Supreme Court dismisses appeal on teacher's claim of abusive exercise of rights regarding overtime pay.

Απόφαση 1030 / 2006 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1030/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χρήστο Μπαλντά, Αντιπρόεδρο, Σπυρίδωνα Κολυβά, Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη και Ηλία Γιαννακάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Απριλίου 2006, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος:..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Βλαστό, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ., ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσίβλητης: ..., η οποία παραστάθηκε με το δικηγόρο της Σπυρίδωνα Σαρρή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/9/2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 306/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2151/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2/6/2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Κολυβάς, ανέγνωσε την από 2/3/2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 2 παρ.1 εδαφ. α' του Ν.1566/85 η πρωτοβάθμια εκπαίδευση παρέχεται στα νηπιαγωγεία και στα δημοτικά σχολεία. Κατά το άρθρο 4 του ΠΔ 476/1980 το ημερήσιο πρόγραμμα των νηπιαγωγείων και συνακόλουθα η αντίστοιχη υποχρεωτική απασχόληση των νηπιαγωγών με διδακτικό έργο καθορίζεται σε 3 ½ ώρες, ήτοι από ώρα 9.00 πμ έως 12.30 μεσημβρινή.

Με το άρθρο 7 παρ.2 του Ν.1810/1988 η προβλεπόμενη από το άρθρο 14 παρ.19 του Ν.1566/85 ωριαία αποζημίωση για νόμιμη υπερωριακή απασχόληση ορίστηκε στο 1/70 των κάθε είδους μηνιαίων αποδοχών του εισαγωγικού μισθολογικού κλιμακίου του αντίστοιχου κλάδου, χωρίς επίδομα οικογενειακών βαρών. Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 13 παρ.8 του Ν.1566/1985 οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης παραμένουν υποχρεωτικά στο σχολείο, πέραν των ωρών διδασκαλίας, για την εκτέλεση διοικητικού έργου που τους έχει αρμοδίως ανατεθεί.

Η απασχόλησή τους αυτή, συμπεριλαμβανομένων και των διδακτικών ωρών, δεν μπορεί να υπερβεί τις 6 ώρες ημερησίως ή 30 ώρες εβδομαδιαίως. Επίσης κατά τα άρθρα 1, 4 παρ.1 και 2, 27 παρ.1 και 36 παρ.1 του Ν.682/1977 τα ιδιωτικά σχολεία έχουν την ίδια οργάνωση με τα αντίστοιχα δημόσια σχολεία, ακολουθούν το ίδιο ωρολόγιο και αναλυτικό πρόγραμμα διδασκαλίας, οι δε ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί έχουν το ίδιο με τους δημόσιους εκπαιδευτικούς όριο των καθ'εβδομάδα ωρών διδασκαλίας, και λαμβάνουν τουλάχιστον τις εκάστοτε αποδοχές μετά των πάσης φύσεως επιδομάτων των ομοιοβάθμων δημοσίων εκπαιδευτικών.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο κατά την ανέλεγκτη επί της ουσίας κρίση του δέχθηκε ότι η αναιρεσίβλητη κατά το χρονικό διάστημα από 1-1-1997 έως 31-12-1998 απασχολήθηκε με σύμβαση αορίστου χρόνου ως νηπιαγωγός στην ατομική επιχείρηση νηπιαγωγείου που διατηρούσε ο αναιρεσείων.

Ότι κατά το παραπάνω διάστημα η αναιρεσίβλητη απησχολείτο κατά τις εργάσιμες ημέρες με διδακτικό ωράριο, δηλαδή με την απασχόληση των νηπίων από 7.30 πρωϊνή, όταν άρχιζαν να προσέρχονται στο σχολείο τα νήπια, μέχρι την 14.15' απογευματινή. Τουτέστιν ότι απησχολείτο υπερωριακώς χωρίς να τηρηθούν οι νόμιμες διατυπώσεις επί 2 ώρες και 30 λεπτά ημερησίως πέραν του νομίμου ωραρίου της, το οποίο προβλέπει διδακτική απασχόληση 3 ωρών και 30 λεπτών ημερησίως και συνολική παραμονή των νηπιαγωγών στο σχολείο 4 ωρών και 25 λεπτών, δηλαδή από την 8.30 πρωϊνή μέχρι την 12.45' μεσημβρινή.

Με τις παραπάνω πραγματικές παραδοχές και ειδικότερα εκείνη ότι η εργασία της αναιρεσίβλητης συνίστατο σε απασχόληση νηπίων, δηλαδή σε διδακτικό έργο, το Εφετείο περιέλαβε στην απόφασή του πλήρεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο επί της ορθής ή μη εφαρμογής των παραπάνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Εξάλλου το Εφετείο με την παραπάνω αιτιολογία του και με αναφορά στα σχετικά μέρη των καταθέσεων των μαρτύρων του αναιρεσείοντος, που απέκρουσε ως μη πειστικές, έλαβε υπόψη του και απέκρουσε εκ του πράγματος τον αποτελούντα λόγο εφέσεως ισχυρισμό του αναιρεσείοντος περί του ότι η αναιρεσίβλητη δεν παρέσχε διδακτικό έργο πέραν των 3,5 ωρών ημερησίως ως και ότι κατά τις επιπλέον ώρες η αναιρεσίβλητη απησχολείτο με ανατεθέντα σ'αυτήν νομίμως διοικητικά έργα, όπως με προετοιμασία για τις εκδηλώσεις του σχολείου, συνεργασία με συναδέλφους της νηπιαγωγούς και ενημέρωση γονέων.

Επομένως ο πρώτος λόγος αναιρέσεως κατά τα μέρη του από τους αριθμούς 1, 8 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμοςΚατά την έννοια του άρθρου 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος θεωρείται ως καταχρηστική, πλην άλλων, και όταν η προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το μεσολαβήσαν διάστημα δεν δικαιολογεί αυτήν επαρκώς και αντιθέτως προκύπτει προφανής υπέρβαση των ορίων της καλής πίστης.

Ειδικότερα δεν συνιστά καταχρηστική άσκηση η από τον μισθωτό αξίωση των ελαχίστων νομίμων ορίων των αποδοχών του ή άλλων εργατικών δικαιωμάτων του, από τα οποία παραίτηση δεν επιτρέπεται κατά νόμο, και δεν συντρέχει ειδική περίσταση που στοιχειοθετεί καταχρηστικότητα εκ του γεγονότος ότι για συναφείς αξιώσεις προγενεστέρου χρονικού διαστήματος έχει ασκήσει ο μισθωτός άλλη αγωγή.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, ο αναιρεσείων προέβαλε ισχυρισμό καταχρηστικής ασκήσεως της ένδικης αξιώσεως της αναιρεσίβλητης για τους λόγους ότι 1) καθόλη τη διάρκεια της δωδεκαετούς συνεργασίας τους ουδέποτε προβλήθηκαν από αυτήν αξιώσεις για υπερωριακή απασχόληση, 2) ουδέποτε διατύπωσε οιαδήποτε επιφύλαξη κατά την είσπραξη των αποδοχών της και την υπογραφή των σχετικών αποδείξεων πληρωμής 3) ότι με την συμπεριφορά της αυτή κατά το μεγάλο αυτό χρονικό διάστημα δημιούργησε εύλογη πεποίθηση ότι είναι απόλυτα ικανοποιημένη από τις αποδοχές που ελάμβανε 4) ότι στο εκπαιδευτήριο φοιτούσαν και τα δύο τέκνα της δωρεάν. 5) ότι αποδύθηκε σε δικαστικό μαραθώνιο μετά την καταγγελία της σύμβασης εργασίας διεκδικώντας αμοιβή για υπερωριακή απασχόληση με διαδοχικές αγωγές, η πρώτη από τις οποίες για προγενέστερο του επιδίκου χρονικό διάστημα ασκήθηκε ενώπιον του Ειρηνοδικείου και με μελλοντικές που επιφυλάσσεται να εγείρει.

Ο ισχυρισμός αυτός, υπό τα εκτιθέμενα περιστατικά που τον θεμελίωναν, είναι μη νόμιμος. Επομένως το Εφετείο, που για το λόγο αυτό τον απέρριψε, δεν παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ. Επομένως ο σχετικός λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος κατά το μέρος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, καθόσον ο λόγος αυτός ιδρύεται μόνο όταν το Δικαστήριο επιλήφθηκε και εξέδωσε κρίση επί της ουσίας της διαφοράς και όχι όταν απορρίπτεται η αγωγή, ένσταση κλπ ως νόμω αβάσιμη, ως εν προκειμένω έγινε.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2.6.2005 αίτηση του ... για αναίρεση της 2151/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Μαϊου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Μαϊου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ