Supreme Court annuls single-judge appeal decision due to illegal court composition violating constitutional impartiality requirements.

Απόφαση 102 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 102/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Μουλιανιτάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αθανάσιο Θεοφάνη-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 15 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. χήρας Π. Ε. το γένος Ε. Μ., κατοίκου ..., 2) Ι. Ε. του Π., 3) Κ. Ε. του Π., 4) Ν. Ε. του Π., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Μπουρμπούλη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Ε. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Λάμπρο Θεοτοκάτο, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-5-2014 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 13-6-2017 ανταγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Αργοστολίου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 179/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 25/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 11-3-2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 11.03.2021 αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων και κατά την τακτική διαδικασία, εκδοθείσα, υπ' αριθμ. 25/2021 τελεσίδικη απόφαση του, ως εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, το οποίο απέρριψε την από 21.09.2018 έφεση των αναιρεσειόντων κατά της υπ' αριθμ. 179/2018 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Αργοστολίου, το οποίο είχε κάνει δεκτή την από 23.05.2014 αναγνωριστική κυριότητας αγωγή του αναιρεσιβλήτου.

Η αίτηση αυτή αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553§1 στοιχ. β', 556§1, 558 εδάφ. α', 564§1, 566§1 του Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577§1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τον μοναδικό λόγο της (άρθρο 577§2 του Κ.Πολ.Δ.). Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 2 του Κ.Πολ.Δ., κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση (και) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος.

Ο λόγος αυτός, συνδεόμενος με την επιταγή του άρθρου 8 εδάφ. α' του Συντάγματος 1976/1986/2001/2008/2029, που επαναλήφθηκε και στο άρθρο 109§1 του Κ.Πολ.Δ., σύμφωνα με την οποία κανένας δεν στερείται χωρίς τη θέληση του τον δικαστή που του έχει ορίσει ο νόμος, ιδρύεται μόνον όταν η σχετική πλημμέλεια βαρύνει τη σύνθεση του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, μη νόμιμη σύνθεση του δικαστηρίου υπάρχει, αν δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του Κ.Πολ.Δ., του Κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και καταστάσεως δικαστικών λειτουργών (ν. 1756/1988), όπως ίσχυε κατά τον ενδιαφέροντα χρόνο, ή ειδικών νόμων για τη σύνθεση αυτού και την αναπλήρωση των κωλυομένων μελών του.

Έτσι, σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 15§1 του ως άνω ν. 1756/1988, ο καθορισμός της συνθέσεως του δικαστηρίου, με την έννοια του προσδιορισμού του συγκεκριμένου δικαστή ή των συγκεκριμένων δικαστών που θα εκδικάσουν τις υποθέσεις, γίνεται από τον πρόεδρο του δικαστηρίου. Συναφώς, κατά το άρθρο 305 αριθμ. 1 του Κ.Πολ.Δ., το πρωτότυπο της αποφάσεως πρέπει να αναφέρει, μεταξύ άλλων, τη σύνθεση του δικαστηρίου.

Η απόδειξη δε της κακής συνθέσεως γίνεται από την απόφαση ή από τα πρακτικά, ενόσω δεν προσβάλλονται για πλαστότητα. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 17Α του Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκε με το άρθρο 3§3 του ν. 3994/2011, όπως ίσχυε κατά τον ενδιαφέροντα χρόνο, στην αρμοδιότητα των μονομελών πρωτοδικείων υπάγονται και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφέρειάς τους.

Στην περίπτωση αυτή, τα μονομελή πρωτοδικεία συγκροτούνται από πρόεδρο πρωτοδικών ή πρωτοδίκη με πενταετή τουλάχιστον υπηρεσία, στην οποία συνυπολογίζεται και η υπηρεσία αυτού ως παρέδρου πρωτοδικείου, και, σε περίπτωση που δεν υπηρετούν πρωτοδίκες με την πιο πάνω υπηρεσία ή αυτοί που υπηρετούν δεν επαρκούν, από τον αρχαιότερο κατά διορισμό πρωτοδίκη (Α.Π. 523/2020, Α.Π. 1604/2018, Α.Π. 643/2016).

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δικογραφίας, τα οποία παραδεκτώς (άρθρο 561§2 του Κ.Πολ.Δ.) επισκοπούνται προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την προσβαλλόμενη απόφασή του (υπ' αριθμ. 25/2021) το Μονομελές Πρωτοδικείο Κεφαλληνίας, που δίκασε ως εφετείο, απέρριψε την από 21.09.2018 έφεση των αναιρεσειόντων - εκκαλούντων - εναγομένων κατά της υπ' αριθμ. 179/2018 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Αργοστολίου.

Κατά της ως άνω αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας ασκήθηκε από τους αναιρεσείοντες - εκκαλούντες - εναγομένους η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως. Στη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, που συνεδρίασε στις 21.10.2020 και εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, μετείχε, ως μονομελής δικαστής, ο Πρωτοδίκης του Δικαστηρίου αυτού Α.

Σ., ο οποίος όμως δεν είχε συμπληρώσει την, κατά νόμο, απαιτούμενη συνολική πενταετή υπηρεσία, αφού είχε διορισθεί ως πάρεδρος πρωτοδικείου στις … και, ακολούθως, διορίσθηκε πρωτοδίκης στις ..2020 τοποθετήθηκε δε στο Πρωτοδικείο Κεφαλληνίας, στο οποίο ορκίσθηκε και ανέλαβε υπηρεσία. Κατά το δικαστικό έτος το διαρκέσαν από τις … έως και τις ….

υπηρετούσαν στο εν λόγω Δικαστήριο, πέραν της Προέδρου Πρωτοδικών Μ. Β., (κατά σειρά αρχαιότητας) οι Πρωτοδίκες (κατά σειρά αρχαιότητας) Β. Μ., Α. Σ., Γ. Γ. και η Πάρεδρος Πρωτοδικείου Ά. Μ.. Κατά τη δικάσιμο της 21.10.2020 απουσίαζε από το Πρωτοδικείο Κεφαλληνίας η Πρωτοδίκης Β. Μ., η οποία έκανε χρήση της αδείας μητρότητας που προβλεπόταν από τις διατάξεις των άρθρων 44§20 του ν. 1756/1988 και 52§1 του ν. 3528/2007, με αποτέλεσμα να είναι αρχαιότερος κατά διορισμό Πρωτοδίκης ο εκδικάσας την ως άνω, από 21.09.2018, έφεση.

Ωστόσο, στην προσβαλλομένη ουδεμία αναφορά γίνεται περί υπάρξεως κωλύματος στο πρόσωπο της προαναφερόμενης Προέδρου Πρωτοδικών Μ. Β., αρχαιοτέρας σε διορισμό του δικάσαντος την έφεση πρωτοδίκη, ούτε άλλωστε προέκυψε κάποιο κώλυμα αυτής (ΑΠ 311/2022). Επομένως, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, η συγκρότηση της συνθέσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας που εξέδωσε, ως εφετείο, την προσβαλλόμενη 25/2021 απόφαση, είναι μη νόμιμη, αφού έγινε κατά παράβαση της διατάξεως του άρθρου 17 Α του Κ.Πολ.Δ., και, συνεπώς, το πιο πάνω δικαστήριο υπέπεσε στην προβλεπόμενη από το άρθρο 560 αριθμ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλεια, όπως βάσιμα υποστηρίζουν οι αναιρεσείοντες με τον μοναδικό λόγο του αναιρετηρίου, ο οποίος παραδεκτά προτείνεται για πρώτη φορά ενώπιον του Αρείου Πάγου, ενόψει του ότι ο ισχυρισμός στον οποίο στηρίζεται, της κακής συνθέσεως του δικαστηρίου, αφορά τη δημόσια τάξη κατ' άρθρον 562§2 στοιχ. γ' του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 311/2022, Α.Π. 523/2020, Α.Π. 502/2017), και ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Μετά την παραδοχή του λόγου αυτού πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580§3 του Κ.Πολ.Δ., στο ίδιο Πρωτοδικείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος παραβόλου (άρθρο 495§3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στην πληρωμή μέρους των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το σχετικό αίτημά τους, λόγω της εύλογης αμφιβολίας αυτού (αναιρεσιβλήτου) ως προς την έκβαση της δίκης (άρθρα 179 εδάφ.

β', 183, 189, 191§2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την αριθμ. 25/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, που δίκασε ως εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο (Πρωτοδικείο) που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων ευρώ (1.000,00€). ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Δεκεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Ιανουαρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ