1026/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1026 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1026/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - καλούσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γαρδικιώτη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου - καθ’ ου η κλήση: Α. Μ. του Δ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ορφανό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-6-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Άργους.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 124/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 53/2012 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20-8-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 11-2-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ,Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Oλ.ΑΠ 7/2006, 4/2005). Με το λόγο αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμου βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν (Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998).

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 εδ. β’ και 914 ΑΚ συνάγεται ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας. Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν καταβαλλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του παράνομου και ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο ταυ Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το Δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Εξάλλου, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το Δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου δικάζον ως Εφετείο με την προσβαλλόμενη 53/2012 απόφασή του αναφορικά με την κατάρτιση ή μη σύμβασης προσωρινής ασφαλιστικής καλύψεως για το με αριθμό κυκλ. ... ΙΧΕ ζημιογόνο όχημα του Ι. Σ. δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Το εν λόγω αυτοκίνητο, το πρωί της ημέρας του ατυχήματος ασφαλίστηκε στη 2η των εναγομένων ασφαλιστική εταιρία.

Συγκεκριμένα, την προτεραία του ατυχήματος η ασφαλιστική πράκτορας της τελευταίας Ε. Γ., συνέταξε την ...06.03.2008 πρόταση ασφάλισης του ενάγοντος σε αυτήν, με ισχύ από ώρας 12.00 της 07.03.2008 έως 06,04.2008. Την πρόταση αυτή η εν λόγω πράκτορας την απέστειλε με φαξ στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρία στις 07.03.2008, ώρα 08.49’ (βλ.

το υπ’ αριθμ. ... έγγραφο της εν λόγω πράκτορος προς την ασφαλιστική εταιρία, το περιεχόμενο του οποίου δεν αμφισβητείται από την τελευταία). Σημειωτέον, ότι ευθύς μετά το ατύχημα συντάχθηκε το υπ’ αριθμ. πρωτ. ...07.03.2008 δελτίο οδικού τροχαίου ατυχήματος υλικών ζημιών του Τμήματος ..., στο οποίο ο 1ος των εναγομένων, ιδιοκτήτης και οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου, δήλωσε ως ασφαλιστική του εταιρία τη 2η των εναγομένων, ήτοι την ίδια μεν ημέρα έναρξης της ασφάλισης του αυτοκινήτου του, αλλά μεταγενέστερα της ώρας έναρξης αυτής.

Η 2η των εναγομένων ασφαλιστική εταιρία δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη πρακτοριακής σύμβασης μεταξύ αυτής και της ως άνω ασφαλίστριας Ε. Γ., ούτε τη διαβίβαση σε αυτήν από την τελευταία με φαξ, προ του ατυχήματος το πρωί της 07.03.2008 και ώρα 08.49’ της πρότασης ασφάλισης του αυτοκινήτου του 1ου των εναγομένων, ούτε και την είσπραξη των αντίστοιχων ασφαλίστρων.

Το γεγονός ότι δεν χορηγήθηκε από την πράκτορα αυτής Ε. Γ. σημείωμα προσωρινής καλύψεως, στον μετ’ αυτής συμβληθέντα με την ιδιότητά της ως ασφαλιστικού πράκτορα από παράλειψη αυτής, δεν μπορεί να αφήσει ασφαλιστικά ακάλυπτο τον εναγόμενο κύριο του ζημιογόνου αυτοκινήτου, σύμφωνα με την προεκτεθείσα νομική σκέψη.

Συνεπώς, υπό τα δεδομένα πραγματικά περιστατικά η εν λόγω ασφαλιστική εταιρία τυγχάνει υπόχρεη για την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προήλθαν από το αυτοκίνητο αυτό, με την εμπλοκή του στο ένδικο ατύχημα...". Έτσι που έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου σωστά εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 6α παρ. 1 του ν. 489/1976, που προστέθηκε με το άρθρο 4 του ν. 3557/2007) και εκείνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, διότι από τις εν λόγω διατάξεις δεν ορίζεται ελάχιστη διάρκεια, της ασφαλιστικής συμβάσεως, αναφορικά δε με την σύμβαση προσωρινής ασφαλιστικής συμβάσεως, στην προκειμένη περίπτωση, ορθώς το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο έκρινε ότι συνήφθη σύμβαση προσωρινής καλύψεως για το υπ’ αριθμ. ...

ΙΧΕ ζημιογόνο όχημα του Ι. Σ., με την κατάθεση της υπ’ αριθμ. ...6.3.2008 αιτήσεως - προτάσεως καταρτίσεως ασφαλιστικής συμβάσεως του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος Ι. Σ. στην ασφαλιστική πράκτορα της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας Ε. Γ. και την σύγχρονη καταβολή των αναλογούντων ασφαλίστρων, για τα οποία εκδόθηκε και χορηγήθηκε στον ανωτέρω αιτούντα σχετική απόδειξη καταβολής ασφαλίστρων, αφού νομολογιακά γίνεται δεκτό, ότι η προσωρινή απόδειξη καταβολής ασφαλίστρων επέχει θέση σημειώματος προσωρινής καλύψεως (ΑΠ 1092/2011, ΑΠ 1169/2009, ΑΠ 1037/ 2008, ΑΠ 727/2008).

Εξάλλου από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 2 του ν. 489/1976 και 173, 200 ΑΚ προκύπτει, ότι η υποχρεωτικότητα της ασφάλισης της κυκλοφορίας των οχημάτων δεν αίρεται και δεν καταστρατηγείται από τον ορισμό της διάρκειας της ένδικης ασφαλιστικής συμβάσεως σε ένα (1) μήνα, ο οποίος συμπίπτει με την κατ’ ανώτατο όριο του ενός (1) μηνός της διάρκειας της προσωρινής καλύψεως, κατ’ άρθρο 6α παρ. 1 του ν. 489/1976, που προστέθηκε με το άρθρο 4 του ν. 3557/2007.

Επομένως ο πρώτος λόγος κατά το μέρος με το οποίο προβάλλεται η αιτίαση για εσφαλμένη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου και εκείνων των άρθρων 173, 200 ΑΚ είναι αβάσιμος. Κατά το μέρος δε που με τον ίδιο (πρώτο) λόγο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου κατ’ ορθή ερμηνεία και εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 6α του ν. 489/1976 όφειλε να δεχθεί ότι δεν υφίστατο προσωρινή ασφαλιστική κάλυψη αφενός διότι δεν χορηγήθηκε σημείωμα προσωρινής ασφαλιστικής καλύψεως, αφετέρου δε διότι η προσωρινή ασφαλιστική κάλυψη δεν θα μπορούσε να ταυτίζεται στην διάρκειά της με την διάρκεια της ζητούμενης οριστικής συμβάσεως κατά το πρώτο τμήμα είναι απαράδεκτος διότι πλήττεται η ανέλεγκτη, αναιρετικά, ουσιαστική κρίση του Δικαστηρίου (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), κατά δε το δεύτερο τμήμα αβάσιμος, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα αμέσως ανωτέρω.

Περαιτέρω το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου, ως Εφετείο, αναφορικά με την αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία ζημιογόνου οχήματος του Ι. Σ. δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 07-03-2008 και περί ώρα 14:15 ο Α. Μ. (ενάγων), οδηγώντας το υπ’ αριθμ. ...

Ι.Χ.Ε. πενταθέσιο αυτοκίνητό του, εκινείτο επί της επαρχιακής οδού ..., λίγο έξω από το χωριό ... με κατεύθυνση προς Άργος. Κατά τον ίδιο χρόνο επί της ίδιας οδού, ακολουθούσε κινούμενο προς την ίδια κατεύθυνση το υπ’ αριθμ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο Ι. Σ. (1ος των εναγομένων), ιδιοκτησίας του ιδίου, που ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "...

Α.Ε." (2η των εναγομένων). Στο 41ο χιλιόμετρο της ως άνω οδού, όπου υπάρχει δεξιά στροφή σε σχέση με την πορεία των οχημάτων, λίγα μέτρα πριν το προπορευόμενο υπ’ αριθμ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο εισέλθει στην εν λόγω δεξιά στροφή σε σχέση με την πορεία του, το ακολουθούν αυτό αυτοκίνητο (υπ’ αριθμ. ... Ι.Χ.Ε.), επιχείρησε αυξάνοντας την ταχύτητά του από αριστερά υπέρβαση του προπορευόμενου αυτού αυτοκινήτου, εισελθόν στο αντίθετο ρεύμα πορείας.

Στην προσπάθεια του οδηγού του να το επαναφέρει και πάλι στο ρεύμα πορείας του, τούτο λόγω της ταχύτητάς του και της ολισθηρότητας του οδοστρώματος επέπεσε σε παρακείμενο μανδρότοιχο, δεξιά σε σχέση με την κατεύθυνσή του, επανήλθε ανεξέλεγκτο και πάλι στο οδόστρωμα και επέπεσε στο δεξιό εμπρόσθιο τμήμα του υπ’ αριθμ. ...

Ι.X.E. αυτοκινήτου, με συνέπεια το τελευταίο να εκτραπεί αριστερά, να ανατραπεί και να επιπέσει εν συνεχεία σε παρακείμενο αγρό. Η οδός διαχωρίζονταν κατά τα δύο ρεύματα πορείας της με διπλή συνεχόμενη διαγράμμιση, το δε ατύχημα έλαβε χώρα μέσα στα όρια της κατοικημένης περιοχής του χωριού ... Η σύγκρουση οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του υπ’ αριθμ. ...

Ι.Χ.Ε, αυτοκινήτου (1ου των εναγομένων), ο οποίος από μη ενσυνείδητη αμέλεια, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής που όφειλε και μπορούσε κατά τις περιστάσεις να καταβάλει ως μέσος συνετός οδηγός, δεν προέβλεψε και δεν απέφυγε το ατύχημα. Ειδικότερα: α) δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, όπως όφειλε κατά το άρθρο 12 παρ. 1 Κ.Ο.Κ., β) κινούνταν με ταχύτητα περί τα 80 χιλιόμετρα την ώρα σε κατοικημένη περιοχή, όπου το όριο ήταν τα 50 χιλιόμετρα την ώρα, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τη σφοδρότητα που επέπεσε το αυτοκίνητό του επί του προαναφερόμενου μαντρότοιχου και εν συνεχεία επί του άλλου αυτοκινήτου, κατά παράβαση του άρθρου 20 παρ. 1 του Κ.Ο.Κ., γ) δεν μείωσε την ταχύτητά του, λαμβάνοντας συνεχώς υπ’ όψη ότι το οδόστρωμα ήταν ολισθηρό και κινούνταν σε στροφή, κατά παράβαση του άρθρου 19 παρ. 1 και 2 του Κ.Ο.Κ.

και δ) διέβη την εκ δυο συνεχών γραμμών διαγράμμιση του οδοστρώματος, κατά παράβαση του άρθρου 5, παρ. 3α και 8α του Κ.Ο.Κ. Από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά στοιχεία δεν αποδείχτηκε αμελής συμπεριφορά του οδηγού του υπ’ αριθμ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου (Α. Μ.), ο οποίος κινούνταν με ταχύτητα μικρότερη των 50 χιλιομέτρων την ώρα, στο άκρο δεξιό του οδοστρώματος και εντός του ρεύματος πορείας του, μη δυνάμενος να αποφύγει το ατύχημα με πέδηση ή αποφευκτικό ελιγμό, λόγω της αιφνίδιας πτώσης του άλλου αυτοκινήτου, επί του δικού του αυτοκινήτου.

Συνεπώς, η ένσταση της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας, περί συνυπαιτιότητας στην επέλευση του ατυχήματος και του ενάγοντος, που είναι νόμιμη στηριζόμενη στο άρθρο 300 Α.Κ., πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ’ ουσία...". Έτσι που έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου, ως Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, που εφάρμοσε ούτε με παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, καθόσον τα ανελέγκτως πιο πάνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά πληρούν το πραγματικό της νομικής έννοιας της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος Ι.

Σ., ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα για την έναντι τρίτων αστική του ευθύνη από την κυκλοφορία του, που τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με το επιζήμιο αποτέλεσμα, για την αποκλειστική υπαιτιότητα του ως άνω οδηγού, η οποία, κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, οφείλεται στην χωρίς σύνεση και τεταμένη την προσοχή οδήγηση αυτού, στην κίνηση του ζημιογόνου οχήματος με 80 χλμ/ώρα αντί του επιτρεπομένου των 50 χλμ/ώρα, επί ολισθηρού οδοστρώματος, λόγω βροχής και στην υπέρβαση των δύο συνεχών γραμμών του οδοστρώματος, η έλλειψη δε υπαιτιότητας του παθόντος - αναιρεσιβλήτου στην με μικρότερη των 50 χλμ/ώρα κίνηση του βλαβέντος αυτοκινήτου του στο δεξιό άκρο του οδοστρώματος και εντός του ρεύματος πορείας του και στην, λόγω της αιφνίδιας πτώσης του ζημιογονόνου αυτοκινήτου στο δικό του αυτοκίνητο, αδυναμία πεδήσεως ή αποφευκτικού ελιγμού.

Επομένως και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος και πρέπει ν’ απορριφθεί.

Κατ’ ακολουθία τούτων, πρέπει η αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί, να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος κατέθεσε και προτάσεις κατά τα άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ, όπως ορίζονται, ειδικότερα, στο διατακτικό και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, κατά το άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20.8.2014 και με αρ. έκθεσης καταθ. 2/2014 αίτηση περί αναιρέσεως της 53/2012 τελεσίδικης αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700,00) ευρώ.

Και

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιουνίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ