1023/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1023 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1023/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, στις 31 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καθ' ου η κλήση: Θ. Μ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κράγκαρη.

Της αναιρεσιβλήτου-καλούσας: Εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "Αφοί Μ. Ε.Π.Ε.", που εδρεύει στο Μοσχάτο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Ντασιώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-11-2003 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1067/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2265/2008 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 24-4-2008 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 2358/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Ήδη η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με την από 8-2-2010 κλήση της αναιρεσιβλήτου.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 10-11-2009 έκθεση του ήδη προαχθέντος σε Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Αρεοπαγίτη Χαραλάμπους Ζώη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος-καθ' ου η κλήση ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου-καλούσας την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 281 Α.Κ. η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου πριν από την άσκησή του καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε στο διάστημα που μεσολάβησε δεν δικαιολογούν τη μεταγενέστερη άσκησή του και καθιστούν αυτή μη ανεκτή κατά τις περί δικαίου αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου.

Μόνη η αδράνεια του δικαιούχου και η καλόπιστη πεποίθηση του υπόχρεου ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή δεν πρόκειται να ασκηθεί κατ' αυτού, δεν αρκεί κατ' αρχήν να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση του. Αν όμως η αδράνεια συνοδεύεται από ειδικές περιστάσεις που συνδέονται με προηγούμενη συμπεριφορά του δικαιούχου και ο ίδιος, μεταβάλλοντας τη στάση του, επιχειρεί ανατροπή της καταστάσεως που έχει διαμορφωθεί και παγιωθεί, με αποτέλεσμα να επέρχονται δυσμενείς για τα συμφέροντα του υπόχρεου επιπτώσεις, στην περίπτωση αυτή η άσκηση του δικαιώματος μπορεί να καταστεί μη ανεκτή κατά την καλή πίστη και τα χρηστά ήθη και συνεπώς καταχρηστική και απαγορευμένη (Ολ.Α.Π.7/2002, 8/2001, Α.Π.815/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της από 4-5-2005 εφέσεως του πρωτοδίκως δικασθέντος ερήμην αναιρεσείοντος προκύπτει ότι ο τελευταίος, για τη θεμελίωση του ισχυρισμού του περί καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος της αναιρεσιβλήτου, ισχυρίστηκε ότι η αγωγή της κατ' αυτού ασκήθηκε καταχρηστικά αφού ασκήθηκε με την εκπνοή του χρόνου παραγραφής και δη μετά πενταετία αφότου γεννήθηκε η δήθεν αξίωσή της κατ' αυτού, ήτοι αφού παρήλθε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα κατά το οποίο αυτός δεν γνώριζε την αξίωσή της, αφού ουδέποτε της όφειλε χρήματα ούτε είχε προηγηθεί όχληση και δεν ήταν δυνατόν να διατηρεί κρίσιμα για την άμυνά του αποδεικτικά στοιχεία, όπως αποδείξεις εισπράξεως της TOYOTA ΕΛΛΑΣ κ.λ.π.

Ο ισχυρισμός αυτός είναι απορριπτέος ως μη νόμιμος, δεδομένου ότι μόνη η επί μακρό χρονικό διάστημα αδράνεια της αναιρεσιβλήτου δεν καθιστά καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση του δικαιώματός της, εφόσον ο αναιρεσείων δεν επικαλέστηκε επί πλέον συγκεκριμένα περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ότι η αδράνεια συνοδευόταν από ειδικές περιστάσεις που συνδέονταν με προηγούμενη συμπεριφορά της και ότι αυτή, μεταβάλλοντας τη στάση της, επιχειρεί ανατροπή της καταστάσεως που έχει διαμορφωθεί και παγιωθεί, με αποτέλεσμα να επέρχονται δυσμενείς για τα συμφέροντά του επιπτώσεις.

Συνεπώς το δικάζον κατ' έφεση πολυμελές πρωτοδικείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε τον ανωτέρω ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ως μη νόμιμο για τον ίδιο λόγο, δεν παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ. και ο πρώτος λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο ο αναιρεσείων, επικαλούμενος το άρθρο 560 (πράγματι δε 560 αριθ.1 εδ.α) Κ.Πολ.Δ., υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές που συνάγονται επαγωγικά από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδ.β Κ.Πολ.Δ. η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναιρέσεως μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς. Έτσι αποκλείεται η αναίρεση για εσφαλμένη χρησιμοποίηση αυτών προς έμμεση απόδειξη ή προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίσθηκαν (Α.Π.56/2011).

Στην προκείμενη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως ο αναιρεσείων, επικαλούμενος το άρθρο 560 (πράγματι δε 560 αριθ.1 εδ.β) Κ.Πολ.Δ., αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι παραβίασε άλλως δεν εφήρμοσε τα διδάγματα της κοινής πείρας κατά τα οποία οι εμπορικές συναλλαγές, ειδικά μάλιστα μεταξύ φίλων και συνεργατών και φιλικών επιχειρήσεων, όπως μεταξύ του ιδίου και του νομίμου εκπροσώπου της αναιρεσιβλήτου, χαρακτηρίζονται από ταχύτητα και καλοπιστία και δεν τηρούνται οι έγγραφες διατυπώσεις, με το πνεύμα δε αυτό έγιναν και οι συναλλαγές του με την αναιρεσίβλητη και δεν ήταν δυνατόν να καταρτίσουν έγγραφη συμφωνία ότι αυτός θα πλήρωνε τα ανταλλακτικά στην TOYOTA και αντί αμοιβής για την εργασία της αναιρεσιβλήτου θα αναλάμβανε να διαφημίσει στους αγώνες την επιχείρησή της, καθώς και ότι η προσβαλλομένη, δεχθείσα τα αντίθετα, κατέστη αναιρετέα κατά την προαναφερθείσα διάταξη.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού με αυτόν ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένη χρησιμοποίηση των διδαγμάτων της κοινής πείρας προς εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίσθηκαν, η οποία, σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί στην αρχή αυτής της σκέψεως, δεν θεμελιώνει νόμιμα το λόγο αναιρέσεως του άρθρου 560 αριθ.1 εδ.β Κ.Πολ.Δ.

Ενόψει όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-4-2008 αίτηση για αναίρεση της 2265/2008 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Ιουνίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Ιουνίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ