Supreme Court partially allows appeal, reducing lawyer fees from 3% to 1.5% for compensation claimants.

Απόφαση 1021 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1021/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαΐου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (ΟΣΚ ΑΕ)", η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Βασιλική Παπαβαΐτση με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Τ. του Γ., 2) α. Ε. χας Δ. Τ., το γένος Λ. Κ., β. Α. Τ. του Δ., γ. Ε. Τ. του Δ., ως κληρονόμων του αποβιώσαντος Δ. Τ. του Γ. και 3) Γ. Τ. του Δ., όλων κατοίκων ..., εκ των οποίων ο 1ος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Δυοβουνιώτου, οι με στοιχ. 2α, 2β και 3ος παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Κυπριωτάκη και η με στοιχ. 2γ εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κυπριωτάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-5-2011 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως του ήδη 1ου των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 3-6-2011 αίτηση του ήδη 3ου των αναιρεσιβλήτων και του ήδη αποβιώσαντος Δ. Τ. του Γ., καθώς και με τις από 10-1-2012 διά των προτάσεών της ανταιτήσεις της εταιρίας "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΑΕ".

Εκδόθηκε η 290/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, όπως αυτή διορθώθηκε με την 4430/2014 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 8-1-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Χυτήρογλου διάβασε την από 30-4-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου και τρίτου λόγων της από 8-1-2015 και με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 26/2015 αίτησης αναίρεσης της 290/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, όπως αυτή διορθώθηκε με την 4430/2014 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου και την απόρριψη του δεύτερου λόγου.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα δικαίου διαφορετική έννοια από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόσθηκε εσφαλμένως.

Κατά την διάταξη του άρθ. 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) η δικαστική δαπάνη μαζί με την νόμιμη κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθ. 92 του Κώδικα Δικηγόρων όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 5 του άρθ. 5 του ν. 3919/2011 (Α' 32) αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση, επιδικάζεται από το δικαστήριο με την ίδια απόφαση εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από το νόμο αυτόν και παρακατατίθεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (Τ.Π.Δ.) υπέρ του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου.

Η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά. Όταν υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση, κατά την έννοια του άρθ. 1Β του ν. 2362/1995, στην οποία περιλαμβάνεται και η εταιρεία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", και η μετά συγχώνευση προκύψασα εταιρεία "Κτιριακές Υποδομές ΑΕ", ως νομικό πρόσωπο, του οποίου το μετοχικό κεφάλαιο εκφράζεται σε μία μετοχή, η οποία αναλαμβάνεται από το Ελληνικό Δημόσιο και χρηματοδοτείται από την Γενική Κυβέρνηση, η επιδικαζόμενη από τα δικαστήρια αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των δικαιούχων αποζημίωσης, στις περιπτώσεις που υπολογίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, καθορίζεται υποχρεωτικά έως το ήμισυ των νόμιμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων (άρθ. 130 παρ. 2 του ν. 4070/2012 όπως τροποποιήθηκε με την σχετική διάταξη του άρθ. 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001).

Η άνω ρύθμιση εφαρμόζεται και επί των εκκρεμών κατά την δημοσίευση του νόμου (10-4-2012) απαλλοτριώσεων, ήτοι, εκείνων που δεν είχε συζητηθεί κατά την δημοσίευση του νόμου η αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως (άρθ. 146 παρ. 9 περ. δ' ίδιου νόμου). Με την προσβαλλομένη απόφαση η επί της οποίας συζήτηση της αιτήσεως οριστικού προσδιορισμού τιμής μονάδος αποζημιώσεως έγινε την 15-10-2013, ήτοι μετά την θέση σε ισχύ του ν. 4070/2012, επιβλήθηκε δικαστική δαπάνη σε βάρος του ΟΣΚ και υπέρ του οποίου απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά εκτάσεις για την ανέγερση του 13ου δημοτικού σχολείου Αιγάλεω που ανήκουν στους καθών, ίση, με ποσοστό 3% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης (2% για την σύνταξη της αίτησης εκ μέρους των αναιρεσιβλήτων - καθών και 1% για την σύνταξη προτάσεως επί της αίτησης της αναιρεσείουσας) αντί του μειωμένου συνολικού ποσοστού 1.5% που έπρεπε να επιβάλλει, αν εφήρμοζε ορθώς την διάταξη του άρθ. 18 παρ. 4 ν. 2882/2001 όπως τροποποιήθηκε με την διάταξη του άρθ. 1Β ν. 2362/2001.

Συνεπώς, ο εκ του αριθμού 1 και 19 ορθώς όμως μόνο εκ του αριθμού 1 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ. πρώτος λόγος, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για παραβίαση των άνω διατάξεων είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που δεν εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που εφαρμόστηκε (Ολ.ΑΠ. 24/1992).

Κατά την διάταξη του άρθ. 13 του ν. 2882/2001 η αποζημίωση πρέπει να είναι πλήρης και να ανταποκρίνεται στην αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου κατά τον χρόνο συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης ή σε περίπτωση απευθείας αίτησης για τον οριστικό κατά τον χρόνο συζήτησης αυτού.

Ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριουμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται, κυρίως, από την αντικειμενική αξία, το τίμημα σε συμβόλαιο μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και για το δικαστήριο υποχρεωτικά, για την διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε, να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου ενόψει της χρησιμοποιούμενης στην παραπάνω διάταξη "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο αφού το αξιολογήσει κατάλληλα. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με το άρθ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 1782/2008).

Επίσης, κατά το τελευταίο εδάφιο της παρ. 6 του άρθ. 15 ν. 2882/ 2001 που προστέθηκε με την παρ. 8 του άρθ. 76 του ν. 4146/2013 "το δικαστήριο υποχρεούται να αιτιολογεί ειδικά την τυχόν απόκλιση της προσδιοριζόμενης από το ίδιο αξίας του ακινήτου, τόσο από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του, όσο και από την προκύπτουσα από την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της παραγράφου 1 του παρόντος ή του ανεξαρτήτου εκτιμητή της παρούσας παραγράφου".

Στην προκειμένη περίπτωση έγιναν ανελέγκτως δεκτά τα εξής. "Δυνάμει της με αριθμό 1058734/4336/Δ0010/6-7-2005 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (κ.υ.α.), που δημοσιεύτηκε νόμιμα στο ΦΕΚ 114/4-8-2005, (Τεύχος Δ αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και πολεοδομικών θεμάτων), κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση υπέρ και με δαπάνες της εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (ΟΣΚ Α.Ε.) για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την ανέγερση του διδακτηρίου του 13ου Δημοτικού Σχολείου Αιγάλεω Αττικής, έκτασης συνολικού εμβαδού 1.366,63 τ.μ., και των επικειμένων της, που βρίσκεται στο Δήμο Αιγάλεω Αττικής, επί των οδών ...

και ... (η οποία τυγχάνει ακόμα αδιάνοικτη), εικονίζεται δε με κλίμακα 1:200 και με τα στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Α, στο από 27-1-2004 και με αριθμό σχεδίου 869, κτηματολογικό διάγραμμα και αντίστοιχο πίνακα, που συντάχθηκαν από τον τοπογράφο μηχανικό Α. Κ. και θεωρήθηκαν από την Προϊστάμενη της Διεύθυνσης Προγραμματισμού και Γηπέδων της ΟΣΚ ΑΕ, Δ.

Κ.. Υπόχρεη να αποζημιώσει τους θιγόμενους από την απαλλοτρίωση αυτή ιδιοκτήτες, τυγχάνει η εταιρεία με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (υπέρ και με δαπάνες της οποίας κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση). Στον οικείο κτηματολογικό πίνακα φέρεται ιδιοκτήτης ο αιτών της πρώτης αίτησης Α.

Τ., πλην, όμως, επί του επιδίκου προβάλλουν δικαιώματα και οι αιτούντες της δεύτερης συνεκδικαζόμενης αίτησης, Ε. χήρα Δ. Τ., Α. Τ. του Δ. και της Ε., Ελισσάβετ Τσιάντα του Δημητρίου και της Ε. και Γ. Τ. του Δ. και της Ε., ως κληρονόμοι του εκ των αρχικών αιτούντων Δ. Τ., ο οποίος ... Η απαλλοτριούμενη ιδιοκτησία βρίσκεται στη περιοχή "..." του Δήμου Αιγάλεω Αττικής, εντός του ρυμοτομικού σχεδίου του ως άνω Δήμου, στο Ο.Τ. ...

αυτού, με πρόσοψη επί της οδού ... και την αδιάνοικτη οδό ... . Η ευρύτερη περιοχή είναι πολεοδομικά και οικιστικά διαμορφωμένη, με ασφαλτοστρωμένους δρόμους και δημοτικό φωτισμό, και έχει πλήρως ανοικοδομηθεί με διώροφες ή τριώροφες κατοικίες μέτριας κατασκευής. Εξυπηρετείται από όλα τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, συμπεριλαμβανομένης αποχέτευσης (ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ), καθώς και από αστική συγκοινωνία, ο δε νέος σταθμός του ΜΕΤΡΟ "Αγία Μαρίνα", που τέθηκε πρόσφατα σε λειτουργία, βρίσκεται σε απόσταση, περί τα 1200 μέτρα από το απαλλοτριούμενο, όπως κατέθεσε ο ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου εξετασθείς μάρτυρας των αιτούντων, Π.

Σ.. Το κρινόμενο ακίνητο βρίσκεται στη Δ' (τέταρτη) Ζώνη του Δήμου Αιγάλεω, από τις 15 ζώνες (με τιμές από 850 έως 1400 ευρώ), στις οποίες είναι χωρισμένος ο Δήμος, με τιμή (ζώνης) 1250 ευρώ, συντελεστή εμπορικότητας 1,00, που υποδηλώνει χαμηλή εμπορικότητα, συντελεστή δόμησης 1,6 και με ποσοστό κάλυψης 60%. Η περιοχή διαθέτει συνοικιακά καταστήματα επί της παρακείμενης οδού Ηρακλείτου, ενώ η χρήση της είναι αυτή της γενικής κατοικίας.

Το επίδικο απέχει 350 μέτρα από τη Λεωφόρο Αθηνών, 950 μέτρα από την Ιερά Οδό και 1500 μέτρα από τη Λεωφόρο Θηβών (βλ. την από 7-10-2013 Έκθεση του εκτιμητή Χ. Χ., πολιτικού μηχανικού), ενώ δεν απέχουν πολύ και οι εγκαταστάσεις των ΤΕΙ Αιγάλεω. Το απαλλοτριούμενο ακίνητο στεγάζει ήδη τα 13° και 19° Δημοτικά Σχολεία Αιγάλεω, το δε κτίριο είχε ανεγερθεί, δυνάμει της με αριθμό Δ7197/5392/6-12-2967 Οικοδομικής άδειας του Γραφείου Πολεοδομίας του Υπουργείου Δημοσίων Έργων, εκδοθείσας στο όνομα του δικαιοπαρόχου των αιτούντων Γ.

Τ., για αυτό το σκοπό. Έκτοτε, ο ίδιος και οι συνιδιοκτήτες αυτού, εκμισθώνουν το ακίνητο στο Δήμο Αιγάλεω, (βλ. από 27-6-2011 τροποποίηση Συμφωνητικού Μίσθωσης). Στην πιο πάνω απαλλοτριούμενη ιδιοκτησία υφίστανται τα αναφερόμενα στο σχετικό κτηματολογικό πίνακα συναπαλλοτριούμενα επικείμενα: α) ισόγειο πλακοσκεπές κτίσμα επιφανείας 29,50 τ.μ., (όπου στεγάζονται οι τουαλέτες του σχολείου), β) τριώροφο πλακοσκεπές κτίσμα, (κύριο κτίσμα του εκπαιδευτηρίου), επιφανείας 570,3 τ.μ., γ) ισόγειο λαμαρινοσκεπές κτίσμα επιφανείας 10,40 τ.μ., (όπου στεγάζεται το κυλικείο του σχολείου), δ) στεγασμένοι διάδρομοι (σε τρεις ορόφους) επιφανείας συνολικά 400 τ.μ., ε) εξωτερική τριώροφη κλίμακα, στ) πηγάδι βάθους 20 μέτρων με αντλία βυθού (βλ.

από 25-5-1993 Έκθεση κτηματογράφησης), ζ) εξωτερικοί νιπτήρες καθώς και η) εντός του αύλειου χώρου, οπωροφόρα δένδρα ... Η αντικειμενική αξία του κρινόμενου ακινήτου, όπως βεβαιώνεται με τη προαναφερόμενη έκθεση της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας Δυτικής Αττικής ανέρχεται στο ποσό των 475,52 ευρώ ανά τ.μ. για την εδαφική έκταση και σε 319,20 ευρώ ανά τ.μ.

για τα υπάρχοντα κτίσματα. Ο μάρτυρας της υπόχρεης σε αποζημίωση εταιρείας Θ. Η., πολιτικός μηχανικός, προσδιορίζει την αξία της απαλλοτριωθείσας έκτασης κάτω από την αντικειμενική και συγκεκριμένα στο ποσό των 400 ευρώ ανά τ.μ., ενώ ο εκτιμητής και μάρτυρας των δικαιούχων αποζημίωσης των αιτούντων Χ. Χ., επίσης πολιτικός μηχανικός, στην έκθεση εκτίμησής του, προσδιορίζει την αξία της εδαφικής έκτασης σε 768 ανά τ.μ.

την αξία των κτισμάτων σε 353 ευρώ ανά τ.μ. ... Από όλα τα ανωτέρω αποδεικτικά στοιχεία, αλλά και από τα υπόλοιπα των προσκομιζομένων και επικαλουμένων που δεν μνημονεύθηκαν προηγουμένως ειδικότερα, από όπου προκύπτει πέραν των άλλων και η παλαιότητα των επικειμένων κτισμάτων, (πλέον της 40ετίας), η απλοϊκότητα της κατασκευής τους, αλλά και οι υπάρχουσες στα κτίρια φθορές, (τις οξειδώσεις των κιγκλιδωμάτων, τις αποφλοιώσεις των σοβάδων, τις οξειδώσεις των σιδηροπλιμών σκυροδέματος, καθώς και τις περιορισμένης έκτασης ρηγματώσεις μωσαϊκών), καθώς και από τα προσκομιζόμενα συγκριτικά στοιχεία εκτιμώμενα κατά το λόγο της τοπικής και χρονικής τους προσφορότητας, το Δικαστήριο εκτιμά ότι η αγοραία αξία της απαλλοτριουμένης για λόγους δημοσίας ωφέλειας, ιδιοκτησίας και των επικειμένων συστατικών της, για τα οποία υπέχει υποχρέωση αποζημίωσης η εταιρία με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ -ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" (ΟΣΚ - ΑΕ), κατά τον κρίσιμο χρόνο της παρούσας συζήτησης, (15-10-2013), για τον οριστικό προσδιορισμό της επίδικης αποζημίωσης, που διεξάγεται μετά την παρέλευση έτους από εκείνη του προσωρινού προσδιορισμού που είχε διεξαχθεί στις 16-4-2010 (βλ.

άρθρο 17 παρ. 2 του ισχύοντος Συντάγματος), με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογισθεί η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση που επέρχεται λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτριώσεως ή της εκτελέσεως του έργου, το οποίο αυτή αφορά, κατά συνέπεια δε και η πλήρης οφειλομένη για την ίδια έκταση αποζημίωση, δηλαδή, εκείνη με την οποία οι δικαιούχοι μπορούν να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα επικείμενά τους με άλλα ισάξια, (βλ.

Ολ.ΑΠ 13 και 17/2000 ΕλΔ/νη 2000.950 και 958, 1332/1985 ΕλΔ/νη 26.1134 και 1109/1981 ΝοΒ 30.238), δέον να καθορισθεί σε τιμές κατώτερες της αντικειμενικής και δη σε 500 ευρώ ανά τ.μ. για το έδαφος ...". Με τον σχετικό δεύτερο λόγο αναιρέσεως πλήττονται οι άνω παραδοχές για αντιφατικότητα εξαιτίας της οποίας υπάρχει εκ πλαγίου παραβίαση των διατάξεων του ν. 2882/2001 που προβλέπουν τον τρόπο καθορισμού της αποζημίωσης, αφού το δικαστήριο αν και κρίνει ότι η τιμή αποζημίωσης γης, λόγω απαλλοτρίωσης, με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία πρέπει να είναι κατώτερη της αντικειμενικής (475,52 ευρώ ανά τ.μ.) τελικά την καθορίζει στο ποσό των 500 ευρώ ανά τ.μ.

Η αντιφατικότητα, όμως, αυτή που επισημαίνεται από την αναιρεσείουσα και προβάλλεται για την στοιχειοθέτηση του δεύτερου λόγου αναίρεσης, εκ του αριθμ. 19 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ., δεν αφορά τα πραγματικά περιστατικά υπό τα οποία διαμόρφωσε το αποδεικτικό της πόρισμα αλλά στην εκτίμηση του δικαστηρίου σχετικά με την αξία που πρέπει να προσδιοριστεί η τιμή του απαλλοτριούμενου, την οποία καθόρισε στο ποσό των 500 ευρώ ανά τ.μ.

αναφέροντας, προφανώς, από παραδρομή ότι αυτή είναι κατώτερη της εκ 475,52 ευρώ αντικειμενικής αξίας ανά τ.μ. με αποτέλεσμα ο προβαλλόμενος λόγος αναιρέσεως και να είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατά τις διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 1, 4, 7, 16 παρ. 1, 2, 7 του ΚΑΑΑ, στην περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτριώσεως ακινήτου, στο οποίο υπάρχουν κτίσματα, μόνιμες κατασκευές, δένδρα, φυτείες και εν γένει συστατικά κατά την έννοια των άρθρων 953 επ.

ΑΚ, τα πράγματα αυτά απαλλοτριώνονται αυτοδικαίως μαζί με την εδαφική έκταση, έστω και αν δεν αναφέρονται στην πράξη της απαλλοτριώσεως, οπότε παραδεκτώς ζητείται να καθορισθεί οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως αυτών, έστω και αν στον κτηματολογικό πίνακα δεν σημειώνονται ότι υπάρχουν στο απαλλοτριούμενο τμήμα, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα.

Έχει δε το δικαστήριο την ευχέρεια, είτε να διατάξει τη συμπλήρωση του πίνακα, είτε, να προχωρήσει στον καθορισμό τιμής και για τα παραλειφθέντα συστατικά, βάσει των προσκομιζομένων ή τασσομένων και διεξαγόμενων αποδείξεων (λ.χ. πραγματογνωμοσύνης). Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο πίνακας θα συμπληρωθεί, αν υπάρχει ανάγκη, εκ των υστέρων προκειμένου να υπολογισθεί η συνολικώς καταβλητέα αποζημίωση, (Ολ.ΑΠ 5/2002).

Συνεπώς, και στην προκειμένη περίπτωση, που με την προσβαλλομένη απόφαση προσδιορίστηκε οριστική τιμή μονάδος και για τα δένδρα και φυτά που υπήρχαν επί των απαλλοτριωθεισών εκτάσεων, ανεξάρτητα αν αυτά περιλαμβάνονταν ή όχι στον κτηματολογικό πίνακα, δικάζοντας επί σχετικού αιτήματός των, δεν υπέπεσε στην προβαλλόμενη πλημμέλεια εκ του αριθμ. 8 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ., αφού, αρκεί για τον δικαστικό προσδιορισμό η υποβολή σχετικού αιτήματος εκ μέρους του καθού η απαλλοτρίωση, το οποίο περιλήφθηκε στην προκειμένη περίπτωση στην ένδικη αίτηση όπως προκύπτει από την, παραδεκτώς κατ' άρθ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση του δικογράφου αυτής, απορριπτόμενου ως εκ τούτου του άνω λόγου ως αβασίμου.

Κατ' ακολουθία όσων αναφέρθηκαν πιο πάνω θα πρέπει, κατά παραδοχή του εκ του αριθμού 1 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ. λόγου αναίρεσης, απορριπτόμενων των λοιπών ως αβασίμων, αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο κατά το, περί προσδιορισμού της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων σε ποσοστό 3%, κεφάλαιο, διακρατηθεί στη συνέχεια η υπόθεση αφού δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση (άρθ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) από τον Άρειο Πάγο και οριστεί η αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων σε ποσοστό 1,5% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης.

Η δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας πρέπει να επιβληθεί κατά ένα μέρος στους αναιρεσίβλητους λόγω της μερικής νίκης και ήττας αυτών (άρθ. 183, 178 Κ.Πολ.Δ.) όπως στο διατακτικό της παρούσας ορίζεται.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 290/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών όπως διορθώθηκε με την 4430/2014 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου μόνο κατά το περί αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων ποσοστό 3% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης αυτών (αναιρεσιβλήτων) κεφάλαιο.

Κρατεί και

Δικάζει επί των από 27-5-2011 και 3-6-2011 αιτήσεων και της διά των προτάσεων από 10-1-2012 ασκηθείσας ανταίτησης των αναιρεσιβλήτων στο Εφετείο Αθηνών κατά το άνω αναιρεθέν μέρος.

Καταδικάζει την υπόχρεη σε αποζημίωση εταιρεία στην αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των δικαιούχων της αποζημίωσης την οποία καθορίζει για την σύνταξη των αιτήσεων και των επ' αυτών προτάσεων σε συνολικό ποσοστό 1,5% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη μερική δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων (1.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Ιουλίου 2015.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ