104/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 104 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 104/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σοφία Διαμαντοπούλου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Μ. Κ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Μανωλά με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-7-2008 αίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2643/2010 μη οριστική και 853/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 5-3-2014 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 26-11-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 5-3-2014 αιτήσεως για αναίρεση της 853/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1, 3 και 4 του ν. 653/ 1977 είχε εισαχθεί αμάχητο τεκμήριο ωφελείας των ακινήτων, που αποκτούσαν πρόσωπο επί των διανοιγομένων συνεπεία απαλλοτριώσεως εκτός σχεδίων εθνικών οδών. Ήδη το τεκμήριο αυτό, κατά το άρθρο 33 παρ. 1 του ν. 2971/2001, είναι μαχητό και κρίνεται, μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου.

Άρα ο ισχυριζόμενος ότι το απομένον τμήμα του ακινήτου δεν ωφελείται, αλλ' αντιθέτως ζημιώνεται από την απαλλοτρίωση, μπορεί, αποδεικνύοντας το αντίθετο της τεκμαιρόμενης ωφέλειας, δηλαδή την επικαλούμενη ζημία του και ανατρέποντας το ως άνω μαχητό τεκμήριο, να αποζημιωθεί και για την αυτοαποζημιούμενη έκταση και να ζητήσει τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως και γι' αυτή.

Για να είναι ορισμένος ο ισχυρισμός αυτός πρέπει στην αίτηση, κατά το άρθρο 216 ΚΠολΔ, να εκτίθενται σαφώς και συγκεκριμένως τα περιστατικά, εξαιτίας των οποίων το απομένον τμήμα δεν ωφελείται, αλλ' αντιθέτως ζημιώνεται από την απαλλοτρίωση. Περαιτέρω, η αοριστία αγωγής (ή αίτησης) μπορεί να συνίσταται στην ανεπαρκή ή ασαφή εξειδίκευση ουσιωδών γεγονότων αναγκαίων για την επέλευση της επιδιωκόμενης έννομης συνέπειας (πραγματική αοριστία), ελέγχεται δε αναιρετικώς από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 16-7-2008 (αριθ. κατ. 779/2008) αίτησή της, που παραδεκτώς ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), η αναιρεσίβλητη εκθέτει ότι απαλλοτριώθηκε, για τη διαπλάτυνση και βελτίωση των γεωμετρικών στοιχείων της επαρχιακής οδού 40 στους Δήμους Παιανίας, Σπάτων και Αρτέμιδος, έκταση συνολικού εμβαδού 99.692,87 τ.μ., στην οποία περιλαμβάνεται και έκταση αυτής, εμβαδού 2.486,12 τ.μ., εκτός σχεδίου, άρτια κατά παρέκκλιση και οικοδομήσιμη, επί της οποίας είναι κτισμένη διώροφη μονοκατοικία.

Ότι τμήμα της εκτάσεως αυτής της αναιρεσίβλητης με αριθμό 45, προσδιορίζεται στους κτηματολογικούς πίνακες ως αυτοαποζημιούμενο. Το τμήμα αυτό έχει έκταση 71,39 τ.μ. και ότι το εναπομένον τμήμα δεν ωφελείται από τη διαπλάτυνση της οδού Παιανίας - Σπάτων, αλλά ζημιώνεται, διότι μετά την υλοποίηση της απαλλοτρίωσης η απόσταση της εν λόγω οδού από την οικία της θα μειωθεί κατά 5 μέτρα από τα 10 μέτρα που απέχει σήμερα, με αποτέλεσμα την απότομη αύξηση της ηχορύπανσης και της ρύπανσης από τα καυσαέρια των διερχομένων αυτοκινήτων επί της οδού λόγω αύξησης της ταχύτητας αυτών, που θα προέλθει από τη διαπλάτυνση της οδού αυτής.

Ζήτησε δε να αναγνωριστεί ότι δεν υποχρεούται σε αυτοαποζημίωση για το αναφερόμενο ανωτέρω τμήμα λόγω της ανυπαρξίας ωφέλειας από την εκτέλεση του έργου, για το οποίο κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση. Με το περιεχόμενο αυτό η υπό κρίση αίτηση είναι σαφώς ορισμένη και νόμιμη, διότι περιέχει συγκεκριμένα περιστατικά που, αληθή υποτιθέμενα, ανατρέπουν το τεκμήριο ωφελείας και στηρίζουν το αίτημά της.

Επομένως, ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά τον οποίο το Εφετείο παρά το νόμο δεν κήρυξε το απαράδεκτο της αιτήσεως λόγω αοριστίας της, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Με την ανωτέρω κρίση του το Εφετείο έλαβε υπόψη την ένσταση του αναιρεσείοντος περί αοριστίας της αιτήσεως και την απέκρουσε εκ του πράγματος, με το να δεχθεί αυτήν ως ορισμένη.

Συνακόλουθα, ο δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ αντίθετος λόγος του αναιρετηρίου, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

2. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν η απόφαση δεν έχει αιτιολογίες ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δηλαδή ως προς τις παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, που ανάγονται στο πραγματικό της νομικής διάταξης που εφαρμόστηκε ή που έπρεπε να εφαρμοστεί.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ανελέγκτως τα εξής: "Με την απόφαση 3357/7-9-2005 του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Αττικής, που δημοσιεύθηκε νόμιμα (ΦΕΚ 1043/27-9-2005 τ. Δ), κηρύχθηκε, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για τη διαπλάτυνση και βελτίωση των γεωμετρικών στοιχείων της επαρχιακής οδού 40 στους Δήμους Παιανίας, Σπάτων και Αρτέμιδος, η αναγκαστική απαλλοτρίωση έκτασης, συνολικού εμβαδού 99.692,87 τ.μ., που βρίσκεται στις κτηματικές περιφέρειες των Δήμων Σπάτων και Παιανίας του Νομού Αττικής.

Η απαλλοτρίωση αυτή κηρύχθηκε υπέρ και σε βάρος του Δημοσίου και των παρόδιων ιδιοκτητών. Το τμήμα Α' της απαλλοτριούμενης αυτής έκτασης, το οποίο έχει εμβαδό 31.657,58 τ.μ., αρχίζει από την Παιανία, μετά το τέλος του ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης, και φθάνει μέχρι την αρχή του ρυμοτομικού σχεδίου των Σπάτων.

Στην έκταση αυτή περιλαμβάνεται και τμήμα του ακινήτου της αιτούσας, το οποίο αποτυπώνεται στους κτηματολογικούς πίνακες της εν λόγω απαλλοτρίωσης με αριθμό 45. Το ακίνητο αυτό, το οποίο περιήλθε στην αιτούσα με βάση το συμβόλαιο αγοράς .../28-2-2004, που συντάχθηκε από τη Συμβολαιογράφο Αθηνών Μαριάνθη Ασημακοπούλου - Ζερβού και μεταγράφηκε νόμιμα, βρίσκεται στη θέση "Περιβόλι Ηλία" ή "Μάνδρα Μπεκίρη" ή "Άγιος Αθανάσιος" της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Παιανίας, έχει εμβαδό 2.486,12 τ.μ., είναι εκτός σχεδίου άρτιο κατά παρέκκλιση και οικοδομήσιμο και συνορεύει βόρεια με την επαρχιακή οδό Παιανίας -Σπάτων, νοτιοανατολικά με ακίνητο αγνώστου, νοτιοδυτικά με ακίνητα Σ.

Ν., Κ. Π., αγνώστου και κληρονόμων Χ. Σ. και βορειοανατολικά με ιδιοκτησίες Σ. Ν. και αγνώστου. Στο ακίνητο αυτό έχει ανεγερθεί, με βάση την άδεια οικοδομής 633/1990 του Πολεοδομικού Γραφείου Μαρκοπούλου, διώροφη οικία, που αποτελείται από το υπόγειο, εμβαδού 35,36 τ.μ., από τον ισόγειο όροφο, εμβαδού 128,72 τ.μ., και τον πρώτο πάνω από το ισόγειο όροφο, εμβαδού 69,37 τ.μ.

Το απαλλοτριούμενο τμήμα του ακινήτου αυτού της αιτούσας έχει εμβαδό 135,36 τ.μ. και αποτυπώνεται στους κτηματολογικούς πίνακες με τα στοιχεία 93-97-98-99-101-95-93. Από το τμήμα αυτό, μέρος το οποίο έχει εμβαδό 71,39 τ.μ. και αποτυπώνεται στους κτηματολογικούς πίνακες με τα στοιχεία 94-102-101-95-94, προσδιορίζεται στους κτηματολογικούς πίνακες ως αυτοαποζημιούμενο.

Περαιτέρω, το προαναφερόμενο ακίνητο της αιτούσας είχε πρόσωπο στην οδό Αγ. Θωμά 30, όπως ονομάζεται το τμήμα της επαρχιακής οδού 40 Παιανίας - Σπάτων μετά τη διασταύρωση με τη λεωφόρο Λαυρίου, και ήταν κατά παρέκκλιση άρτιο και οικοδομήσιμο, το εναπομείναν δε τμήμα, εμβαδού 2.350,76 τ.μ. (2.486,12 τ.μ. - 135,36 τ.μ.), θα εξακολουθήσει και μετά την εκτέλεση του έργου, για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση, να είναι κατά παρέκκλιση άρτιο και οικοδομήσιμο, αφού, όπως αναφέρεται στην από 12-1-2009 έκθεση της επιτροπής του άρθρου 33 του Ν. 2971/2001 δεν διαφοροποιούνται τα πολεοδομικά δεδομένα της ιδιοκτησίας με την απαλλοτρίωση αυτή, και, συνεπώς, ως προς το ζήτημα της αρτιότητας και του οικοδομήσιμου η προαναφερόμενη ιδιοκτησία της αιτούσας δεν ωφελείται από την εκτέλεση του έργου, για το οποίο κηρύχθηκε η εν λόγω απαλλοτρίωση.

Περαιτέρω, μετά την εκτέλεση του έργου, η απόσταση της προαναφερόμενης οικίας της αιτούσας από την επαρχιακή οδό Παιανίας - Σπάτων θα μειωθεί στα πέντε μέτρα, από τα δέκα (μέτρα) στα οποία ανερχόταν πριν η απόσταση αυτή, τούτο δε θα έχει ως συνέπεια τη δημιουργία επίπτωσης στη χρήση του εναπομείναντος τμήματος της εν λόγω ιδιοκτησίας της αιτούσας, αφού θα επέλθει αύξηση της ηχορύπανσης και της ρύπανσης από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων, τα οποία θα διέρχονται από την εν λόγω οδό, λόγω της αύξησης της ταχύτητας την οποία θα αναπτύσσουν τα αυτοκίνητα μετά την εκτέλεση του έργου αυτού.

Έτσι, η απαλλοτρίωση αυτή ουδεμία στην πραγματικότητα επέφερε ωφέλεια στην εναπομείνασα ιδιοκτησία της αιτούσας με αριθμό ΚΠ 45 και συγκεκριμένα δεν αυξήθηκε η αξία ή η εκμεταλλευσιμότητά της, ούτε επηρεάστηκε θετικά οποιοδήποτε στοιχείο προσδιοριστικό της αξίας του ακινήτου. Από όλα αυτά συνάγεται ότι δεν υφίσταται ωφέλεια υπέρ της άνω απαλλοτριωθείσας ιδιοκτησίας της αιτούσας, αφού από τα ως άνω εκτιθέμενα προκύπτει ότι αυτή αντίθετα ζημιώθηκε από την απαλλοτρίωση.

Κατά συνέπεια, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή ως βάσιμη και κατ' ουσίαν και να αναγνωριστεί ότι η προαναφερόμενη ιδιοκτησία της αιτούσας με αριθμό ΚΠ 45 δεν έχει υποχρέωση αυτοαποζημίωσης για το τμήμα το οποίο έχει εμβαδό 71,39 τ.μ., αποτυπώνεται στους κτηματολογικούς πίνακες με τα στοιχεία 94-102-101-95-94 και προσδιορίζεται ως αυτοαπαζημιούμενο".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε επαρκείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της ανυπαρξίας ωφελείας του εναπομένοντος τμήματος του ακινήτου της αναιρεσίβλητης από την απαλλοτρίωση του ανωτέρω αυτοαποζημιούμενου εδαφικού τμήματος, ώστε να καθίσταται εφικτός ο ακυρωτικός έλεγχος της ορθής ή μη υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά, στη διάταξη του άρθρου 33 παρ. 1 του ν. 2971/2001 σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1, 3 και 4 του ν. 653/ 1977.

Επομένως, ο τρίτος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ αντίθετος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε και προτάσεις (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), μειωμένη όμως κατ' άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-3-2014 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 853/2013 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Ιανουαρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ