1028/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1028 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1028/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη - Εισηγητή, Αβροκόμη Θούα, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου και Γεώργιο Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Φεβρουαρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Γεωργούση.

Της αναιρεσίβλητης: εταιρίας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φωτεινή Χατζηχηδίρογλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-11-2012 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1756/2014 του ίδιου Δικαστηρίου και 4241/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 3-7-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 35, 36, 39, 44 και 47 του ν.δ. της 17-7/13-8-1923 "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιρειών", που διατηρήθηκαν σε ισχύ με το άρθρο 41 ΕισΝΑΚ, και ακολούθως με το άρθρο 52 παρ. 3 ΕισΝΚΠολΔ, και η εφαρμογή του οποίου επεκτάθηκε στις τράπεζες με το άρθρο 26 παρ. 9 του ν. 2076/1992, ορίζονται τα εξής:

Άρθρο 35 "Αι διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου εφαρμόζονται οσάκις εταιρεία (πιστώτρια) λαμβάνει ενέχυρον απαίτησιν α) λόγω δανείου, είτε απλού, είτε επ’ ανοικτώ λογαριασμώ, β) ...". Άρθρο 36 παρ. 1 "Προς σύστασιν του ενεχύρου απαιτείται σύμβασις ενεχυριάσεως ...". Άρθρο 39 "1. Εάν αντικείμενον της ενεχυριάσεως είναι απαίτησις ονομαστική του οφειλέτου κατά τρίτου, η ενεχυρίασις συνεπάγεται εκχώρησιν της απαιτήσεως υπό του οφειλέτου προς την πιστώτριαν. 2.

Αντίγραφον της συμβάσεως ενεχυριάσεως επιδίδεται τω τρίτω. 3. Από της επιδόσεως θεωρείται η πιστώτρια, ως νεμομένη την απαίτησιν". Άρθρο 44 "Εάν αντικείμενον της ενεχυριάσεως είναι απαίτησις, η πιστώτρια δικαιούται ίνα εισπράξη την απαίτησιν ως εκδοχεύς, το δε μετά την εξόφλησιν υπόλοιπον αποδίδει τω οφειλέτη".

Με τις ανωτέρω διατάξεις εισήχθη, ως προς την ενεχυρίαση ονομαστικών απαιτήσεων προς εξασφάλιση απαιτήσεων ανωνύμων εταιρειών από δάνειο, απλό ή με ανοικτό λογαριασμό, εξαιρετικό δίκαιο και, ως εκ τούτου, οι περί ενεχύρου διατάξεις του Αστικού Κώδικα εφαρμόζονται μόνον συμπληρωματικώς για ζητήματα μη ρυθμιζόμενα από τις ανωτέρω ειδικές διατάξεις.

Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, η ενεχυρίαση απαιτήσεως συνεπάγεται όχι απλή επιβάρυνση αυτής, όπως η συνήθης ενεχυρίαση απαιτήσεως, αλλά την εκχώρησή της προς τον ενεχυρούχο πιστωτή, ο οποίος γίνεται πραγματικός και μοναδικός δικαιούχος της απαιτήσεως, δικαιούμενος, ως εκ τούτου, να την εισπράξει.

Η εκχώρηση συντελείται όταν αντίγραφο της συμβάσεως ενεχυριάσεως επιδίδεται στον τρίτο (οφειλέτη), μετά δε την αναγγελία αυτή αποκόπτεται κάθε δεσμός του τρίτου (οφειλέτη) με τον εκχωρητή, ο οποίος αποξενώνεται και δεν μπορεί να αναμιχθεί με οποιονδήποτε τρόπο στην απαίτηση, αποκλειστικός δικαιούχος της οποίας είναι πλέον ο εκδοχέας (ΑΠ 1991/2007).

Περαιτέρω, το άρθρο 53 του ν.δ. 496/1974 "Περί Λογιστικού των Ν.Π.Δ.Δ.", υπό τον τίτλο "Κατάσχεσις εις χείρας του ν.π. και εκχώρησις" ορίζει τα εξής: "1. Δια πάσαν κατάσχεσιν χρηματικής απαιτήσεως εις χείρας του ν.π. ως τρίτου, το κατασχετήριον ως και η αναγγελία επί εκχωρήσεως χρηματικής απαιτήσεως κατά του ν.π. κοινοποιούνται εις την αρμοδίαν διά την πληρωμήν υπηρεσίαν του ν.π.

και εις το αρμόδιον διά την αναγνώρισιν της δαπάνης όργανον αυτού. Το κατασχετήριον κοινοποιείται εις το Δημόσιον Ταμείον εις ο υπάγεται φορολογικώς ο καθού η κατάσχεσις και εις την αρμοδίαν διά την εκκαθάρισιν και εντολήν πληρωμής της δαπάνης Υπηρεσίαν εντός δέκα πέντε ημερών από της επιδόσεώς του εις την αρμοδίαν διά την πληρωμήν Υπηρεσίαν. 2.

Πάσα κατάσχεσις ή εκχώρησις, διά την οποίαν δεν ετηρήθησαν αι ως άνω διατάξεις, είναι άκυρος". Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι προκειμένου για σύμβαση ενεχυρίασης ονομαστικής χρηματικής απαιτήσεως τρίτου κατά νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου υπέρ Τράπεζας, που συνεπάγεται εκ του νόμου εκχώρησή της, απαιτείται, για το έγκυρο αυτής, να κοινοποιηθεί η σχετική αναγγελία στην αρμόδια για την πληρωμή ειδική υπηρεσιακή μονάδα (ταμειακή/οικονομική υπηρεσία) του νομικού προσώπου, καθώς και (σωρευτικώς) στο αρμόδιο για την αναγνώριση της δαπάνης όργανο αυτού (κύριος διατάκτης).

Στην περίπτωση που δεν γίνουν όλες οι κοινοποιήσεις αυτές (σωρευτικώς), δεν επέρχεται το μεταβιβαστικό της απαιτήσεως αποτέλεσμα της συμβάσεως εκχωρήσεως έναντι του οφειλέτη νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, δεδομένου ότι ρητά προβλέπεται, με την τελευταία παράγραφο του άρθρου 53 του ν.δ. 496/1974, ότι η με οποιονδήποτε άλλο τρόπο γενόμενη αναγγελία είναι άκυρη.

Η ακυρότητα αυτή είναι απόλυτη και μπορεί να προταθεί τόσο από το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, όσο και από οποιονδήποτε τρίτο που έχει έννομο συμφέρον, ακόμη δε και να ληφθεί υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο (ΑΠ 480/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Μονομελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα εξής: Το αναιρεσείον "Γενικό Νοσοκομείο ...", που είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, κατάρτισε με τη μη διάδικο εταιρεία με την επωνυμία "...", διαδοχικές συμβάσεις πωλήσεως διαφόρων ιατρικών - φαρμακευτικών εμπορευμάτων, για τα οποία εκδόθηκαν τα αντίστοιχα τιμολόγια συνολικής αξίας 8.666,32 ευρώ, στο οποίο περιλαμβανόταν και ο ανάλογος Φ.Π.Α., με πίστωση του τιμήματος.

Ακολούθως, η ως άνω εταιρεία κατάρτισε με την αναιρεσίβλητη Τράπεζα σύμβαση πιστώσεως αλληλόχρεου λογαριασμού, δυνάμει της οποίας της παρέσχε πίστωση μέχρι του ποσού των 600.000 ευρώ, που αυξήθηκε με μεταγενέστερες πρόσθετες πράξεις. Προς εξασφάλιση της απαιτήσεως της ενάγουσας που προέκυψε μετά το μερικό κλείσιμο του άνω αλληλόχρεου λογαριασμού, ο οποίος εμφάνισε χρεωστικό κατάλοιπο 1.151.619,82 ευρώ, η πιστούχος εταιρεία εκχώρησε προς αυτήν σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.δ. 17-7/13-8-1923 τις απαιτήσεις της από τιμολόγια πωλήσεως αγαθών πελατείας της, μεταξύ των οποίων και τα τιμολόγια, που αφορούσαν το αναιρεσείον.

Οι ένδικες αυτές συμβάσεις ενεχυριάσεως απαιτήσεων αναγγέλθηκαν νομίμως, σύμφωνα με το ν.δ. 496/1974, τα έτη 2008 και 2009, και κατά συνέπεια έκτοτε αποκλειστικός και νόμιμος δικαιούχος της ένδικης αξιώσεως είναι μόνο η ενάγουσα λόγω εκχωρήσεως και οποιαδήποτε καταβολή προς την πιστούχο εταιρεία, μετά την εκχώρηση των απαιτήσεών της, δεν απαλλάσσει το εναγόμενο νοσοκομείο έναντι της ενάγουσας Τράπεζας ως εκδοχέα των απαιτήσεων αυτών.

Με βάση τα περιστατικά αυτά το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο έκρινε ότι η αγωγή ήταν νόμιμη και βάσιμη και κατ’ αποδοχή σχετικού λόγου εφέσεως της αναιρεσίβλητης εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που είχε αποφανθεί αντιθέτως και είχε απορρίψει την αγωγή ως μη νόμιμη, κρίνοντας ότι για την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκχωρήσεως των απαιτήσεων θα έπρεπε να είχε επιδοθεί η αναγγελία, πλην των άλλων, και στον αρμόδιο για την εκκαθάριση και την εντολή πληρωμής της δαπάνης Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Έτσι που έκρινε το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο ορθά το νόμο ερμήνευσε και εφάρμοσε, και ειδικότερα την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 53 ν.δ. 496/1974, που απαιτεί την επίδοση της αναγγελίας εκχωρήσεως ενεχυριασμένων απαιτήσεων στην αρμόδια για την πληρωμή ειδική υπηρεσιακή μονάδα του νομικού προσώπου, καθώς και (σωρευτικώς) στο αρμόδιο για την αναγνώριση της δαπάνης όργανο αυτού, ενώ μόνο προκειμένου περί κατασχετηρίου εγγράφου απαιτείται κοινοποίηση και στον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου ως αρμόδιο για την εκκαθάριση και εντολή πληρωμής της δαπάνης.

Κατά συνέπεια, ο από το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ μόνος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως κατά το πρώτο μέρος του, με τον οποίο το αναιρεσείον μέμφεται το Εφετείο, ότι εσφαλμένα δεν απαίτησε για το κύρος της αναγγελίας εκχωρήσεως των ενεχυριασμένων απαιτήσεων της εταιρείας "..." στην αναιρεσίβλητη την κοινοποίηση αυτής και στον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, είναι αβάσιμος.

Το αναιρεσείον με τον αυτό λόγο κατά το δεύτερο μέρος του μέμφεται το Εφετείο για πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 10 ΚΠολΔ, και ειδικότερα ότι, ανεξαρτήτως από το αν ήταν απαραίτητη η επίδοση της αναγγελίας εκχωρήσεως στον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παρέλειψε να μνημονεύσει τις εκθέσεις επιδόσεως προς την αρμόδια για την πληρωμή της δαπάνης υπηρεσία και προς το αρμόδιο για την αναγνώριση της δαπάνης όργανο, και ότι συνεπώς δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, γιατί το αναιρεσείον παραπονείται για πλημμέλεια της προσβαλλόμενης απόφασης από το άρθρο 559 αρ. 10 ΚΠολΔ, που δεν περιλαμβάνεται όμως στους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 560 ΚΠολΔ λόγους αναιρέσεως. Κατ’ ακολουθίαν τούτων πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως, και να καταδικασθεί το αναιρεσείον ως ηττώμενος διάδικος στη δικαστική δαπάνη (άρθρο 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ) της αναιρεσίβλητης, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

Θέμα εισαγωγής του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο δεν τίθεται, εφόσον το αναιρεσείον ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου δεν είχε καταβάλει παράβολο κατά την κατάθεση της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3 Ιουλίου 2017 αίτηση του "...." για αναίρεση της 4241/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης και τα ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Ιουνίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ