ, ανήκουν στο ουσιαστικό δίκαιο και γιαυτό η εφαρμογή τους ελέγχεται αναιρετικώς με τους αριθμούς 1 ή 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ (ΑΠ 221/2004). Ειδικότερα, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ’ αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία). Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Αρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκείμενου λόγου αναίρεσης από τον αρ. 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, σε αντίθεση με την έρευνα άλλων αναιρετικών λόγων, ελέγχοντας την προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση και το αιτιολογικό της, εφόσον όμως αυτή εκδόθηκε κατά την εκδίκαση αγωγής ακύρωσης διαιτητικής απόφασης από το άρθρο 897 αρ. 5 και 6 του ΚΠολΔ, με επισκόπηση παραδεκτή (σε εφαρμογή της διάταξης του αρθρου 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), και του περιεχομένου των αιτιολογιών της ελεγχθείσας από το Εφετείο διαιτητικής απόφασης, εάν καίτοι δεν παρατίθενται ειδικά ορισμένες, επαναλαμβάνονται έστω με καθολική λεκτική αναφορά και ενσωμάτωση στο αιτιολογικό της εφετειακής απόφασης (ΑΠ 40/10). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 897 αρ. 5 του ΚΠολΔ η διαιτητική απόφαση μπορεί να ακυρωθεί ολικώς ή εν μέρει, όταν παραβιάσθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 886 παρ. 2, 891 και 892 του ιδίου Κώδικα. Από τις διατάξεις του άρθρου 892 παρ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι έλλειψη αιτιολογίας, η οποία επάγεται ακυρότητα της διαιτητικής απόφασης, υπάρχει όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό τα περιστατικά εκείνα τα οποία είναι αναγκαία για τη συγκρότηση της διατάξεως του νόμου που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι δε και όταν υπάρχουν μεν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων, το συμπέρασμα, όμως, το οποίο προκύπτει από την εν λόγω εκτίμηση, εκτίθεται σαφώς.

Στην ένδικη υπόθεση από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα ακόλουθα: Επί αντίθετων αγωγών των ήδη αναιρεσειόντων, ως εργολάβων και του ήδη αναιρεσιβλήτου, ως οικοπεδούχου, καθώς και της μη διαδίκου Μ. χήρας Ν. Ε., για εκατέρωθεν αξιώσεις τους, μεταξύ άλλων και για ποινικές ρήτρες, από τη μεταξύ τους εργολαβική σύμβαση για ανέγερση οικοδομής, εκδόθηκε η 53/2008 απόφαση της Μόνιμης Διαιτησίας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, με την οποία αυτές έγιναν μερικώς δεκτές. Μετά από αγωγή ακυρώσεως του ήδη αναιρεσιβλήτου εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία ακυρώθηκε μερικώς η ως άνω διαιτητική απόφαση. Ειδικότερα, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, μεταξύ άλλων (που δεν αποτελούν αντικείμενο της αναιρετικής δίκης), δέχτηκε τα ακόλουθα: "Με τον τέταρτο λόγο και κατ’ εκτίμηση αυτού ο ενάγων ισχυρίζεται ότι η απόφαση είναι αναιτιολόγητη διότι στο διατακτικό "συμψηφίζει τις ένθεν και ένθεν ποινικές ρήτρες γιατί ο εργολάβος καθυστέρησε την παράδοση των διαμερισμάτων και οι οικοπεδούχοι αρνήθηκαν την μεταβίβαση των χιλιοστών", ενώ στο σκεπτικό της δεν αναφέρει και σε κανένα σημείο αυτού περί ποινικής ρήτρας και ποιο το ύψος αυτής και οι όροι κατάπτωσής της, ούτε πως οδηγήθηκε το δικαστήριο σε συμψηφισμό και ποιών συγκεκριμένων αντιθέτων απαιτήσεων αφού πουθενά δεν αναφέρεται το ύψος του ποσού που δικαιούται από κατάπτωση της ποινικής ρήτρας η κάθε πλευρά και τα οποία ποσά κατά την απόφαση συμψηφίζονται. Στην προκειμένη περίπτωση στο διατακτικό της προσβαλλομένης απόφασης περιλαμβάνεται και η παρακάτω διάταξη "συμψηφίζει τις ένθεν και ένθεν ποινικές ρήτρες γιατί ο εργολάβος καθυστέρησε την παράδοση των διαμερισμάτων και οι οικοπεδούχοι αρνήθηκαν την μεταβίβαση των χιλιοστών". Σε κανένα όμως σημείο του σκεπτικού της απόφασης, αναφορικά με την άποψη που επικράτησε, δεν αναφέρεται ότι υφίσταται αξίωση κάθε πλευράς έναντι της άλλης για ποινική ρήτρα, ποιο το ύψος της σχετικής αξίωσης κάθε μέρους τι ποσό επιδικάζεται γι’ αυτή την αιτία ποια ποσά συμψηφίζονται και πως οδηγήθηκε σ’ αυτό το συμπέρασμα το δικαστήριο. Σημειώνεται ότι οι οικοπεδούχοι με την από 10-5-02 κρινόμενη ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αγωγή τους ζήτησαν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να τους καταβάλουν μεταξύ άλλων το ποσό των 32.575,20 ευρώ ως ποινική ρήτρα εξ αιτίας υπερημερίας των εναγομένων όσον αφορά την παράδοση των διαμερισμάτων και το ποσό των 3.779,89 ευρώ ως ποινική ρήτρα λόγω καθυστέρησης παράδοσης των κοινοχρήστων χώρων της ένδικης πολυκατοικίας. Η δε εργολήπτρια με την από 6-5-03 αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι (οικοπεδούχοι) να της καταβάλουν μεταξύ άλλων το ποσό των 3962,25 ευρώ ως ποινική ρήτρα εξ αιτίας της καθυστέρησής τους από 16-12-02 να συμπράξουν στην μεταβίβαση των προαναφερθέντων χιλιοστών εξ αδιαιρέτου.

Συνεπώς ως προς το τμήμα της αυτό η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αναιτιολόγητη και πρέπει κατ’ αρθ. 897 § 5 σε συνδυασμό με το αρθ. 892 §2 ε ν’ ακυρωθεί κατά το εν λόγω μέρος της". Όμως, με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, αναφορικά με την έλλειψη ή όχι αιτιολογικού στην μερικώς ακυρωθείσα διαιτητική απόφαση. Τούτο, διότι δεν εκτίθενται σ’ αυτήν (αναιρεσιβαλλομένη) οι παραδοχές της επίμαχης διαιτητικής απόφασης, ώστε να διαπιστωθεί, εάν τα δεκτά γενόμενα από την διαιτητική απόφαση συνιστούν ή όχι αιτιολογικό, συναπτόμενο και σχετιζόμενο και σε ποιο βαθμό με την ακυρωθείσα διάταξη του διατακτικού της, με αποτέλεσμα να μην καθίσταται εφικτός ο σχετικός αναιρετικός έλεγχος. Σημειουμένου, μάλιστα, ότι στο επισκοπούμενο από τον Άρειο Πάγο περιεχόμενο της ελεγχθείσας από το Εφετείο διαιτητικής απόφασης, διαλαμβάνονται παραδοχές, σχετικές με το ότι οι "οικοπεδούχοι" καθυστέρησαν να παραλάβουν τις ιδιοκτησίες τους ισχυριζόμενοι ατέλειες σε αυτές, ενώ είχαν την δυνατότητα να τις παραλάβουν με επιφύλαξη, ότι αυτοί δεν έλαβαν υπόψη τους την λόγω σεισμού υποχρεωτική καθυστέρηση στο έργο λόγω ανώτερης βίας και τελικώς ότι τα λοιπά αιτήματα των διαδίκων που αναφέρονται στις αγωγές τους (μεταξύ των οποίων και εκείνα περί ποινικών ρητρών) δεν αποδείχθηκαν και κρίνονται απορριπτέα. Οι παραδοχές αυτές μπορούσαν να χρησιμεύσουν για τη συναγωγή κρίσεως περί υπάρξεως του αξιούμενου κρίσιμου αιτιολογικού και στην κατανόηση της επίμαχης διάταξης ("περί συμψηφισμού") του διατακτικού της ανωτέρω διαιτητικής απόφασης, που διατυπώθηκε αδοκίμως από μη νομικούς.

Συνεπώς, κρίνεται βάσιμος ο τρίτος λόγος της αιτήσεως, όπως συμπληρώθηκε παραδεκτά με την έκθεση εισηγήσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλομένη η πλημμέλεια από τον αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για ανεπαρκείς αιτιολογίες της αναιρεσιβαλλομένης, αναφορικά με την ύπαρξη ή μη αιτιολογικού συνδεόμενου με την ανωτέρω διάταξη του διατακτικού της διαιτητικής απόφασης. Κατά παραδοχή δε του λόγου αυτού πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως, με τους οποίους πλήττεται η αναιρεσιβαλλομένη κατά το ίδιο ως άνω κεφάλαιό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, εφ’ όσον είναι δυνατή η συγκρότηση αυτού, από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που κατατέθηκε για την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως, στον καταθέσαντα τούτο (άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3168/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον καταθέσαντα τούτο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Ιουλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ