Supreme Court quashes appeal court ruling for direct violation of substantive law regarding insurance debt transfer and statute of limitations.

Απόφαση 1019 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1019/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαΐου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Κ. χας Γ. Β. και 2) Π. Β. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Σύριο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-10-2004 αγωγή της ήδη 1ης των αναιρεσιβλήτων και του Γ. Κ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 25-1-2005 παρεμπίπτουσα αγωγή της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", στη θέση της οποίας ως ειδικός διάδοχος έχει υπεισέλθει το ήδη αναιρεσείον, καθώς και με την από 25-3-2005 παρεμπίπτουσα αγωγή της ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "Α. Φ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ", επίσης μη διαδίκου στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5504/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 956/2014 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 2-7-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Καλαματιανός διάβασε την από 30-12-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της υπ' αριθμ. 956/2014 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, κατά παραδοχή των δύο πρώτων λόγων αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, αντίστοιχα δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας, που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της.

Στην περίπτωση, που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση (Ολ.ΑΠ 9/2013).

Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 25 παρ 4 ν. 489/1976 που προστέθηκε με το άρθρο 50 παρ. 13 του ν. 1569/1985 και ορίζει ότι "από την ημερομηνία, που ασφαλιστική επιχείρηση κηρύσσεται σε κατάσταση πτώχευσης ή ανακαλείται η άδεια λειτουργίας της για παράβαση νόμου το Επικουρικό Κεφάλαιο (Ε.Κ.) υπεισέρχεται αυτοδίκαια στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ασφαλιστικής επιχείρησης, που πηγάζουν από ασφαλιστικές συμβάσεις του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία αυτοκινητικά οχήματα" σαφώς προκύπτει ότι το Ε.Κ.

σε περίπτωση πτώχευσης κ.λπ. της ασφαλιστικής επιχείρησης, οφείλει να καταβάλει στο ζημιωθέν πρόσωπο ό,τι όφειλε να καταβάλει σ' αυτό η πτωχεύσασα κ.λπ. ασφαλιστική επιχείρηση, μόνο από τη σύμβαση ασφάλισης και όχι από άλλο νόμιμο λόγο. Ειδικότερα αν η ασφαλιστική εταιρεία αναδέχθηκε σωρευτικά με τον ασφαλισμένο κατά την έννοια του άρθρου 477 ΑΚ να καταβάλει αποζημίωση, το Ε.Κ., από τη σωρευτική αυτή αναδοχή από την οποία παράγεται πρόσθετη και αυτοτελής ενοχή, δεν ευθύνεται.

Τούτο ευθύνεται μόνο για την, από το άρθρο 10 παρ. 1 του ν. 489/1976, όπως ίσχυε κατά τον κατωτέρω αναφερόμενο χρόνο του ένδικου ατυχήματος, έναντι του ζημιωθέντος προσώπου, ευθύνη της ασφαλιστικής εταιρείας η οποία πηγάζει από την ασφαλιστική σύμβαση, η δε αξίωση αυτή του ζημιωθέντος προσώπου κατά της ασφαλιστικής εταιρείας "παραγράφεται μετά πάροδο δύο ετών από την ημέρα του ατυχήματος επιφυλασσομένων των κειμένων διατάξεων για την αναστολή και διακοπή της παραγραφής" (άρθρο 10 παρ. 2 ν. 489/1976) (ΑΠ 2015/2013, ΑΠ 319/2005, ΑΠ 289/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την πληττόμενη απόφασή του δέχτηκε ως αποδεικτικό πόρισμα, κατά το ενδιαφέρον ενταύθα μέρος του, τα ακόλουθα: Ότι στις 18-10-1999 ο Χ. Ψ., οδηγώντας το υπ' αρ. κυκλοφορίας ΥΟΥ - ... IX Φορτηγό αυτοκίνητό του, που ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε και στη θέση της υποκαταστάθηκε εκ του νόμου το αναιρεσείον "Επικουρικό Κεφάλαιο", παρέσυρε και τραυμάτισε θανάσιμα τους εργαζόμενους σε εργοτάξιο, στην περιοχή ...

Γ. Β., σύζυγο της πρώτης και πατέρα του δευτέρου των αναιρεσιβλήτων, και Ν. Θ. και ότι για την πρόκληση του ατυχήματος δεν προέκυψε συντρέχουσα υπαιτιότητα του ως άνω συγγενούς των αναιρεσιβλήτων. Ότι η επίδικη από 14-10-2004 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, με την οποία ζήτησαν, περιορίζοντας παραδεκτώς το αγωγικό αίτημα από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, έχει ως νόμιμη βάση τη σωρευτική αναδοχή χρέους (άρθρο 477 ΑΚ) και επιδίκασε σ' αυτούς 50.000 ευρώ στον καθένα.

Απέρριψε δε την ένσταση παραγραφής του αναιρεσείοντος, που είχε προτείνει με πρόσθετο λόγο έφεσης το αναιρεσείον, όταν υπεισήλθε στη δίκη, με την αιτιολογία ότι η παραγραφή των ανωτέρω αξιώσεων του αναιρεσιβλήτου δεν είναι διετής κατ' άρθρο 10 παρ. 2 ν. 489/1976, αλλά πενταετής, διότι η αγωγή κατά της αρχικώς εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας έχει ως βάση και τη σωρευτική αναδοχή χρέους, και ότι η παραγραφή αυτή με την επίδοση της ένδικης αγωγής διεκόπη και άρχισε να τρέχει νέα ισόχρονη παραγραφή, η οποία διεκόπη εκ νέου στις 2-11-2005 με τη συζήτηση της αγωγής, όπως και με την έκδοση της πρωτόδικης απόφασης την 19-12-2005, από την επομένη της οποίας άρχισε να τρέχει νέα ισόχρονη πενταετής εκ της σωρευτικής αναδοχής χρέους παραγραφή, πριν τη συμπλήρωση της οποίας, στις 14-5-2007, τέθηκε σε ισχύ ο ν. 3557/2007, με το άρθρο 7 του οποίου αντικαταστάθηκε η παρ. 2 του άρθρου 10 του π.δ. 237/1986 και θεσπίσθηκε πενταετής παραγραφή για τις αξιώσεις του ζημιωθέντος κατά της ασφαλιστικής εταιρείας.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, με το να δεχθεί ως νόμω βάσιμη την αγωγή, καθ' όσο μέρος αυτή στηρίζεται στις διατάξεις περί σωρευτικής αναδοχής χρέους, κρίνοντας ότι το αναιρεσείον "Επικουρικό Κεφάλαιο" υποκαταστάθηκε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, αντί να δεχθεί, εξετάζοντας αυτεπαγγέλτως το νόμω βάσιμο της αγωγής λόγω του κατ' αρθρ. 522 Κ.Πολ.Δ. μεταβιβαστικού αποτελέσματος της έφεσης, ότι το αναιρεσείον "Επικουρικό Κεφάλαιο" υποκαταστάθηκε στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της εν λόγω ασφαλιστικής εταιρείας, μόνο αυτών που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση μεταξύ αυτής και του ασφαλισμένου της (και να εξετάσει την ουσιαστική βασιμότητα και την ύπαρξη ή μη παραγραφής των εξ αυτής αξιώσεων των αναιρεσιβλήτων), όχι δε και αυτών που απορρέουν, ως εν προκειμένω, από τη μεταξύ της ασφαλιστικής εταιρείας και του αναιρεσιβλήτου σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους και να απορρίψει έτσι την αγωγή, κατά την ανωτέρω βάση αυτής, ως νόμω αβάσιμη, παραβίασε ευθέως ουσιαστικού δικαίου διάταξη και υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ., εσφαλμένα εφαρμόζοντας την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 25 παρ 4 ν. 489/1976.

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ως άνω πλημμέλεια.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει, κατά παραδοχή του ως άνω λόγου αναίρεσης, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης, καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών διατυπουμένων με την ένδικη αίτηση λόγων, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Οι αναιρεσίβλητοι πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), τα οποία ορίζει στο ποσό των 3.000 ευρώ και κατανέμει κατ' ίσα μέρη, ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην καταθέσασα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 956/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκασή της στο αυτό Εφετείο Αθηνών, αποτελούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Και

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην καταθέσασα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Ιουλίου 2015.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ