Supreme Court allows appeal on insufficient reasoning regarding lost profits causation in business loss claim.

Απόφαση 1033 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1033/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Δ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Κρίκο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) G. R. του T., 2) G. T. του H., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο και 3) ανώνυμης ελληνικής εταιρίας γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρίδωνα Χέλμη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-4-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5003/2009 εν μέρει οριστική και 789/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5411/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20-9-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 11-3-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις υπ' αριθμ. 9779ΣΤ/9-12-2014 και 9780ΣΤ/9-12-2014 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ... προκύπτει ότι αυτός μετά από γραπτή παραγγελία του επισπεύδοντος τη συζήτηση Σπύρου Κρίκου, δικαστικού πληρεξουσίου του αναιρεσείοντος, αντίγραφο της από 20-9-2014 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5411/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών με πράξη κατάθεσης του Αρμόδιου Γραμματέα του οικείου Εφετείου Αθηνών με αριθμό 937/2014 και πράξη προσδιορισμού δικασίμου για την στην αρχή της παρούσας αναφερόμενη δικάσιμο και κλήση να παραστούν σ' αυτή επιδόθηκε στους πρώτο και δεύτερο των αναιρεσιβλήτων. Επομένως, εφόσον αυτοί δεν εμφανίστηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκαν από Πληρεξούσιο Δικηγόρο, πρέπει να εξετασθεί η βασιμότητα της ένδικης αίτησης αναίρεσης παρά την απουσία των ανωτέρω αναιρεσιβλήτων (άρθρο 576 παρ. 2 εδ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 914 και 929 ΑΚ συνάγεται ότι προϋποθέσεις προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, το παράνομο της πράξης ή παράλειψης και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξης ή παράλειψης και της επελθούσας ζημίας. Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, δηλαδή κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ικανή να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα και το επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Εξάλλου η ζημία, η οποία ανέρχεται και όταν παρεμποδίζεται η αύξηση της περιουσίας, η οποία θα επέρχονταν χωρίς το ζημιογόνο γεγονός δηλαδή είτε θα αυξανόταν το ενεργητικό είτε θα μειωνόταν το παθητικό, αποτελεί την αποθετική ζημία ή το διαφυγόν κέρδος. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση αναφορικά με το αγωγικό κεφάλαιο των απολεσθέντων διαφυγόντων κερδών του από 1-7-2008 έως 31-3-2009 χρονικού διαστήματος, που ανέρχονται στο ποσό των 53.700 ευρώ, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα περιστατικά: "Αντίθετα, δεν αποδείχθηκε ότι ο ενάγων απώλεσε εισοδήματα, συνολικού ποσού 57.300 ευρώ.

Ο ενάγων, πράγματι, από τις 31-3-2008 συνεργαζόταν, ως σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα διοίκησης, πωλήσεων και marketing, με την εταιρεία "Voice Web AE", η οποία του είχε αναθέσει έργα, συνολικής αξίας 69.300 ευρώ, από τα οποία μέχρι την 1-7-2008, είχε διεκπεραιώσει έργα, αξίας 12.000 ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα ανατέθηκαν σε άλλους συνεργάτες.

Συνεπώς, το υπόλοιπο ποσό των 57.300 ευρώ (69.300 - 12.000) δεν αποτελεί ζημία του ενάγοντος και συνεπώς το πιο πάνω αγωγικό κονδύλιο ελέγχεται απορριπτέο, ως ουσιαστικά αβάσιμο. Τα ίδια, συνεπώς, αφού δέχθηκε και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και απέρριψε το πιο πάνω κονδύλιο, ως αβάσιμο, ορθά τις αποδείξεις εκτίμησε και ο σχετικός λόγος της έφεσης πρέπει να απορριφθεί, ως ουσιαστικά αβάσιμος ...".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αναφορικά με το αγωγικό κονδύλιο των απολεσθέντων διαφυγόντων κερδών του επίδικου χρονικού διαστήματος, διότι διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες, αναφορικά με το προαναφερθέν αγωγικό κεφάλαιο της ενεστώσας αποθετικής ζημίας.

Ειδικότερα: ενώ δέχεται ότι ο αναιρεσείων από τις 31-3-2008 συνεργαζόταν ως σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα διοίκησης, πωλήσεως και marketing με την εταιρία με την επωνυμία "Voice Web ΑΕ", η οποία του είχε αναθέσει έργα συνολικής αξίας 69.300 ευρώ από τα οποία μέχρι τον χρόνο του τραυματισμού του στο ένδικο ατύχημα είχε αποπερατώσει έργα, αξίας 12.000 ευρώ στην συνέχεια δέχεται ότι τα έργα αυτά ανατέθηκαν σε άλλους συνεργάτες, και ότι το ποσό των 57.300 ευρώ δεν αποτελεί ζημία.

Με την κρίση αυτή δεν διευκρινίζεται εάν συνεπεία του τραυματισμού του στο ένδικο ατύχημα τα αξίας 57.300 ευρώ μη αποπερατωθέντα από τον ίδιο (ενάγοντα - αναιρεσείοντα) έργα τελείωσαν με δικούς του συνεργάτες ή τρίτους και ειδικότερα η ύπαρξη της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της, συνεπεία του ένδικου τραυματισμού του αναιρεσείοντος, αφαίρεσης από την εταιρία "Voice Web ΑΕ", με την οποία αυτός (αναιρεσείων) συνεργαζόταν ως σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα διοίκησης, πωλήσεων και marketing, και ανάθεσης σε άλλους συνεργάτες της των ήδη ανατεθέντων στον αναιρεσείοντα έργων συνολικής αξίας 57.300 ευρώ και του επελθόντος ή μη επιζήμιου αποτελέσματος - ισόποσης ζημίας σ' αυτόν αν δηλαδή ο αναιρεσείων, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, με βάση την συνήθη πορεία των πραγμάτων και τα προπαρασκευαστικά μέτρα, που είχε λάβει, κατά το από 1-7-2008 έως 31-3-2009 χρονικό διάστημα θα αποπεράτωνε ή όχι τα συνολικής αξίας 57.300 ευρώ ανατεθέντα σ' αυτόν έργα από την εταιρία "Voice Web A.E" και αφαιρεθέντα από αυτή λόγω του ένδικου τραυματισμού και θα εισέπραττε ή όχι το συνολικό ποσό των 57.300 ευρώ.

Οι ανωτέρω ελλείψεις καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής ή μη εφαρμογής των ως άνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου και των διδαγμάτων της κοινής πείρας. Επομένως ο εκ του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω κατά παραδοχή του μοναδικού λόγου αναίρεσης πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο των διαφυγόντων κερδών του από 1-7-2008 έως 31-3-2009 χρονικού διαστήματος και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές. Επίσης πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα, κατ' άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ. Τέλος οι αναιρεσίβλητοι θα πρέπει να καταδικασθούν στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος, σύμφωνα με τα άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την από 20-9-2014 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5411/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί εν μέρει, κατά τα εκτιθέμενα στο σκεπτικό, την παραπάνω απόφαση.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος από χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιουλίου 2015.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ