1037/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1037 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1037/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου, Γεώργιο Σακκά και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: "INTERAMERIKAN ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΖΗΜΙΩΝ ΑΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κοπακάκη, κατέθεσε προτάσεις και δήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 30-4-2013 αναιρέσεως ως προς τους: 4ο Γ. Κ. και 8ο Δ. Λ., των αναιρεσιβλήτων και την συζήτηση της υπόθεσης ως προς τους λοιπούς.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ε. χας Α. Λ., το γένος Ν. Κ., 2. Α. συζ. Γ. Κ. το γένος Α. Λ., 3. Α. συζ. Β. Β., το γένος Α. Λ., 4. Γ. Κ. του Χ., 5. Β. Β. του Η., 6. Ε. Κ. του Γ., 7. Β. Β. και Α. Λ., ως ασκούντων από κοινού την γονική μέριμνα, νόμιμη εκπροσώπηση και για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου τους Α. Β., όλοι οι ανωτέρω κάτοικοι ..., 8. Δ. Λ. του Χ., κατοίκου ..., 9. Χ. Κ. του Γ., κατοίκου .... Από τους ανωτέρω οι με α/α 4ος και 8ος δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, οι λοιποί αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Γαλλιά και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-4-2008 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 26-6-2009 αγωγή του 9ου ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3114/2010οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5452/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30-4-2013 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 26-3-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου και την απόρριψη του δεύτερου των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 294, 295, 297 και 299 του ΚΠολΔ που εφαρμόζονται σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ και στη διαδικασία της δίκης για αναίρεση προκύπτει ότι η παραίτηση από το δικόγραφο του ένδικου μέσου της αναίρεσης (άρθρ. 495 παρ. 1 ΚΠολΔ) μπορεί να γίνει με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά προτού αρχίσει η προφορική συζήτηση της υποθέσεως, ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου, έχει δε ως συνέπεια να θεωρείται ως μη ασκηθείσα η αναίρεση κατά την έκταση της παραίτησης από το δικόγραφο αυτής.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα πρακτικά Συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, η αναιρεσείουσα ανώνυμη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "INTERAMERIKAN ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΖΗΜΙΩΝ ΑΕ" παραιτήθηκε του δικογράφου της ένδικης με αρ. κατ. 450/2013 αίτησης αναιρέσεως της 5452/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών με προφορική δήλωση του πληρεξουσίου της δικηγόρου Εμμανουήλ Κοπακάκη δυνάμει του υπ.

αρ. ... πληρεξουσίου του συμ/φου Αθηνών Σωτηρίου Ματσανιώτη, ως προς τους αναιρεσίβλητους 1. Γ. Κ. του Χαραλάμπους και 2. Δ. Λ. του Χρήστου, η οποία θεωρείται επομένως, σύμφωνα και με τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, 297 και 299 ΚΠολΔ που εφαρμόζονται κατ' άρθρο 573 παρ. 1 ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για αναίρεση, ως μη ασκηθείσα ως προς τους αναιρεσίβλητους αυτούς (4ο και 8ο αντίστοιχα).

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 330 εδ β, 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων αυτοκινήτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, οι ανωτέρω έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάζεις του άρθρου 559 αρ. 1 εδ.

α και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Εξάλλου, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως ήτοι εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικού κανόνα κατά την έννοια της διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ υπάρχει, όταν στις αιτιολογίες της αποφάσεως που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε. Αντιφατικότητα των αιτιολογιών η οποία ιδρύει τον από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης υπάρχει, όταν σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης εξ αιτίας αυτής, δεν προκύπτει ποια πραγματικά περιστατικά δέχθηκε το δικαστήριο για να στηρίξει το διατακτικό, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί αν σωστά εφάρμοσε το νόμο.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ανελέγκτως τ' ακόλουθα:

Στις 3-10-2006 περί την 08,45 ώρα ο Α. Λ. σύζυγος της πρώτης, πατέρας των δεύτερης και τρίτης, πεθερός των τέταρτου και πέμπτου, αδελφός του όγδοου και παππούς των λοιπών εναγόντων (συμπεριλαμβανομένου και του μοναδικού ενάγοντος της από 26-6-2009 αγωγής) κάτοικος ... ευρισκόμενος επί του δεξιού πεζοδρομίου (σε σχέση με την πορεία των οχημάτων) της οδού Α.

στον ..., στο ύψος περίπου της συμβολής της με την οδό ..., προσπάθησε να διασχίσει την οδό Α. με σκοπό να φθάσει στο απέναντι πεζοδρόμιο, ενώ δεν προέκυψε ο λόγος που τον απέτρεψε από το να χρησιμοποιήσει την υπάρχουσα στο σημείο εκείνο πεζογέφυρα η οποία διέρχεται πάνω από το οδόστρωμα. Κατά τον αυτό χρόνο ο Αλέξανδρος Σκανδαλάκης οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο που ανήκε στην ιδιοκτησία της μονοπρόσωπης εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "SAIL ΕΚΜΙΣΘΩΣΕΙΣ ΕΠΕ" και ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρία εκινείτο στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας της ως άνω οδού Α. με ταχύτητα που δεν υπερέβαινε το ανώτατο όριο ταχύτητας των 60 χλμ/ώρα λόγω της ηυξημένης κυκλοφοριακής κίνησης.

Εξαιτίας όμως της καμπής του οδοστρώματος που περιόριζε την ορατότητα τον αντιλήφθηκε καθυστερημένα τον παραπάνω πεζό στη λωρίδα κυκλοφορίας του και δη από τα δεξιά προς τα αριστερά σε σχέση με την πορεία του, και δεδομένου ότι η απόσταση που τους χώριζε ήταν πολύ μικρή, παρέσυρε τον πεζό με το εμπρόσθιο μέρος του οχήματός του ο οποίος (πεζός) στη συνέχεια εκτινάχθηκε στον αέρα και επέπεσε στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου και κατόπιν στο οδόστρωμα, έχοντας υποστεί εκτεταμένες σωματικές βλάβες.

Με τα δεδομένα αυτά το ένδικο ατύχημα οφείλεται στη συνυπαιτιότητα του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου Αλέξανδρου Σκανδαλάκη και του πεζού Α. Λ., κατά ποσοστά 20% και 80% αντίστοιχα. Ειδικότερα ο πρώτος δεν επέδειξε την επιβαλλόμενη κατά την οδήγηση προσοχή, σύνεση και επιμέλεια, ούτε είχε τον έλεγχο του οχήματός του, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενος χειρισμούς και δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την κίνηση του πεζού ο οποίος μέχρι της παρασύρσεώς του είχε διανύσει το μεγαλύτερο τμήμα της οδού Α., συνολικού πλάτους 7 μέτρων, και όπως προέκυψε από την προσκομιζόμενη έκθεση αυτοψίας και το πρόχειρο σχεδιάγραμμα της τροχαίας Πειραιώς δεν διενήργησε πέδηση του ως άνω ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου. Η συνυπαιτιότητα του πεζού Α. Λ. συνίσταται στο ότι επιχείρησε να διασχίσει το οδόστρωμα από σημείο που καταφανώς απαγορευόταν η διέλευση πεζών, λόγω της υπάρξεως στο σημείο εκείνο πεζογέφυρας όπως προαναφέρθηκε που διήρχετο πάνω από το οδόστρωμα, από την οποία υποχρεωτικά διέβαιναν οι πεζοί που κατευθύνονται στην αντίθετη κατεύθυνση, η δε ορατότητα των οδηγών των οχημάτων ήταν περιορισμένη και δεν άσκησε τον προσήκοντα έλεγχο της αυξημένης κίνησης των οχημάτων ενώ επί του οδοστρώματος στο εν λόγω σημείο δεν υπήρχε διαγράμμιση διάβασης πεζών, ούτε φωτεινός σηματοδότης που να ρυθμίζει την εν γένει κυκλοφορία (βλ.

έκθεση αυτοψίας και πρόχειρο σχεδιάγραμμα). Με τις παραπάνω παραδοχές του το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές αιτιολογίες περί του ουσιώδους ζητήματος της υπάρξεως ή μη συντρέχουσας αμέλειας του οδηγού ... ΙΧΕ αυτοκινήτου περί την πρόκληση του ένδικου ατυχήματος και τον επελθόντα συνεπεία αυτού θανατηφόρο τραυματισμό του πεζού ώστε καθίσταται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη εφαρμογής των διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που προαναφέρθηκαν.

Ειδικότερα, ενώ αρχικά δέχεται ότι "εξ αιτίας της καμπής του οδοστρώματος της οδού Α. στο σημείο όπου έλαβε χώρα το ένδικο τροχαίο ατύχημα, που περιόριζε την ορατότητα, ο οδηγός του ... ΙΧΕ αυτοκινήτου αντιλήφθηκε καθυστερημένα τον πεζό στη λωρίδα κυκλοφορίας του και δη από τα δεξιά προς τα αριστερά σε σχέση με την πορεία του και δεδομένου ότι η απόσταση που τους χώριζε ήταν πολύ μικρή παρέσυρε τον πεζό με το εμπρόσθιο μέρος του οχήματός του" στη συνέχεια δέχεται παράλληλα αντιφατικά ότι "δεν επέδειξε την επιβαλλόμενη κατά την οδήγηση προσοχή και δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την κίνηση του πεζού ο οποίος μέχρι της παρασύρσεώς του είχε διανύσει το μεγαλύτερο τμήμα της οδού Α., συνολικού πλάτους 7 μέτρων".

Επομένως, πρέπει κατά παραδοχή ως βάσιμου του δεύτερου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ διότι με αντιφατικές αιτιολογίες κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα περί της συγκλίνουσας υπαιτιότητας του εμπλακέντος στο ένδικο ατύχημα οδηγού του ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου κατά ποσοστό 20%, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καθιστά αλυσιτελή την εξέταση του πρώτου λόγου από τον ίδιο αριθμό και άρθρο του ΚΠολΔ καθώς και από τους αριθμούς 1 και 8, να γίνει δεκτή η με αρ. κατ. 450/2013 αίτηση αναιρέσεως της 5452/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους λοιπούς αναιρεσιβλήτους εκτός εκείνων για τους οποίους χώρησε παραίτηση από του δικογράφου της αναιρέσεως να παραπεμφθεί η υπόθεση ως προς αυτούς για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία κατ' άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι αυτοί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, όπως ορίζεται στο διατακτικό (άρθρ. 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί ως μη ασκηθείσα τη με αρ. κατ. 450/2013 αίτηση αναιρέσεως της 5452/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών ως προς τους αναιρεσίβλητους 1. Γ. Κ. και 2. Δ. Λ. τέταρτο και όγδοο αντίστοιχα.

Αναιρεί τη 5452/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως προς τους λοιπούς αναιρεσίβλητους.

Παραπέμπει την υπόθεση ως προς αυτούς για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία "INTERAMERIKAN E.A.E.Z. AE". Και

Καταδικάζει τους ως ανωτέρω αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000,00) Ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 7η Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 9η Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ