1048/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1048 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1048/ 2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Μαΐου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου του Βασιλικής Κεφαλοπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Ρ. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ALLIANZ ΑΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Χρύσα Σαλαβράκου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 3) Ο. Τ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 4) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της αρχικά εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "GENERAL UNION ΑΕΕΓΑ" της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μεταξία Αντωνίου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 12/9/2002 και 12/2/2003 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος και την από 6/12/2002 αγωγή νομικού προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 380/2005 μη οριστική και 5027/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2991/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30/3/2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 27/4/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη του δεύτερου λόγου αυτής. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις υπ' αριθ. 9979Β/24-1-2011 και 9957Β/20-1-2011 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών Θ. Χ., που επικαλείται και προσκομίζει ο αναιρεσείων, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο Α. Ρ. καθώς και στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών για τον αγνώστου διαμονής τρίτο αναιρεσίβλητο Ο. Τ. και συγχρόνως, περίληψη του επιδοθέντος δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως, δημοσιεύθηκε για τον αγνώστου διαμονής ως ανωτέρω αναιρεσίβλητο, στις εκδιδόμενες στην Αθήνα ημερήσιες εφημερίδες "ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ" και "ΑΥΓΗ" (βλ.προσκομιζόμενα αντίστοιχα με αρ. 6894/24-1-2011 και 11036/9-2-2011 φύλλα των εφημερίδων αυτών). Επομένως, εφ' όσον δεν εμφανίσθηκαν κατά την ως άνω συνεδρίαση κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο, σύμφωνα και με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από τον αναιρεσείοντα παρά την απουσία των πιο πάνω αναιρεσιβλήτων.

Επειδή, από το άρθρο 931 ΑΚ συνάγεται ότι κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως αναπηρία θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου και ως παραμόρφωση κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης του, ενώ ως μέλλον νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξή του.

Για την εφαρμογή της διάταξης, δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επίδρασης της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης στο μέλλον του προσώπου, αλλά αρκεί και απλή δυνατότητα, σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, αφού κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, στον επαγγελματικό - οικονομικό τομέα η αναπηρία ή η παραμόρφωση του ανθρώπου αποτελεί αρνητικό στοιχείο στα πλαίσια του ανταγωνισμού και της προσπάθειάς του για οικονομική εξέλιξη και προαγωγή.

Έτσι, όσοι έχουν υποστεί αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν σε σχέση με τα πρόσωπα που δεν βρίσκονται σε κάποια από τις καταστάσεις αυτές και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός εργασίας. Είναι επομένως βέβαιο ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση, ανάλογα με το βαθμό της και τις λοιπές περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης, όπως η ηλικία, το φύλο, οι κλήσεις και επιθυμίες του παθόντα, θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική και οικονομική του εξέλιξη.

Επομένως, για την εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης προέχει και είναι κρίσιμο το γεγονός της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, με την έννοια της βλάβης του σώματος και της υγείας του προσώπου ως αυτοτελούς εννόμου αγαθού που προστατεύεται και από το Σύνταγμα (άρθρο 21 παρ. 3 και 6) χωρίς η προστασία αυτή να συνδέεται αναγκαία και με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της 931 ΑΚ που την καθιστά εφαρμόσιμη, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη η επιδίκαση σε εκείνον που έχει υποστεί από την αδικοπραξία αναπηρία ή παραμόρφωση ενός ευλόγου χρηματικού ποσού, ακριβώς, λόγω της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης του, χωρίς ανάγκη σύνδεσης με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιοριστεί.

Εξ άλλου, το παραπάνω ποσό προσδιορίζεται με κριτήρια αφ' ενός μεν το είδος και τη φύση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης του παθόντα και τις συνέπειες και τις επιπτώσεις αυτών στο μέλλον του, όπως η έννοια αυτού προσδιορίστηκε ειδικότερα παραπάνω και αφετέρου της ηλικίας του παθόντα, καθώς επίσης και με συνεκτίμηση της τυχόν συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση ή στην έκταση της αναπηρίας ή της παραμορφώσεώς του, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ αξιώσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης.

Επομένως, για τον υπολογισμό της χρηματικής παροχής της διατάξεως του άρθρου 929 του ίδιου Κώδικα, όπου για τον καθορισμό αυτής προσδιορίζεται κατ' αρχήν το ύψος της θετικής και αποθετικής ζημίας του παθόντος η βλάβη του σώματος ή της υγείας του και το ποσοστό αυτής, μειώνεται κατά το ποσοστό της συνυπαιτιότητας του τελευταίου, αφού κατά τα προεκτεθέντα, η χρηματική παροχή της πρώτης διατάξεως δεν αποτελεί αποζημίωση, δεν συνδέεται δηλαδή με συγκεκριμένη μελλοντική περιουσιακή ζημία, αλλά δίδεται για το γεγονός και μόνο της αναπηρίας ή παραμορφώσεως και προσδιορίζεται κατά την εύλογη κρίση του δικαστηρίου με βάση τους προεκτεθέντες προσδιοριστικούς παράγοντες.

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 εδ. α του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού εσωτερικού δικαίου. Ο κανόνας παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με τη μη ορθή εφαρμογή η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας ενώ έπρεπε, ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του που παραδεκτά επισκοπείται (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), δέχθηκε και τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Το ένδικο τροχαίο ατύχημα οφείλεται στη συγκλίνουσα αμέλεια του οδηγού της με αρ. κυκλοφορίας ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας στην οποία επέβαινε ο ενάγων (αναιρεσείων) και οδηγούσε ο τρίτος εναγόμενος που ήταν ασφαλισμένη στην τέταρτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία και του οδηγού του με αρ. ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου, πρώτου των εναγομένων που ήταν ασφαλισμένο στη δεύτερη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία. Ο ενάγων υπέστη κατά το ένδικο ατύχημα κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, κάκωση θώρακα (κάταγμα οπίσθιου τόξου τέταρτης πλευράς δεξιά, θλάση πνεύμονα, αιμοθώρακα, οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια), πάρεση ολικού τύπου βραχίονος πλέγματος δεξιού άνω άκρου, μικρό υποσπληρίδιο αιμάτωμα δεξιά, έσω αστάθεια δεξιού άνω άκρου, εξάρθρημα αστραγαλοσκαφοειδούς άρθρωσης δεξιού άκρου ποδός, ρήξη έξω πλαγίου συνδέσμου αριστεράς ποδοκνημικής, για την οποία τέθηκαν γυψονάρθηκες, κάταγμα δεξιάς ωμοπλάτης το οποίο αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά.

Συνεπεία των σωματικών αυτών κακώσεων νοσηλεύθηκε α)στο "ΘΡΙΑΣΕΙΟ" νοσοκομείο κατά το από 5-3-2001 μέχρι 8-4-2001 χρονικό διάστημα και στη συνέχεια στο Νοσοκομείο "Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ" καθώς και στο νοσοκομείο ΚΑΤ Κηφισιάς κατά το από 5-6-2001 μέχρι 17-8-2001 χρονικό διάστημα όπου υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την πάρεση ολικού τύπου στο δεξιό βραχιόνιο πλέγμα και του τοποθετήθηκαν νευρικά μοσχεύματα.

Η κατάσταση του χεριού του σύμφωνα με την από 20-9-2004 ιατρική γνωμάτευση του αναπληρωτή διευθυντή χειρουργικής του χεριού μικροχειρουργικής του Νοσοκομείου ΚΑΤ παραμένει περίπου στα αρχικά προεγχειριτικά επίπεδα και ως εκ τούτου η βλάβη του χεριού θεωρείται πλέον ολική και μη αναστρέψιμη. Έχει ανάγκη φυσικοθεραπείας, εφ' όρου ζωής για αποφυγή επώδυνων δυσκαψιών και τη διατήρηση των υπαρχουσών μυϊκών ομάδων.

Η ανωτέρω εξέλιξη της υγείας του έχει επηρεάσει σωματικά την επαγγελματική του και οικονομική του εξέλιξη, η εργασία του οποίου ήταν χειρονακτική με συνέπεια να έχει περιέλθει σε αδυναμία να μετέλθει της επαγγελματικής δραστηριότητας που ασκούσε προηγουμένως ή συναφή και να αποστερείται εισοδήματα από την εργασία του βοηθού φανοποιού καθόσον σύμφωνα με την από 14-7-2006 έκθεση ιατρικής πραγματογνωμοσύνης του νευρολόγου - ψυχιάτρου Χ.

Β. που διενεργήθηκε δυνάμει της με αρ. 3326/2006 απόφασης του ίδιου πιο πάνω δικαστηρίου, η ανικανότητά του για χειρονακτικό βιοποριστικό επάγγελμα είναι ολική και μόνιμη, ενώ με την ίδια πιο έκθεση φέρεται να πάσχει από χρονίσασα κατάθλιψη, διαπιστωθείσα ψυχιατρικώς δύο έτη μετά το ατύχημα κριθείς από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΙΚΑ ανάπηρος με ποσοστό αναπηρίας 80%.

Εξ άλλου, λόγω του τραυματισμού του επηρεάζεται δυσμενώς και η κοινωνική εξέλιξη του ενάγοντος εφ' όσον η αναπηρία του θα επηρεάσει τις κοινωνικές επαφές του, την τέλεση γάμου και τη δημιουργία οικογένειας". Περαιτέρω, το Εφετείο, απέρριψε ως ουσιαστικό αβάσιμο το αγωγικό κονδύλιο ποσού 220.000 ευρώ για πρόσθετη αποζημίωση του αναιρεσείοντος από το άρθρο 931 ΑΚ, εφ' όσον, όπως δέχθηκε, δεν αποδείχθηκαν ιδιάζοντα περιστατικά πέραν εκείνων που αναφέρθηκαν και τα οποία θεμελιώνουν την αξίωση αποζημίωσης με βάση τις διατάξεις των άρθρων 929 και 932 ΑΚ, από τα οποία να προκύπτουν συγκεκριμένες δυσμενείς συνέπειες στη μελλοντική ζωή του παθόντος, που δεν μπορούν να καλυφθούν εντελώς με την αποζημίωση που προβλέπεται από τις προαναφερθείσες διατάξεις.

Εφ' όσον η αυτοτελής αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ απαιτεί για τη θεμελίωσή της να συντρέχουν ειδικά περιστατικά, εκτός εκείνων που απαιτούνται για τη στοιχειοθέτηση αξιώσεων με βάση τα άρθρα 929 και 932 ΑΚ και από τα οποία θα πρέπει να προκύπτουν οι ιδιαίτεροι λόγοι και τρόποι, εξ αιτίας των οποίων γεννώνται δυσμενείς συνέπειες στην οικονομική πλευρά της μελλοντικής ζωής του παθόντος.

Με τις παραπάνω όμως παραδοχές το Εφετείο παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ και επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Έτσι, και αφού παρέλκει η έρευνα του ετέρου της αναιρέσεως λόγου, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος της που απέρριψε το αγωγικό ως ανωτέρω κονδύλιο ως αβάσιμο κατ' ουσία, να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος εκ των αναιρεσιβλήτων οι παριστάμενοι (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2991/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, κατά τη διάταξη της και μόνο, με την οποία απορρίφθηκε ως αβάσιμο κατ' ουσία, το όπως στο σκεπτικό αγωγικό κονδύλιο.

Καταδικάζει τους δεύτερο και πέμπτο των αναιρεσιβλήτων στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Ιουνίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 22 Ιουνίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ