Supreme Court dismisses appeal on contract interpretation and procedural law violation grounds.

Απόφαση 1032 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1032/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, στις 28 Ιανουαρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Προμηθέας GAS Ανώνυμη Ελληνορωσική Κατασκευαστική - Εμπορική - Τεχνική και Βιομηχανική Εταιρεία" που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Έμμα Αντωνιάδου.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Ευρώπη Ανώνυμη Εταιρεία Γενικών Ασφαλίσεων" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Τσιρώνη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-11-2004 αγωγή της ήδη μη διαδίκου Α. Α. και την από 8-9-2005 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε παρέμβαση και αγωγή αποζημιώσεως της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Κρωπίας και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 291/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 2251/2011 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 31-8-2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 22-1-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 1-11-2004 αγωγή της η ενάγουσα και ήδη μη διάδικος Α. Α. ζήτησε να υποχρεωθεί η πρώτη εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, εργολάβος κατασκευής του έργου του αγωγού φυσικού αερίου στο Λαύριο, καθώς και η δεύτερη εναγομένη και ήδη μη διάδικος ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΓΕΝΕΡ Α.Ε.", υπεργολάβος, να της καταβάλουν εις ολόκληρον εκάστη το ποσό των 50.926,80 ευρώ ως αποζημίωση λόγω ζημιών που προκλήθηκαν σε αγρό της κατά την εκτέλεση του έργου.

Με την από 8-9-2005 προσεπίκληση σε παρέμβαση και την ενωμένη σε αυτήν παρεμπίπτουσα αγωγή της η αναιρεσείουσα προσεπικάλεσε στη δίκη την παρεμπιπτόντως εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, επικαλούμενη ότι είχε ασφαλίσει το έργο και κατά του κινδύνου προκλήσεως ζημιών σε τρίτους και ζήτησε να υποχρεωθεί αυτή να της καταβάλει οποιοδήποτε ποσό θα υποχρεωνόταν να καταβάλει στην ενάγουσα της κύριας αγωγής.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την κύρια αγωγή ως απαράδεκτη, δεχόμενο περαιτέρω ότι παρείλκε η έρευνα της προσεπικλήσεως και παρεμπίπτουσας αγωγής. Μετά από εφέσεις της ενάγουσας της κύριας αγωγής και της ήδη αναιρεσείουσας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία έγινε δεκτή η έφεση της ενάγουσας και αφού εξαφανίσθηκε κατά το σχετικό μέρος της η εκκαλούμενη απόφαση έγινε δεκτή κατά ένα μέρος της η κύρια αγωγή ως κατ' ουσίαν βάσιμη.

Περαιτέρω το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε ότι η προσεπίκληση και η ενωμένη με αυτήν παρεμπίπτουσα αγωγή ήταν απορριπτέες ως κατ' ουσίαν αβάσιμες αλλά, εφόσον το πρωτοβάθμιο δικαστήριο τις είχε απορρίψει ως άνευ αντικειμένου, δηλαδή ως απαράδεκτες, δεν μπορούσε να χειροτερεύσει τη θέση της εκκαλούσας και ήδη αναιρεσείουσας και γι' αυτό απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη την έφεσή της.

Οι γενικοί ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 Α.Κ. εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση που το δικαστήριο της ουσίας, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, διαπιστώνει ότι υφίσταται κενό στη σύμβαση ή ότι γεννιέται αμφιβολία για την έννοια των δηλώσεων βουλήσεως. Παραβιάζονται δε οι κανόνες αυτοί όταν το δικαστήριο, παρά τη διαπίστωση, έστω και έμμεσα, κενού ή αμφιβολίας σχετικά με την έννοια της δηλώσεως βουλήσεως, παραλείπει να προσφύγει σ' αυτούς για τη διαπίστωση της αληθινής έννοιας των δηλώσεων ή να παραθέσει στην απόφασή του τα πραγματικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει η εφαρμογή τους ή προβαίνει σε κακή εφαρμογή τους (Ολ.Α.Π. 26/2004).

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα εξής, σε σχέση με την προσεπίκληση και την ενωμένη με αυτήν παρεμπίπτουσα αγωγή: "... Η προαναφερθείσα κοινοπραξία [μη διάδικος], μέλος της οποίας είναι η παρεμπιπτόντως ενάγουσα εταιρεία, ... εργολάβος του ανωτέρω έργου, συνήψε με την εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία ...

την υπ' αριθμ. .../ 1996 ασφαλιστική σύμβαση, με την οποία η τελευταία ανέλαβε την ασφαλιστική κάλυψη κάθε είδους κινδύνου από την κατασκευή του έργου του αγωγού του φυσικού αερίου στο Λαύριο, σύμφωνα με την αναφερόμενη ανωτέρω υπ' αριθμ. 223/93 από 10-5-1996 σύμβαση, με την οποία ορίσθηκαν ως ασφαλισμένοι όλα τα μέλη της κοινοπραξίας, καθώς και οι εκπρόσωποι, οι αξιωματούχοι και το προσωπικό τους, ενώ ως συνασφαλισμένη ορίσθηκε η εταιρεία με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Αερίου (Δ.ΕΠ.Α.) Α.Ε." [μη διάδικος] και οι αξιωματούχοι της, καθώς και όλοι οι εργολάβοι, υπεργολάβοι, προμηθευτές και υποπρομηθευτές, οι σύμβουλοι, οι εκπρόσωποι, αξιωματούχοι και το προσωπικό των συνασφαλισμένων.

Η περίοδος της ασφάλισης συμφωνήθηκε με την υπ' αριθμ. .../31-10-1996 πρόσθετη πράξη σε 28 μήνες, αρχόμενη από την 1-11-1996 και ακολουθούμενη στη συνέχεια από περαιτέρω 24 μήνες μέχρι την έκδοση του τελικού πιστοποιητικού αποδοχής (F.C.A.). Ως εκ τούτου αποδείχθηκε ότι η έναρξη ισχύος της ασφαλιστικής κάλυψης έλαβε χώρα την 1-11-1996.

Με το ως άνω ασφαλιστήριο η παρεμπιπτόντως εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία ανέλαβε μεταξύ άλλων και τους κινδύνους κατασκευής-ανέγερσης του έργου (μέρος ΙΙ της σύμβασης) καθώς και την αστική ευθύνη έναντι τρίτων (μέρος ΙΙΙ της σύμβασης). Ειδικότερα στο τρίτο μέρος της ασφαλιστικής σύμβασης για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων ορίζεται ότι αυτή αφορά την κάλυψη όλων των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα και τα οποία σχετίζονται άμεσα με την εκτέλεση της από 27 Μαΐου 1996 υπ' αριθμ. .../96 σύμβασης (όρος ΙΙΙ, 1.2), συμφωνήθηκε επίσης ότι η περίοδος έναρξης ισχύος είναι αυτή που προβλέπεται στην εισαγωγή της σύμβασης σελ.3 και λήξη η ημερομηνία της έκδοσης του προσωρινού πιστοποιητικού αποδοχής συν συντήρηση έως την ημερομηνία έκδοσης του τελικού πιστοποιητικού αποδοχής (ΙΙΙ, 1.1).

Εξάλλου με τον ειδικό όρο ΙΙΙ, 2.1.1 στο πεδίο κάλυψης εμπίπτει η αποζημίωση των ασφαλισμένων μερών, καθώς και των υπαλλήλων αυτών για όλα τα ποσά που αυτοί οφείλουν σύμφωνα με το νόμο να καταβάλουν σε σχέση με αξιώσεις που έχουν ασκηθεί εναντίον τους, οι οποίες γεννώνται από σωματικές βλάβες, συμπεριλαμβανομένης και της ηθικής βλάβης και/ή περιουσιακή ζημία σε τρίτους από ενέργειες που σχετίζονται με την εκτέλεση της σύμβασης και/ή από κάθε γεγονός που λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της ασφαλιστικής κάλυψης και κοινοποιείται στον ασφαλιστή το αργότερο ένα έτος μετά τη λήξη της ασφαλιστικής κάλυψης.

Στην προκειμένη περίπτωση η ασφαλιστική σύμβαση έληξε στις 7-6-2002, ημερομηνία έκδοσης του πιστοποιητικού οριστικής παραλαβής του έργου, επομένως η επίδικη ζημία της ενάγουσας της κύριας αγωγής έπρεπε να είχε, κατά τον αμέσως προηγούμενο όρο του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, κοινοποιηθεί στην παρεμπιπτόντως εναγομένη εντός ενός έτους από την ημερομηνία του ως άνω πιστοποιητικού, δηλαδή μέχρι την 7-6-2003.

Στην προκειμένη όμως περίπτωση η κοινοποίηση της αξίωσης της ενάγουσας της κύριας αγωγής έλαβε χώρα στις 27-9-2005, με την επίδοση σε αυτήν της κρινόμενης προσεπίκλησης-παρεμπίμπτουσας αγωγής. Ο δε ισχυρισμός της παρεμπιπτόντως ενάγουσας εταιρείας ότι ο ανωτέρω όρος της σύμβασης, ο οποίος προέβλεπε την αναγγελία εντός προθεσμίας ενός έτους από τη λήξη της ασφαλιστικής κάλυψης είναι άκυρος, διότι αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 275 Α.Κ.

σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 195 Ε.Ν., είναι απορριπτέος, εφόσον στην προκειμένη περίπτωση δεν προβλέπεται έκπτωση από την ασφαλιστική κάλυψη λόγω μη έγκαιρης αναγγελίας του ασφαλιστικού κινδύνου στην παρεμπιπτόντως εναγομένη και επομένως δεν περιλαμβάνεται μεταβολή των όρων της παραγραφής αλλά καθορίζονται τα όρια της ασφαλιστικής κάλυψης και τίθεται περιορισμός στους καλυπτόμενους ασφαλιστικούς κινδύνους.

Εξάλλου ο ισχυρισμός της παρεμπιπτόντως ενάγουσας ότι ήταν αδύνατο να γνωστοποιήσει στην παρεμπιπτόντως εναγομένη την ως άνω ζημία της ενάγουσας διότι αυτή το πρώτον έλαβε γνώση αυτής όταν της επιδόθηκε η κύρια αγωγή στις 19-11-2004, είναι απορριπτέος διότι η παρεμπιπτόντως ενάγουσα και πρώτη εναγομένη επέβλεπε την εκτέλεση του έργου εκ μέρους της δεύτερης εναγομένης ...

και συνεπώς γνώριζε δια των υπευθύνων της την επέλευση της ζημίας". Με βάση αυτές τις παραδοχές το δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη την έφεση της αναιρεσείουσας κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στην αρχή της παρούσης. Έτσι που έκρινε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., οι οποίες δεν ήταν εφαρμοστέες εν προκειμένω, αφού το δικαστήριο δεν διαπίστωσε, έστω και έμμεσα, κενό ή αμφιβολία σχετικά με την έννοια του προαναφεθέντος όρου της συμβάσεως μεταξύ των διαδίκων, ώστε να χρειασθεί να προσφύγει στους ερμηνευτικούς κανόνες που ορίζονται με τις πιο πάνω διατάξεις.

Επί πλέον δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 201, 251 και 275 Α.Κ., 195 Εμπ.Ν. και 10 ν. 2426/1997 (εννοείται ν. 2496/1997), οι οποίες επίσης δεν ήταν εφαρμοστέες εν προκειμένω, αφού η μεν πρώτη από αυτές αναφέρεται στις δικαιοπραξίες υπό αίρεση, οι δε λοιπές σε θέματα παραγραφής, ενώ με τον ανωτέρω αναφερθέντα όρο της συμβάσεως δεν τέθηκε αίρεση ούτε μεταβλήθηκε ο νόμιμος χρόνος της παραγραφής, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα, αλλά συμφωνήθηκε ως επί πλέον προϋπόθεση καταβολής της αποζημιώσεως υποχρέωση της τελευταίας να ειδοποιήσει την αναιρεσίβλητη για τη ζημία εντός ορισμένης προθεσμίας.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο η αναιρεσείουσα, επικαλούμενη το άρθρο 560 αριθ.1 (εδ.α) Κ.Πολ.Δ., υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ.1 εδ.α Κ.Πολ.Δ. κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Από τη σαφή διατύπωση της ανωτέρω διατάξεως προκύπτει ότι ο θεσπιζόμενος με αυτήν λόγος αναιρέσεως παρέχεται μόνο στην περίπτωση παραβιάσεως κανόνων του ουσιαστικού και όχι του δικονομικού δικαίου.

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο η αναιρεσείουσα, επικαλούμενη το άρθρο 560 αριθ.1 (εδ.α) Κ.Πολ.Δ., αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 535 και 536 Κ.Πολ.Δ., είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Ενόψει όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση, να καταδικασθεί δε η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31-8-2011 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Προμηθέας GAS Ανώνυμη Ελληνορωσική Κατασκευαστική - Εμπορική - Τεχνική και Βιομηχανική Εταιρεία" για αναίρεση της 2251/2011 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Απριλίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Μαΐου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ