1034/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1034 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1034/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου, Χρήστο Βρυνιώτη και Γεώργιο Χοϊμέ, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαρτίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Β. Σ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητά του ως δικηγόρου, δήλωσε δε στο ακροατήριο ότι παραιτείται του πρώτου λόγου αναίρεσης από το δικόγραφο της από 20-7-2017 αιτήσεώς του, για αναίρεση της 143/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Σ., κατοίκου ... και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Δημητρουλάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-9-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 661/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 143/2017 του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20-7-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Χρήστο Βρυνιώτη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο αναιρεσείων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την κατ’ άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτει ότι η, με την προσβαλλόμενη με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, υπ’ αριθμ. 143/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, εκδοθείσα, κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφαλίσεως αυτού (άρθρ. 681Α’ , 666, 670 - 676 ΚΠολΔ), αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής:

Ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων άσκησε κατά των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, την από 25-9-2013 και με .../2013 αγωγή του, στην οποία εξέθετε ότι υπό τις λεπτομερώς αναγραφόμενες συνθήκες (τόπο, χρόνο και λοιπές περιστάσεις), εξαιτίας αυτοκινητιστικού ατυχήματος, το οποίο οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του α’ εναγομένου, που οδηγούσε αμελώς το με αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο της ιδιοκτησίας του και το οποίο είχε ασφαλίσει για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη κατά την κυκλοφορία του, στη δεύτερη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία, προκλήθηκε τροχαίο ατύχημα, υπό τις ειδικότερα στην αγωγή διαλαμβανόμενες συνθήκες, με αποτέλεσμα την ολοκληρωτική καταστροφή του υπ’ αριθμ.

κτκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, της ιδιοκτησίας του, που το οδηγούσε ο ίδιος. Με βάση το ιστορικό αυτό ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, καθένας εις ολόκληρο, να του καταβάλουν το ποσό των 78.000 ευρώ ως αποζημίωση, για το ποσό που κατέβαλε για την αγορά καινούργιου αυτοκινήτου, άλλως το ποσό των 65.000 ευρώ, που αντιστοιχεί στην αγοραία αξία του οχήματος, κατά το χρόνο του ατυχήματος, άλλως (επικουρικά) 50.000 ευρώ ως αποζημίωση για τη δαπάνη επισκευής του αυτοκινήτου και 20.000 ευρώ ως μείωση της αγοραίας αξίας του, καθώς και 20.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής του βλάβης, νομιμοτόκως.

Επί της παραπάνω αγωγής εκδόθηκε η με αριθμ. 661/2014 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, η οποία απέρριψε την κύρια βάση αυτής (με την οποία ζητείτο από τον ενάγοντα η επιδίκαση σ’ αυτόν δαπάνης αγοράς νέου αυτοκινήτου στη θέση του κατεστραμμένου), ως μη νόμιμη και επεδίκασε στον ενάγοντα, 50.000 ευρώ ως αποζημίωση για την ολική καταστροφή του αυτοκινήτου του, ως και ποσό 1.500 ευρώ για χρηματική του ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, νομιμότοκα.

Επί ασκηθεισών εκ μέρους των διαδίκων αντιθέτων εφέσεων, εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη, υπ’ αριθμ. 143/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, η οποία, αφού δέχθηκε τυπικά τις παραπάνω εφέσεις, απέρριψε κατ’ ουσία την έφεση του ενάγοντος, δέχθηκε την με αριθμ...18-12-2014 έφεση των εναγομένων, εξαφάνισε την εκκαλούμενη με αριθμ. 661/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, κράτησε και δίκασε την υπόθεση κατ’ ουσία, δέχθηκε την ένδικη αγωγή κατά ένα μέρος, υποχρεώνοντας τους εναγομένους καθένα εις ολόκληρο, να καταβάλουν στον ενάγοντα το συνολικό ποσό των 26.500 ευρώ (25.000 ευρώ ως αποζημίωση για την ολοκληρωτική καταστροφή του αυτοκινήτου του, που ενδιαφέρει εν προκειμένω) και 1.500 ευρώ για χρηματική του ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης.

Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, και 297 ΚΠολΔ, εφαρμοζόμενες, σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, και στη διαδικασία της δίκης για αναίρεση, προκύπτει ότι παραίτηση, ολική ή μερική, από το δικόγραφο του ενδίκου μέσου που έχει ασκηθεί, όπως είναι και η αναίρεση (άρθρο 495 παρ. 1 ΚΠολΔ), μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση, προτού αρχίσει η προφορική συζήτηση. Η δήλωση αυτή, καταχωριζόμενη στα πρακτικά, επιφέρει αντίστοιχη (αναλόγως με το περιεχόμενο και την έκτασή της), κατάργηση της δίκης. Συνακόλουθα, η παραίτηση του αναιρεσείοντος, που παρέστη στο ακροατήριο αυτοπροσώπως, ως δικηγόρος, από το δικόγραφο της ένδικης αίτησης, ως προς τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, που έγινε πριν από την προφορική συζήτηση της υποθέσεως, με καταχώρηση στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως, είναι σύννομη και συνεπάγεται κατάργηση της δίκης, αλλά μόνο ως προς το λόγο αυτόν της αναιρέσεως, που θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε (άρθρ. 295 παρ. 1 και 299 ΚΠολΔ), (Ολ.ΑΠ 7/1993).

Συνεπώς η αναίρεση αυτή, η οποία ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, πρέπει να εξετασθεί ως προς τη βασιμότητα του εναπομένοντος μοναδικού της λόγου (2ου). Περαιτέρω, ο προβαλλόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας, αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος, αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μη μπορεί να κριθεί, αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς.

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της, πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν υπάρχει δε έλλειψη νόμιμης βάσης και δεν ιδρύεται ο παραπάνω από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 297, 298 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι, αυτός που παράνομα και υπαίτια κατέστρεψε ξένο πράγμα, είναι υποχρεωμένος σε αποζημίωση, η οποία, όταν παρέχεται σε χρήμα, συνίσταται στην αξία που είχε το πράγμα και το διαφυγόν κέρδος από τη στέρηση της χρήσεως αυτού. Επομένως, επί καταστροφής πράγματος, η θετική ζημία και το διαφέρον που αντιστοιχεί σ’ αυτή είναι υπολογιστέα με βάση την αξία του πραγματικού, στην κατάσταση που βρισκόταν κατά τον χρόνο της καταστροφής και όχι με τη δαπάνη η οποία απαιτείται για την απόκτηση καινούργιου πράγματος, γιατί αλλιώς ο ζημιωθείς θα αποκόμιζε και ωφέλεια, πράγμα το οποίο θα ήταν και αντίθετο προς την έννοια του διαφέροντος και τη διέπουσα αυτό γενική αρχή της αποκαταστάσεως του δανειστή στην προηγουμένη του ζημιογόνου γεγονότος κατάσταση.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο, μετά έλεγχο και συνεκτίμηση όλων των κατ’ είδος επικαλουμένων και προσκομιζομένων αποδεικτικών μέσων δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του, σε σχέση με το λόγο αναίρεσης που αφορά στην επιδικασθείσα στον αναιρεσείοντα αποζημίωση από την καταστροφή του αυτοκινήτου του, τα ακόλουθα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά: "...Εξάλλου κατά τη σύγκρουση το αυτοκίνητο του ενάγοντα, τύπου BMW 735 L.I, 3.600 κ.β., υπέστη εκτεταμένες ζημιές στο εμπρόσθιο μέρος του, περιλαμβανομένων και των μηχανικών μερών του, για την αποκατάσταση των οποίων απαιτείται το συνολικό ποσό των 42.563,76 €, στο οποίο περιλαμβάνεται και ΦΠΑ που αναλογεί (34.690,77 € για ανταλλακτικά και 7.872,98 € για εργασίες επισκευής), όπως προκύπτει από τη με χρονολογία 20.8.2013 "προσφορά - εκτίμηση εργασιών και ανταλλακτικών" της αντιπροσωπείας ...

Α.Ε. Από τα παραπάνω αποδεικνύεται ότι το είδος και έκταση των βλαβών του αυτοκινήτου ήταν τέτοιας μορφής που θα απαιτούσε εκτός από μεγάλο χρόνο, δαπάνες, το ύψος των οποίων θα υπερέβαινε σημαντικά το κόστος για την απόκτηση ενός άλλου ισάξιου με το ζημιωμένο αυτοκίνητο. Ανεξάρτητα απ αυτό λόγω των μεγάλων βλαβών σε καίρια σημεία του αμαξώματος και της μηχανής και γενικά στην όλη γεωμετρία του αμαξώματος, δεν θα ήταν ασφαλές να τεθεί σε κυκλοφορία.

Ο ενάγων προσδιορίζει την αγοραστική αξία του οχήματός του κατά το χρόνο του ατυχήματος στο ποσό των 65.000 €, χωρίς να επικαλείται κανένα συγκριτικό στοιχείο γι’ αυτό. Ο μάρτυρας των εναγομένων προσδιορίζει την αξία του οχήματος στο ποσό των 15.000 €, λόγω της δυσκολίας πώλησης στην εγχώρια αγορά μεγάλων και πολυτελών οχημάτων, εξαιτίας και της υπάρχουσας οικονομικής κρίσης.

Εξάλλου στη με χρονολογία 4.9.2013 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του Ε. Α. (συνεργείο αυτ/των - πραγματογνωμοσύνες), την οποία προσάγουν και επικαλούνται οι εναγόμενοι, προσδιορίζεται το σύνολο των ζημιών στο ποσό των 34.689,69 € πλέον του ΦΠΑ από 7.872,98 €, δηλαδή συνολικά 42.562,67 €, ενώ η αξία του αυτοκινήτου κατά το χρόνο του ατυχήματος προσδιορίζεται από 14.850 € έως 28.800 €.

Με βάση τα παραπάνω και λαμβάνοντας υπόψη την ημέρα κυκλοφορίας του οχήματος (14.1.2005), τα χιλιόμετρα που είχε διανύσει (257.985 χιλ.) και την καλή κατάσταση στην οποία βρισκόταν, το ύψος της εμπορικής του αξίας ανέρχεται κατά την κρίση του δικαστηρίου κατά το χρόνο του ατυχήματος στο ποσό των 25.000 ευρώ. Επομένως, αφού το κόστος αγοράς ανταλλακτικών και εργασιών υπερβαίνει κατά πολύ την αγοραστική αξία του οχήματος, αυτό θεωρείται ολοσχερώς κατεστραμμένο και πρέπει να επιδικαστεί στον ενάγοντα ως αποζημίωση το ποσό αυτό...".

Από τις άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει, ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη παραδοχή το πραγματικό των εφαρμοσθέντων κανόνων ουσιαστικού δικαίου των διατάξεων των άρθρων 914, 297, 298 ΑΚ, τις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε, εκ πλαγίου, με ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες.

Το Εφετείο έλαβε υπόψη όλους τους προσδιοριστικούς παράγοντες που συνθέτουν την ολική καταστροφή, εκ του ενδίκου ατυχήματος, του αυτοκινήτου του αναιρεσείοντος, ήτοι την ημέρα κυκλοφορίας του εν λόγω αυτοκινήτου (14-1-2005), τύπου BMW 735 LI, 3.600 κυβικών, τα χιλιόμετρα που αυτό είχε διανύσει (257.985 χιλ.), το ύψος της εμπορικής του αξίας που ανερχόταν στο ποσό των 25.000 ευρώ, και ότι το κόστος αγοράς ανταλλακτικών και εργασιών τις οποίες αποτιμά στο συνολικό ποσό των 42.563,76 ευρώ μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, υπερβαίνει κατά πολύ την αγοραστική του αξία και για το λόγο τούτο το αυτοκίνητο αυτό θεωρήθηκε ολικώς κατεστραμμένο, επιδικάσθηκε δε στον αναιρεσείοντα ως αποζημίωση το άνω ποσό των 25.000 ευρώ, που ισούται με την αγοραστική αξία του αυτοκινήτου.

Οι αιτιάσεις που περιέχονται στο αναιρετήριο ότι στην προσβαλλόμενη απόφαση, α) δεν διαλαμβάνεται ποιά ήταν η τιμή κτήσεως του άνω αυτοκινήτου, β) δεν εξηγείται ποιό συγκριτικό στοιχείο θα μπορούσε (ο αναιρεσείων) να επικαλεσθεί για να αποδείξει την κατά το χρόνο του ατυχήματος αξία του, γ) ενώ δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση ότι κατά τον μάρτυρα των εναγομένων η αξία του οχήματος υπολογίζεται στο ποσό των 15.000 ευρώ, λόγω της δυσκολίας πώλησης στην εγχώρια αγορά μεγάλων και πολυτελών οχημάτων, εξαιτίας της υπάρχουσας οικονομικής κρίσης και κατά την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα που αυτοί (εναγόμενοι) επικαλέσθηκαν η αξία του αυτοκινήτου κατά τον χρόνο του ατυχήματος προσδιορίζεται στο ποσό από 14.850 έως 28.800 ευρώ και περαιτέρω ότι οι ίδιοι οι αναιρεσίβλητοι δέχονται στη σελίδα (3) των προτάσεων που υπέβαλαν στο Εφετείο ότι "τέτοιο όχημα θα είχε καλύτερη αξία μεταπώλησης στη Γερμανία (εξωτερικό), εν τούτοις δεν εξηγείται στην απόφαση, σε ποιά τιμή θα επωλείτο το εν λόγω αυτοκίνητο στην ευρωπαϊκή αγορά και γιατί η αξία του υπελείπετο και αυτής που εκ των αποδείξεων των εναγομένων προέκυψε, ήτοι των 28.800 ευρώ", πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτες, διότι πρόκειται περί ελλείψεων που ανάγονται στην πληρέστερη αιτιολόγηση του σαφώς εκτιθέμενου στην προσβαλλόμενη απόφαση αποδεικτικού πορίσματος και στην αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων αναφορικά με την εμπορική αξία του ΙΧΕ αυτοκινήτου του ενάγοντος που ανέρχεται κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης κατά το χρόνο της συγκρούσεως στο ποσό των 25.000 ευρώ.

Επομένως ο δεύτερος λόγος (μοναδικός) αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (εκ πλαγίου παραβίαση των παραπάνω διατάξεων), είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ, που κατατέθηκε από τον αναιρεσείοντα, στο Δημόσιο Ταμείο και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, που νικήθηκε στη δίκη, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το βάσιμο, περί τούτου, αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί πως η από 20-7-2017 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 143/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, δεν ασκήθηκε, ως προς τον πρώτο λόγο αυτής.

Απορρίπτει, κατά τα λοιπά, την παραπάνω αίτηση αναίρεσης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο.

Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Ιουνίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ