1044/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1044 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1044/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-εκκαλούντος: Κ. Χ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Γκεσούλη που ανεκάλεσε την δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Των αναιρεσιβλήτων-εφεσιβλήτων: 1. Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία EXTRA KΟΜΟΥΝΙΚΕΣΙΟΝ ΤΕΧΝΟΛΟΤΖΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ETAIΡIA ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΕΧCΟΜ-ΑΕ που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Μ. Β., προέδρου του Δ.Σ. και διευθύνουσα της πρώτης εναγομένης Ανώνυμης Εταιρείας, κατοίκου ... και 3. Γ. Τ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε η πρώτη από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Κωστοπούλου η οποία ανεκάλεσε την δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως, ενώ η δεύτερη δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και ο τρίτος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Γερασιμούλα Σιμωνετάτου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-1-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6048/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 8634/2005 του Εφετείου Αθηνών. Το δικαστήριο του Αρείου Πάγου εξέδωσε την 479/2008 απόφαση που αναίρεσε την απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση στο Εφετείο Αθηνών, το οποίο εξέδωσε την 4636/2009 απόφαση. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 8-3-2010 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1757/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 4636/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κράτησε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση και ανέβαλλε την έκδοση οριστικής απόφασης επί της ουσίας της υπόθεσης. Η υπόθεση επανέρχεται για νέα συζήτηση με την 18-10-2013 κλήση του καλούντος. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ορίστηκε Εισηγητής ο Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης. Οι παραστάντες πληρεξούσιοι δικηγόροι ανέπτυξαν τους ισχυρισμούς τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 18-10-2013 κλήση φέρεται νόμιμα προς συζήτηση η από 27-2-2004 έφεση του εκκαλούντος κατά της 6048/2003 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, επί της οποίας εκδόθηκαν αρχικά η 8634/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία αναιρέθηκε με την 479/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου, και στη συνέχεια, μετ’ αναίρεση, η 4636/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία επίσης αναιρέθηκε με την 1757/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, που διακράτησε πλέον την υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, προς συζήτηση της εφέσεως. Αφού λοιπόν η δεύτερη εφεσίβλητη, στην οποία επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα ακριβές αντίγραφο της ως άνω κλήσεως, όπως τούτο προκύπτει από τις ... και ...25-8-2014 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών Κ. Γ. Κ., τις οποίες προσκομίζει και επικαλείται ο εκκαλών, δεν εμφανίσθηκε στο ακροατήριο κατά τη μετ’ αναβολή δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, οπότε και εκφωνήθηκε η υπόθεση στη σειρά της από το πινάκιο, πρέπει να δικασθεί ερήμην, η συζήτηση όμως θα χωρήσει ως να ήταν και αυτή παρούσα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 524 παρ. 4 εδ. α’ ΚΠολΔ, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 44 ν. 3994/2011.

Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, ενός από κάθε πλευρά, που εξετάσθηκαν στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη πρακτικά συνεδριάσεως αυτού, τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι και τις ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων ενώπιον:

α) των Συμβολαιογράφων Αθηνών Παναγιώτας Στασινοπούλου με αριθμούς ... και ...29-10-2002 και Ευαγγελίας Τρέζου - Διαμαντοπούλου με αριθμούς ... και ...30-10-2002 και β) της Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Στυλιανής Καϊση - Λαμπρίδου με αριθμό ...30-10-2002, που δόθηκαν με επιμέλεια των διαδίκων, μετά από νομότυπη κλήτευση των αντιδίκων, τη μαγνητοταινία, στην οποία περιέχεται η επίμαχη τηλεοπτική εκπομπή, και την απομαγνητοφώνηση αυτής αποδεικνύονται τα ακόλουθα:

Στις 5 Οκτωβρίου 2001 ο τρίτος εναγόμενος (ήδη τρίτος εφεσίβλητος) παρουσίασε την εκπομπή με τον τίτλο "Χωρίς Αναισθητικό" του τηλεοπτικού σταθμού "TV EXTRA", ιδιοκτησίας της πρώτης εναγομένης (ήδη πρώτης εφεσίβλητης), της οποίας η δεύτερη εναγομένη (ήδη δεύτερη εφεσίβλητη) είναι Πρόεδρος του Δ.Σ. και διευθύνουσα σύμβουλος και η οποία, ως εκ της θέσεώς της, είχε προστήσει τον τρίτο εναγόμενο στη σχεδίαση και παρουσίαση της ως άνω εκπομπής.

Ο εν λόγω τηλεοπτικός σταθμός ήταν και είναι πανελλήνιας εμβέλειας, όπως τούτο προκύπτει, πλην των άλλων, και από τα έγγραφα που παραδεκτώς προσκόμισε και επικαλέσθηκε ο εκκαλών κατά την παρούσα συζήτηση, και ειδικότερα απόσπασμα της ηλεκτρονικής εγκυκλοπαίδειας "ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ", από το οποίο προκύπτει ότι ο τηλεοπτικός σταθμός "TV EXTRA" εκπέμπει το πρόγραμμά του επίγεια στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη (μέσω του EXTRA Thessaloniki) και πανελληνίως μέσω της τηλεοπτικής πλατφόρμας του συνδρομητικού καναλιού πανελλήνιας εμβέλειας "NOVA".

Επομένως, ο επικουρικά προβαλλόμενος ισχυρισμός των εφεσιβλήτων, ότι ο ως άνω τηλεοπτικός σταθμός τυγχάνει περιφερειακής και όχι πανελλήνιας εμβέλειας, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος. Κατά την παρουσίαση της ως άνω εκπομπής ο τρίτος εναγόμενος, συζητώντας με τους καλεσμένους του, ανέφερε και τα εξής: "8,5 δισεκατομμύρια από τη "ΧΩΡΑ";

σκέφτηκα, μόλις το άκουσα εγώ στο γραφείο μου. "Λέω, Παναγία μου, αγωγή 8,5 δις από τους έντιμους ανθρώπους, εγώ θα κληθώ να καλύψω το κενό που βρήκε ο κ. Γ. στο οικονομικό και να πληρώσω για να γίνει το κτηματολόγιο". Έρχεται λοιπόν ο Επίτροπος από την Ευρώπη ο Μ. και λέει σήμερα στη συνέντευξη τύπου. Πρώτον "θα πληρώσετε 50 δις πρόστιμο", επειδή λέει ότι αργεί η Ελληνική Δικαιοσύνη, δηλαδή όχι μόνο έχει δίκιο ο Γ.

που το επιβεβαίωσε, αλλά έχει αργήσει κιόλας να πει ότι έχουν γίνει αυτές οι απάτες μέσα στο κτηματολόγιο. Αυτό είπε δηλαδή ο Μ., λέει ότι η Ελληνική Δικαιοσύνη καθυστερεί κιόλας. Ένα τρίτο του αρχικού, διπλάσιο "μπάτζετ", είπε ο Ευρωπαίος, με το ένα τρίτο του αναμενόμενου έργου. Ξέρετε τι τους είπε δηλαδή, χιλιοκλέφτες του κερατά, ξεκινήσαμε με 10 δραχμές, τις πάτε 20 και έχετε έργο το ένα τρίτο του αναμενόμενου έργου που έχουμε σήμερα.

Ο Μ. βγαίνει και λέει 50 δις πρόστιμο. Αυτό το 50 δις πρόστιμο είναι είδηση στην Ευρώπη, ότι κάποιοι κλεφταράδες φάγανε τα λεφτά της Ευρώπης και καλείται ο τακτικός προϋπολογισμός του συγκεκριμένου κράτους μέλους να επιστρέψει 146 εκατομμύρια ευρώ για το 1/3 του έργου και δώσετε τα διπλάσια από τον προβλεπόμενο προϋπολογισμό.

Έρχεται η Ευρώπη και λέει αυτά τα οποία είπε, δηλαδή φάγατε, τα λεηλατήσατε, δώστε τα πίσω, δηλαδή 50 δις. Είναι 25 δις που φαγώθηκαν ... φανταστείτε δηλαδή τη λεηλασία, δηλαδή την προχειρότητα ...". Αφορμή για παρουσίαση της εκπομπής υπήρξαν οι εξελίξεις γύρω από το θέμα του Εθνικού Κτηματολογίου, έργου χρηματοδοτούμενου κατά μεγάλο ποσοστό από κοινοτικούς πόρους, του οποίου την εκτέλεση έχει αναλάβει η εταιρεία "Κτηματολόγιο Α.Ε.", που ιδρύθηκε για το σκοπό αυτό και λειτουργεί σύμφωνα με τις διατάξεις περί ανωνύμων εταιρειών, χάριν του δημοσίου συμφέροντος, οι δε μετοχές της ανήκουν αποκλειστικά στο δημόσιο.

Η εν λόγω εταιρεία διοικείται από επταμελές συμβούλιο, μέλος του οποίου από την ίδρυσή της υπήρξε ο εκκαλών - ενάγων, δικηγόρος Θεσσαλονίκης, διαπρεπής νομικός και γνωστός σε όλο το νομικό κόσμο της χώρας για το συγγραφικό του έργο στο δίκαιο της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Ανάλογου επιστημονικού και κοινωνικού κύρους υπήρξαν και τα υπόλοιπα μέλη του διοικητικού συμβουλίου (δύο καθηγητές ΑΕΙ και ΤΕΙ, τρεις τοπογράφοι μηχανικοί και ένας οικονομολόγος).

Κατ’ αυτών και ενόψει δημοσιευμάτων στον τύπο για κακοδιαχείριση και προχειρότητα στο έργο του Εθνικού Κτηματολογίου, μετά τη διαπίστωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που το χρηματοδοτούσε, ότι υπάρχει καθυστέρηση στην εκτέλεσή του και ότι έχει αυξηθεί υπέρμετρα το κόστος του και την ανακοίνωση από την αρμόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προτίθεται να περικόψει μέρος της οικονομικής συμμετοχής, γεγονότα τα οποία έλαβαν πολιτικές διαστάσεις με αντιπαραθέσεις μεταξύ κυβερνήσεως και αντιπολιτεύσεως, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών Γ.

Γ. άσκησε περίπου στα τέλη Σεπτεμβρίου 2001 ποινική δίωξη για απιστία στην υπηρεσία με ελάττωση δημόσιας περιουσίας, ιδιαίτερα μεγάλης αξίας και ανώτερης των 73.000 ευρώ σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου κατ’ εξακολούθηση. Την 1η Οκτωβρίου 2001 επισκέφθηκε την Ελλάδα ο αρμόδιος επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Μ.

Μ., η δε Υπηρεσία Ενημέρωσης και Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής - Αντιπροσωπεία της Ελλάδος έδωσε στη δημοσιότητα το από 5-10-2001 δελτίο τύπου, σύμφωνα με το οποίο ο παραπάνω Επίτροπος διαπίστωσε ότι μόνο το ένα τέταρτο της αρχικά προβλεπόμενης εκτάσεως των 35.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων βρίσκεται σε διαδικασία καταχώρισης στο κτηματολόγιο, δηλαδή 8.440 τετραγωνικά χιλιόμετρα, και ότι το κόστος έχει υπερδιπλασιαστεί, φθάνοντας στα 276 εκατομμύρια Ευρώ αντί των 130 εκατομμυρίων και περαιτέρω ο άνω επίτροπος δήλωσε ότι σημαντικό τμήμα των πιστώσεων που διατέθηκαν για το συγκεκριμένο έργο πρέπει να επιστραφεί στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι δεν τηρήθηκε η αρχική συμφωνία.

Έτσι, σε σχέση με την επίμαχη εκπομπή, ο πυρήνας των πραγματικών περιστατικών που μεταδόθηκαν από αυτήν και αφορούσαν στην επίσκεψη του Επιτρόπου Μ. Μ. στην Ελλάδα δεν αφίσταται της αληθείας σε σχέση με το από 5-10-2001 δελτίο τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφού πράγματι αναφέρεται σ’ αυτό (το δελτίο τύπου) ότι έγινε υπέρβαση του προϋπολογισμού για τα 8.440 τετραγωνικά χιλιόμετρα του κτηματολογίου κατά 50 δισεκατομμύρια δραχμές ή 146.000.000 ευρώ, ποσό που προκύπτει μετά την αφαίρεση των 130.000.000 ευρώ που αφορούσαν το αρχικό κόστος του έργου από τα 276.000.000 ευρώ, τα οποία απαιτήθηκαν και δαπανήθηκαν για το ίδιο έργο, δηλαδή της καταχωρίσεως των 8.440.

τετραγωνικών χιλιομέτρων. Επίσης, γεγονός που προκύπτει από το ίδιο δελτίο τύπου είναι ότι την ως άνω διαφορά των 146.000.000 ευρώ καλείται να καλύψει ο προϋπολογισμός του Ελληνικού Κράτους, αφού ο Επίτροπος απέκλεισε τη χρησιμοποίηση κοινοτικών πόρων για την κάλυψη της διαφοράς, ενώ περαιτέρω αναφέρθηκε και σε επιστροφή μέρους των πιστώσεων που διατέθηκαν για το συγκεκριμένο έργο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ως πρόστιμο για τη μη τήρηση της αρχικής συμβάσεως.

Και ναι μεν στην τηλεοπτική εκπομπή αναφέρθηκε ότι ο Ευρωπαίος Επίτροπος θα προχωρήσει στην επιβολή του προστίμου λόγω κλοπής των κοινοτικών πόρων και όχι λόγω παραβάσεως της σχετικής συμβάσεως μεταξύ Ευρωπαϊκής Ενώσεως και Ελληνικού Δημοσίου, πλην όμως στο δελτίο τύπου γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην υπέρβαση του προϋπολογισμού του έργου χωρίς αναζήτηση των αιτίων, με συνέπεια, ενόψει και των λοιπών στοιχείων, η διασπάθιση του σχετικού ποσού δικαιολογημένα να αναφερθεί στην εκπομπή ως θέση του Επιτρόπου.

Τέλος, η αναφορά στο όνομα του Γ. Γ. έχει σχέση με την ποινική δίωξη που άσκησε ο αρμόδιος Εισαγγελέας Πρωτοδικών Αθηνών κατά τα παραπάνω κατά των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της "Κτηματολόγιο Α.Ε.", στο ίδιο δε γεγονός της ποινικής διώξεως αφορά η φράση "απάτες μέσα στο κτηματολόγιο", και τέλος οι φράσεις "αγωγή 8,5 δισεκατομμύρια από τη ΧΩΡΑ" και "αγωγή 8,5 δις από τους έντιμους ανθρώπους" αναφέρονται στην άσκηση αγωγής από τον εκκαλούντα - ενάγοντα και τα λοιπά μέλη της "Κτηματολόγιο Α.Ε." κατά της εφημερίδας του τρίτου εφεσιβλήτου "ΧΩΡΑ", με αίτημα την καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως 8,5 δισεκατομμυρίων δραχμών λόγω της ηθικής τους βλάβης από δημοσιεύματα προσβλητικά για την προσωπικότητά τους, όμοιου περιεχομένου με τα θέματα της επίδικης εκπομπής.

Οι ως άνω φράσεις είναι προφανές ότι "φωτογραφίζουν" και προσδιορίζουν τον εκκαλούντα και τα λοιπά μέλη της "Κτηματολόγιο Α.Ε.", που αποτελούσαν το διοικητικό συμβούλιο αυτής και ήταν επιφορτισμένοι με τη διαχείριση των χρημάτων για την εκτέλεση του έργου, μεταξύ των οποίων και των πιστώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εφόσον όμως τα γεγονότα που αποδίδονται με τις ως άνω φράσεις δεν αφίστανται ουσιαστικά της αληθείας, δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί σε βάρος του τρίτου εφεσιβλήτου το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως του ενάγοντος και ήδη εκκαλούντος. Ωστόσο, όσον αφορά στις εξυβριστικές φράσεις "χιλιοκλέφτες του κερατά", "κλεφταράδες που φάγανε τα λεφτά της Ευρώπης", αυτά ελέχθησαν με σκοπό που κατατείνει ειδικά στην προσβολή της τιμής και της υπολήψεως του εκκαλούντος ως ατόμου και ως προσώπου με επαγγελματικό και επιστημονικό κύρος στον κύκλο των συναδέλφων του δικηγόρων, αλλά και με κοινωνική προσφορά στην πόλη της Θεσσαλονίκης, όπου ζει και εργάζεται, και δεν είναι βάσιμος ο ισχυρισμός των εφεσιβλήτων ότι οι φράσεις αυτές ελέχθησαν στα πλαίσια του δημοσιογραφικού καθήκοντος του τρίτου εφεσιβλήτου για πληροφόρηση της κοινής γνώμης γύρω από τα θέματα του κτηματολογίου, με τα οποία είχαν ασχοληθεί όλα τα μέσα μαζικής ενημερώσεως.

Ειδικότερα, οι εν λόγω φράσεις και χαρακτηρισμοί, εφόσον δεν συνδέονται με συγκεκριμένες παράνομες πράξεις του ενάγοντος, ως μέλους του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας "Κτηματολόγιο Α.Ε.", τις οποίες, χωρίς βεβαίως να τον εξαιρεί, αποδίδει γενικώς σε μη κατονομαζόμενα πρόσωπα, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι συνιστούν δικαιολογημένη οξεία κριτική, που θα ήταν επιτρεπτή υπό διαφορετικές συνθήκες στα πλαίσια ασκήσεως του δημοσιογραφικού λειτουργήματος.

Σε κάθε περίπτωση, οι ως άνω χαρακτηρισμοί, αποκλειστικά μειωτικοί από τη φύση τους, κατ’ αντικειμενική κρίση, της τιμής και της υπολήψεως του εκκαλούντος, με δεδομένο το επιστημονικό και κοινωνικό κύρος του, λόγω της ιδιότητάς του ως διαπρεπούς νομικού, γνωστού σε όλο το νομικό κόσμο της χώρας για το συγγραφικό του έργο, δεν αποτελούσαν πρόσφορες και αναγκαίες αντικειμενικά εκδηλώσεις για τη θεμελίωση και διαφύλαξη του δικαιώματος του τρίτου εφεσιβλήτου δημοσιογράφου, στο να ασκήσει θεμιτή κριτική σε βάρος του.

Πράγματι, οι χαρακτηρισμοί αυτοί δεν συνδέονται με περιστατικά θεμελιωτικά ιδιοποιήσεως εκ μέρους του εκκαλούντος της περιουσίας της "Κτηματολόγιο Α.Ε.", ενώ, εξάλλου, σαφώς υπερέβαιναν, κατ’ αντικειμενική ομοίως κρίση, το επιβαλλόμενο αναγκαίο μέτρο, δεδομένου ότι κατά το χρόνο μεταδόσεως του τηλεοπτικού σχολίου του τρίτου εφεσιβλήτου, εκτός από την άσκηση ποινικής διώξεως κατά των μελών του διοικητικού συμβουλίου της ως άνω εταιρείας από τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών, κανένα άλλο στοιχείο δεν υπήρχε σε βάρος του εκκαλούντος περί διαπράξεως των αποδιδόμενων σ’ αυτόν σοβαρών ποινικών αδικημάτων της κλοπής και της απάτης, ενώ πλέον τούτων θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός απαλλάχθηκε από κάθε κατηγορία με το υπ’ αριθμ. 560/2006 βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών.

Ενόψει των όσων έγιναν δεκτά παραπάνω, είναι προφανές ότι ο εκκαλών - ενάγων υπέστη προσβολή της τιμής και της υπολήψεώς του από τα όσα ελέχθησαν στην επίμαχη τηλεοπτική εκπομπή με τον τίτλο "Χωρίς Αναισθητικό", την οποία παρουσίασε ο τρίτος εφεσίβλητος στις 5 Οκτωβρίου 2001 μέσω του τηλεοπτικού σταθμού "TV EXTRA", απέβλεπε δε ο παρουσιαστής της εκπομπής με τον τρόπο αυτό να βλάψει ειδικά την τιμή και την υπόληψη του εκκαλούντος, όπως και των λοιπών μελών του διοικητικού συμβουλίου της "Κτηματολόγιο Α.Ε.".

Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι οι ισχυρισμοί του τρίτου εφεσιβλήτου ότι με την εκπομπή αυτή απέβλεπε στην ενημέρωση της κοινής γνώμης και ότι τα όσα ελέχθησαν συνιστούσαν οξεία μεν, πλην δικαιολογημένη κριτική στα πλαίσια του δημοσιογραφικού του λειτουργήματος. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που δέχθηκε αντιθέτως ότι οι ως άνω εκφράσεις ελέχθησαν στα πλαίσια δριμείας και οξείας κριτικής εκ μέρους του τρίτου εναγομένου, την οποία όφειλε, ως εκ της θέσεώς του, να ανεχθεί ο εκκαλών - ενάγων, και ότι ο τρίτος εναγόμενος δεν αποσκοπούσε στην προσβολή της προσωπικότητάς του αλλά στην προστασία του δημόσιου συμφέροντος, προκειμένου να ολοκληρωθεί ένα τόσο μεγάλης σημασίας έργο, όπως το Κτηματολόγιο, και απέρριψε κατόπιν αυτού την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, έσφαλε ως προς την εφαρμογή του νόμου, και ειδικότερα της διατάξεως του άρθρου 367 παρ. 1 ΠΚ σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 914 επ.

ΑΚ, και ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων που προσκόμισαν οι διάδικοι, και θα πρέπει, κατ’ αποδοχή των σχετικών λόγων εφέσεως, να εξαφανισθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να διακρατηθεί η υπόθεση στο παρόν δικαστήριο, προκειμένου να καθορισθεί το ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη ο εκκαλών από την επίμαχη τηλεοπτική εκπομπή.

Ειδικότερα, το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τη βαρύτητα της προσβολής, τις συνθήκες τελέσεως της προσβολής της προσωπικότητας του εκκαλούντος, τον τόπο και το χρόνο αλλά και το μέσο, με το οποίο αυτή τελέσθηκε, την υπαιτιότητα των εφεσιβλήτων, την πανελλήνια δημοσιότητα την οποία έλαβε η προβολή, την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων, κρίνει ότι πρέπει να επιδικασθεί στον ενάγοντα ως χρηματική ικανοποίηση το ποσόν των 35.000 ευρώ.

Ωστόσο, ένα μέλος του Δικαστηρίου, η Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου, είχε τη γνώμη ότι, ενόψει των συνθηκών που εκτέθηκαν παραπάνω, το ποσό της χρηματικής ικανοποιήσεως θα έπρεπε να καθορισθεί στις 3.500 ευρώ. Ο ενάγων με παρεπόμενο αγωγικό αίτημα είχε ζητήσει περαιτέρω να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να ανακοινώσουν από τον τηλεοπτικό σταθμό τους περίληψη της παρούσας αποφάσεως στην ίδια περίπου ώρα με την επίμαχη εκπομπή, με την απειλή μάλιστα χρηματικής ποινής και προσωπικής κρατήσεως των δεύτερης και τρίτου τούτων, σε περίπτωση μη συμμορφώσεώς τους.

Ωστόσο, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος να γίνει δεκτό το αίτημα αυτό, ενόψει του μακρού χρονικού διαστήματος που έχει παρέλθει από την παρουσίαση της επίμαχης εκπομπής μέχρι σήμερα, διάστημα που πλησιάζει την 15ετία, και κατά συνέπεια στο διάστημα αυτό αμβλύνθηκε, αν δεν εξαφανίσθηκε εντελώς, η μνήμη των τηλεθεατών για τα όσα ελέχθησαν σε βάρος του ενάγοντος στην επίμαχη τηλεοπτική εκπομπή, και κατά συνέπεια δεν υφίσταται πλέον η ανάγκη να αποκατασταθεί και με αυτό τον τρόπο η προσβολή της τιμής του, γεγονός που θα δικαιολογείτο στην περίπτωση κατά την οποία η χρονική απόσταση μεταξύ των δύο συμβάντων (τηλεοπτική εκπομπή και έκδοση αποφάσεως) δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.

Τέλος, με δεδομένο το δυνητικό χαρακτήρα της προσωπικής κρατήσεως για χρηματικές αξιώσεις από αδικοπραξία, που εξακολουθεί να ισχύει και μετά την αναμόρφωση του άρθρου 1047 παρ. 1 ΚΠολΔ με το άρθρο 62 ν. 3994/2011 (βλ. σχετική εισηγητική έκθεση του νόμου αυτού), το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος να απειλήσει προσωπική κράτηση κατά των δεύτερης και τρίτου των εφεσιβλήτων ως μέσον αναγκαστικής εκτελέσεως της καταδικαστικής διατάξεως σε βάρος τους, λαμβάνοντας υπόψη ότι το επιδικαζόμενο ποσόν δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο και η οικονομική κατάσταση τούτων είναι τέτοια που επιτρέπει, σε περίπτωση μη εκούσιας συμμορφώσεώς τους, την είσπραξη του ποσού αυτού με τα συνήθη μέσα αναγκαστικής εκτελέσεως.

Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να γίνει μερικώς δεκτή η αγωγή του ενάγοντος και να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, καθένας εις ολόκληρον, να καταβάλουν στον ενάγοντα το ποσό των τριάντα πέντε χιλιάδων (35.000) ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό. Τέλος, οι εναγόμενοι, ως ηττώμενοι διάδικοι, πρέπει να καταδικασθούν στη δικαστική δαπάνη του ενάγοντος, θα καθορισθεί όμως αυτή μειωμένη (άρθρα 178, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), εφόσον η αγωγή δεν γίνεται δεκτή στο σύνολό της, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζοντας ερήμην της δεύτερης εφεσίβλητης Μ. Β. και κατ’ αντιμωλία των λοιπών διαδίκων.

Δέχεται τυπικά και ουσιαστικά την από 27 Φεβρουαρίου 2004 έφεση του Κ. Χ..

Εξαφανίζει την 6048/2003 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Διακρατεί την υπόθεση και δικάζοντας επί της από 10 Ιανουαρίου 2002 αγωγής του Κ. Χ..

Απορρίπτει ό,τι κρίθηκε στο σκεπτικό ότι πρέπει να απορριφθεί.

Δέχεται εν μέρει την αγωγή.

Υποχρεώνει τους εναγομένους, τον καθένα τους εις ολόκληρον, να καταβάλουν στον ενάγοντα το ποσό των τριάντα πέντε χιλιάδων (35.000) ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Καταδικάζει τους εναγομένους στα δικαστικά έξοδα του ενάγοντος, το ποσό των οποίων ορίζει σε δύο χιλιάδες πεντακόσια (2.500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Ιουλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ