Supreme Court allows appeal against expropriation compensation due to conflicting cadastral map evidence ignored by lower court.

Απόφαση 1030 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1030/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Φεβρουαρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Ν. του Μ., που δεν παραστάθηκε, 2) Ε. χας Ν. Ν., το γένος Γ. Δ., κατοίκου ..., 3) Μ. Ν. του Ν., 4) Α. Ν. του Ν., συζ. Ι. Σ., κατοίκων ..., 5) Κ. θυγ. Μ. Ν., συζ. Ζ. Δ., κατοίκου ..., 6) Ε. θυγ. Μ. Ν., συζ. Ν. Δ., κατοίκου ... και 7) Μ. θυγ. Μ. Ν., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Χριστίνα Παναγιωτοπούλου, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ο Γ. Ν. του Μ. (1ος ως άνω), απεβίωσε στις 18-7-2017 και τη βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του α) Κ. χα Γ. Ν., το γένος Ι. Σ., κάτοικος ..., β) Μ. Ν. του Γ., κάτοικος ... και γ) Ε. θυγ. Γ. Ν., κάτοικος ..., οι οποίοι εκπροσωπούνται από την ίδια.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Περιφερειακή Ενότητα Δυτικής Αττικής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης Αττικής" (πρώην "Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δυτικής Αττικής"), που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και 2) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-12-2009 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ν.π.δ.δ. "Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δυτικής Αττικής" (μετά την έκδοση της 557/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 21-12-2009 αίτηση των ήδη 2ης έως και 7ης των αναιρεσειόντων και των ήδη αποβιωσάντων Γ. Μ. Ν. και Α. χας Μ. Ν., με τις αυτοτελείς αιτήσεις άλλων φυσικών προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 2601/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27-4-2015 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες και το 2ο των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Καλαματιανός διάβασε την από 26-9-2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της υπ’ αριθμ. 2601/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, ως προς τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια, κατά παραδοχή των τέταρτου και πέμπτου λόγων αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών λόγων. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, η πληρεξούσια του παραστάντος αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθεμία δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ’ αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 § 4 εδάφ. β’ και γ’ του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη σύμφωνα με το άρθρο 575 εδαφ. β’ ίδιου Κώδικα, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας είναι υποχρεωμένος αμέσως μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίσθηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή, δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, η αναβολή της υπόθεσης και η εγγραφή αυτής στο πινάκιο του δικαστηρίου για τη μετ’ αναβολή δικάσιμο, ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη δικάσιμο αυτή και συνεπώς δεν χρειάζεται νέα κλήτευσή τους.

Προϋπόθεση της εγκυρότητας της κλήτευσης, συνεπεία της αναβολής της υπόθεσης και της εγγραφής της στο πινάκιο, είναι ότι ο απολειπόμενος κατά τη μετ’ αναβολή δικάσιμο διάδικος, είτε είχε επισπεύσει εγκύρως τη συζήτηση, είτε είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί στη δικάσιμο κατά την οποία, αναβλήθηκε η συζήτηση (ΑΠ 240/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη υπ’ αριθμ. .../4-7-2017 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών Δ. Π. προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο της 6-10-2017, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε εκ του πινακίου για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (16-2-2018) επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια της έχουσας προς τούτο πληρεξουσιότητα ανωτέρω δικηγόρου των αναιρεσειόντων στο πρώτο των αναιρεσιβλήτων Ν.Π.Δ.Δ., με την επωνυμία "Περιφερειακή Ενότητα Δυτικής Αττικής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης Αττικής".

Επομένως, εφ’ όσον αυτό δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, ούτε κατέθεσε δήλωση του άρθρου 242 Κ.Πολ.Δ., πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

Από τις διατάξεις των άρθρων 286 παρ. 1 στοιχ. α’ και 290 Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται κατ’ άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και στην αναιρετική διαδικασία, συνδυαζόμενες και προς τις διατάξεις των άρθρων 1846 και 1847 ΑΚ, προκύπτει ότι εφόσον επέλθει διακοπή της δίκης λόγω θανάτου ενός διαδίκου, οι εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του, δύνανται να υπεισέλθουν στη θέση του δικαιοπαρόχου τους με την άσκηση των επιτρεπόμενων από το νόμο ένδικων μέσων ή με δήλωση συνέχισης εκκρεμούς δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση, από τα προσκομισθέντα κατά τη συζήτηση έγγραφα (υπ’ αρ. πρωτ. ...18-7-2017 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου ..., υπ’ αρ. πρωτ. .../27-7-2017 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του ..., από 23-2-2018 πιστοποιητικό μη δημοσίευσης διαθήκης του Πρωτοδικείου Αθηνών και υπ’ αρ. ...-12-2017 πράξη αποδοχής κληρονομιάς της Συμ/φου Αθηνών Α. Κ., νόμιμα μεταγεγραμμένης) προκύπτει ότι νομίμως συνεχίζουν τη δίκη με δήλωσή τους οι νομιμοποιούμενοι προς τούτο εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του πρώτου των αναιρεσειόντων Γ. Ν., που απεβίωσε μετά την άσκηση της αναιρέσεως (18-7-2017), ήτοι οι α) Κ. χήρα Γ. Ν., β) Μ. Ν. του Γ. και γ) Ε. Ν. του Γ..

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 339, 340 του Κ.Πολ.Δ. και 18, 19, 20 και 21 ν. 2882/2001, προκύπτει ότι και στις δίκες για καθορισμό οριστικής αποζημίωσης, το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και περιέχονται στην αίτηση ή ένσταση ή χρησιμεύουν προς αντίκρουση της αίτησης.

Κατά τον αριθμό 11 περ. γ’ του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Παγίως γίνεται δεκτό ότι δεν θεμελιώνει λόγο αναίρεσης η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να μνημονεύσει στην απόφασή του ποια αποδεικτικά μέσα χρησιμοποιήθηκαν στην απόφασή του για άμεση και ποια για έμμεση απόδειξη.

Η γενική αναφορά της λήψεως υπόψη όλων των αποδείξεων που προσκομίσθηκαν με επίκληση δεν αποκλείει την ίδρυση του άνω λόγου αναίρεσης για κάποιο αποδεικτικό μέσο που έχει ουσιώδη σημασία στην έκβαση της δίκης όταν από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται ανενδοίαστα βέβαιο ότι τούτο έχει ληφθεί υπόψη.

Αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για την ίδρυση του προβλεπόμενου από την άνω διάταξη λόγου αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 2/2008). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση συνεκδίκασε την από 21-12-2009 (υπ’ αρ. εκθ. κατ. 930/2009) αίτηση των αναιρεσειόντων, την από 9-12-2009 (υπ’ αρ. εκθ. κατ. 869/2009) αίτηση του πρώτου αναιρεσιβλήτου Ν.Π.Δ.Δ., καθώς και άλλες συναφείς αιτήσεις και παρεμβάσεις μη διαδίκων, με τις οποίες ζήτησαν να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για ακίνητα, συνολικής έκτασης 69.924,4 τ.μ., σε κάποια των οποίων (με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα 45, ..., 46 και 46α) προέβαλαν εμπράγματα δικαιώματα οι αναιρεσείοντες, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά υπέρ του πρώτου των αναιρεσιβλήτων για λόγους δημόσιας ωφέλειας, με δαπάνες της Περιφέρειας Αττικής με κοινοτική συμμετοχή 75%, κρατική συμμετοχή 25% και λοιπή απαιτούμενη δαπάνη από το πρόγραμμα ΚΑΠ/2008 της πρώην Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής και ήδη Περιφερειακής Ενότητας Δυτικής Αττικής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης Αττικής.

Στη συνέχεια, το Δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε, ως αποδειχθέντα, σχετικά με τον καθορισμό αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων των αναιρεσειόντων, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Με την υπ’ αριθ. .../2008 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής...

κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση υπέρ της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δυτικής Αττικής... για την κατασκευή του έργου "Ολοκλήρωση Δυτικής Περιφερειακής Αιγάλεω, Τμήματα και εκατέρωθεν Δίκτυα", συνολικού εμβαδού 69.924,40 τ.μ... Η έκταση αυτή εκτεινόμενη κατά μήκος, έχει αφετηρία το πέρας του ολοκληρωμένου νότιου τμήματος της περιφερειακής λεωφόρου Αιγάλεω, σε θέση που κατασκευάστηκε ισόπεδος κυκλικός κόμβος για τη σύνδεση με το τοπικό δίκτυο και την εξυπηρέτηση των αναγκών του ολυμπιακού σταδίου "...".

Σε απόσταση 700 μ. από τον ισόπεδο κόμβο βρίσκεται ο ανισόπεδος κόμβος "Αιγάλεω" της περιφερειακής Λεωφόρου Αιγάλεω με την Αττική οδό. Η πορεία χάραξης είναι σύμφωνη με το ρυθμιστικό σχέδιο της Αθήνας και το γενικό πολεοδομικό του Δ.Α.Λ. και ΒΑ και περνά μεταξύ του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου Αγ. Ιωάννη και των εργατικών κατοικιών Γεννηματά.

Στη συνέχεια διασχίζοντας κάθετα το ρέμα Γιαννούλας και τη ... στο ύψος του αγωγού του Μόρνου, κινείται μεταξύ των εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων Πανοράματος και Αγίου Γεωργίου. Το πέρας του έργου βρίσκεται στη συμβολή με την προέκταση της οδού .... Τα ακίνητα σε όλο το μήκος της απαλλοτρίωσης του ανωτέρω έργου είναι εκτός σχεδίου πόλεως εκτός ζώνης προστασίας του ορεινού όγκου της Πάρνηθας και δεν προσδιορίζονται συγκεκριμένες χρήσεις γης από το ΓΠΣ, σε όλο το μήκος δε της απαλλοτρίωσης στη βορειοδυτική πλευρά, σε απόσταση κυμαινόμενη με μέση απόσταση τα 300 μ.

υπάρχει το τεχνητό κανάλι του Μόρνου, ενώ σε όλο το μήκος της απαλλοτρίωσης και σε απόσταση κατά μέσο όρο 200 μ., υπάρχει ο αγωγός υψηλής πίεσης φυσικού αερίου, στο ύψος της ιδιοκτησίας 113 που πλησίον του κόμβου Φυλής τέμνει την υπό κατασκευή οδό και συναντάται ξανά στην ιδιοκτησία με αριθ. 138 και πλησίον της κατοικίας της ιδιοκτησίας με αρ. 13 και σε απόσταση 2 μ., περνά δίκτυο υπερυψηλής τάσης της ΔΕΗ.

Η ύπαρξη δε του αγωγού φυσικού αερίου περιορίζει τις δυνατότητες δόμησης Μεταξύ των απαλλοτριούμενων εκτάσεων υπάρχουν χέρσες εκτάσεις, κατοικίες των οποίων θίγονται οι περιφράξεις, μανδρότοιχοι και διάφορα δένδρα και φυτά. Σε απόσταση περίπου 25 μ. και βόρεια της απαλλοτριούμενης εκτάσεως, στην περιοχή του οικισμού Πανοράματος παρουσιάζεται η ελάχιστη απόσταση από το όριο της απαλλοτρίωσης της ΕΥΔΑΠ.

Υπάρχει στάση αστικής συγκοινωνίας στη συμβολή των οδών ... και σε απόσταση 190 μέτρων από το όριο της απαλλοτρίωσης και κατά μήκος της οδού ... και βόρεια του ορίου της απαλλοτρίωσης υπάρχει γραμμή αστικής συγκοινωνίας. Ολόκληρη η απαλλοτριούμενη περιοχή γειτνιάζει με περιοχή εντός σχεδίου πόλεως, ενώ η ζώνη αυτή έχει σχεδιασθεί για να παραμείνει εκτός σχεδίου πόλεως για να διέλθει η περιφερειακή Αιγάλεω.

Η ανάπτυξη που εμφανίζεται οφείλεται στην περιφερειακή Αιγάλεω (από 27-6-2011 τεχνική έκθεση της Μ. Κ....). Το σύνολο των κτισμάτων που βρίσκονται στη ζώνη απαλλοτρίωσης δεν έχουν νόμιμη οικοδομική άδεια. Με την με αρ. .../14-10-2008 έκθεση προεκτίμησης αξίας απαλλοτριούμενων ακινήτων, ο προϊστάμενος της κτηματικής υπηρεσίας προσδιόρισε την αξία αυτών κατά τον χρόνο της προεκτίμησης σε Α)......

Οι διάδικοι προσκομίζουν και επικαλούνται ως συγκριτικά στοιχεία... Για τις με αριθ. ... ιδιοκτησίες όπως αυτές προέκυψαν μετά τη διόρθωση των κτηματολογικών στοιχείων στις 16-7-2010 (πριν από τη διόρθωση οι ανωτέρω ιδιοκτησίες είχαν τους κτηματολογικούς αριθμούς ...) προσκομίζεται η από 25-8-2010 τεχνική έκθεση εφαρμογής τίτλων ιδιοκτησίας του αγρ.

Τοπογράφου Μηχανικού Γ. Α., στην οποία περιγράφονται επακριβώς οι απαλλοτριούμενες εκτάσεις και προσδιορίζεται η θέση τους ακριβώς στο όριο του σχεδίου πόλεως και η με αριθμό 3913/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος από 250 σε 270 ευρώ ανά τ.μ. για τις εδαφικές εκτάσεις, για απαλλοτριούμενα ακίνητα για τη διεύρυνση της λεωφόρου ...

και στη συμβολή της με τη ... στην περιοχή ...... Από όλα τα ανωτέρω αποδεικτικά στοιχεία μεταξύ των οποίων και οι τεχνικές εκθέσεις που προσκομίζονται από τους διαδίκους προς απόδειξη της ύπαρξης των επικειμένων που περιλαμβάνονται και αυτών που δεν περιλαμβάνονται στους κτηματολογικούς πίνακες και των οποίων (επικειμένων που δεν περιλαμβάνονται στους κτηματολογικούς καταλόγους) τη τιμή μονάδος έχει εξουσία το δικαστήριο τούτο να προσδιορίσει κατόπιν αιτήσεως των δικαιούχων και απόδειξης των αιτημάτων τους (ΑΠ 998/2011 Ηλεκτρ.

Διευθ. ΝΟΜΟΣ) αλλά και από τα υπόλοιπα εκ των προσκομιζομένων και επικαλουμένων αποδεικτικών στοιχείων που δεν μνημονεύθηκαν προηγουμένως ειδικότερα, εκτιμώμενα κατά το λόγο της τοπικής και χρονικής τους προσφορότητας, καθόσον οι επικαλούμενες και προσκομιζόμενες δικαστικές αποφάσεις, αφορούν ακίνητα σε διαφορετικές περιοχές από τα απαλλοτριούμενα, για τα οποία δεν καθορίζεται η χωροταξική τους θέση σε σχέση με τα επίδικα, ανάγονται δε οι οριζόμενες τιμές μονάδος σε χρόνο προγενέστερο αυτού της συζητήσεως της υπό κρίση αίτησης, αποδεικνύεται ότι η πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων, για την οποία υπέχει υποχρέωση αποζημιώσεως το αιτούν στην Β αίτηση ΝΠΔΔ Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δυτικής Αττικής και το καθ’ ου στις λοιπές αιτήσεις Ελληνικό Δημόσιο, κατά τον κρίσιμο χρόνο της συζητήσεως για τον οριστικός προσδιορισμό αποζημιώσεως (3-12-2013), δεδομένου ότι αυτή διεξάγεται μετά την παρέλευση πλέον του έτους από τη συζήτηση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών για τον προσωρινό προσδιορισμό, η οποία έλαβε χώρα στις 20-3-2009 (άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος και 13 παρ. 1 εδ.

β’ του ΚΑΑΑ, όπως συμπληρώθηκε με την παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 2985/2002), με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογισθεί η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση της αξίας τους που επέρχεται λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτριώσεως ή της εκτελέσεως του έργου, το οποίο αυτή αφορά και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πιθανή μελλοντική χρήση των ακινήτων..., κατά συνέπεια δε, η πλήρης οφειλόμενη για τα ίδια ακίνητα αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία οι δικαιούχοι μπορούν να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριούμενα με άλλα ισάξια και λαμβανομένου υπόψη ότι το δικαστήριο που καθορίζει την οριστική τιμή μονάδας απαλλοτρίωσης, δεν μπορεί να καθορίσει την αποζημίωση σε ποσό μικρότερο από αυτό που αιτείται το υπέρ ου η απαλλοτρίωση, εφόσον έτσι "επιδικάζει" κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδικάζει κάτι μεγαλύτερο για αυτόν από εκείνο που ζητήθηκε...

ανέρχεται στα εξής χρηματικά ποσά: Α) α) Αξία γης χωρίς επικείμενα..., ...... ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΑ:.... Για την ιδιοκτησία με ... (ήδη ... μετά τη διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα): Για τον μανδρότοιχο ύψους 1,20 μ. με στοιχεία σενάζ, από τσιμεντόλιθο σε 30 ευρώ ανά τρέχον μέτρο. Για την ιδιοκτησία με αριθμό … (ήδη … μετά τη διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα):

Για το συρματόπλεγμα σε 10 ευρώ ανά τρέχον μέτρο...... Περαιτέρω ως προς τα παραδεκτώς με αυτοτελείς αιτήσεις υποβληθέντα αιτήματα των εικαζομένων ιδιοκτητών των απαλλοτριουμένων ακινήτων για προσδιορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα τμήματα των ιδιοκτησιών τους... λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο, ιδίως, η κατάσταση του ακινήτου πριν και μετά την απαλλοτρίωση, η σημαντική επιδείνωση των γεωμετριών στοιχείων και της οικονομικής και εμπορικής εκμεταλλεύσεως αυτών, όπως επίσης ότι η ζημία του απομένοντος θα επέλθει μετά βεβαιότητας μετά την απότμηση του απαλλοτριουμένου τμήματος, ως και το ότι υφίσταται δυσχέρεια καλλιέργειας των μικρής έκτασης εναπομεινάντων τμημάτων των ακινήτων τους.

Ειδικότερα αποδεικνύονται τα ακόλουθα: 1) Οι με αριθμούς ......, είναι εκτός σχεδίου πόλεως και εκτός ζώνης και όμορες μεταξύ τους ιδιοκτησίες - αγροτεμάχια, με κατά προορισμό χρήση κατά το χρόνο της απαλλοτρίωσης την καλλιέργεια, βρίσκονται στο όριο με την περιοχή που είναι εντός σχεδίου πόλεως και οι αιτούντες ισχυρίζονται ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων τους ανέρχεται σε 100% της αξίας των απαλλοτριωμένων τμημάτων αυτών.

Επ’ αυτού αποδεικνύεται ότι: α) Από την ΑΚΠ … ιδιοκτησίας απαλλοτριώθηκε έκταση 572,10 τ.μ. και απέμεινε εκτός ζώνης απαλλοτρίωσης, ανατολικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ1 εμβαδού 156 τ.μ. και δυτικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ2 3,35 τ.μ. Το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να προσδιοριστεί η ιδιαίτερη αποζημίωση του τμήματος Τ1, για το οποίο υπάρχει δυνατότητα καλλιέργειας, ίση με το 20%, ενώ του δευτέρου τμήματος T2, το οποίο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τον προορισμό του λόγω του εμβαδού του, ίση με το 100% της αποζημίωσης που προσδιορίζεται για το απαλλοτριούμενο τμήμα του εν λόγω ακινήτου, β) Από την ΑΚΠ ...

ιδιοκτησία απαλλοτριώθηκε έκταση 683,50 τ.μ. και απέμεινε εκτός ζώνης αλλοτρίωσης, ανατολικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ3 εμβαδού 107,37 τ.μ. και δυτικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ4 57,65 τ.μ. Το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να προσδιοριστεί η ιδιαίτερη αποζημίωση του τμήματος Τ3, για το οποίο υπάρχει δυνατότητα καλλιέργειας, ίση με το 20%, ενώ του δευτέρου τμήματος Τ4, το οποίο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί επαρκώς κατά τον προορισμό του λόγω του εμβαδού του, ίση με το 40% της αποζημίωσης που προσδιορίζεται για το απαλλοτριούμενο τμήμα του εν λόγω ακινήτου, γ) Από την ...

ιδιοκτησία απαλλοτριώθηκε έκταση 667 τ.μ. και απέμεινε εκτός ζώνης απαλλοτρίωσης, ανατολικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ5 εμβαδού 62,91 τ.μ. και δυτικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ6 100,54 τ.μ. Το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να προσδιοριστεί η ιδιαίτερη αποζημίωση του τμήματος Τ5, για το οποίο υπάρχει δυνατότητα καλλιέργειας, ίση με το 40%, ενώ του δευτέρου τμήματος Τ6, το οποίο επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τον προορισμό του (καλλιέργεια) λόγω του εμβαδού του, ίση με το 20% της αποζημίωσης που προσδιορίζεται για το απαλλοτριούμενο τμήμα του εν λόγω ακινήτου, δ) Από την ...α ιδιοκτησία απαλλοτριώθηκε έκταση 632,20 τ.μ.

και απέμεινε εκτός ζώνης απαλλοτρίωσης, ανατολικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ7 εμβαδού 29,12 τ.μ. και δυτικά της υπό διάνοιξη οδού τμήμα Τ8 175,04 τ.μ. Το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να προσδιοριστεί η ιδιαίτερη αποζημίωση του τμήματος Τ7, για το οποίο δεν υπάρχει δυνατότητα καλλιέργειας, ίση με το 70%, ενώ του δευτέρου τμήματος Τ8, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τον προορισμό του λόγω του εμβαδού του, ίση με το 20% της αποζημίωσης που προσδιορίζεται για το απαλλοτριούμενο τμήμα του εν λόγω ακινήτου".

Αφετέρου η προσβαλλόμενη (40° φύλλο) δέχθηκε: "Τέλος για την ανατροπή του τεκμηρίου της ωφέλειας των δικαιούχων της αποζημίωσης από την απαλλοτρίωση, από τα ίδια ως άνω πραγματικά περιστατικά αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: Σύμφωνα με τον οικείο κτηματολογικό πίνακα κήρυξης της απαλλοτρίωσης, οι κύριοι των ανωτέρω ακινήτων, πρέπει κατά ένα μέρος όπως η αντίστοιχη έκταση για τον καθένα προσδιορίζεται στον πίνακα αυτό, να αυτοαποζημιωθούν για τα τμήματα για τα οποία ορίσθηκε, διότι εξαιτίας του κατασκευαζόμενου έργου απέκτησαν πρόσωπο στην νεοανοιγείσα περιφερειακή οδό, τα ακίνητά τους απέκτησαν εμπορική αξία και συνεπώς ωφελήθηκαν (άρθρο 1 Ν. 653/1977) και κάποιοι από αυτούς να αποζημιωθούν για τα τμήματα για τα οποία ορίστηκε αυτοαποζημίωση διότι ουδεμία ωφέλεια αποδείχθηκε από τη διάνοιξη της ανωτέρω περιφερειακής ορού.

Ειδικότερα Α) το τεκμήριο αυτό είναι βάσιμο για τις με αρ. …, ... ... ιδιοκτησίες που είναι μη άρτιες και μη οικοδομήσιμες, αγροί και αποκτούν πρόσωπο στην υπό διάνοιξη περιφερειακή οδό εξ αιτίας του έργου που συντελέστηκε με την απαλλοτρίωση, ενόψει του ότι και προηγουμένως όλα τα ανωτέρω ακίνητα δεν είχαν πρόσοψη σε επαρχιακούς, δημοτικούς ή αγροτικούς ασφαλτοστρωμένους δρόμους, ενώ στην υπό διάνοιξη περιφερειακή οδό θα τοποθετηθούν ηχοπετάσματα, νησίδα στη μέση της οδού και ανά 500 μέτρα θα υπάρχουν φωτεινοί σηματοδότες για τη διέλευση πεζών, η εναπομείνασα έκταση είναι επαρκής για την κατά προορισμό αυτής εκμετάλλευση με τη δημιουργία πρόσβασης και πρέπει η σχετική αίτηση για άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας που ορίστηκε για την ...

για 72,25 τ.μ. από τα 572,10 που απαλλοτριώνονται, για την ΑΚΠ ... για 86,50 τ.μ. από τα 683,50 που απαλλοτριώνονται, για την ... για 82,90 τ.μ. από τα 667,00 που απαλλοτριώνονται, για την ... για 104,00 τ.μ. από τα 632,20 που απαλλοτριώνονται να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη". Με τον πέμπτο λόγο αναίρεσης και υπό την επίκληση του αριθμού 11 περ.

γ’ του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι το Εφετείο, προκειμένου να οδηγηθεί στην κρίση, ότι οι απαλλοτριούμενες ιδιοκτησίες των αναιρεσειόντων δεν είχαν προ της απαλλοτρίωσης πρόσωπο σε δρόμο αλλά απέκτησαν το πρώτον με την διάνοιξη της ένδικης περιφερειακής οδού με συνέπεια να απορρίψει το αίτημά τους περί άρσης του τεκμηρίου ωφέλειας, αλλά και να θεωρήσει ότι αυτές ήταν πριν την απαλλοτρίωση μη άρτιες και οικοδομήσιμες, κρίση που επηρέασε σημαντικά και αρνητικά, τις διατάξεις του διατακτικού περί καθορισμού τιμής μονάδας αποζημίωσης για τη γη και καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα τμήματα των απαλλοτριουμένων, αφού οι αναιρεσείοντες διατείνονται ότι τα ακίνητά τους πληρούσαν, επιπρόσθετα, και τις λοιπές προϋποθέσεις του π.δ/τος 24/31-5-1985 περί ελάχιστου εμβαδού, ελάχιστης πρόσοψης και ελάχιστου βάθους, ανάλογα με τον χρόνο από τον οποίο υφίστανται, για την υπαγωγή τους στις εξαιρέσεις της κατά παρέκκλιση αρτιότητας και οικοδομησιμότητας των εκτός σχεδίου πόλεως κειμένων ακινήτων, δεν έλαβε υπόψη το προσκομισθέν μετ’ επικλήσεως με τις έγγραφες προτάσεις των αναιρεσειόντων ενώπιον του Εφετείου, από Αυγούστου 2010 τοπογραφικό διάγραμμα του Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού Γ.

Α., στο οποίο αποτυπώνεται η οδός ...) στο όριο των ιδιοκτησιών των αναιρεσειόντων, αποτυπώνεται η ρυμοτομική γραμμή και το όριο σχεδίου πόλεως, που ταυτίζεται με το άκρο της οδού και αναγράφεται η λέξη "άσφαλτος", ως ένδειξη ότι πρόκειται για ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Στην προκειμένη περίπτωση στην προσβαλλόμενη απόφαση βεβαιώνεται ότι λήφθηκαν υπόψη "όλα ανεξαιρέτως τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα έγγραφα", καθώς και ότι "για τις υπ’ αρ. ...

ιδιοκτησίες... προσκομίζεται η από 25-8-2010 τεχνική έκθεση εφαρμογής τίτλων ιδιοκτησίας του αγρ. τοπογράφου μηχανικού Γ. Α....". Όμως, ενώπιον του Εφετείου είχε προσκομιστεί με νόμιμη επίκληση από τους αναιρεσείοντες, μεταξύ άλλων, και το ανωτέρω, συνοδεύον την εν λόγω τεχνική έκθεση, τοπογραφικό διάγραμμα, στο οποίο, πράγματι, αποτυπώνεται η οδός ...) στο όριο των ιδιοκτησιών των αναιρεσειόντων, αποτυπώνεται επίσης η ρυμοτομική γραμμή και το όριο του σχεδίου πόλεως, ταυτιζόμενο με το άκρο της οδού και αναγράφεται η λέξη "άσφαλτος", ως ένδειξη ότι πρόκειται για ασφαλτοστρωμένο δρόμο.

Από το γεγονός ότι το Εφετείο κατέληξε στο προαναφερόμενο αποδεικτικό του πόρισμα, χωρίς να αντικρούει το ανωτέρω έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου είναι το ανωτέρω διαλαμβανόμενο, ήτοι ότι τα επίδικα ακίνητα είχαν πρόσωπο στην ανωτέρω οδό ...), και οδηγεί σε διαφορετική κρίση, ως προς τον ως άνω ουσιώδη ισχυρισμό, από εκείνη που εξέφερε το Δικαστήριο της ουσίας, δεν καθίσταται αναμφίβολα βέβαιο αν έλαβε υπόψη και το ανωτέρω, κρίσιμο κατά την απόδειξη τοπογραφικό διάγραμμα, μολονότι μνημονεύει την σχετική με αυτό τεχνική έκθεση.

Επομένως, είναι βάσιμος ο προβαλλόμενος πέμπτος λόγος αναίρεσης και πρέπει να γίνει δεκτός.

Περαιτέρω, η αναιρετική εμβέλεια του 5ου αναιρετικού λόγου, που γίνεται δεκτός, στα ίδια κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης με εκείνα που προσβάλλονται με τους 1ο, 2ο, 3ο και 4ο αναιρετικούς λόγους, καθιστά αλυσιτελή πλέον την εξέταση των λόγων αυτών. Κατά συνέπεια, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τα κεφάλαια περί προσδιορισμού αποζημίωσης του εδάφους των απαλλοτριουμένων ακινήτων, περί προσδιορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα τμήματα των απαλλοτριούμενων, περί ανατροπής του τεκμηρίου ωφελείας, ως προς τους αναιρεσείοντες, και, κατά δικονομική αναγκαιότητα, κατά το κεφάλαιο περί δικαστικών εξόδων, ως προς αυτούς, απορριπτομένου, συνεπώς, ως αλυσιτελούς, και του πλήττοντος το κεφάλαιο αυτό έκτου λόγου αναίρεσης, και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους Δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, στην καταθέσασα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ Κ.Πολ.Δ., όπως ίσχυε και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση πριν αντικατασταθεί με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015) και να καταδικαστούν τα αναιρεσίβλητα, κατ’ ίσα μέρη, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα αυτών (άρθρ. 176, 183 και 191 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.), τα οποία ορίζονται μειωμένα, κατ’ άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957 (που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 Εισ.Ν.Κ.Πολ.Δ.) σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 12 ν. 1738/1987 και αρ. 2 της 134423/18-12-1992 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αρ. 2601/2014 οριστική απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους αναιρεσείοντες, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην καταθέσασα. Και

Καταδικάζει τα αναιρεσίβλητα, κατ’ ίσα μέρη, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Ιουνίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ