Supreme Court dismisses appeal on land access claim, ruling legal arguments inadmissible and facts unsupported.

Απόφαση 1032 / 2022 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1032/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Μουλιανιτάκη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη, Μαρία Κουφούδη, Σοφία Πολύζου-Θεοχαρίδη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δ. χήρας Λ. Φ., θυγατέρας Π. και Μ. Κ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Μπαβέα και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Σ. του Ε. και Ε., 2) Ε. - Θ. Σ. του Α. και Μ., 3) Ε. Σ. του Α. και Μ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Μαλταμπέ με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-6-2015 αγωγή των ήδη ανaαιρεσιβλήτων, την από 29-12-2015 απευθυνόμενη προς το Δήμο Άνδρου ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση της ήδη αναιρεσείουσας και την από 29-9-2016 πρόσθετη παρέμβαση του Δήμου Άνδρου, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Άνδρου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 30/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 161/ΤΜ/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-10-2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης κατά της 161ΤΜ/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία και δέχθηκε την έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων, εξαφάνισε την εκκαλούμενη υπ' αριθ. 30/2017 απόφαση του Ειρηνοδικείου Άνδρου και στη συνέχεια δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη την περί παροχής δουλείας διόδου αγωγή τους, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ.1 ΚΠολΔικ), πρέπει δε να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔικ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ, όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της από το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1) αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε αυτούς. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας, 5) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την αμέσως πιο πάνω διάταξη προκύπτει, ότι η απαρίθμηση των λόγων αναίρεσης κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά αποφάσεων των ειρηνοδικείων, είναι περιοριστική. Οι λόγοι αναίρεσης είναι μόνο έξι και αντιστοιχούν προς τους λόγους αναίρεσης που προβλέπονται από τους αριθμούς 1, 2, 4, 5, 7, 8 και 19 αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προς τους οποίους όμως μερικοί δεν ταυτίζονται απολύτως.

Έτσι, δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το Μονομελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, παρά το νόμο, δέχθηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο (ΑΠ 20/2019, ΑΠ 1365/2018, ΑΠ 1011/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με το πρώτο λόγο αναίρεσης, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο (που δίκασε ως Εφετείο) κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο, το οποίο προκύπτει από την υπ' αριθμ. 11/2015 τελεσίδικη απόφαση του Ειρηνοδικείου Άνδρου.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος σύμφωνα με τα προαναφερθέντα στη μείζονα σκέψη, διότι η εν λόγω αποδιδόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια σχετικά με το δεδικασμένο δεν περιλαμβάνεται σε εκείνες που περιοριστικά αναφέρονται στο άρθρο 560 ΚΠολΔ. Στις διατάξεις του άρθρου 20 του Ν.Δ. της 17.7.1923 "περί σχεδίων πόλεων, κωμών και συνοικισμών του Κράτους και οικοδομής αυτών" (ΦΕΚ Α' 228), των οποίων το περιεχόμενο αποδίδεται στο άρθρο 411 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας, που εγκρίθηκε με το άρθρο μόνο του από 14.7/27.7.1999 π.δ/τος (ΦΕΚ Δ' 580), ορίζονται τα εξής: "1.

Δεν επιτρέπεται οιαδήποτε μεταβίβασις της κυριότητος μέρους ή του όλου γηπέδου, εφ' ού ο ιδιοκτήτης εσχημάτισεν ή ανεγνώρισε σχηματισθέντας τυχόν άνευ της θελήσεώς του κοινοχρήστους χώρους (ιδιωτικάς οδούς και πλατείας κ.λπ.) ή δεν εσχημάτισεν ουδ' ανεγνώρισε μεν τοιούτους, αλλά επιδιώκει το σχηματισμόν ή την αναγνώρισίν των διά της τοιαύτης μεταβιβάσεως.

Εν τη εννοία του σχηματισμού κοινοχρήστων χώρων περιλαμβάνεται ο καθ` οιονδήποτε τρόπον ιδιωτική πρωτοβουλία ή συμφωνία γινόμενος περιορισμός ή παραίτησις δικαιωμάτων επί των ειρημένων γηπέδων επί τω τέλει αμέσου ή εμμέσου σχηματισμού των εν λόγω χώρων. Πάσα μεταβίβασις της κυριότητος γινομένη παρά τας ανωτέρω διατάξεις, είναι αυτοδικαίως άκυρος.

Η περί ακυρότητος διάταξις αύτη ισχύει και αν ακόμη δεν εγένετο εν επισήμω τινί πράξει σαφής μνεία περί του σχηματισμού των ειρημένων κοινοχρήστων χώρων αλλ' εμμέσως προκύπτει εκ των γενομένων μεταβιβάσεων ότι αύται εγένοντο επί τω τέλει του τοιούτου σχηματισμού και εν γένει της εφαρμογής ιδιωτικού σχεδίου ρυμοτομίας. 2.

Διά τα εντός των εγκεκριμένων σχεδίων των πόλεων, κωμών, κ.τ.λ. γήπεδα επιτρέπεται, εις ωρισμένας προϋποθέσεις και όρους, η παρέκκλισις από των διατάξεων της προηγουμένης παραγράφου μέχρις οιουδήποτε βαθμού. Τα της παρεκκλίσεως και των προϋποθέσεων και όρων αυτής κανονίζονται δια Β. Διαταγμάτων, εκδιδομένων μετά σύμφωνον γνώμην του συμβουλίου των δημοσίων έργων εφ' άπαξ δι' εκάστην πόλιν, κώμην κ.λπ.

ή δι' έκαστον αυτών τμήμα ή και δι' εκάστην ειδικήν περίπτωσιν. 3. Αι διατάξεις της ανωτέρω παρ. 1 δεν ισχύουσι προκειμένου .... Επίσης δεν ισχύουσιν αι διατάξεις της αυτής παραγράφου 1: "α) Διά πάσαν περαιτέρω μεταβίβασιν της κυριότητος γηπέδων, ών μετεβιβάσθη ήδη αύτη παρά τας διατάξεις της εν λόγω παραγράφου προ της ισχύος του παρόντος άρθρου, εφ' όσον δεν επέρχεται αύξησις της επιφανείας των προ της ισχύος του άρθρου τούτου σχηματισθέντων ιδιωτική πρωτοβουλία κοινοχρήστων χώρων και β) Ως προς τα εντός των εγκεκριμένων σχεδίων των πόλεων κ.λπ.

γήπεδα, εφ' ων εσχηματίσθησαν ιδιωτική πρωτοβουλία προ της ισχύος του παρόντος άρθρου, κοινόχρηστοι χώροι (ιδιωτικαί οδοί κ.λπ.) εφ' όσον η κυριότης τμημάτων των εν λόγω γηπέδων μετεβιβάσθη ήδη προ της ισχύος του άρθρου τούτου, μετά δε την ισχύν αυτού, ουδεμία αύξησις των αρχικώς σχηματισθέντων κοινοχρήστων χώρων έλαβεν χώραν". 4.

Αρμόδιος όπως αποφανθεί διά την εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος άρθρου εάν η μεταβίβασις της κυριότητος επί γηπέδων εγένετο επί τω σκοπώ σχηματισμού επ` αυτών κοινοχρήστων χώρων και εν γένει της εφαρμογής ιδιωτικού σχεδίου ρυμοτομίας ..., εάν επήλθεν ή ου αύξησις της εκτάσεως των κοινοχρήστων τούτων χώρων και οποία η θέσις και έκτασις αυτών και ειδικώτερον πότε υφίσταται περίπτωσις εφαρμογής των εξαιρέσεων α' και β' της προηγουμένης παραγράφου, είναι ο επί της Συγκοινωνίας Υπουργός, όστις αποφαίνεται επί πάντων των ζητημάτων τούτων, μετά γνώμην του Συμβουλίου των δημοσίων έργων.

Εν περιπτώσει ενστάσεων των ενδιαφερομένων κατά της αποφάσεως του υπουργού, δύναται να αναθεωρήση ούτος την αρχικήν απόφασίν του μόνον εφ' άπαξ. Περίληψις των ανωτέρω αποφάσεων του υπουργού και της σχετικής γνωμοδοτήσεως του συμβουλίου των δημοσίων έργων δημοσιεύεται εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως".

Με τις ανωτέρω διατάξεις των παρ. 1 και 3 του άρθρου 20 του Ν.Δ. της 17.7/16.8.1923, προς αποφυγή του σχηματισμού ιδιωτικών σχεδίων ρυμοτομίας και προς εξασφάλιση του αναγκαίου κρατικού ελέγχου επί της δόμησης εν γένει, απαγορεύθηκε κατ' αρχήν, από τη θέση σε ισχύ των ανωτέρω διατάξεων και εφεξής, η καθ' οιονδήποτε τρόπο δημιουργία οδών ή κοινόχρηστων χώρων από ιδιώτες, επιτρεπόμενης πάντως, κατά παρέκκλιση από την απαγόρευση αυτή, της αναγνώρισης από τη Διοίκηση, κατά τη διαδικασία της παρ. 4 του αυτού άρθρου, κοινόχρηστων χώρων, κείμενων εκτός σχεδίου πόλης, ως σχηματισθέντων από ιδιώτες προ της θέσης σε ισχύ των εν λόγω απαγορευτικών διατάξεων (ΑΠ 1639/2018, ΣΤΕ 302/2017).

Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. Α παρ. 19 και 20 του Π.Δ της 19-10-2011 (ΦΕΚ 291/4-11-2011) "δεν επιτρέπεται η εκτέλεση έργων μετατροπής των παραδοσιακών οδών διασύνδεσης των περιοχών των νησιών (καλντερίμια) σε οδούς εξυπηρέτησης τροχοφόρων. Οδοί που ακολουθούν υπάρχουσες χαράξεις παραδοσιακής αγροτικής διατηρούν την γεωμετρική ιδιοτυπία - μορφολογική εμφάνιση με υποχρεωτική αποκατάσταση των ξερολιθιών που τις περιβάλλουν στις αναγκαίες διαπλατύνσεις ή νέες διανοίξεις" (παρ. 19) και "δεν επιτρέπεται η ασφαλτόστρωση αγροτικών οδών χωρίς να έχει προηγηθεί μελέτη βελτίωσης των οριζοντιογραφικών χαρακτηριστικών της οδού, εκπόνηση μελέτης Περιβαλλοντικών επιπτώσεων και `Εγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων.

Για την προστασία του τοπίου το πλάτος της οδού μπορεί να είναι μεταβλητό δημιουργώντας τμήματα παράλληλης κίνησης οχημάτων τα οποία όμως πρέπει να είναι ορατά μεταξύ τους" (παρ. 20). Εξάλλου, με το λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. που ταυτίζεται με αυτόν του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς.

Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνος δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ ΑΠ 4/2018 και Ολ ΑΠ 6/2017). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΑΠ 1034/2020,ΑΠ 917/2020, ΑΠ 1551/2018, ΑΠ 130/2016).Τέλος, κατά το άρθρο 559 αριθμ.8 του Κ.Πολ.Δ.

που ταυτίζεται με αυτόν του άρθρου 560 αρ. 5 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται "αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης". Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί, οι θεμελιωτικοί, καταλυτικοί ή διακωλυτικοί ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, ασκούμενοι με αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση ή με λόγο εφέσεως ή αντεφέσεως, ο οποίος αφορά αυτοτελείς ισχυρισμούς ή άρνηση αυτοτελών ισχυρισμών, όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις ή οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων, έστω και εάν αποτελούν περιεχόμενο λόγου εφέσεως, ούτε οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι ισχυρισμοί καθώς και οι νομικοί ισχυρισμοί και η νομική επιχειρηματολογία (ΑΠ 162/2020, ΑΠ 5/2020, ΑΠ 944/2017, ΑΠ 701/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση το Moνομελές Πρωτοδικείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε, μετ' ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων, κατά το ενδιαφέρον, εν προκειμένω, μέρος, αναφορικά με την ένδικη υπόθεση, τα εξής: "Δυνάμει του υπ' αριθμ .../4-11-1996 συμβολαίου γονικής παροχής της Συμβολαιογράφου Πειραιώς Κωνσταντίνας Παραβαντή, που έχει μεταγραφεί νομίμως...οι εκκαλούντες - ενάγοντες κατέστησαν αποκλειστικοί συγκύριοι, συννομείς και συγκάτοχοι ο μεν πρώτος εξ αυτών σε ποσοστό 1/3 πλήρους κυριότητας και 2/3 επικαρπίας, οι δε λοιποί σε ποσοστό 1/3 ψιλής κυριότητας έκαστος, ενός αγροτεμαχίου (παλαιάς αμπέλου) μετά του επ' αυτού πεπαλαιωμένου κτίσματος (κατεστραμμένου κελιού - κονακίου) κείμενου στη θέση "..." της κτηματικής περιφέρειας της κοινότητας ...

της νήσου Άνδρου, εμβαδού σύμφωνα με τον τίτλο κτήσης, μέτρων τετραγωνικών 2.337 και μετά από νεότερη ακριβέστερη εμβαδομέτρηση, μέτρων τετραγωνικών 2314,70, έτσι όπως αυτό ειδικότερα εμφαίνεται στο από μηνός Ιουνίου έτους 2015 τοπογραφικό διάγραμμα του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Χ. Μ., με τα περιμετρικά στοιχεία ..., οριζόμενο ανατολικά με ιδιοκτησία Φ.

Π., δυτικά με ιδιοκτησία Δ. Θ., βόρεια-βορειοδυτικά με ιδιοκτησία Θ. Φ., Σ. Φ. και Θ. Σ. και νότια-νοτιοανατολικά με ιδιοκτησία Α. Σ.. Το ακίνητο αυτό περιήλθε στην άμεση δικαιοπάροχο των εκκαλούντων - εναγόντων, Ε., χήρα Ε. Σ., το γένος Α. και Α. Θ., μητέρα του πρώτου εξ αυτών και γιαγιά των υπολοίπων με το υπ' αριθ. .../19-3- 1938 συμβόλαιο αγοραπωλησίας του τότε Συμβολαιογράφου Άνδρου, Κωνσταντίνου Γουλανδρή, νομίμως μεταγραμμένο...

Υπέρ αυτού και σε βάρος του όμορου προς νότον ακινήτου, ιδιοκτησίας Α. Σ., υφίσταται δουλεία διόδου συνολικής επιφάνειας μέτρων τετραγωνικών 191,91, έτσι όπως αυτή αποτυπώνεται στο προαναφερόμενο τοπογραφικό διάγραμμα με τα στοιχεία περιμετρικά ..., η οποία εκκινεί από το νοτιοανατολικό όριο του ακινήτου των εκκαλούντων - εναγόντων, εκτείνεται κατά μήκος του ανατολικού ορίου του δουλεύοντος γεωτεμαχίου και καταλήγει στο νοτιοανατολικό άκρο αυτού, όπου εφάπτεται με το βορειοδυτικό όριο της ιδιοκτησίας της εφεσίβλητης - εναγομένης και πέραν αυτού με δημοτική στενωπό πλάτους 1,5 μέτρου, η οποία συνδέει το ακίνητο της εφεσίβλητης - εναγομένης με τη δημοτική οδό "..." και μέσω αυτής με την προς νότο ευρισκόμενη δημόσια οδό Χώρας - ....

Μεταξύ της απολήξεως της εν λόγω δουλείας διόδου και της παραπάνω δημόσιας οδού "...", παρεμβάλλεται το αγροτεμάχιο ιδιοκτησίας της εφεσίβλητης - εναγομένης, εκτάσεως μέτρων τετραγωνικών 1521,78, έτσι όπως αυτό ειδικότερα απεικονίζεται στο ως άνω τοπογραφικό διάγραμμα με τα περιμετρικά στοιχεία ... οριζόμενο δυτικά-νοτιοδυτικά με την ανωτέρω δημοτική στενωπό και πέραν αυτού με την ιδιοκτησία ..., νότια και ανατολικά με τη δημόσια οδό "..." και βόρεια - βορειοδυτικά εν μέρει με ιδιοκτησία Α.

Σ. και εν μέρει με ιδιοκτησία Φ. Π.. Το ακίνητο αυτό περιήλθε στην εφεσίβλητη - εναγομένη κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, δυνάμει της υπ' αριθ. .../1998 πράξη δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς του τέως Συμβολαιογράφου Άνδρου, Αναστασίου Φ. Δημητρίου, νομίμως μεταγραμμένης..., σε συνδυασμό με την υπ' αριθ. .../1993 συμβολαιογραφική διανομή κληρονομιαίας ακίνητης περιουσίας, του ίδιου ως άνω Συμβολαιογράφου, που έχει ομοίως μεταγραφεί νομίμως..., ενώ στη δικαιοπάροχο μητέρα της, Μ.

χήρα Π. Κ., που απεβίωσε στις 19/8/1975, αυτό είχε περιέλθει με το υπ αριθ. 11778/1933 συμβόλαιο δωρεάς εν ζωή του τότε συμβολαιογράφου Άνδρου Κωνσταντίνου Γουλανδρή νομίμως μεταγραμμένο. Το αγροτεμάχιο των εκκαλούντων - εναγόντων δεν είναι μεν περίκλειστο, αφού υπέρ του, έχει ήδη συσταθεί, όπως προαναφέρθηκε, δουλειά διόδου, πλην όμως, η δουλεία αυτή καταλήγει σε στενωπό, από την οποία μόνο πεζοί μπορούν να διέλθουν και όχι και τροχοφόρα οχήματα, όπως απαιτείται, προκειμένου, σύμφωνα και με τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, η πρόσβαση από και προς αυτό να θεωρηθεί επαρκής.

Για το λόγο αυτό πρέπει να παραχωρηθεί υπέρ του ακινήτου των εκκαλούντων - εναγόντων η ζητούμενη δουλεία διόδου και συγκεκριμένα, μία λωρίδα γης, συνολικής επιφάνειας μέτρων τετραγωνικών 190,73, εμφαινόμενη στο από μηνός Ιουνίου έτους 2015 τοπογραφικό διάγραμμα του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού Χ. Μ., με τα περιμετρικά στοιχεία ..., η οποία εκκινεί από το βορειοδυτικό άκρο του ακινήτου της εφεσίβλητης - εναγομένης σε πλευρά με στοιχεία ...

μήκους μέτρων 4,95, συνεχίζει με πορεία προς τα νότια - νοτιοανατολικά βαίνοντας παράλληλα με τον μανδρότοιχο του ακινήτου της εφεσίβλητης - εναγομένης, κατά μήκος μέτρων 43,54 (εξωτερική πλευρά με περιμετρικά στοιχεία ... και εσωτερική πλευρά με περιμετρικά στοιχεία ...) και καταλήγει στο νοτιοανατολικό άκρο του δουλεύοντος ακινήτου σε πλευρά ...

μήκους μέτρων 4,80, όπου και εφάπτεται επί της δημοτικής οδού "...". Η συγκεκριμένη δίοδος κρίνεται ως η πλέον πρόσφορη, καθόσον αυτή εκτείνεται ως φυσική συνέχεια της ήδη υφιστάμενης διόδου μέσω του ακινήτου του Α. Σ., είναι η πλέον σύντομη από το ακίνητο των εκκαλούντων - εναγόντων, μέχρι το δημόσιο δρόμο "..." και συνεπάγεται τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση για το ακίνητο της εφεσίβλητης - εναγομένης, αφού αυτή διέρχεται κατά μήκος του άκρου νοτιοδυτικού ορίου αυτού, παράλληλα με τον υφιστάμενο μανδρότοιχο στο άκρο όριό του, με αποτέλεσμα το δουλεύον ακίνητο να μην αποκόπτεται σε δύο τμήματα, αλλά να παραμένει ενιαίο, ενώ είναι κατάλληλη, λόγω του μέσου πλάτους της, που είναι 4,50 μέτρα για τη διέλευση και τροχοφόρων οχημάτων, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό, επαρκώς την προσβασιμότητα από και προς το δεσπόζον ακίνητο των εκκαλούντων-εναγόντων.

Περαιτέρω, η αποζημίωση που θα πρέπει να καταβληθεί από τους εκκαλούντες-ενάγοντες προς την εφεσίβλητη-εναγομένη για την παραχώρηση της επίδικης δουλείας διόδου ανέρχεται, (λαμβανομένης υπόψη της αντικειμενικής αξίας των ακινήτων στην περιοχή, η οποία υπολογίζεται στο ποσό των 2,50 ανά τετραγωνικό μέτρο), στο ποσό των (190,73 τ.μ χ 2,50 € =) 476,82 ευρώ".

Στη συνέχεια δε το Μονομελές Πρωτοδικείο, το οποίο είχε ήδη εξαφανίσει την πρωτόδικη απόφαση, δεχόμενο κατ' ουσίαν την έφεση, λόγω μη υπάρξεως δεδικασμένου που εμπόδιζε την εξέταση της ένδικης αγωγής, όπως είχε δεχθεί το Ειρηνοδικείο Άνδρου, δέχθηκε την αγωγή των εναγόντων, ως ουσία βάσιμη και ειδικότερα:

α)υποχρέωσε την αναιρεσείουσα να παραχωρήσει υπέρ του αναφερόμενου ακινήτου των αναιρεσιβλήτων δουλεία διόδου μέσω του ομόρου ακινήτου της και συγκεκριμένα να παραχωρήσει την περιγραφόμενη λωρίδα γης επιφανείας 190,73 τ.μ. και β) υποχρέωσε τους αναιρεσίβλητους να καταβάλουν στην αναιρεσείουσα ως αποζημίωση για την παραχωρούμενη δουλεία διόδου το ποσό των 476,82 ευρώ.

Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης, κατ' εκτίμηση από τους αρ. 1 και 5 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ, αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες ότι α) το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη και δεν εξέτασε το νομίμως προταθέντα πρωτοδίκως και με λόγο έφεσης, ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, ότι η αγωγή έπρεπε να απορριφθεί ως νόμω αβάσιμη, διότι η αιτουμένη παραχώρηση της δουλείας διόδου για τη διέλευση τροχοφόρων οχημάτων αντίκειται στο άρθρο 20 του ΠΔ 17-7-1923, σύμφωνα με το οποίο απαγορεύεται ρητώς η διάνοιξη ή διαπλάτυνση οδών σε εκτός σχεδίου περιοχές με ιδιωτική πρωτοβουλία, οι οποίες μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο από τεχνικές υπηρεσίες δημοσίων φορέων, κατόπιν περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία, εν προκειμένω, δεν υφίσταται, αλλά και στο άρθρο 4 παρ.

Α περ. 19 και 20 του ΠΔ της 19-10-2011, σύμφωνα με το οποίο δεν επιτρέπεται η ασφαλτόστρωση αγροτικών δρόμων χωρίς να έχει προηγηθεί μελέτη βελτίωσης των οριζοντιογραφικών χαρακτηριστικών της οδού, εκπόνησης μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και έγκρισης περιβαλλοντικών όρων και απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση στα παραδοσιακά μονοπάτια-καλντερίμια της νήσου Άνδρου, η οποία θα μεταβάλλει τον παραδοσιακό χαρακτήρα τους και τη μορφολογική και γεωμετρική τους ιδιοτυπία, η δε σκοπούμενη διάνοιξη του δρόμου, ο οποίος θα πρέπει να κατασκευασθεί επί τμήματος της ιδιοκτησίας της αναιρεσείουσας που συνορεύει στη νοτιοδυτική του πλευρά με στενωπή οδό (παραδοσιακή οδό - καλντερίμι), είναι απολύτως παράνομη, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις ως άνω απαγορεύσεις του νόμου και ως αποτέλεσμα θα έχει την πλήρη καταστροφή του παραδοσιακού τοπίου και των γεωμετρικών και μορφολογικών χαρακτηριστικών της δημοτικής στενωπού οδού, ως αναγκαίο επακόλουθο των επεμβάσεων που θα πρέπει να γίνουν στο επίδικο τμήμα για τη διάνοιξη του δρόμου και β) ότι σε κάθε δε περίπτωση, εφόσον ήθελε θεωρηθεί ότι απέρριψε σιγή τον πιο πάνω ισχυρισμό της, έσφαλε, μην εφαρμόζοντας τις πιο πάνω διατάξεις, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους.

Ο λόγος αυτός, όσον αφορά το πρώτο σκέλος του (αρ. 5), είναι απαράδεκτος, διότι, σύμφωνα, με τα αναφερθέντα στην πιο πάνω νομική σκέψη, δεν αποτελούν "πράγματα", οι νομικοί ισχυρισμοί, όπως αποτελεί, εν προκειμένω και εκείνος του νόμω αβασίμου της αγωγής. Όσον δε αφορά το δεύτερο σκέλος του (αρ. 1) ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι, στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 20 του ΠΔ 17-7-1923, αφού δεν πρόκειται για διάνοιξη ή διαπλάτυνση δρόμου σε εκτός σχεδίου περιοχή με ιδιωτική πρωτοβουλία, η οποία, σύμφωνα με το ως άνω ΠΔ απαγορεύεται, αλλά για διάνοιξη δρόμου κατόπιν παραχώρησης δουλείας διόδου με δικαστική απόφαση, η οποία δεν υπόκειται στις διατυπώσεις που η ως άνω διάταξη απαιτεί.

Περαιτέρω, ούτε η διάταξη του άρθρου 4 παρ. Α περ. 19 και 20 του ΠΔ της 19-10-2011 είναι εφαρμοστέα, δεδομένου ότι η αιτηθείσα με την ένδικη αγωγή δουλεία διόδου υπέρ του ακινήτου των αναιρεσίβλητων, μέσω του όμορου ακινήτου της αναιρεσείουσας, ήτοι εδαφική λωρίδα, συνολικής επιφάνειας 190,73 τ.μ., όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), δεν προβλέπεται να είναι ασφαλτοστρωμένη ούτε περιλαμβάνει κάποια επέμβαση στη στενωπή οδό (καλντερίμι) που επικαλείται η αναιρεσείουσα, ήτοι δεν περιλαμβάνει ούτε επηρεάζει την ως άνω οδό.

Επομένως εφόσον δεν υφίσταται προς έρευνα άλλος λόγος, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρ. 495 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις ενώπιον του δικαστηρίου τούτου (άρθρα 176 , 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-10-2020 αίτηση της Δ. Φ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 161ΤΜ/2020 απόφασης του Moνομελούς Πρωτοδικείου Σύρου.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Μαΐου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ