1053/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1053 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1053/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη, Ανδρέα Μαρκάκη και Ελένη Μαραμαθά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαϊου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ........και 2. ....., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σαράντη Τόλια.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ....... και 2. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φλώρα Τριανταφύλλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Δεκεμβρίου 1998 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4099/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2833/2002 μη οριστική και 553/2004 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3 Οκτωβρίου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 18 Απριλίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες επικαλούνται το εδάφιο 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και ισχυρίζονται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από τη διάταξη αυτή, γιατί παραμόρφωσε το περιεχόμενο «των πρωτόδικων πρακτικών, κατά το μέρος που περιέχουν τις αναφερόμενες καταθέσεις μαρτύρων σχετικά με τη δυνατότητα εκμετάλλευσης της καντίνας, καθώς και των υπόλοιπων εγγράφων προσδιορισμού του είδους και της έκτασης των σωματικών βλαβών του πρώτου απ΄ αυτούς και σε σχέση με το είδος και την έκταση της ζημίας της ηθικής βλάβης του και της, βάσει της αναπηρίας του (75%), αξιούμενης πρόσθετης ζημίας του (άρθρο 931 ΑΚ)». Με αυτό το περιεχόμενο ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί, κατά μεν το πρώτο μέρος του προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι τα «πρωτόδικα αυτά πρακτικά» δεν αποτελούν κατά την έννοια της άνω διάταξης έγγραφα και άρα ο λόγος δεν ιδρύεται, κατά δε το δεύτερο μέρος του προεχόντως ως αόριστος, διότι στο αναιρετήριο δεν προσδιορίζεται ακριβώς το αληθινό περιεχόμενο κάποιων συγκεκριμένων «υπόλοιπων εγγράφων», καθώς και εκείνο που δέχτηκε το δικαστήριο της ουσίας παραμορφώνοντάς το, ώστε από τη σύγκριση να καθίσταται εφικτός ο έλεγχος του διαγνωστικού σφάλματος.

ΙΙ. Ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, ύστερα από εκτίμηση των αποδείξεων, δέχτηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα, σε σχέση με τα αγωγικά κονδύλια για απώλεια εισοδήματος του πρώτου αναιρεσείοντος από τον τραυματισμό του στις 22.2.1998 μέχρι 31.12.2011: «Ο ενάγων (πρώτος αναιρεσείων), λόγω του σοβαρού τραυματισμού του (έπαθε κάταγμα συντριπτικό ενδαρθρικό βάσεως πτέρνας άμφω και εξάρθημα (Δ) αστραγάλου - σκαφοειδούς αρθρώσεως. Νοσηλεύτηκε στο Γ.Ν.Ν.Πολυγύρου, από 22.2.1998 μέχρι 4.3.1998. Του έγινε ανάταξη του εξαρθήματος και ακινητοποίηση των πτερνών με γύψινο επίδεσμο), είναι μόνιμα ανίκανος για εργασία και ειδικότερα για την εργασία – λειτουργία καντίνας, η οποία απαιτεί ορθοστασία για πολλές ώρες. Αυτός διατηρεί καντίνα στη ....... από το 1994, με την βοήθεια της συζύγου του (δεύτερης αναιρεσείουσας). Στην αρχή, η καντίνα λειτουργούσε νόμιμα σύμφωνα με την ..... άδεια του Δήμου ...... που είχε εκδοθεί στο όνομα της κόρης του ....... Το 1997 εκδόθηκε η ....... άδεια άσκησης υπαίθριου πλανόδιου εμπορίου (κινητή καντίνα), στο όνομα του πρώτου ενάγοντα, η οποία ίσχυε μέχρι 31.12.1999, την οποία κατείχε κατά τον χρόνο άσκησης της κρινόμενης αγωγής. Ήδη, έλαβε τη νεώτερη με αριθμ. ....... άδεια της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης (Δ/νση εμπορίου), η οποία ισχύει μέχρι 31.12.2002. Ο πρώτος ενάγων, ηλικίας 52 ετών, κατά τον χρόνο του ατυχήματος, απασχολούνταν, επί 10-12 ώρες καθημερινά, στην καντίνα έξι ημέρες την εβδομάδα. Το Δικαστήριο κρίνει, ότι ο πρώτος ενάγων, μετά βεβαιότητος και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ζούσε μέχρι 31.12.2011, δηλαδή μέχρι το 65ο έτος της ηλικίας του και θα μπορούσε να εργασθεί στην καντίνα και ότι κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα και ανά τριετία, θα λάμβανε ανανέωση της αδείας πλανόδιου πωλητή. Η καντίνα ήταν σταθμευμένη κοντά στην περιφερειακή οδό ........ Ο πρώτος ενάγων είχε σταθερή πελατεία, η οποία εξυπηρετούνταν είτε παίρνοντας σάντουϊτς, αναψυκτικά κ.λ.π. στο χέρι, είτε χρησιμοποιώντας τα τραπέζια και τον πάγκο που υπάρχουν δίπλα στην καντίνα. Η καντίνα λειτουργούσε με κέρδος σε ποσοστό 50% στα μικρά έσοδα. Ο πρώτος ενάγων, κατά το οικονομικό έτος 1998 (στις αρχές του οποίου συνέβη το επίδικο τροχαίο ατύχημα), δήλωσε προς τη Δ.Ο.Υ. εισόδημα από την καντίνα ύψους 2.600.000 δρχ. ετησίως και το οικονομικό έτος 1999 ποσό 2.850.000 ετησίως. Τα ποσά αυτά, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αλλά είναι ενδεικτικά, ότι ο ίδιος ο ενάγων, παρά τους ισχυρισμούς του περί μειώσεως των εισοδημάτων του, μετά το επίδικο τροχαίο ατύχημα, λόγω του τραυματισμού του, δήλωσε στην εφορία, το αμέσως επόμενο οικονομικό έτος αυξημένα εισοδήματα. Κατά τη μάρτυρα των εναγόντων ......., κόρη τους, η καντίνα είχε τζίρο 200.000 δρχ. την ημέρα (ακαθάριστα έσοδα) και καθαρό κέρδος 100.000 δρχ. και δούλευε 6 ημέρες την εβδομάδα, επί 12 ώρες. Κατά τον μάρτυρα των εναγομένων ......, πραγματογνώμονα της ασφαλιστικής εταιρίας, η καντίνα πουλούσε περίπου 150 σάντουϊτς την ημέρα και ανάλογο αριθμό σάντουϊτς και αναψυκτικών, με καθαρό κέρδος 30-35% επί των ακαθαρίστων εσόδων, ήτοι κέρδος 12 με 15.000 δρχ. την ημέρα (βλ. καταθέσεις, ως άνω μαρτύρων στο ακροατήριο του πρωτόδικου, αλλά και του παρόντος Δικαστηρίου). Το Δικαστήριο, εκτιμώντας όλα τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, κρίνει, ότι τα ακαθάριστα έσοδα της καντίνας ανέρχονταν σε 1.000.000 δρχ. το μήνα και τα καθαρά κέρδη για τον πρώτο ενάγοντα, μετ΄ αφαίρεση των εξόδων ανερχομένων στο 50%, ανέρχονται στις 500.000 δρχ. Κατά το χρονικό διάστημα από την ημέρα του ατυχήματος (22.2.1998), μέχρι 15.3.1998, ήτοι επί 19 εργάσιμες ημέρες δεν λειτούργησε η καντίνα, με αποτέλεσμα ο πρώτος ενάγων ν΄ απωλέσει καθαρό κέρδος 95.000 δρχ. (500.000 Χ 19%). Έκτοτε η καντίνα λειτούργησε. Κατά την παραπάνω μάρτυρα του ενάγοντα, ο πατέρας της για να λειτουργήσει την καντίνα, αναγκάστηκε να προσλάβει δύο υπαλλήλους και συγκεκριμένα τον υιό του .......και την ......., για 8ωρη απασχόληση με μισθούς 200.000 δρχ. και 170.000 δρχ. το μήνα, αντίστοιχα. Ωστόσο, ο πρώτος ενάγων δεν προσκομίζει κανένα έγγραφο πρόσληψης των ανωτέρω ατόμων και καταβολής των ως άνω μισθών. Κατά τον παραπάνω μάρτυρα των εναγομένων, στην καντίνα δούλευαν τα δύο ως άνω άτομα και βοηθούσαν ο πρώτος ενάγων και η σύζυγος του, δεύτερη ενάγουσα. Το Δικαστήριο, κρίνοντας την φύση της δουλειάς κρίνει ότι ένα άτομο με λίγη βοήθεια μπορεί να λειτουργήσει την καντίνα. Ενόψει δε του ότι δεν προσκομίζονται έγγραφα στοιχεία πρόσληψης και μισθοδοσίας του υιού του ενάγοντα, κρίνει ότι ο ενάγων προσέλαβε μόνο ως υπάλληλο την ....... με μισθό 170.000 δρχ. μηνιαίως (παρά την απουσία εγγράφων στοιχείων και γι΄αυτήν, ενόψει όμως και της παραπάνω καταθέσεως του μάρτυρα των εναγομένων, που επιβεβαιώνει την παρουσία της στην καντίνα). Την υπάλληλο αυτή, ο ενάγων θα έχει μέχρι το 2011, έτος που ο ίδιος θα λειτουργούσε την καντίνα, με προσαύξηση 10.000 δρχ. τον μήνα για κάθε έτος. Έτσι η δαπάνη του, για την αιτία αυτή, θ΄ανέλθει: Για το χρονικό διάστημα από 15.3.98 μέχρι 31.12.98 (170.000 Χ 10,5 μήνες)= 1.785.000 δρχ., για το έτος 1999 (180.000 Χ 12 μήνες)=2.160.000 δρχ., για το έτος 2000 (190.000 Χ 12 μήνες)=2.280.000 δρχ., για το έτος 2001 (200.000 Χ 12 μήνες)=2.400.000 δρχ., για το έτος 2002 (210.000 Χ 12 μήνες)=2.520.000 δρχ., για το έτος 2003 (220.000 Χ 12 μήνες)=2.640.000 δρχ., για το έτος 2004 (230.000 Χ 12 μήνες)=2.760.000 δρχ., για το έτος 2005 (240.000 Χ 12 μήνες)=2.880.000 δρχ., για το έτος 2006 (250.000 Χ 12 μήνες)=3.000.000 δρχ., για το έτος 2007 (260.000 Χ 12 μήνες)=3.120.000 δρχ., για το έτος 2008 (270.000 Χ 12 μήνες)=3.240.000 δρχ., για το έτος 2009 (280.000 Χ 12 μήνες)=3.360.000 δρχ., για το έτος 2010 (290.000 Χ 12 μήνες)=3.480.000 δρχ. και για το έτος 2011 (300.000 Χ 12 μήνες)=3.600.000 δρχ. Το υπόλοιπο κονδύλιο της καταβολής μισθού στον υιό του, πρέπει ν΄απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμο. Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπ΄όψη τόσο την φύση της λειτουργίας της καντίνας, αλλά και το γεγονός, ότι η οικογένεια του ενάγοντος (υιός, κόρη, πατέρας, μητέρα) βοηθά την υπάλληλό του καθόλη σχεδόν την διάρκεια λειτουργίας της, ενόψει και των παραπάνω δηλώσεων του ενάγοντος στην εφορία, αλλά και της ελλείψεως σχετικών στοιχείων, αποδεικτικών της μειώσεως της λειτουργίας της καντίνας και του εισοδήματος του ενάγοντος, εκτός από την κατάθεση της μάρτυρος κόρης του, κρίνει ότι από τη στιγμή που επαναλειτούργησε η καντίνα στις 16.3.1998 δεν υπήρχε μείωση του εισοδήματος του ενάγοντος που αποκόμιζε από την καντίνα και επομένως το σχετικό κονδύλιο της αγωγής του πρέπει να απορριφθεί ως κατ΄ ουσίαν αβάσιμο». Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν. Η αναιρεσιβαλλομένη έχει νόμιμη βάση. Κατέληξε στα άνω πορίσματα που είναι σαφή, Σύμφωνα με αυτά δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ., οι δε αντίθετοι δεύτερος και τρίτος λόγοι του αναιρετηρίου, πρέπει να απορριφθούν σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμοι. Οι ίδιοι λόγοι αναίρεσης, κατά τις αιτιάσεις τους εκείνες με τις οποίες (κατά τα οικεία μέρη), υπό το πρόσχημα της απλής επίκλησης αναιρετικής πλημμέλειας, πλήττουν την αναιρετικά ανέλεγκτη για πράγματα κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ).

ΙΙΙ. Από τη βεβαίωση του Εφετείου στην προσβαλλόμενη απόφασή του ότι στο πόρισμά του κατέληξε, αφού εκτίμησε «όλα τα έγγραφα που προσκομίστηκαν νόμιμα με επίκληση από τους διαδίκους, ανάμεσα στα οποία συμπεριλαμβάνονται και οι εκθέσεις ιατρικής πραγματογνωμοσύνης που διατάχθηκαν από το πρωτοβάθμιο και το παρόν Δικαστήριο», σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και εκτίμησε και την από 23.1.2003 ιατρική γνωμάτευση του πραγματογνώμονα ιατρού ........, ορθοπεδικού χειρούργου, που διορίστηκε πραγματογνώμονας με την 2833/2002 μη οριστική απόφαση του Εφετείου. Μάλιστα στις σελίδες 9 μέχρι και 12 της αναιρεσιβαλλομένης γίνεται ειδικός λόγος για τις διαπιστώσεις του πιο πάνω πραγματογνώμονα ιατρού που περιέχονται στην 1/2003 έκθεσή του.

Συνεπώς ο τέταρτος και τελευταίος λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔικ που υποστηρίζει τα αντίθετα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 3-10-2005 αίτηση του ........ και της συζύγου του ..., για αναίρεσης της 553/2004 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαίου 2006.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 24 Μαίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ