Supreme Court allows appeal against defamation judgment for political criticism exceeding necessary limits.

Απόφαση 1030 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1030/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Γεωργίου Καλαμίδα, ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως), Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα, και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Δημάκη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Ρήγο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12 Δεκεμβρίου 2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:102/2006 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 163/2007 του Εφετείου Αιγαίου (Μεταβατική Έδρα Χίου) . Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 16 Οκτωβρίου 2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χρυσικός, ανέγνωσε την από 8 Δεκεμβρίου 2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των δευτέρου και τρίτου λόγου της από 16.10.2007 αίτησης αναίρεσης, την απόρριψη των λοιπών και την αναίρεση της υπ' αριθμ. 163/2007 απόφασης του Εφετείου Αιγαίου (Μεταβατική Έδρα Χίου) . Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της καθένας δε την καταδίκη της αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών (άρθρ. 173 και 200 του ΑΚ). Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006 4/2005).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.

ΑΠ 1/1999). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 622/1983). Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΑΠ 413/1993).

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ. ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1547/1997).

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμηση τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 43/1990).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 57 του ΑΚ, όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον, ενώ αξίωση αποζημίωσης σύμφωνα με τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες δεν αποκλείεται, κατά δε το άρθρο 59 ΑΚ και στην περίπτωση του άρθρου 57 ΑΚ, το δικαστήριο με την απόφασή του, ύστερα από αίτηση αυτού που έχει προσβληθεί και αφού λάβει υπόψη το είδος της προσβολής, μπορεί επιπλέον να καταδικάσει τον υπαίτιο να ικανοποιήσει την ηθική βλάβη αυτού που έχει προσβληθεί.

Η ικανοποίηση συνίσταται σε πληρωμή χρηματικού ποσού, σε δημοσίευμα, ή σε οτιδήποτε επιβάλλεται από τις περιστάσεις. Τέτοιο προστατευόμενο έννομο αγαθό είναι και η τιμή και η υπόληψη κάθε ανθρώπου. Κατά το άρθρο 914 ΑΚ, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, κατά δε το άρθρο 920 ΑΚ, όποιος, γνωρίζοντας ή υπαίτια αγνοώντας, υποστηρίζει ή διαδίδει αναληθείς ειδήσεις που εκθέτουν σε κίνδυνο την πίστη, το επάγγελμα ή το μέλλον άλλου, έχει την υποχρέωση να τον αποζημιώσει, ενώ κατά το άρθρο 932 ΑΚ σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Επίσης, σύμφωνα με την ΠΚ 361 § 1 "όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, τιμωρείται...", με την ΠΚ 362 "όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του τιμωρείται...", και με την ΠΚ 363 "αν στην περίπτωση του άρθρου 362, το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές τιμωρείται...".

Ειδικότερα, από τις αμέσως ανωτέρω διατάξεις των άρθρων 362 και 363 ΠΚ προκύπτει, ότι για την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως απαιτείται: α) ισχυρισμός ή διάδοση γεγονότος ενώπιον τρίτου σε βάρος ορισμένου προσώπου, β) το γεγονός να είναι δυνατόν να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του άλλου αυτού προσώπου, και γ) να είναι ψευδές και ο υπαίτιος να γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές.

Ως ισχυρισμός θεωρείται η ανακοίνωση προερχόμενη ή εξ ιδίας πεποιθήσεως ή γνώμης ή εκ μεταδόσεως από τρίτο πρόσωπο. Αντίθετα διάδοση υφίσταται, όταν λαμβάνει χώρα μετάδοση της από άλλον γενομένης ανακοινώσεως. Ο ισχυρισμός ή η διάδοση επιβάλλεται να γίνεται ενώπιον τρίτου. Αυτό το οποίο αξιολογείται είναι το γεγονός, δηλαδή οποιοδήποτε συμβάν του εξωτερικού κόσμου, αναγόμενο στο παρόν ή παρελθόν, υποπίπτον στις αισθήσεις και δυνάμενο να αποδειχθεί, αντίκειται δε προς την ηθική και ευπρέπεια.

Αντικείμενο προσβολής είναι η τιμή και η υπόληψη του φυσικού προσώπου. Ο νόμος θεωρεί ως προστατευόμενο αγαθό την τιμή ή την υπόληψη του προσώπου, το οποίο είναι μέλος μιας οργανωμένης κοινωνίας και κινείται στα πλαίσια της συναλλακτικής ευθύτητας. Η τιμή του προσώπου θεμελιώνεται επί της ηθικής αξίας, η οποία πηγή έχει την ατομικότητα και εκδηλώνεται με πράξεις ή παραλείψεις.

Δεν αποκλείεται στην έννοια του γεγονότος να υπαχθούν η έκφραση γνώμης ή αξιολογικής κρίσεως ακόμη δε και χαρακτηρισμός οσάκις αμέσως ή εμμέσως υποκρύπτονται συμβάντα και αντικειμενικά εκδηλωτικά στοιχεία, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας, δηλαδή μόνον όταν συνδέονται και σχετίζονται με το γεγονός κατά τέτοιο τρόπο, ώστε ουσιαστικώς να προσδιορίζουν την ποσοτική και ποιοτική του βαρύτητα, άλλως μπορεί να αποτελούν εξύβριση κατά την ΠΚ 361.

Τέλος, κατά το άρθρο 367 § 1 περ. α' -δ' ΠΚ το άδικο των προβλεπόμενων στα άρθρα 361 επ. του ίδιου Κώδικα πράξεων αίρεται, μεταξύ των άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, και όταν πρόκειται για εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον ή σε ανάλογες περιπτώσεις (περ.

γ' και δ'). Η τελευταία αυτή διάταξη (ΠΚ 367) για την ενότητα της έννομης τάξης εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57-39 και 914 επ. ΑΚ. Επομένως, αιρομένου του άδικου χαρακτήρα των προαναφερθεισών αξιόποινων πράξεων (με την επιφύλαξη, όπως κατωτέρω, της ΠΚ 367 § 2) αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς ως όρος της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου. 'Ετσι, η προβολή περιπτώσεως του άρθρου 367 § 1 του ΠΚ αποτελεί αυτοτελή ισχυρισμό καταλυτικό της αγωγής του προσβληθέντος από δημοσίευμα του τύπου προσώπου (ένσταση), λόγω άρσεως του παρανόμου της προσβολής.

Δικαιολογημένο ενδιαφέρον, που πηγάζει από την συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία και την κοινωνική αποστολή του τύπου (άρθρο 14 §§ 1-2 του Συντάγματος σχετικό και το άρθρο 10 § 1 εδ. α' και β' της ΕΣΔΑ), έχουν και τα πρόσωπα που συνδέονται με τη λειτουργία του, για τη δημοσίευση και προβολή - δημοσιοποίηση ειδήσεων και σχολίων σχετικών με τις πράξεις και τη συμπεριφορά φυσικών ή νομικών προσώπων ή ομάδων προσώπων, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το κοινωνικό σύνολο.

Γι' αυτό μπορούν να δημοσιευθούν ειδήσεις και σχόλια για τη σχετική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και με οξεία ακόμη κριτική ή δυσμενείς χαρακτηρισμούς σε βάρος πολιτικού προσώπου ατομικά, με την προϋπόθεση όμως τα σχόλια και οι ειδήσεις αφορούν επίσης ατομικά το ίδιο πολιτικό πρόσωπο και όχι συνολικά τον πολιτικό φορέα στον οποίο ανήκει.

Όμως, ο άδικος χαρακτήρας του δημοσιεύματος, ως προς τις εξυβριστικές ή δυσφημιστικές εκφράσεις που περιέχει, δεν αίρεται λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος κλπ. και συνεπώς παραμένει η ποινική ευθύνη των κατά το νόμο υπευθύνων, άρα και η υποχρέωση τους προς αποζημίωση κατά το αστικό δίκαιο, όταν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της ΠΚ 367 § 2, δηλαδή, όταν οι επίμαχες κρίσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως των άρθρων 363-362 ΠΚ, ή όταν από τον τρόπο εκδηλώσεως, ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή πρόθεση που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής του άλλου.

Η προβολή δε από τον προσβληθέντα περιπτώσεως από την ΠΚ 367 § 2 αποτελεί αντένσταση κατά της εκ της ΠΚ 367 § 1 ενστάσεως. Τέτοιος τρόπος για την απόδειξη του σκοπού εξυβρίσεως συντρέχει ιδίως όταν αυτός δεν είναι αντικειμενικά αναγκαίος για την απόδοση της σκέψεως εκείνου που φέρεται ότι ενεργεί από δικαιολογημένο ενδιαφέρον, ο οποίος παρά ταύτα χρησιμοποίησε τον τρόπο αυτό για να προσβάλλει την τιμή του άλλου (ΑΠ 1897/2006, 1573/2005, 346/2004).

Το ζήτημα εάν οι εκδηλώσεις που προαναφέρθηκαν ήταν πρόσφορες και αναγκαίες αντικειμενικά για τη διαφύλαξη του δικαιώματος του εναγομένου και περί του κατά πόσο οι εκδηλώσεις αυτές υπερέβησαν τελικά το αναγκαίο μέτρο για τη διαφύλαξη του ίδιου δικαιώματος, αποτελεί νομική έννοια υποκείμενη στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, ενώ στον ίδιο έλεγχο υπόκειται και η συνδρομή ή όχι της αναγκαίας αναλογίας μεταξύ της αποδειχθείσας προηγηθείσας προσβλητικής συμπεριφοράς του εμφανιζομένου ως προσβληθέντος ενάγοντος απέναντι στον εναγόμενο και της συμπεριφοράς που επέδειξε ο τελευταίος αμυνόμενος απέναντι στις ίδιες προηγηθείσες προκλήσεις του ενάγοντος.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ'αριθ. 163/2007 απόφασή του Εφετείου Αιγαίου (Μεταβατικής έδρας Χίου) έγιναν δεκτά τα ακόλουθα κατά την ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων: "Κατά τις Νομαρχιακές εκλογές του έτους ..., ο ενάγων, (εκπαιδευτικός) εξέλεγη για πρώτη φορά Νομαρχιακός Σύμβουλος με τον πλειοψηφίσαντα συνδυασμό "..." και με Νομάρχη το Ν1.

Από 1-1 έως 31-12-... άσκησε καθήκοντα βοηθού Νομάρχη και από 1-1 έως 31-12-... διετέλεσε ο ίδιος Νομάρχης, μετά τον επισυμβάντα την ... θάνατο του Ν1, ενώ από 1-1-... μετέχει στο Νομαρχιακό Συμβούλιο ως επικεφαλής του ίδιου παραπάνω συνδυασμού, που μειοψήφισε στις εκλογές του έτους ... . Από την άλλη, ο εναγόμενος (μηχανικός και Διευθυντής μέχρι το έτος 1996 της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών ...), εξελέγη ως Νομαρχιακός Σύμβουλος με τον μειοψηφίσαντα κατά τις εκλογές του ...

συνδυασμό και μετείχε στο Νομαρχιακό Συμβούλιο από 1-1-... έως 31-12-..., ενώ από 1-1-... είναι Δημοτικός Σύμβουλος και Αντιδήμαρχος .... Ο εναγόμενος, στις ... απέστειλε προς δημοσίευση στον τοπικό τύπο ανοικτή επιστολή, η οποία, μεταξύ άλλων, δημοσιεύθηκε στην ημερήσια εφημερίδα "..." (σελ 8, φύλλο ...), και η οποία επιστολή έχει επί λέξει ως εξής:

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Χ1: "Εγώ στη θέση σας θα ντρεπόμουν να κυκλοφορήσω στη ..." Αγαπητέ κύριε Χ1.

Αφορμή για την επιστολή μου αυτή, υπήρξε η αναφορά σας στο όνομα μου, κατά τη διάρκεια διαπληκτισμών σας με τον κ. Νομάρχη, με αιτία το λιμάνι των .... Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά, αλλά ελπίζω να κατανοήσετε το λάθος σας και να είναι η τελευταία. Οι άνθρωποι, ξέρετε, μαθαίνουν από τα λάθη τους και σεις έχετε κάμει το ίδιο λάθος πολλές φορές.

Ελπίζω άλλη φορά να μην το επαναλάβετε, γιατί σας θεωρώ έξυπνο άνθρωπο. Εν πρώτοις οφείλω να σας εκμυστηρευτώ ότι ο λόγος που δεν έβαλα υποψηφιότητα στο Νομαρχιακό ψηφοδέλτιο αυτή τη φορά ήταν ότι δε μπορούσα άλλο να ασχολούμαι με τα καμώματά σας. Είχα κουραστεί και ένιωθα ότι είχαμε κουράσει. Φαίνεται όμως, ότι εσείς δεν έχετε κουραστεί να ασχολείστε μαζί μου, κι έτσι με μεγάλη ευκολία με κατονομάσατε ως "κακό σύμβουλο" του Νομάρχη.

Μα και αν αυτό συμβαίνει, εσάς τι λόγος σας πέφτει αλήθεια; Μήπως θα έπρεπε να σας ζητήσουμε την άδεια για να συμβουλεύσουμε ή να συμβουλευτούμε; Η αλήθεια είναι ότι όποιος ζητήσει τη γνώμη μου ή τη συμβουλή μου για κάτι που γνωρίζω, δεν αρνούμαι να την παράσχω. Σας είχα συμβουλέψει κι εσάς πολλές φορές, αλλά δε με ακούσατε.

Προσέξετε να μάθετε τώρα, τι θα ήταν διαφορετικό στη ... σήμερα, αν κι εσείς ακούγατε τις συμβουλές μου, αντί να με κυνηγάτε επί οκτώ χρόνια και να αγωνίζεσθε για την εξόντωσή μου: 1.- Είναι πολύ πιθανό, το πλοίο να μην κινδύνευε στα ... (και να μην είχαμε το θανατηφόρο δυστύχημα), αν δεν υποχωρούσε ο μόλος του λιμανιού.

Και είναι πολύ πιθανό ο μόλος να υποχώρησε, επειδή η εκσκαφή της λιμενολεκάνης έγινε στο επίπεδο (και ίσως πιο χαμηλά) από την έδραση του μόλου!!! Θα πρέπει ίσως να σας θυμίσω ότι η μελέτη προέβλεπε εκσκαφή στα 6,00 ή 6,50 m (αν θυμάμαι καλά) αλλά εσείς δώσατε εντολή να γίνει εκσκαφή στα 7,50 για να μπορεί να πιάνει και το "Θ...", που τότε είχε αντικαταστήσει το "Α..." της ....

Ο Ελληνικός Λαός βέβαια δαπάνησε (δια των χειρών σας) για το λιμάνι στα ..., πάνω από 200.000.000 δρχ., από τα οποία τα μισά τα δωρίσατε (!), (για να χρησιμοποιήσουμε πολύ ήπια έκφραση). Δε φτάνει αυτό, αλλά πνίγεται κόσμος και κινδυνεύουν πλοία μέσα στο λιμάνι. 2. -Η ...θα είχε νερό από το Ταχυδιϋλιστήριό της και δε θα αγωνίζονταν τώρα να εξασφαλίσει μονάδα αφαλάτωσης.

Ο Ελληνικός Λαός βέβαια δαπάνησε (δια των χειρών σας) για το νερό στην ... (λιμενοδεξαμενή και Ταχυδιϋλιστήριο) πάνω από 200.000.000 δρχ.

3.- Τα λύματα δεν θα λίμναζαν στο κτήμα του Ι1 στο ...και ο Δήμαρχος δεν θα ήταν υποχρεωμένος να υπομένει την πλήρως δικαιολογημένη αγανάκτησή του. Ο Ελληνικός Λαός βέβαια δαπάνησε (δια των χειρών σας) για την αποχέτευση του ... πάνω από 200.000.000 δρχ., αλλά τα λύματα παραμένουν στο χωράφι του κ. Ι1. 4.-Τα λύματα των... δεν θα μόλυναν τις πηγές υδροδότησης του ... και ο Δήμαρχος ...δεν θα αγωνιούσε να βρει τώρα λύση για το τεράστιο αυτό πρόβλημα. Ο Ελληνικός Λαός βέβαια δαπάνησε (δια των χειρών σας) για την αποχέτευση των ..., του... κλπ.., το όχι ευκαταφρόνητο ποσό των 150.000.000 δρχ. περίπου. Θάφτηκε ένας σωλήνας από το ... μέχρι τα ... και είναι ακόμα εκεί θαμμένος.

5.- Δεν θα χρειάζονταν ο Δήμος ... να ξεμπαζώνει το λιμανάκι στην ... κάθε 15-20 μέρες από την άμμο που το γεμίζει. Σας είχα προειδοποιήσει ότι θα το χαλάσετε, αλλά εσάς το μόνο που σας απασχολούσε τότε, ήταν να ικανοποιήσετε τα βίτσια του γείτονα μεγαλογιατρού, για το χατίρι του οποίου ο Ελληνικός Λαός δαπάνησε (δια των χειρών σας) περίπου 250.000.000 δρχ.

6. Ο δρόμος ... θα υπήρχε. Διότι τώρα μόνο δρόμος δεν είναι αυτό που υπάρχει εκεί. Σας είχα προειδοποιήσει ότι η εκπόνηση γεωλογικών και γεωτεχνικών μελετών ήταν απαραίτητη για τα εδάφη εκείνα. Ο Ελληνικός Λαός βέβαια δαπάνησε (δια των χειρών σας) για τον "δρόμο" αυτόν, πάνω από 300.000.000 δρχ. και δρόμο δεν έχει.

Χρειάζεται να συνεχίσω κ. Χ1; Να σας πω για το Εκθεσιακό σας Κέντρο που στάζει; Για το δρόμο ... - ..., για τον Παιδικό σταθμό στο ...; Για τους ακριβοπληρωμένους "Τεχνικούς σας Συμβούλους" ή για την Ιχθυόσκαλα που ακόμα δεν μπορεί να ξεμπερδέψει; Ένα από όλα αυτά αν μου είχε συμβεί στη ζωή μου θα ντρεπόμουν να κυκλοφορήσω στη .... Όμως σεις, όχι μόνο κυκλοφορείτε, αλλά και ασχημονείτε εις βάρος μου. Επί τέλους σας παρακαλώ, ακούστε την συμβουλή μου αυτή: Μην ξαναασχοληθείτε με το όνομα μου.

Μετά τιμής Ψ1

Υ.Γ. Είναι φανερό ότι οι ευθύνες δεν αφορούν όλες προσωπικά σε σας, σε σας όμως απευθύνομαι ως αρχηγό του Συνδυασμού "...", και επειδή σεις ασχοληθήκατε χωρίς κανένα λόγο μαζί μου. Οι πολιτικές ευθύνες αφορούν συνολικά τον Συνδυασμό σας και τον Συνδυασμό της Νομαρχιακής Αγωνιστικής Συνεργασίας, που πάντα υπερψήφιζε τις επιλογές σας για όλα αυτά.

Οι δε ... άλλες ευθύνες (πέραν των πολιτικών), αφορούν τα γνωστά όργανά σας και τα πρόσωπα που στελέχωναν τη Νομαρχιακή Επιτροπή κάθε φορά." Κατ'αρχήν πρέπει να επισημανθεί και να τονισθεί ότι ο τίτλος της επιστολής, όπως τον συνέταξε ο επιστολογράφος εναγόμενος, δεν ήταν αυτός που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "..." - η οποία, με δική της ευθύνη τροποποίησε τον τίτλο -αλλά ήταν ο εξής:

Υπέρτιτλος: "Ανοικτή Επιστολή". Τίτλος: "Προς τον Αρχηγό του Συνδυασμού του Νομ. Συμβουλίου "..." κ. Χ1", όπως τούτο αποδεικνύεται από το προσκομιζόμενο αντίγραφο της επιστολής, αλλά και από το υπ'αριθμ. ... φύλλο της τοπικής επίσης ημερήσιας εφημερίδας "..." της ίδιας ημερομηνίας (...), όπου η επιστολή δημοσιεύεται με τον πραγματικό της τίτλο, Αξιολογώντας τον ως άνω πραγματικό τίτλο της επιστολής σε συνδυασμό με το υστερόγραφο της, δηλαδή, συνδυάζοντας τη φράση "προς τον Αρχηγό του συνδ. ...

κ. Χ1" με τη φράση του Υ.Γ "είναι φανερό ότι οι ευθύνες δεν αφορούν όλες προσωπικά σε σας, σε σας όμως απευθύνομαι ως αρχηγό του συνδυασμού... οι πολιτικές ευθύνες αφορούν συνολικά το Συνδυασμό σας", καθίσταται πρόδηλον ότι το κείμενο της επιστολής δεν συνιστά προσωπική επίθεση κατά του ενάγοντος και δεν απευθύνεται προσωπικά σ'αυτόν, αλλά απευθύνεται προς τον αρχηγό του Συνδυασμού ...- που συμβαίνει να είναι ο ενάγων - και αποτελεί κριτική των πεπραγμένων του συνδυασμού αυτού κατά την περίοδο (τετραετία ...-...) που ο τελευταίος ασκούσε την εξουσία στη Νομαρχία ..., την οποία κριτική ο εναγόμενος ως στέλεχος του μειοψηφίσαντος Συνδυασμού είχε κατ'αρχήν δικαίωμα να ασκήσει, αλλά και να δημοσιεύσει στην τοπική εφημερίδα, στα πλαίσια της ελευθερίας του τύπου.- Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε ότι τα μνημονευόμενα στην επιστολή περιστατικά, που αναφέρονται σε έργα που εκτελέστηκαν από την νομαρχία της παράταξης του ενάγοντος, είναι ψευδή, αφού τα έργα αυτά παρουσίασαν όντως προβλήματα στη λειτουργία τους.

Ειδικότερα, α) προς την πρώτη παράγραφο της επιστολής, που αναφέρεται στο λιμενοβραχίονα των .... Είναι αληθές ότι το έργο εκβάθυνσης του λιμένα των ... έφερε ελαττώματα, συνεπεία των οποίων κατέρρευσε ο λιμενοβραχίονας, όπως αποδεικνύεται από την "Επιθεώρηση κρηπιδώματος λιμένα ... και καταγραφή ζημιών που προξένησε η θεομηνία την ..." του ...

Εισηγητή επί τεχνικών θεμάτων Λ.Ε...., όπου διαπιστώνεται ότι κατά την εκβάθυνση το λιμάνι σκάφτηκε χαμηλότερα από τη στάθμη έδρασης των τεχνητών ογκόλιθων, κατά 0,50μ. περίπου και ότι αυτό, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, οδήγησε στην ανατροπή του ακρομολίου σε μήκος 27 μέτρων [βλ. επίσης υπ'αριθμ, ...έγγραφο της Νομαρχίας ..., Διεύθυνση Τ.Υ, όπου αναφέρεται ότι το νέο βάθος του λιμανιού είναι 7μ.

ενώ σύμφωνα με την προσκομιζόμενη μελέτη έπρεπε να είναι 6μ.). Είναι επίσης αληθές ότι το συγκεκριμένο έργο δημοπρατήθηκε αρχικά (για δεύτερη φορά επειδή η πρώτη δημοπρασία απέβη άγονη), και αναδείχθηκε μειοδότης (μεταξύ εννέα συμμετασχόντων) η εταιρία "..." με 97.884.540 δρχ. (βλ. το από ... πρακτικό] δημοπράτησης), πλην όμως στη συνέχεια έγινε νέα δημοπρασία και ανατέθηκε το ίδιο έργο στον Ε1, που μειοδότησε (μεταξύ δύο μόνο μετεχόντων στη δημοπρασία) με το ποσό των 195.890.112 δρχ (βλ.

την από ... σύμβαση μεταξύ του Νομάρχη Ν1 και του Ε1). Δηλαδή το έργο ανατέθηκε αντί ποσού, περίπου διπλάσιου από την προηγούμενη δημοπρασία, γεγονός το οποίο επισημαίνεται και από τα προσκομιζόμενα από μηνός Απριλίου ... έγγραφα του Σώματος Επιθεωρητών Δ.Ε. Εποπτικό Συμβούλιο, όπου αναφέρεται ότι η επιτευχθείσα με τον τρίτο διαγωνισμό έκπτωση 3,14 %, σε σύγκριση με εκείνην του προηγούμενου διαγωνισμού, ποσοστό 29,76%, κρίνεται ασύμφορη για το ελληνικό δημόσιο και συνιστάται μάλιστα η επαναδημοπράτηση του έργου.

Το περιστατικό αυτό, δηλαδή το γεγονός ότι η εκτέλεση του έργου ανατέθηκε αντί του ποσού των 195.890.112 δρχ. ενώ μπορούσε να είχε εκτελεστεί από τον αναδειχθέντα στην προηγούμενη δημοπρασία μειοδότη με το ήμισυ περίπου του ποσού αυτού, εξηγεί τη φράση "δωρίσατε τα μισά περίπου χρήματα" που αναφέρει ο εναγόμενος στην επιστολή του.

Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι η φράση "ο ελληνικός λαός δαπάνησε (δια των χειρών σας)...." την οποίαν επαναλαμβάνει ο επιστολογράφος εναγόμενος σε όλες τις παραγράφους της επιστολής του που αναφέρονται στην εκτέλεση αντίστοιχων έργων και στις δαπάνες για την εκτέλεση των έργων αυτών, δεν έχει την έννοια ότι δαπάνησε προσωπικά ο ενάγων τα αναφερόμενα ποσά, αλλά (ότι τα δαπάνησε) η ασκούσα την εξουσία παράταξη στην οποία ανήκει, αφού είναι γνωστό στους παροικούντες τη ...

ότι ο ενάγων δεν είχε, ο ίδιος προσωπικά, τη διαχειριστική εξουσία των κονδυλίων εκτέλεσης των διάφορων έργων - δεν ήταν ταμίας ή οικονομικός διευθυντής - β) ως προς τη δεύτερη παράγραφο της επιστολής που αναφέρεται στο Ταχυδιϋλιστήριο στις ..., το οποίο πράγματι δεν εξυπηρετεί τις ανάγκες που επέβαλαν την κατασκευή του, αφού δεν παράγει πόσιμο νερό, όπως προκύπτει από τα εξής έγγραφα: 1) Τις υπ'αριθμ. ....

και ... εκθέσεις χημικής ανάλυσης του Γενικού Χημείου του κράτους, στις οποίες διαπιστώνεται ότι στο νερό του ταχυδιϋλιστηρίου η περιεκτικότητα σε μαγγάνιο και χλώριο υπερβαίνει κατά πολύ τα ανώτατα επιτρεπτά όρια και ότι το νερό έχει οσμή και γεύση φαρμάκου (χλωρίου), 2) Το υπ'αριθμ. ... έγγραφο της διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών Ν. ...

και το συνημμένο σ'αυτό "φύλλο διαπιστώσεων ελέγχου" σύμφωνα με το οποίο δεν εγκρίνεται το πρώτο ΣΠ του συγκεκριμένου έργου λόγω των διαπιστωθεισών από τον έλεγχο παραλείψεων 3) Το υπ'αριθμ. ... έγγραφο του Δήμου ..., στο οποίο αναφέρεται ότι από 1-6-2000 έχει τεθεί εκτός λειτουργίας το ταχυδιϋλιστήριο λόγω βλάβης, 4) Το υπ'αριθμ. ...

έγγραφο του ίδιου δήμου όπου αναφέρεται ότι το νερό του ταχυδιϋλιστηρίου δεν είναι πόσιμο και ότι, μέχρι την παραπάνω ημερομηνία δεν παρήχθη ποτέ πόσιμο νερό. Εξάλλου, αληθές είναι και το γεγονός ότι ο Δήμος ..., κατόπιν των προβλημάτων του ταχυδιϋλιστηρίου, αναζήτησε λύση στην αφαλάτωση (βλ. προσκομιζόμενη σειρά δημοσιευμάτων της εφημερίδας "...", - ένα μάλιστα δημοσίευμα φέρει τον τίτλο "Διψ...ούσες οι ...;") και ότι εν τέλει δημιουργήθηκε μονάδα αφαλάτωσης που εγκαινιάστηκε προσφάτως (βλ.

ένορκη βεβαίωση ..., νυν Νομάρχη ...), γ) ως προς την τρίτη και την τέταρτη παράγραφο της επιστολής, που αφορούν τα λύματα στο ... και στο δήμο ..., αποδείχθηκε ότι πράγματι το έργο της αποχέτευσης στις εν λόγω περιοχές δεν ολοκληρώθηκε και συγκεκριμένα δεν κατασκευάστηκε μονάδα επεξεργασίας και διάθεσης των λυμάτων, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα από τα λύματα αυτά (βλ.

υπ'αριθμ. .../2006 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα του εναγομένου Μ1 και υπ'αριθμ. .../2006 όμοια του μάρτυρα του ενάγοντος ...), μολονότι, σύμφωνα με το πρόγραμμα της Νομαρχιακής αυτοδιοίκησης ... των ετών ... και .., προβλέπονταν οι βιολογικοί καθαρισμοί και η επεξεργασία και διάθεση των λυμάτων στις συγκεκριμένες περιοχές- ...

και δήμο ... (βλ. προσκομιζόμενο Νομαρχιακό πρόγραμμα ... και τροποποίηση Νομ. προγράμματος ..., βλ. επίσης υπ'αριθμ. ...έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών της Ν. ... με θέμα: Μελέτη επεξεργασίας και διάθεσης λυμάτων Δήμου ...). Είναι επίσης αληθές ότι στα πλαίσια του εν λόγω έργου στο Δήμο ... τοποθετήθηκε ("θάφτηκε") ένας σωλήνας-κεντρικός αγωγός κατά μήκος της επαρχιακής οδού ..., ο οποίος παραμένει αχρησιμοποίητος (βλ.

υπ'αριθμ. .../2006 ένορκη βεβαίωση Μ1, Δημάρχου ...), δ) ως προς την πέμπτη παράγραφο της επιστολής που αφορά το έργο της ολοκλήρωσης του αλιευτικού καταφυγίου ... πράγματι, όπως προκύπτει από το υπ'αριθμ. ... έγγραφο της Ν.Α.... η "συγκέντρωση άμμου στην είσοδο του αλιευτικού καταφυγίου δημιουργεί προβλήματα στον ελλιμενισμό των αλιευτικών σκαφών" ενώ και οι αλιείς της περιοχής (22 τον αριθμό) με την υπ'αριθμ. ...αναφορά τους προς τη Νομαρχία ...

και την από ... όμοια προς το Δήμο ..., διαμαρτύρονται για την επίχωση της εισόδου του λιμανιού από την άμμο, που τους εμποδίζει να το χρησιμοποιούν και αναιρεί τον προορισμό του ως αλιευτικού καταφυγίου - κάνοντας μάλιστα μνεία στη δεύτερη αναφορά τους ότι "κάποιοι γνωστοί μεγαλοπαράγοντες της περιοχής επιδιώκουν την εκδίωξή τους από το λιμανάκι προκειμένου να εξασφαλίσουν τη μονοπώληση της χρήσης του από τους ίδιους", ε) Τέλος, ως προς την έκτη παράγραφο της επιστολής που αφορά το έργο της κατασκευής του επαρχιακού δρόμου ..., αποδείχθηκε ότι, ενώ για την κατασκευή του απαιτείτο να προηγηθεί η εκπόνηση γεωτεχνικής μελέτης (βλ.

υπ'αριθμ. ... εγκύκλιο του ΥΠΕΧΩΔΕ), εντούτοις δεν τηρήθηκε η προϋπόθεση αυτή, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται κατολισθήσεις που καθιστούν προβληματική τη χρήση του δρόμου, γεγονός που βεβαιώνουν και οι δύο εξετασθέντες στο ακροατήριο του πρωτόδικου Δικαστηρίου μάρτυρες (και των δύο διάδικων πλευρών).- Εν κατακλείδι, όλα τα αναφερόμενα στην επιστολή πραγματικά περιστατικά είναι, αληθή και συνεπώς δεν συντρέχει περίπτωση συκοφαντικής δυσφημήσεως και, εξ αυτής, παράνομης προσβολής της προσωπικότητος του ενάγοντος, όπως ο τελευταίος αβάσιμα ισχυρίζεται με την αγωγή του, αφού δεν πρόκειται για περιστατικά ψευδή τα οποία διέδωσε ο εναγόμενος τελώντας σε γνώσης της αναληθείας τους.

Αντίθετα, πρόκειται για κριτική - οξεία έστω, αλλά κριτική - των πεπραγμένων του συνδυασμού του οποίου σήμερα ηγείται ο ενάγων κατά την περίοδο της νομαρχίας του εν λόγω συνδυασμού, την οποία κριτική, στα πλαίσια μίας ευνοούμενης δημοκρατικής πολιτείας δικαιούται να ασκεί ο κάθε πολίτης, πολύ περισσότερο δε, αυτός που ανήκει στην μειοψηφίσασα παράταξη (αντιπολίτευση) της οποίας ο θεσμικός ρόλος είναι ακριβώς να ασκεί κριτική και να ελέγχει εκείνους που ασκούν την εξουσία, εφόσον μάλιστα η κριτική αυτή έγινε με θεμιτό γνώμονα την ενημέρωση και την πληροφόρηση του κοινού.

Περαιτέρω, το δημοσίευμα δεν συνιστά δυσφήμιση (απλή) του ενάγοντος ούτε προέκυψε σκοπός εξυβρίσεώς του, δηλαδή πρόθεση του εναγομένου που κατευθύνεται ειδικότερα στην προσβολή της τιμής και της υπόληψης του ενάγοντος, δεδομένου ότι δεν περιέχονται στην επιστολή αξιολογικές κρίσεις ή εκφράσεις ή χαρακτηρισμοί οι οποίοι να υπερβαίνουν το αντικειμενικώς αναγκαίο μέτρο, αλλά αντίθετα το κείμενο της επιστολής κινείται μέσα στα πλαίσια των συνταγματικώς ανεκτών ορίων κριτικής δια του τύπου.

Ειδικότερα, σε σχέση με την περιεχόμενη στην επιστολή φράση "ένα από όλα αυτά αν μου είχε συμβεί στη ζωή μου, θα ντρεπόμουν να κυκλοφορήσω στη ...", - την οποία φράση, ως μη έδει, η εφημερίδα "..." απομόνωσε, τροποποίησε και τοποθέτησε αυθαίρετα ως επικεφαλίδα της επιστολής-, σημειώνεται ότι, ούτε η συγκεκριμένη φράση συνιστά προσβολή της προσωπικότητας του ενάγοντος, αν ληφθεί υπόψη ότι τέτοιες φράσεις - και βαρύτερες - ακούγονται συχνάκις στα πλαίσια της πολιτικής αντιπαράθεσης, ακόμα και στη Βουλή των Ελλήνων.

Σημειώνεται τέλος, αναφορικά με τις ειδικότερες φράσεις του επίμαχου δημοσιεύματος και δη, α) "δωρίσατε", β) "ο ελληνικός λαός δαπάνησε δια των χειρών σας" και γ) "θα ντρεπόμουν να κυκλοφορήσω στη...." ότι, οι εν λόγω φράσεις πέραν του ότι συνέχονται με γεγονότα και κρίσεις που ήταν αναγκαίο να καταχωρηθούν στο ένδικο δημοσίευμα για την ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού, δεν είναι κατά την κρίση του Δικαστηρίου ιδιαίτερα αιχμηρές αλλά αντιθέτως οπό τις ηπιότερες της ελληνικής γλώσσας, και επομένως με τη χρήση αυτών δεν παραβιάστηκε στη συγκεκριμένο.

αναγκαία μέτρο". Το Εφετείο με το να δεχθεί με τις ανωτέρω σκέψεις τους αντίστοιχους λόγους της έφεσης του αναιρεσίβλητου κατά της αντιθέτως κρινάσης πρωτόδικης απόφασης, με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή του αναιρεσείοντος κατά ένα μέρος, την οποία τελικά απέρριψε στο σύνολό της, όπως και την αντίθετη έφεση του αναιρεσείοντος, εσφαλμένα εφάρμοσε και παραβίασε ευθέως την εφαρμοσθείσα ως άνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 367 του ΠΚ.

Ειδικότερα, κατά τα ανελέγκτως πιο πάνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά: "Το περιεχόμενο της επίμαχης επιστολής του αναιρεσίβλητου, που απευθυνόταν ονομαστικά προς τον αναιρεσείοντα και δημοσιεύθηκε στον τοπικό τύπο της νήσου ... στις ... αναφερόταν δε σε αληθινά περιστατικά, αποτελούσε οξεία θεμιτή κριτική του αναιρεσείοντος ατομικά εν όψει όμως των πεπραγμένων των διαφόρων μελών και οργάνων του συνδυασμού του οποίου ηγείτο ο αναιρεσείων ως αντιπολίτευση κατά το χρόνο της συντάξεως και δημοσίευσης της ίδιας επιστολής, τα πεπραγμένα δε αυτά αφορούσαν όλη την τετραετή περίοδο από ...

έως ..., κατά την οποία ο ίδιος συνδυασμός είχε την ευθύνη της διοικήσεως της Νομαρχίας ..., και κατά την οποία όμως ο αναιρεσείων άσκησε καθήκοντα Νομάρχη μόνο για το χρονικό διάστημα ενός έτους από 1-1 έως 31-12-...και δεν αφορούσαν προσωπικά στο σύνολό τους τον αναιρεσείοντα, ενώ πολλά από τα πεπραγμένα αυτά είχαν σχέση με ατασθαλίες κατά τη διαχείριση των οικονομικών της Νομαρχίας για το ίδιο τετραετές χρονικό διάστημα διοικήσεως, κατά το οποίο όμως ο αναιρεσείων δεν είχε άμεσες διαχειριστικές αρμοδιότητες".

Το περιεχόμενο όμως αυτό της πιο πάνω επιστολής και οι ειδήσεις και τα σχόλια που περιλαμβάνονται σ'αυτή και αποδίδονται με αυτή στον αναιρεσείοντα, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, που συνεπαγόταν μάλιστα και θεμελίωση ποινικής ευθύνης σε βάρος του αναιρεσείοντος, και η παραδοχή από την προσβαλλόμενη απόφαση θεμιτής της καθιέρωσης της αντικειμενικής πολιτικής ευθύνης του αναιρεσείοντος για τις οποιεσδήποτε ατασθαλίες των μελών του συνδυασμού του κατά το ελεγχόμενο από την επιστολή τετραετές χρονικό διάστημα της διοίκησης της Νομαρχίας από τον ίδιο συνδυασμό, δεν αποτελούν κατ'αντικειμενική κρίση πρόσφορες και αναγκαίως αντικειμενικά εκδηλώσεις για τη θεμελίωση και διαφύλαξη του δικαιώματος του αναιρεσίβλητου στο να ασκήσει κριτική ως πολιτικό πρόσωπο σε βάρος του αναιρεσείοντος ως πολιτικού επίσης προσώπου ατομικά, από το γεγονός και μόνο ότι ηγείτο ο τελευταίος του συνδυασμού της αντιπολιτεύσεως κατά το χρόνο της συντάξεως και δημοσιεύσεως της επίμαχης επιστολής, ενώ ο ίδιος (ο αναιρεσείων) κατά το ελεγχόμενο με την επιστολή τετραετές χρονικό διάστημα της διοικήσεως της Νομαρχίας από τον ίδιο συνδυασμό είχε διατελέσει Νομάρχης μόνο για ένα χρόνο, χωρίς ανάμειξη στις αναφερόμενες στην επιστολή οικονομικές ατασθαλίες.

Περαιτέρω, κατά τις προαναφερθείσες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης: "ο αναιρεσίβλητος προέβη στη σύνταξη και δημοσίευση της επίμαχης επιστολής του γιατί ο αναιρεσείων ανέφερε γι'αυτόν κατά τη διάρκεια διαπληκτισμού του με τον Νομάρχη ότι είναι κακός σύμβουλος του τελευταίου, και ότι το πιο πάνω περιεχόμενο της επιστολής του ήταν αναγκαίο για την άσκηση κριτικής κατά του αναιρεσείοντος και δεν παραβιάστηκε το αντικειμενικά αναγκαίο μέτρο στην συγκεκριμένη περίπτωση, αφού οι κρίσεις, εκφράσεις και χαρακτηρισμοί που αφορούσαν τον αναιρεσείοντα :

α) "ένα από όλα αυτά αν μου είχε συμβεί στη ζωή μου θα ντρεπόμουν να κυκλοφορήσω στη ...", , β) "δωρίσατε δημόσιο χρήμα", γ) "ο ελληνικός λαός δαπάνησε δια των χειρών σας", δ) "ότι ικανοποίησε τα βίτσια μεγαλογιατρού δαπανώντας για χατίρι του χρήματα του Ελληνικού λαού", δεν ήταν αιχμηρές αλλά αντιθέτως από τις ηπιότερες της ελληνικής γλώσσας, τέτοιες δε ακούγονται συχνάκις στα πλαίσια της πολιτικής αντιπαράθεσης στη βουλή των Ελλήνων".

Το περιεχόμενο όμως αυτό της πιο πάνω επιστολής και οι πιο πάνω ειδικότερες εκφράσεις γνώμης και αξιολογικές κρίσεις του αναιρεσίβλητου ατομικά για τον αναιρεσείοντα, οι οποίες μαζί με τους ειδικότερους χαρακτηρισμούς που προαναφέρθηκαν, υποκρύπτουν, συμβάντα και αντικειμενικά εκδηλωτικά στοιχεία, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση αντικειμενικά συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας του αναιρεσείοντος, υπερβαίνουν κατ'αντικειμενική κρίση σαφώς το αναγκαίο μέτρο:

α) για την διαφύλαξη του δικαιώματος του αναιρεσίβλητου για την άσκηση θεμιτής πολιτικής κριτικής είτε ατομικά κατά του αναιρεσείοντος είτε ως αρχηγού της αντιπολίτευσης στο Νομαρχιακό Συμβούλιο αλλά και β) ως απάντηση στην προηγηθείσα έκφραση του αναιρεσείοντος για τον αναιρεσίβλητο ότι "είναι κακός σύμβουλος του Νομάρχη".

Επομένως, τα όσα υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τους δεύτερο και τρίτο λόγους του αναιρετηρίου, με τους οποίους (όπως παραδεκτά ο τρίτος από αυτούς συμπληρώνεται με την παρούσα εισήγηση κατ'άρθρο 562 παρ.4 του ΚΠολΔ), αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, και όχι εκείνη του αριθ.19 που περιλαμβάνεται στον τρίτο λόγο του αναιρετηρίου, κρίνονται βάσιμα.

Μετά τα παραπάνω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την αριθ. 163/2007 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου (Μεταβατικής έδρας Χίου).

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και,

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ και για τις έγγραφες προτάσεις του κατέθεσε.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαρτίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Απριλίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ