1043/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1043 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1043/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίστηκε με την υπ’ αριθμ. 98/2017 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα και Γεώργιο Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Μαΐου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον κ. Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην … και το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Θεοδώρα Καραχάλιου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "....", η οποία εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, εκπροσωπήθηκε δε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Σοφία Δημητρακοπούλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-7-2006 ανακοπή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 200/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 40/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 30-6-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Αποστολάκης, ανέγνωσε την από 9-11-2016 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Κωνσταντίνου Τσόλα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του αριθμού 4 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Ο λόγος αυτός αναίρεσης αφορά τη δημόσια τάξη και γι’ αυτό, κατ’ άρθρο 562 παρ. 2γ ΚΠολΔ, μπορεί να προταθεί για πρώτη φορά στον Άρειο Πάγο (ΟλομΑΠ 20/2008), ενώ κατ’ άρθρο 562 παρ.4 του ίδιου κώδικα, μπορεί να ληφθεί υπόψη και αυτεπαγγέλτως, ύστερα από πρόταση του Εισηγητή (ΟλομΑΠ 5/1995).

Στην περίπτωση υπέρβασης της δικαιοδοσίας του πολιτικού δικαστηρίου δεν ιδρύεται ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, που στηρίζεται στην πλημμέλεια της εκ μέρους του ίδιου δικαστηρίου παραβίασης κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, διότι οι περί δικαιοδοσιών διατάξεις είναι όχι του ουσιαστικού αλλά του δικονομικού δικαίου, τούτο δε δεν αλλάζει εκ του ότι το εν λόγω δικαστήριο την περί δικαιοδοσίας κρίση του την έχει τυχόν στηρίξει σε παρεμπίπτουσα κρίση σχετική με ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που φέρεται στο αναιρετήριο ότι, επίσης, παραβιάστηκε (ΟλομΑΠ 11/2000, ΑΠ 1218/2000).

Κατά το άρθρο 94 παρ.1 του Συντάγματος, η εκδίκαση των διοικητικών διαφορών ουσίας ανήκει στα υφιστάμενα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, κατά δε την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου, στα πολιτικά δικαστήρια υπάγονται οι ιδιωτικές διαφορές, όπως και οι υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας που ανατίθενται σ’ αυτά με νόμο.

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι το Σύνταγμα επιβάλλει την υπαγωγή των ιδιωτικών διαφορών στα πολιτικά δικαστήρια και των διοικητικών στα διοικητικά και αποκλείει από τον κοινό νομοθέτη την εξουσία να χαρακτηρίζει ως διοικητικές διαφορές όσες από τη φύση τους είναι ιδιωτικές. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 24 του από 23.11.1929 διατάγματος "περί κωδικοποιήσεως των περί κατασκευής και συντηρήσεως οδών κειμένων διατάξεων", όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 4 του α.ν. 1966/1939: "1.

Η αστυνομία των οδών πάσης κατηγορίας ανατίθεται εις τους τεχνικούς υπαλλήλους της υπηρεσίας των δημοσίων έργων. 2. Πάσα αμέσως ή εμμέσως προξενουμένη βλάβη επί των πάσης φύσεως ή κατηγορίας εν γένει των δημοσίων έργων, είτε η δαπάνη τούτων βαρύνει τον προϋπολογισμόν του Κράτους, είτε τον προϋπολογισμόν νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, τόσον των εν εκτελέσει ευρισκομένων, όσον και των τελεσμένων, βεβαιούται δια πρωτοκόλλου συντασσομένου υπό των αρμοδίων τεχνικών υπαλλήλων του Δημοσίου, εις ους νόμως έχει ανατεθή η αστυνομία των έργων τούτων.

Εν τω πρωτοκόλλω τούτω αναγράφεται το όνομα και επώνυμον του επανεγκόντος βλάβην, η κατοικία αυτού, το είδος και η έκτασις της βλάβης, το νομικόν πρόσωπον το εκτελέσαν ή το εκτελούν και συντηρούν το έργον εις ο εγένετο βλάβη, οσάκις τούτο εξετελέσθη ή εκτελείται ή συντηρείται υπό άλλου νομικού προσώπου και ουχί του Δημοσίου, η προς επανόρθωσιν αυτής απαιτουμένη δαπάνη, αναγραφομένης και της ποσότητος και αξίας των απαιτουμένων προς τούτο υλικών, της αξίας της απαιτουμένης εργασίας, ως και πάσης τυχόν αναγκαίας λεπτομερείας... 4.

Κατά του πρωτοκόλλου τούτου επιτρέπεται ανακοπή υπό του καθ` ου συνετάχθη τούτο, εντός προθεσμίας 15 ημερών από της κοινοποιήσεώς του, εισαγομένη, εάν μεν πρόκειται περί ζημίας ουχί ανωτέρας των 5.000 δραχμών, ενώπιον του ειρηνοδικείου, αν δε πρόκειται περί ζημίας ανωτέρας των 5.000 δραχμών ενώπιον του προέδρου των πρωτοδικών του τόπου του βλαβέντος έργου... 5.

Παρελθούσης απράκτου της ως άνω προς άσκησιν ανακοπής 15θημέρου προθεσμίας ή απορριφθείσης τυχόν της ανακοπής υπό του προέδρου ή του ειρηνοδίκου το πρωτόκολλον καθίσταται διοικητικώς εκτελεστόν, και δύναται να επιδιωχθή η είσπραξις της εν αυτώ ζημίας κατά τον νόμον περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων..." Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι η διαφορά η οποία δημιουργείται από την επιβολή της άνω αποζημιώσεως με το πρωτόκολλο των αρμοδίων υπαλλήλων του Δημοσίου και ιδία ο προσδιορισμός αυτής στο ύψος της δαπάνης που απαιτείται για την αποκατάσταση της βλάβης της οδού, φέρει τα χαρακτηριστικά ιδιωτικής διαφοράς, αφού σε τίποτα δεν διαφέρει από την κατά τα άρθρα 297, 298 και 914 ΑΚ αποζημίωση προς αποκατάσταση ζημίας λόγω αδικοπραξίας (βλάβη πράγματος), χωρίς η μορφή αυτής της διαφοράς να παραλλάσει από το γεγονός ότι παρασχέθηκε με διάταξη νόμου στον αρμόδιο υπάλληλο του Δημοσίου το δικαίωμα να καθορίζει αυτός την οφειλόμενη για τη βλάβη της οδού δαπάνης η οποία έχει σαφώς χαρακτήρα αποζημίωσης, ο δε προσδιορισμός αυτής αποτελεί καθαρά ιδιωτική διαφορά και έτσι μπορεί να καθορισθεί σε άλλο ύψος μετά από ανακοπή του καθού το πρωτόκολλο κατά τις ανωτέρω διατάξεις.

Επομένως, δικαιοδοσία προς εκδίκαση της υπό κρίση διαφοράς ως ιδιωτικής έχουν τα πολιτικά δικαστήρια κατά τη διάταξη του άρθρου 94 παρ. 3 του Συντάγματος (πρβλ ΑΕΔ 6/1989, ΑΕΔ 10/1993).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ανακόπτουσα και ήδη αναιρεσίβλητη με την από 27.7.2006 ανακοπή της ζήτησε, για τους λόγους που διαλαμβάνει στην ανακοπή της, να ακυρωθεί το υπ’ αριθ. .../16.11.1998 πρωτόκολλο βεβαίωσης βλάβης εθνικής οδού, που εξέδωσε η Διεύθυνση Ελέγχου Συντήρησης Έργων (Δ.Ε.Σ.Ε.) της Περιφέρειας Ηπείρου με το οποίο η ως άνω Υπηρεσία βεβαίωσε σε βάρος της ότι κατέστρεψε τον εξοπλισμό ασφάλειας της Εθνικής οδού ... και καταλόγισε σ’ αυτή τη δαπάνη αποκατάστασης ποσού 13.462.620 δραχμών. Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην ανωτέρω μείζονα σκέψη, η εκδίκαση της υπό κρίση ανακοπής υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, όπως έκρινε και η προσβαλλόμενη απόφαση απορρίπτοντας τη σχετική περί ελλείψεως δικαιοδοσίας ένσταση του αναιρεσείοντος.

Συνεπώς, είναι αβάσιμος ο μοναδικός λόγος, με τον οποίο (κατ’ εκτίμηση) αποδίδεται στο Δικαστήριο της ουσίας η αιτίαση ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 4 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι επιλήφθηκε υπόθεσης, που κατά νόμο ανήκει στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων. Κατόπιν τούτων η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, η δε δικαστική δαπάνη να συμψηφισθεί μεταξύ των διαδίκων κατά το άρθρο 179 ΚΠολΔ, διότι η ερμηνεία του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε, ενόψει και της αντίθετης νομολογίας των διοικητικών δικαστηρίων (βλ. ΣτΕ 2096/2012), ήταν ιδιαίτερα δυσχερής.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30 Ιουνίου 2011 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθ. 40/2011 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων.

Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Ιουνίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ