1029/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1029 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1029/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Οκτωβρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αριστείδη Χιωτέλλη.

Της αναιρεσίβλητης: Εταιρείας με την επωνυμία "Η υπό εκκαθάριση παλαιά Τράπεζα Κρήτης(ν.2330/1995", η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, εκπροσωπήθηκε δε από τον εκκαθαριστή της Κωνσταντίνο-Γεώργιο Τσιάλτα, ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-7-1989 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 700/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 1473/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 11-6-2008 αίτησή του και τους από 12-1-2009 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 12-2-2009 έκθεση, της ήδη προαχθείσας σε Αντιπρόεδρο Ρένας Ασημακοπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων αυτής. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο αναιρεσίβλητος την απόρριψη τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

Κατά την Φεβρουαρίου 2011, συγκροτήθηκε το παρόν δικαστήριο, προκειμένου να διασκεφθεί την ανωτέρω υπόθεση. Στη συνέχεια, ένα μέλος του, η Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου, Ρένα Ασημακοπούλου υπέβαλε την από 4-2-2011 αίτηση εξαίρεσης προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου που έχει ως εξής: "Δήλωση αυτοεξαίρεσης της Ρένας Ασημακοπούλου, Αντιπρέδρου Αρείου Πάγου προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου. - Επί της από 10-7-1989 αγωγής της Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τράπεζα Κρήτης ΑΕ" κατά του Α.

Σ. με την οποία ζητείται να υποχρεωθεί ο εναγόμενος σε καταβολή στην ενάγουσα ποσού δραχ. 715.000.000 που καταβλήθηκε αχρεωστήτως σε αυτόν, εκδόθηκε η υπ' αριθ. 700/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή. Η ασκηθείσα δε κατά της απόφασης αυτής από 11-6-2007 έφεση του εναγομένου απερρίφθη με την υπ' αριθμ. 1473/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ο εναγόμενος άσκησε την από 11-7-2008 αίτηση και από 12-1-2009 πρόσθετους λόγους αναίρεσης που συζητήθηκαν κατά την δικάσιμο της 11-10-2010 ενώπιον του Α2 πολιτικού τμήματος του Αρείου Πάγου στην σύνθεση του οποίου συμμετέχω υπό την ιδιότητα μου ως Αντιπροέδορυ του Αρείου Πάγου.

Όπως όμως προκύπτει από την υπ' αριθ. 3246/1994 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου κακουργημάτων Αθηνών, με την οποία κηρύχθηκε ο Α. Σ. αθώος του αποδοθέντος σε αυτόν κακουργήματος της αποδοχής από πρόθεση και ιδιοτέλεια του παραπάνω χρηματικού ποσού που προέρχονταν από υπεξαίρεση τελεσθείσα από τον Γ. Κ. σε βάρος της Τράπεζας Κρήτης, συμμετείχα ως μέλος στη σύνθεση του δικαστηρίου αυτού (Τριμελούς Εφετείου κακουργημάτων).

Κατά μία άποψη δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 52 εδ.ε Κ.πολΔικ. (Πανταζόπουλος Η εξαίρεση του δικαστή 1992). Κατά άλλη άποψη συντρέχει λόγος εξαίρεσης μου από την παρούσα υπόθεση ( αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι του Α. Σ. κατά Τράπεζα Κρήτης), συναγόμενη από το άρθρο 97 ν περ. ε Ν. 1756/1988 με το οποίο αποκρούεται η συμμετοχή στη σύνθεση του πειθαρχικού οργάνου του δικαστή που είχε μετάσχει την ποινική δίκη.

Μετά όμως την ισχύ της διάταξης του άρθρου 6 § 1 της ΕΣΔΑ επεκράτησε στην νομολογία ή άποψη ότι η άσκηση διαδοχικά δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται από τη διάταξη αυτή (αρθρ. 6 § 1 ΕΣΔΑ) και ότι η συμμετοχή στη σύνθεση δικαστηρίου δικαστή, ο οποίος άσκησε σε προγενέστερο διαδικαστικό στάδιο της αυτής υπόθεσης δικαιοδοτικά καθήκοντα δημιουργεί απόλυτη ακυρότητα λόγω της σύνθεσης του δικαστηρίου η οποία καθιδρύει τους από το άρθρου 559 αριθ. 2 και 3 Κ.Πολ.Δικ.

λόγους αναίρεσης. Η άποψη δε αυτή διευρύνεται απ' την νομολογία και στην περίπτωση προγενέστερης κρίσης του επί του πραγματικού της ίδιας υπόθεσης, όταν δηλαδή πρόκειται για το ίδιο βιοτικό συμβάν, εφ' όσον ταυτίζονται οι προϋποθέσεις της δικαστικής κρίσης τόσο στην πολιτική, όσο και στην ποινική δίκη.

Εν όψει αυτών έχω την άποψη ότι συντρέχει λόγος εξαίρεσης μου γιατί έχω εκφέρει γνώμη στην ίδια υπόθεση και είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους, που έχουν αντιτιθέμενα συμφέροντα, η εντύπωση ότι θα οδηγηθώ σε κρίση επ' αυτής με βάση τη γνώμη που έχω ήδη εκφέρει, γεγονός που θα προκαλέσει κατ' ανάγκη δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου (ΑΠ728/2008).

Για τους λόγους αυτούς ζητώ την εξαίρεση μου από την εξεταζόμενη υπόθεση (αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι Α. Σ. κατά Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Η υπό εκκαθάριση παλαιά Τράπεζα Κρήτης"). Αθήνα 4-2-2011 Η Αιτούσα Ρένα Ασημακοπούλου Αντιπρόεδρος Αρείου Πάγου".

Στη συνέχεια το Δικαστήριο συγκροτήθηκε από τον Αθανάσιο Κουτρομάνο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (που ορίστηκε με πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου)- Εισηγητή, επί της δήλωσης εξαίρεσης, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου Γεράσιμο Φουρλάνο και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες και από την ίδια ως άνω Γραμματέα, προκειμένου να αποφασίσει για την ανωτέρω αίτηση και δήλωση.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 55 § 1 και 4 του Κ.Πολ.Δ "Δικαστές Πολυμελών δικαστηρίου και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους οφείλουν να το δηλώσουν στον πρόεδρο του δικαστηρίου.... Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε την δήλωση, χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".

Συνεπώς νομίμως φέρεται στο δικαστήριο αυτό, που συνεδριάζει σε συμβούλιο η από 4-2-2009 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης) που υποβλήθηκε στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου από την υπηρετούσα στο ίδιο δικαστήριο αντιπρόεδρο Ρένα Ασημακοπούλου και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 52 § 1 περ. στ' Κ.Πολ.Δ. και 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ, που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, σαφώς προκύπτει ότι οι δικαστές μπορεί να προτείνουν την εξαίρεσή τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν προκαλούν υπόνοια μεροληψίας πράγμα που συμβαίνει και όταν σε ζήτημα που τίθεται ενώπιόν τους, έχουν εκφέρει γνώμη σε άλλη δίκη, η οποία είχε ως αντικείμενο το ίδιο βιοτικό συμβάν με τη δικαζόμενη υπόθεση (ΑΠ 728/2008, 2127/2009).

Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και στη διάσκεψη της υπόθεσης για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασιστεί η έξοδος του εξαιρετέου από την σύνθεση δικαστή, το δικαστήριο οφείλει να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθεσης (ΑΠ 1760/2008).Στην προκειμένη περίπτωση από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής.

Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο της κρινόμενης από 11-6-2008 αιτήσεως για αναίρεση της 1473/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, στην διάσκεψη της προκείμενης υποθέσεως διαπίστωσε η ανωτέρω πρόεδρος της σύνθεσης του Δικαστηρίου, ότι συντρέχει περίπτωση αυτοεξαίρεσής της και γι'αυτό προέβη στην ακόλουθη δήλωση: "Επί της από 10-7-1989 αγωγής της Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τράπεζα Κρήτης ΑΕ" κατά του Α.

Σ. με την οποία ζητείται να υποχρεωθεί ο εναγόμενος σε καταβολή στην ενάγουσα ποσού δραχ. 715.000.000 που καταβλήθηκε αχρεωστήτως σε αυτόν, εκδόθηκε η υπ' αριθ. 700/2007 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή. Η ασκηθείσα δε κατά της απόφασης αυτής από 11-6-2007 έφεση του εναγομένου απερρίφθη με την υπ' αριθμ. 1473/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ο εναγόμενος άσκησε την από 11-7-2008 αίτηση και από 12-1-2009 πρόσθετους λόγους αναίρεσης που συζητήθηκαν κατά την δικάσιμο της 11-10-2010 ενώπιον του Α2 πολιτικού τμήματος του Αρείου Πάγου στην σύνθεση του οποίου συμμετέχω υπό την ιδιότητα μου ως Αντιπροέδορυ του Αρείου Πάγου.

Όπως όμως προκύπτει από την υπ' αριθ. 3246/1994 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου κακουργημάτων Αθηνών, με την οποία κηρύχθηκε ο Α. Σ. αθώος του αποδοθέντος σε αυτόν κακουργήματος της αποδοχής από πρόθεση και ιδιοτέλεια του παραπάνω χρηματικού ποσού που προέρχονταν από υπεξαίρεση τελεσθείσα από τον Γ. Κ. σε βάρος της Τράπεζας Κρήτης, συμμετείχα ως μέλος στη σύνθεση του δικαστηρίου αυτού (Τριμελούς Εφετείου κακουργημάτων).

Κατά μία άποψη δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 52 εδ.ε Κ.πολΔικ. (Πανταζόπουλος Η εξαίρεση του δικαστή 1992). Κατά άλλη άποψη συντρέχει λόγος εξαίρεσης μου από την παρούσα υπόθεση ( αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι του Α. Σ. κατά Τράπεζα Κρήτης), συναγόμενη από το άρθρο 97 ν περ. ε Ν. 1756/1988 με το οποίο αποκρούεται η συμμετοχή στη σύνθεση του πειθαρχικού οργάνου του δικαστή που είχε μετάσχει την ποινική δίκη.

Μετά όμως την ισχύ της διάταξης του άρθρου 6 § 1 της ΕΣΔΑ επεκράτησε στην νομολογία ή άποψη ότι η άσκηση διαδοχικά δικαιοδοτικών καθηκόντων από τον ίδιο δικαστή στην ίδια υπόθεση, παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας του που διασφαλίζεται από τη διάταξη αυτή (αρθρ. 6 § 1 ΕΣΔΑ) και ότι η συμμετοχή στη σύνθεση δικαστηρίου δικαστή, ο οποίος άσκησε σε προγενέστερο διαδικαστικό στάδιο της αυτής υπόθεσης δικαιοδοτικά καθήκοντα δημιουργεί απόλυτη ακυρότητα λόγω της σύνθεσης του δικαστηρίου η οποία καθιδρύει τους από το άρθρου 559 αριθ. 2 και 3 Κ.Πολ.Δικ.

λόγους αναίρεσης. Η άποψη δε αυτή διευρύνεται απ' την νομολογία και στην περίπτωση προγενέστερης κρίσης του επί του πραγματικού της ίδιας υπόθεσης, όταν δηλαδή πρόκειται για το ίδιο βιοτικό συμβάν, εφ' όσον ταυτίζονται οι προϋποθέσεις της δικαστικής κρίσης τόσο στην πολιτική, όσο και στην ποινική δίκη.

Εν όψει αυτών έχω την άποψη ότι συντρέχει λόγος εξαίρεσης μου γιατί έχω εκφέρει γνώμη στην ίδια υπόθεση και είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους, που έχουν αντιτιθέμενα συμφέροντα, η εντύπωση ότι θα οδηγηθώ σε κρίση επ' αυτής με βάση τη γνώμη που έχω ήδη εκφέρει, γεγονός που θα προκαλέσει κατ' ανάγκη δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης μου (ΑΠ728/2008).

Για τους λόγους αυτούς ζητώ την εξαίρεση μου από την εξεταζόμενη υπόθεση (αίτηση αναίρεσης και πρόσθετοι λόγοι Α. Σ. κατά Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Η υπό εκκαθάριση παλαιά Τράπεζα Κρήτης". Η διαπίστωση αυτή της δηλούσης ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και εντεύθεν είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωσή της, αποδεικνυόμενα και από έγγραφα της δικογραφίας. Συνακόλουθα, επειδή είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθείς τους διαδίκους η εντύπωση, ότι η δηλούσα θα επηρεασθεί στην κρίση της από την γνώμη που είχε σχηματίσει (και διατυπώσει) επί του ενδίκου ζητήματος κατά την ποινική δίκη, πρέπει να γίνει δεκτή η δήλωση και να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης επί της υποθέσεως, κατά το άρθρο 307 Κ.Πολ.Δ

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Αποφαίνεται ότι η αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Ρένα Ασημακοπούλου, πρόεδρος του παρόντος δικαστηρίου στη δικάσιμο της 11-10-2010, είναι εξαιρετέα στη συζήτηση της αναφερομένης στο σκεπτικό υποθέσεως.

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της από 11-6-2008 αιτήσεως του Α. Σ. για αναίρεση της 1473/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 17 Ιουνίου 2011 και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 20 Ιουνίου 2011.

O ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ