104/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 104 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 104/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Σακκά, Αβροκόμη Θούα, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου - Εισηγητή, Γεώργιο Αποστολάκη και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Μαρτίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ. Β. του Γ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Αποστολά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.", η οποία εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Χριστίνα Αναστασιάδου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-7-2012 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 213/2015 του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 13-6-2016 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, οι οποίοι τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, δηλαδή οι ισχυρισμοί των διαδίκων, οι οποίοι συνιστούν την ιστορική βάση της αγωγής, ανταγωγής ενστάσεως ή αντενστάσεως.

Για να υπάρξει λόγος για λήψη υπόψη μη προταθέντων ισχυρισμών, πρέπει αυτοί να έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όπως όταν, το δικαστήριο της ουσίας κρίνει επί ανύπαρκτης βάσεως αγωγής ή λόγου εφέσεως ή λαμβάνει υπόψη θεμελιωτικά της αγωγής γεγονότα, τα οποία δεν περιέχονται σ' αυτήν. (Ολ.ΑΠ 294/1981, ΑΠ 1326/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 27.7.2012 ένδικη αγωγή της η ενάγουσα (ήδη αναιρεσίβλητη) ισχυρίστηκε τα ακόλουθα: Ότι η εναγομένη (ήδη αναιρεσείουσα), υπό την ιδιότητά της ως Προέδρου, Διευθύνουσας Συμβούλου και νόμιμης εκπροσώπου της εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ", εξέδωσε στη …. τις τρεις αναφερόμενες επιταγές, σε διαταγή της ενάγουσας, συνολικού ποσού 150.000 ευρώ.

Ότι εμφάνισε τις επιταγές αυτές εμπρόθεσμα προς πληρωμή στην πληρώτρια τράπεζα, πλην όμως αυτές δεν πληρώθηκαν ελλείψει διαθεσίμων κεφαλαίων, όπως βεβαιώθηκε στο σώμα των επιταγών. Ότι εξ αιτίας της συμπεριφοράς της εναγομένης, η οποία γνώριζε ότι κατά τους χρόνους εκδόσεως και πληρωμής των επιταγών δεν υπήρχαν τα αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια στο λογαριασμό της, ζημιώθηκε κατά το παραπάνω ποσό των επιταγών.

Με βάση το ιστορικό αυτό, ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει, λόγω της ζημίας που υπέστη από τη σε βάρος της αδικοπρακτική συμπεριφορά, το ποσό των 150.000 ευρώ νομιμοτόκως και να απαγγελθεί προσωπική κράτηση εις βάρος της εναγομένης ως μέσον εκτελέσεως της αποφάσεως. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που την απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν.

Κατά της αποφάσεως αυτής άσκησε έφεση η ενάγουσα, η οποία έγινε δεκτή και, μετ' εξαφάνιση της εκαλουμένης, η αγωγή έγινε δεκτή. Το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση αυτή, μετ' εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων που αναφέρει, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής: "Η ενάγουσα εταιρεία με την επωνυμία "... ", που εδρεύει στην ..., δραστηριοποιείται στην εμπορία νωπών και κατεψυγμένων κρεάτων.

Η εναγομένη τυγχάνει Πρόεδρος, Διευθύνουσα Σύμβουλος και νόμιμη εκπρόσωπος της εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ", με διακριτικό τίτλο "... S.A.", που εδρεύει στη … και έχει ως αντικείμενο την εμπορία νωπών και κατεψυγμένων κρεάτων... Η εναγομένη, υπό την ιδιότητα της νομίμου εκπροσώπου της ως άνω εταιρείας και για την εξυπηρέτηση και τις ανάγκες της εταιρίας, αγόρασε από την ενάγουσα μεγάλες ποσότητες εμπορευμάτων με σκοπό τη μεταπώληση, έναντι δε των οφειλών της που προέκυψαν από τις αγορές αυτές, εξέδωσε στη …, σε διαταγή της ενάγουσας, τις εξής επιταγές:

α) την υπ' αριθμ. 05...3-0 επιταγή της τράπεζας ..., ποσού 40.000 ευρώ, με χρόνο εκδόσεως 10.7.2012, β) την υπ' αριθμ. 05...1-5 επιταγή της τράπεζας ..., ποσού 30.000 ευρώ, με χρόνο εκδόσεως 10.7.2012 και γ) την υπ' αριθμ. 05...4-8 επιταγή της Τράπεζας ..., ποσού 80.000 ευρώ, με χρόνο εκδόσεως 20.7.2012. Τις παραπάνω επιταγές εμφάνισε η ενάγουσα στην πληρώτρια τράπεζα εμπρόθεσμα, ήτοι την 10.7.2012 τις δύο πρώτες και την 20.7.2012 την τρίτη εξ αυτών, αλλά αυτές δεν πληρώθηκαν λόγω ελλείψεως διαθεσίμων κεφαλαίων στον τηρούμενο λογαριασμό της εταιρείας.

Η εναγομένη ισχυρίστηκε πρωτοδίκως, αλλά και ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου, ότι δεν είναι η εκδότρια των επιδίκων επιταγών, καθόσον κάτω από την εταιρική επωνυμία δεν έχει τεθεί η δική της υπογραφή αλλά η υπογραφή του πατέρα της Γ. Β. του Α.. Ο ισχυρισμός αυτός της εναγομένης, ότι δεν εξέδωσε τις επίδικες επιταγές, αφού δεν τις υπέγραψε (ο οποίος και έχει νομική σημασία στην προκειμένη περίπτωση, καθόσον η αγωγή στηρίζεται στην αδικοπρακτική ευθύνη της ως φυσικού προσώπου που ως εκπρόσωπος της εταιρίας υπέγραψε την έκδοση ακάλυπτων επιταγών), είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι, ναι μεν τις επίδικες επιταγές υπέγραψε κάτω από την εταιρική επωνυμία ο Γ.

Β., πλην όμως κατ' εντολή της εναγομένης, νομίμου εκπροσώπου της εταιρίας. Ειδικότερα, η εναγομένη, υπό την ιδιότητα της ως νομίμου εκπροσώπου της εταιρείας, με το υπ' αριθμ. ….2/25.11.2008 πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Α. Τ., διόρισε και κατέστησε -πλην δύο ακόμη προσώπων- και τον πατέρα της Γ. Β. του Α., πληρεξούσιο, αντιπρόσωπο και αντίκλητο της ως άνω εταιρείας, στον οποίον έδωσε την εντολή και πληρεξουσιότητα, ενεργώντας μόνος ή και μαζί με τους λοιπούς δύο πληρεξουσίους, εκτός των άλλων, να εκδίδει, αποδέχεται, οπισθογραφεί, τριτεγγυάται και εξοφλεί συναλλαγματικές, γραμμάτια εις διαταγήν και επιταγές, για λογαριασμό της εταιρείας, υπογράφοντας κάτω από την εταιρική επωνυμία, καθόσον, όπως επί λέξει αναφέρεται, "μόνο με αυτόν τον τρόπο δεσμεύεται η εταιρεία".

Ακολούθως, η εναγομένη, με την ανωτέρω ιδιότητα της, υπέγραψε τα υπ' αριθμ. …4/23.6.2011 και ….6/2.5.2012 όμοια πληρεξούσια της συμβολαιογράφου Κ. Μ., με τα οποία διόρισε και κατέστησε τον πατέρα της Γ. Β. πληρεξούσιο, αντιπρόσωπο και αντίκλητο της, στον οποίο έδωσε την εντολή και πληρεξουσιότητα, εκτός των άλλων, να εκδίδει επιταγές για λογαριασμό της εταιρείας, υπογράφοντας κάτω από την εταιρική επωνυμία, δεσμεύοντας την εταιρεία μόνο με αυτόν τον τρόπο.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα υπήρξε ο βασικός προμηθευτής της εκπροσωπούμενης από την εναγομένη εταιρίας, ενώ ο τζίρος της μεταξύ τους συνεργασίας ανήλθε στο ποσό των 5.495.424,29 ευρώ. Καθ' όλο το χρονικό διάστημα της συνεργασίας των δύο εταιρειών, ήτοι από την 2.1.2010 μέχρι και την 9.7.2012, δεν προέκυψε ποτέ κανένα πρόβλημα με την πληρωμή των επιταγών.

Αποδείχθηκε επίσης ότι αρκετές φορές εκδίδονταν επιταγές με πανομοιότυπο τρόπο, δηλαδή υπογεγραμμένες στη θέση του εκδότη, κάτω από την εταιρική επωνυμία, από τον εξουσιοδοτημένο προς τούτο πατέρα της εναγομένης και πληρώνονταν κανονικά, χωρίς ποτέ να διαμαρτυρηθεί η εναγομένη ή να δηλώσει άγνοια. Πρέπει να σημειωθεί ότι ουδόλως αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα γνώριζε ότι η εναγομένη είχε εν τω μεταξύ υπογράψει τα υπ' αριθμ.

…5/20.6.2012 και …4/26.6.2012 πληρεξούσια της συμβολαιογράφου Κ. Μ. και της συμβολαιογράφου Α. Τ., αντίστοιχα, με τα οποία ανακαλούσε τα υπ' αριθμ. …2/25.11.2008, …4/23.6.2011 και …6/2.5.2012 πληρεξούσια προς τον πατέρα της Γ. Β., που αφορούσαν στην εντολή για έκδοση επιταγών για λογαριασμό της εταιρείας, γεγονός που ανακάλυψε μετά την έκδοση των υπ' αριθμ.

…9/2012 και …1/2012 διαταγών πληρωμής βάσει των επιδίκων επιταγών και την άσκηση ανακοπών κατ' αυτών. Σημειωτέον ότι οι επίδικες επιταγές φέρουν όλες στη θέση του εκδότη, πέραν της υπογραφής, τη σφραγίδα της εταιρίας και το διακριτικό της τίτλο "... - Βιοτεχνία Κρεάτων - 11° χλμ. Λεωφ. ..., τηλ. 2...969, ΑΦΜ 09...3 Δ.Ο.Υ. …", όπως είναι φυσικό, αφού αυτές δόθηκαν προκειμένου να καλυφθούν υποχρεώσεις της ανωτέρω εταιρείας και όχι προκειμένου να εξυπηρετηθούν ατομικές συναλλαγές του Γ.

Β. με την ενάγουσα εταιρία. Με τα δεδομένα αυτά, ευλόγως δημιουργήθηκε η πεποίθηση στην ενάγουσα, κατά την (αντικειμενική) καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, ότι ο Γ. Β., που είχε υπογράψει τις επίδικες επιταγές στη θέση του εκδότη, κάτω από την εταιρική επωνυμία, είχε σχετική πληρεξουσιότητα από την εναγομένη, καθόσον δεν ήταν η πρώτη φορά που εμφανίσθηκε ως πληρεξούσιός της, αλλά αυτό είχε γίνει κατ' επανάληψη σε παρόμοιες συναλλαγές, μολονότι είχε σ' αυτόν ανακληθεί το δικαίωμα υπογραφής, αφού η εναγομένη όχι μόνον δεν διαμαρτυρήθηκε, αλλά αντιθέτως ήταν αυτή που απέστειλε τις επίδικες επιταγές προς την ενάγουσα για εξόφληση των αγορασθέντων εμπορευμάτων.

Επομένως, είναι μεν αληθής ο ισχυρισμός της εναγομένης, ότι η υπογραφή στις επίδικες επιταγές είναι του Γ. Β., αποδεικνύεται όμως ότι αυτός ενήργησε για λογαριασμό και κατ' εντολή της εναγομένης και, ενόψει του ότι εκδότης είναι όχι μόνον αυτός που υπογράφει αυτοπροσώπως την επιταγή, αλλά και αυτός ο οποίος εξουσιοδοτεί ή εντέλλεται τρίτο πρόσωπο να θέσει την υπογραφή εκείνου ως εκδότη της επιταγής, η εναγομένη, η οποία γνώριζε ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια στην πληρώτρια τράπεζα κατά το χρόνο έκδοσης και εμφάνισης των επιταγών, ευθύνεται για τη ζημία συνολικού ποσού 150.000 ευρώ, όση και η αξία των επιταγών, που υπέστη η ενάγουσα από την αδικοπρακτική συμπεριφορά της".

Με τις άνω παραδοχές του το Εφετείο, για να καταλήξει στην κρίση του ότι η αναιρεσείουσα είναι υποχρεωμένη να καταβάλει στην ως άνω ενάγουσα το ως άνω ποσό, έλαβε υπόψη ως γεγονός ότι ευλόγως δημιουργήθηκε η πεποίθηση στην τελευταία, κατά την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, ότι ο πατέρας της αναιρεσείουσας Γ.

Β., που είχε υπογράψει τις επίδικες επιταγές στη θέση του εκδότη, κάτω από την εταιρική επωνυμία, είχε σχετική πληρεξουσιότητα, ότι δηλ. υφίστατο "φαινομένη πληρεξουσιότητα", περιστατικό που δεν περιλαμβανόταν ωστόσο, στην αγωγή. Έτσι όμως το Εφετείο έλαβε υπόψη πράγμα που δεν προτάθηκε και έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Επομένως ο δεύτερος λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως κατά το οικείο σκέλος, με τον οποίο προβάλλεται η πλημμέλεια αυτή από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτή η εν λόγω αίτηση, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως, λόγω της αναιρετικής εμβέλειας του ως άνω λόγου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον δικαστή εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 § 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 495 § 3 του ΚΠολΔ, η επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα και να καταδικαστεί η ηττηθείσα αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), η οποία κατέθεσε προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 213/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλον δικαστή, εκτός εκείνης που δίκασε προηγουμένως.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Ιανουαρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ