Supreme Court dismisses appeal against compensation protocol for unauthorized public land use as inadmissible due to time bar.

Απόφαση 1045 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1045/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2'Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Κυριάκο Οικονόμου - Εισηγητή και Αναστασία Περιστεράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Ιανουαρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γεωργιάδη. Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου που εκπροσωπείται νομίμως από τον Υπουργό των Οικονομικών και στην προκειμένη περίπτωση από τον Προϊστάμενο της Περιφερειακής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας Αιγαίου που εδρεύει στον Πειραιά. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Αντώνιο Αντωνίου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-11-2000 ανακοπή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1534/2002 του ίδιου Δικαστηρίου, 244/2008 μη οριστική και 35/2012 οριστική του Εφετείου Δωδεκανήσου. Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 235/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την απόφαση 35/2012 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο πιο πάνω Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η 13/2017 απόφαση του Εφετείου Δωδεκανήσου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5-5-2017 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 115 του ΠΔ της 11/12-11-1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του Ν 4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του Ν 5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 του ΑΝ 1540/1938, 19 του ΑΝ 1919/1939, 2 του ΑΝ 1925/1951 και 5 παρ. 4 του ΑΝ 263/1968, ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι εις βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων ή κτημάτων των οποίων τη νομή ή κατοχή έχει με οποιαδήποτε σχέση το Δημόσιο, βεβαιώνεται, κατά την κρίση αγαθού ανδρός και για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση, αποζημίωση με πρωτόκολλο, το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο, ο οποίος δικαιούται να ασκήσει ανακοπή μέσα σε ένα μήνα στον ειρηνοδίκη ή στον πρόεδρο πρωτοδικών, ανάλογα με το ποσό της αποζημίωσης, αυτοί δε, κρίνοντας εκ των ενόντων, ακυρώνουν ή επικυρώνουν το πρωτόκολλο ή περιορίζουν την αποζημίωση και ότι κατά της απόφασης αυτής, ουδέν ένδικο μέσο επιτρέπεται.

Μετά την εισαγωγή του ΚΠολΔ, καθ' ύλην αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της άνω ανακοπής είναι, κατά τις διατάξεις των άρθρων 1 εδ. ε' και στ' , 3 παρ. 1, 2, 4, 24 παρ. 1 και 39 παρ. 1 ΕισΝΚΠολΔ, το Μονομελές Πρωτοδικείο, που δικάζει κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (ΑΠ 1408/2012). Η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου τέμνει οριστικά τη διαφορά ως προς την οφειλή και το ποσό της αποζημίωσης για την κατάληψη δημόσιου κτήματος, παρά την ακολουθούμενη διαδικασία, η παραπομπή στην οποία έγινε για λόγους ταχύτητας και μόνον και δεν αφορά τη λήψη ασφαλιστικού ή ρυθμιστικού της κατάστασης μέτρου.

Για το λόγο αυτό δεν ίσχυε γι' αυτήν την απόφαση η απαγόρευση του άρθρου 699 ΚΠολΔ, αλλά υπέκειτο στα προβλεπόμενα από τον ΚΠολΔ ένδικα μέσα της εφέσεως και της αναιρέσεως (άρθρα 511 και 552 ΚΠολΔ), καθ' όσον η άνω διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 115 του ΠΔ της 11/12-11-1929, που απαγόρευε την άσκηση ενδίκων μέσων κατ' αυτής θεωρήθηκε ότι έχει καταργηθεί, σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 1 ΕισΝΚΠολΔ (Ολ ΑΠ 38/2002,).

Ήδη, όμως, με το άρθρο 326 παρ. 3 του ν. 4072/2012, που άρχισε να ισχύει από 11-4-2012, σε συνδυασμό με άρθρο 330 παρ.2 του άνω νόμου), αντικαταστάθηκαν τα εδάφια δέκατο και ενδέκατο του άνω άρθρου 115 του πδ από 11/12-11-1929 και ρητώς επαναλήφθηκε η απαγόρευση ασκήσεως ενδίκων μέσων κατά των αποφάσεων που εκδίδονται επί ανακοπών κατά πρωτοκόλλου αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση δημοσίων κτημάτων.

Εξ άλλου, η ανωτέρω διάταξη, δεν έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος που επιβάλλει μεν στην Πολιτεία την υποχρέωση παροχής στους πολίτες ένδικης έννομης προστασίας προς επίλυση των ιδιωτικών διαφορών τους, αναγνωρίζοντας σ' αυτούς αντίστοιχο δημόσιο δικαίωμα, όμως στον νομοθέτη εναπόκειται, κατ' αρχήν, να κρίνει αν, πόσα και ποια ένδικα μέσα θα χορηγήσει, καθώς και για ποιους λόγους, συνεκτιμώντας ενδεχομένως την αξία του αντικειμένου της διαφοράς και το είδος της διαδικασίας με την οποία εκδικάζεται η υπόθεση.

Το ίδιο ισχύει και στο πλαίσιο της ΕΣΔΑ (κύρωση με το Ν.Δ 53/1974), που αναγνωρίζει μεν με το άρθρο 6παρ.1 το δικαίωμα στα πρόσωπα για δικαστική επίλυση των ιδιωτικών διαφορών τους σε συνθήκες δίκαιης δίκης, στην έννοια όμως αυτής δεν περιλαμβάνεται και η πρόβλεψη οπωσδήποτε ασκήσεως ενδίκων μέσων (ΑΠ 287/2016,).

Ο περιορισμός δε αυτός της ασκήσεως ενδίκων μέσων κατά των σχετικών αποφάσεων επί αυτών των υποθέσεων που εκδικάζονται κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, διότι, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της ανωτέρω διατάξεως του άρθρου 326 παρ.3 του νόμου 4072/1912, οι εν λόγω υποθέσεις είναι νομικώς απλές, υπό την έννοια ότι η επ' αυτών κρίση αποτελεί κατά κύριο λόγο εκτίμηση πραγματικών περιστατικών και στοιχείων, ότι επιτυγχάνεται περιορισμός περιττής επιβαρύνσεως των δικαστηρίων, λαμβανομένου υπ' όψη ότι ζητήματα που αφορούν στην κυριότητα ή τη νομή των κτημάτων επιλύονται μόνο κατά την τακτική διαδικασία, δεν είναι δυσανάλογος και δεν αντιβαίνει στην καθιερουμένη με το άρθρο 25 του Συντάγματος, αρχή της αναλογικότητας.

Περαιτέρω, με δεδομένο ότι το παραδεκτό των ενδίκων μέσων, κατ' άρθρο 24 παρ. 1 του ΕισΝΚΠολΔ, κρίνεται σύμφωνα με το νόμο που ισχύει κατά το χρόνο δημοσιεύσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως και εν προκειμένω ότι δεν υφίσταται ειδικότερη ρύθμιση, εφ' όσον ο άνω νόμος (4072/2012) δεν περιλαμβάνει μεταβατική διάταξη ή άλλη διάταξη για τις κατά τη δημοσίευση του εκκρεμείς δίκες επί των ανακοπών κατά πρωτοκόλλου αποζημίωσης για αυθαίρετη χρήση δημοσίου κτήματος, η απαγόρευση ασκήσεως ενδίκων μέσων κατά των αποφάσεων αυτών καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς επ' αυτών δίκες (ΑΠ 18/2016, ΑΠ 285/2016).

Κατ' ακολουθία τούτων, κατά των αποφάσεων που έκριναν επί ανακοπής - η οποία ασκήθηκε κατά πρωτοκόλλου αποζημιώσεως εκδοθέντος εις βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημόσιου κτήματος, εφ' όσον δημοσιεύθηκαν μετά την 11.4.2012 - απαγορεύεται η άσκηση ενδίκου μέσου εφέσεως ή αναιρέσεως (ΑΠ 578/2017, ΑΠ 19/2016).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 577 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νομίμως ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως. Απαράδεκτη κατά την έννοια της διατάξεως αυτής είναι η αναίρεση, μεταξύ άλλων, περιπτώσεων, η οποία απευθύνεται κατά αποφάσεως, η οποία δεν υπόκειται ή δεν δύναται πλέον να προσβληθεί με ένδικα μέσα και συνεπώς με αναίρεση κατά το χρόνο ασκήσεως της τελευταίας (ΑΠ 668/2018).

Εν προκειμένω, με την κρινόμενη από 5-5-2017 αίτηση αναιρέσεως ζητείται να αναιρεθεί η υπ' αριθ. 13/2017 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, το οποίο - επιληφθέν της υποθέσεως μετά την προς αυτό παραπομπή υπό της υπ' αριθ. 235/2014 αποφάσεως του Α1 Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, αφού δίκασε, κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, με την οποία είχε απορριφθεί η από 25-11-2000 ανακοπή της αναιρεσείουσας κατά του προσβαλλομένου πρωτοκόλλου, εκδοθέντος εις βάρος της υπό του Προϊστάμενου της Κτηματικής Υπηρεσίας …., περί καθορισμού αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση τμήματος του κοινόχρηστου αιγιαλού και της δημόσιας παραλίας - καθόρισε την αποζημίωση την οποία οφείλει να καταβάλει η αναιρεσείουσα στο αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο για το χρονικό διάστημα από 1.1.1993 έως 31.10.2000, στο συνολικό ποσό των 117.261.644 δρχ., ή 344.128,08 ευρώ.

Η προσβαλλομένη απόφαση δημοσιεύθηκε την 16-1-2017, ήτοι μετά την ισχύ του άρθρου 326 παρ. 3 του νόμου 4072/1912, εντεύθεν δεν υπόκειται σε αναίρεση, συμφώνως και προς τα εκτεθέντα στη μείζονα πρόταση. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση ως απαράδεκτη, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου, λόγω της ήττας της, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και να συμψηφισθούν εν όλω τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, επειδή οι εφαρμοσθείσες διατάξεις ήσαν ιδιαιτέρως δυσχερείς (άρθρο 179 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 5-5-2017 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας υπό την επωνυμία "... Α.Ε." για αναίρεση της υπ' αριθ. 13/2017 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ την δικαστική δαπάνη των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιουνίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Αυγούστου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ