1035/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1035 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1035/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Γ. του Ι., 2) Κ. συζ. Γ. Γ., 3) Α. Γ. του Γ. και 4) Α. Γ. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Δήμητρα Κουνινιώτη - Χρυσάνθου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Δ. του Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δήμο - Δημήτριο Παπαναστασίου και 2) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ - GENERAL UNION ΑΕΕΓΑ", της οποίας ανεκλήθη η άδεια λειτουργίας της, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-2-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 14-5-2007 αγωγή της ήδη 1ης των αναιρεσιβλήτων, τις από 26-10-2007, 8-10-2008 και 9-10-2008 παρεμπίπτουσες αγωγές - αναγωγές της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ - GENERAL UNION ΑΕΕΓΑ", στη θέση της οποίας έχει υπεισέλθει το ήδη 2ο των αναιρεσιβλήτων, καθώς και με αγωγές άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 636/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6156/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25-6-2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 26-11-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων αναίρεσης.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως ως προκύψαντα από τις αποδείξεις τα παρακάτω κρίσιμα και ουσιώδη πραγματικά περιστατικά στο ζήτημα της υπαιτιότητας των εμπλακέντων στο ατύχημα οχημάτων: "Στις 15-06-2006 και περί ώρα 22:20 μ.μ. ο Ι. Γ. οδηγούσε την υπ' αριθ.

κυκλ. ΑΟΝ ... δίκυκλη μοτ/τα ιδιοκτησίας της Κ. Γ. (δεύτερης ενάγουσας στη δεύτερη των ως άνω αγωγών) που ήταν ασφαλισμένη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία "GROUΡΑΜΑ ΦΟΙΝΙΞ Α.Ε.Α.Ε στην ΝΕΟ Αθηνών - Πατρών με κατεύθυνση από Πάτρα προς Αθήνα διανύοντας το 116ο χιλιόμετρο αυτής. Η εν λόγω οδός είναι διπλής κατευθύνσεως, το ως άνω δε σημείο έχει μια λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση πλάτους 3.80 μέτρων που χωρίζεται με διπλή διαχωριστική γραμμή και πέρα κάθε λωρίδας κυκλοφορίας υπήρχε ασφάλτινο έρεισμα πλάτους 2.60 μέτρων, (λωρίδα έκτακτης ανάγκης) το οποίο προσδιοριζόταν με μονή συνεχή γραμμή.

Διανύοντας το σημείο αυτό και πλησιάζοντας στην χιλιομετρική θέση 116.500 ο οδηγός της προεκτειθέμενης μοτ/τας εκινείτο ακριβώς πάνω στη λευκή μονή διαχωριστική γραμμή μεταξύ του οδοστρώματος και του ασφαλιστικού ερείσματος είχε δε στην πορεία αριστερή στροφή (καμπύλη) και για αυτό το λόγο στο σημείο αυτό υπάρχουν πινακίδες επικίνδυνης αριστερής στροφής (Κ-ια) και συνεχόμενων βελών (Π-75) που τοποθετούνται σε επικίνδυνες καμπύλες κυρίων αρτηριών.

Κατά τον ίδιο χρόνο η Ε. Δ. (ενάγουσα - εναγομένη) οδηγούσε επί της ιδίας οδού με την ίδια κατεύθυνση προπορευόμενη κατ' ολίγο της ως άνω μοτ/τας, το με αριθ. κυκλ. ΑΧΑ ... ΙΧΕ αυτοκίνητο ιδιοκτησίας της το οποίο ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία "GENERAL UNION - ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΕΕΓΑ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ήδη ανακλήθηκε δυνάμει της μ' αριθ. 156/16-09-2009 και 21-09-2009 αποφάσεως της ΕΠ.Ε.ΙΑ και υποκαταστάθηκε από το Επικουρικό Κεφάλαιο (19 § 1δ και 25 § 4 Ν. 489/76) εκινείτο δε εντός του ασφάλτινου ερείσματος (Λ.Ε.Α.) με ταχύτητα περίπου 80 χιλιομέτρων την ώρα.

Η οδηγός του ως άνω αυτοκινήτου φθάνοντας στην ως άνω χιλιομετρική θέση εισήλθε και άρχισε να διανύει την υπάρχουσα στην πορεία της στροφή κινούμενη κατά την κατεύθυνση αυτής (στροφής). Τότε η μοτ/τα που ευρίσκετο όπισθεν και κατ' ελάχιστο αριστερότερα του προεκτιθέμενου αυτοκινήτου, κινούμενη επί της διαχωριστικής γραμμής με ταχύτητα υπερβαίνουσα το όριο των 100 χιλιομέτρων την ώρα, λόγω της σύγκλισης της πορείας των οχημάτων εξ αιτίας της στροφής παρά την τροχοπέδηση αυτής (μοτ/τας) (βλ.

σχεδιάγραμμα τροχαίας) προσέκρουσε με το εμπρόσθιο τροχό της μοτ/τας και την εμπρόσθια δεξιά πλευρά της στην οπίσθια αριστερή γωνία του ως άνω αυτοκινήτου και στο οπίσθιο αριστ. τροχό (βλ. έκθεση αυτοψίας). Ακολούθως το τελευταίο (αυτοκίνητο) κινήθηκε προς τα δεξιά, προσέκρουσε στις προστατευτικές μπάρες ασφαλείας (προς τα δεξιά αυτού) και εν συνεχεία κινήθηκε ανεξέλεγκτα προς τ' αριστερά, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα πορείας (προς την Πάτρα) της ως άνω οδού και συγκρούσθηκε (με την οπίσθια αριστερή πλευρά του) στην εμπρόσθια αριστερή πλευρά του μ' αριθ.

ΙΑΕ ... ΔΧΦ (ελκυστήρα) με το μ' αριθ. Ρ ... επικαθήμενο - ρυμουλκούμενο. Επίσης η μοτ/τα μετά τη σύγκρουσή της με το ως άνω αυτοκίνητο εξετράπη της πορείας της προς τ' αριστερά ανετράπη και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα πορείας της ως άνω οδού συρόμενη με την αριστερή πλευρά οπού εκινείτο κανονικά το ως άνω φορτηγό με επικαθήμενο οδηγούμενο από τον Σ.

Β. στο οποίο προσέκρουσε και ακολούθως ακινητοποιήθηκε στο μέσο του οδοστρώματος ... Το ως άνω ατύχημα, σύμφωνα με τα προεκτειθέμενα ως άνω σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος οφείλεται σε υπαιτιότητα του οδηγού της μοτ/τας Ι. Γ. ο οποίος έχοντας αναπτύξει αυξημένη, πάνω από το όριο του νόμου ταχύτητα την οποία δεν ρύθμισε λόγω των περιστάσεων (επικίνδυνη στροφή, νύχτα έλλειψη φωτισμού) δεν ασκούσε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του μ' αποτέλεσμα, αν και είχε ορατότητα και είχε τη δυνατότητα να παρατηρήσει το έμπροσθεν και κατ' ελάχιστο δεξιά του κινούμενο ΙΧΕ αυτοκίνητο και επί πλέον να λάβει υπόψη του την στροφή που υπήρχε έμπροσθέν του να μην καταστεί δυνατόν να κινηθεί αριστερότερα καθότι υπήρχε ελεύθερο οδόστρωμα προς τ' αριστερά (πλάτος 3.80 μέτρων μέχρι τη διπλή διαχωριστική γραμμή), προκειμένου να διέλθει ασφαλώς παραπλεύρως του εν λόγω αυτοκινήτου, αλλά αντίθετα συγκλίνοντας λόγω της στροφής, οι πορείες των ως άνω οχημάτων να συγκρουσθεί η ως άνω μοτ/τα με την οπίσθια αριστερή γωνία και τον οπίσθιο αριστερό τροχό με τις προεκτειθέμενες συνέπειες.

Στοιχεία υπαιτιότητας δεν βαρύνουν την ενάγουσα - εναγομένη Ε. Δ. η οποία κινούμενη στο άκρο δεξιό εντός του ασφάλτινου ερείσματος (ΛΕΑ), πλάτους 2.60 μέτρων όπως προεκτέθηκε, φθάνοντας στην 116.50 χιλιομετρική θέση έχοντας στην πορεία της αριστερής στροφής άρχισε να διανύει αυτή κινούμενη κατά την κατεύθυνση αυτής (στροφής) και τότε συγκλίνοντας οι πορείες των οχημάτων λόγω της στροφής την οποία δεν έλαβε υπόψη του ο οδηγός της μοτ/τας προκλήθηκε η σύγκρουση.

Ο ισχυρισμός ο περί αποτόμου ελιγμού αυτής (Ε. Δ.) προς τα αριστερά δεν αποδείχθηκε από τα προσκομιζόμενα αποδεικτικά στοιχεία. Η σύγκρουση δε στην οπίσθια αριστερή γωνία και το οπίσθιο αριστερό τροχό οφείλεται στην θέση την οποία είχε λάβει το όχημα της Ε. Δ. κατά την πραγματοποίηση της εν λόγω στροφής και όχι στο γεγονός ότι πραγματοποίησε απότομο ελιγμό προς τ' αριστερά.

Εξάλλου το γεγονός ότι απαγορεύεται η κίνηση στην λωρίδα έκτακτης ανάγκης (Λ.Ε.Α.) του οχήματος της Ε. Δ., αφού αυτή προορίζεται μόνο για την κίνηση οχημάτων άμεσης ανάγκης και οχημάτων συντήρησης των αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών για την αντιμετώπιση έκτακτων γεγονότων (αρ. 29 § 9 ΚΟΚ), δεν συνδέεται αιτιωδώς με το επελθόν ατύχημα καθότι το τελευταίο (ατύχημα) δεν οφείλεται στο γεγονός ότι το όχημα της Ε.

Δ. παρεμπόδισε με την κυκλοφορία την κίνηση των οχημάτων για τα οποία ήταν προορισμένη η ως άνω λωρίδα κυκλοφορίας. Μετά τις ως άνω παραδοχές προκύπτει ότι αποκλειστικά υπαίτιος για το επελθόν ατύχημα ήταν ο Ι. Γ. και το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο το οποίο έκρινε ότι για την επέλευση του ενδίκου ατυχήματος συνετέλεσε και συμπεριφορά της Ε.

Δ. έσφαλε και πρέπει να γίνουν δεκτοί οι σχετικοί λόγοι έφεσης του Επικουρικού Κεφαλαίου και της Ε. Δ. και ν' απορριφθούν οι αντίστοιχοι λόγοι έφεσης των Γ. Γ. κ.λπ. και της ασφαλιστικής εταιρείας "GROUPΑΜΑ ΦΟΙΝΙΞ Α.Ε.Α.Ε" ...".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς, ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες στο ουσιώδες για την υπόθεση ζήτημα της αποκλειστικής υπαιτιότητας του θανόντος οδηγού της με αριθμό κυκλ. ΑΟΝ ... δίκυκλης μοτοσυκλέτας υιού των δύο πρώτων αναιρεσειόντων και αδελφού των λοιπών και της έλειψης υπαιτιότητας της οδηγού του με αριθμό κυκλ.

ΑΧΑ ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, πρώτης αναιρεσιβλήτου. Ειδικότερα: α) δεν αναφέρεται στην απόφαση η κατ' ανώτατο όριο επιτρεπόμενη ταχύτητα των οχημάτων στο σημείο της ένδικης σύγκρουσης καθώς και η ακριβής ταχύτητα της δίκυκλης μοτοσυκλέτας κατά την ώρα του ατυχήματος (και όχι η κατά μέσο όρο ταχύτητα, που δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση), β) δεν διευκρινίζεται στην απόφαση από ποία απόσταση αντιλήφθηκε ή μπορούσε να αντιληφθεί ο οδηγός της ως άνω δίκυκλης μοτοσυκλέτας την είσοδο στο δικό του ρεύμα κυκλοφορίας του ανωτέρω ΙΧΕ αυτοκινήτου, που οδηγούσε η πρώτη αναιρεσίβλητη και αν είχε την δυνατότητα να επιχειρήσει εκτός από την πέδηση (1.5 μέτρων) άλλο αποφευκτικό ελιγμό και ποίο, γ) δεν αναφέρεται αν η οδηγός του ως άνω ΙΧΕ αυτοκινήτου προτού εισέλθει στο ρεύμα κυκλοφορίας της δίκυκλης μοτοσυκλέτας αντιλήφθηκε την κίνηση της εν λόγω αυτής (δίκυκλης μοτοσυκλέτας) και σε καταφατική περίπτωση από ποία απόσταση και ποίες οι αποφευκτικές ενέργειες από μέρους της, προκειμένου να αποφευχθεί το επίδικο ατύχημα, δ) δεν αναφέρεται στην απόφαση αν η οδηγός του ως άνω ΙΧΕ αυτοκινήτου (και ήδη αναιρεσίβλητη) κατά την έξοδό της από το ασφάλτινο έρεισμα (Λ.Ε.Α), όπου εκινείτο και προτού εισέλθει στο ρεύμα κυκλοφορίας της δίκυκλης μοτοσυκλέτας έθεσε σε λειτουργία τον αριστερό δείκτη κυκλοφορίας ("φλας") και βεβαιώθηκε ότι μπορεί να πράξει τούτο χωρίς να παρακωλήσει τον οδηγό της δίκυκλης μοτοσυκλέτας, ο οποίος εκινείτο ελάχιστα πίσω της, ε) περιγράφεται κατ' αντιφατικό τρόπο η πορεία των εν λόγω συγκρουσθέντων οχημάτων και συγκεκριμένα ενώ δέχεται ότι όταν η οδηγός του ΙΧΕ αυτοκινήτου έφθασε στην ως άνω χιλιομετρική απόσταση (116° χιλιόμετρο της ΝΕΟ Αθηνών - Πατρών) εισήλθε στην λωρίδα κυκλοφορίας και άρχισε να διανύει την υπάρχουσα στην πορεία της στροφή...

τότε η μοτοσυκλέτα, που ευρίσκετο όπισθεν κατ' ελάχιστο αριστερότερα του προεκτιθέμενου αυτοκινήτου, κινούμενη επί της διαχωριστικής γραμμής στη συνέχεια δέχεται ότι η δίκυκλη μοτοσυκλέτα κινείτο επί της διαχωριστικής γραμμής και όχι κατ' ελάχιστο αριστερότερα, που εκτίθεται ανωτέρω και στ) δεν διευκρινίζεται κατά ποίο τρόπο η σύγκλιση της πορείας των ανωτέρω οχημάτων επέδρασε στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος.

Επομένως κρίνονται βάσιμοι και οι δύο λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους, κατ' ορθότερο χαρακτηρισμό, προσάπτεται στην απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω κατά παραδοχή αμφοτέρων των λόγων αναίρεσης πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συντεθεί από άλλους Δικαστές. Επίσης πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα, κατ' άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων, σύμφωνα με τα άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ, όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την από 25-6-2014 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6156/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί στο σύνολό της την υπ' αριθμ. 6156/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα, και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων από χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιουλίου 2015.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ