Supreme Court dismisses appeal against bankruptcy seizure order, upholding lower court's application of specific bankruptcy laws.

Απόφαση 1018 / 2019 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1018/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη, Αλτάνα Κοκκοβού, Θωμά Γκατζογιάννη και Γεώργιο Χριστοδούλου - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Φεβρουαρίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.", τελούσας υπό εκκαθάριση, που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα από την Ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε." που εδρεύει στην …. και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε." που εδρεύει στην ….και εκπροσωπείται νόμιμα, με την ιδιότητά της ως εκκαθαρίστριας της υπό στοιχείο 1 αναιρεσείουσας, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο-Ιωάννη Καμπά και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην …..και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Νεδελκόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 2) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από α) τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, β) την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, γ) τον Προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. ... που εδρεύει στην Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ιωάννα Ρουσσιά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30/7/2010 ανακοπή της πρώτης ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 4/1/2013 πρόσθετη παρέμβαση των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14868/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 435/2018 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 29/5/2018 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με την κρινόμενη από 29-5-2018 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα υπ' αριθ. 435/2018 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, το οποίο δικάζοντας την έφεση των αναιρεσειουσών κατά της υπ' αριθ. 14868/2015 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που είχε απορρίψει την υπ' αριθ. κατάθεσης 33457/30-7-2010 ανακοπή της πρώτης των αναιρεσιβλήτων ("... Α.Ε.") και την υπ' αριθ. κατάθεσης 178/4-1-2013 κυρία παρέμβαση των αναιρεσειουσών ("... Α.Ε." και "... Α.Ε."), έκανε δεκτή την έφεση και, αφού εξαφάνισε μερικώς την ως άνω απόφαση ως προς τα αναφερόμενα κεφάλαια, παρέπεμψε τη σωρευθείσα στο δικόγραφο της "κυρίας παρέμβασης" αυτοτελή αγωγή στο αρμόδιο Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης και απέρριψε τη σωρευόμενη στο ως άνω δικόγραφο ανακοπή εκ του άρθρου 933 ΚΠολΔ. Η αίτηση αυτή αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ ΑΠ 7/2006, Ολ 4/2005, ΑΠ 114/2019, ΑΠ 326/2018).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 46 παρ. 1 του ν. 1892/1990 "επιχείρηση, που έχει αναστείλει ή διακόψει τη λειτουργία της για οικονομικούς λόγους, ή είναι σε κατάσταση παύσης πληρωμών ή έχει πτωχεύσει ή τεθεί υπό τη διοίκηση και διαχείριση των πιστωτών ή υπό προσωρινή διαχείριση ή υπό εκκαθάριση οποιασδήποτε μορφής ή παρουσιάζει έκδηλη οικονομική αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών της, υποβάλλεται στην προβλεπόμενη από τα άρθρα 9 και 10 του νόμου αυτού εκκαθάριση, ύστερα από απόφαση του εφετείου της έδρας της επιχείρησης, εκδιδόμενη με βάση τις διατάξεις του προαναφερόμενου άρθρου 9 του ν. 1386/1983 και έπειτα από αίτηση πιστωτή ή πιστωτών, εκπροσωπούντων το 20% των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών της...4.

Από την επόμενη ημέρα της υποβολής της αίτησης στο εφετείο για τη θέση της επιχείρησης υπό εκκαθάριση απαγορεύεται η αναγκαστική εκτέλεση, η λήψη παντός ασφαλιστικού μέτρου και η κήρυξη της πτώχευσης". Εξάλλου, κατά το άρθρο 46α του ιδίου νόμου "1. Μετά από αίτηση πιστωτών, που εκπροσωπούν το 51% τουλάχιστον του συνόλου των κατά της επιχείρησης της παραγράφου 1 του προηγούμενου άρθρου απαιτήσεων, όπως οι απαιτήσεις αυτές εμφανίζονται νομίμως στο τελευταίο, πριν από την αίτηση, νόμιμα καταχωρημένο υπόλοιπο πιστωτών στο γενικό καθολικό και εν ελλείψει αυτού ή εν περιπτώσει μη νομίμου τηρήσεώς του, όπως αποδεικνύονται με κάθε νόμιμο τρόπο, το εφετείο, με την απόφασή του της παραγράφου 1 του προηγούμενου άρθρου, ή με μεταγενέστερη απόφασή του, διατάσσει την κατά το παρόν άρθρο ειδική εκκαθάριση...12.

Επί της εκκαθαρίσεως του παρόντος άρθρου ισχύουν κατά τα λοιπά αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 3 και 4 και του άρθρου 10 του ν. 1386/1983, συντεμνομένων των προθεσμιών του άρθρου αυτού στο ήμισυ αυτών". Επιπλέον, κατά το άρθρο 9 παρ. 3 του ν. 1386/1983 "Με τη δημοσίευση της απόφασης του Εφετείου, που ορίζεται ο εκκαθαριστής, παύει αυτόματα η εξουσία των οργάνων διοίκησης της

εταιρείας ή η τυχόν προσωρινή διοίκηση του Ο.Α.Ε., αναστέλλεται η περαιτέρω πτωχευτική διαδικασία, απαγορεύεται η αναγκαστική εκτέλεση και η λήψη προσωρινών, συντηρητικών προφυλακτικών μέτρων και αναστέλλονται οι τυχόν εκκρεμείς σχετικές διαδικασίες. Η διοίκηση, διαχείριση και εκπροσώπηση της επιχείρησης ανήκει στον εκκαθαριστή.

Κατά τις περιπτώσεις που δικαστικές ή εξώδικες ενέργειες του εκκαθαριστή στρέφονται κατά της εταιρείας ως οφειλέτου, η εκπροσώπηση της τελευταίας γίνεται από το διοικητικό συμβούλιο που είχε νόμιμα εκλεγεί πριν από την τυχόν πτώχευση ή την υπαγωγή της στην προσωρινή διοίκηση του Ο.Α.Ε. ή την υπαγωγή της στις διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 7 του νόμου αυτού, κατά περίπτωση.

Η θητεία αυτού του διοικητικού συμβουλίου, για την περίπτωση αυτή, θεωρείται ότι είχε ανασταλεί για όσο χρονικό διάστημα διήρκεσαν η πτώχευση ή η προσωρινή διοίκηση και παρατείνεται μέχρι τη λήξη της εκκαθάρισης". Από τις παραπάνω διατάξεις συνάγεται ότι η απαγόρευση αναγκαστικής εκτέλεσης, λήψης κάθε ασφαλιστικού μέτρου και κήρυξης της πτώχευσης από την επομένη ημέρα της υποβολής της σχετικής αίτησης στο εφετείο, που καθιερώνει η παρ. 4 του άρθρου 46 του ν. 1892/1990, δεν ισχύει και για την ειδική εκκαθάριση του άρθρου 46α, αφού η τελευταία περιέχει ειδική πρόβλεψη ως προς τον χρόνο έναρξης της σχετικής απαγόρευσης, που είναι ο χρόνος δημοσίευσης της σχετικής απόφασης του Εφετείου, σύμφωνα με τα ως άνω οριζόμενα στην παρ. 12 του άρθρου 46α του ν. 1892/1990.

Τούτο δε διότι στη διάταξη για την ειδική εκκαθάριση του άρθρου 46α περιλαμβάνεται θετική, ρητή και σαφής ρύθμιση ως προς το μεγάλης σημασίας αυτό ζήτημα της έναρξης της απαγόρευσης αναγκαστικής εκτέλεσης, που είναι ο χρόνος δημοσίευσης της απόφασης του εφετείου (46α παρ. 12). Ειδικότερα, η ρύθμιση αυτή πραγματοποιείται με την παραπομπή και αναφορά στο όλο περιεχόμενο της παραγράφου 3 του άρθρου 9 του νόμου 1386/1983, μοναδικό αντικείμενο της οποίας είναι το εν λόγω ζήτημα, δηλαδή η απαγόρευση αναγκαστικής εκτέλεσης κλπ από τον ως άνω χρόνο δημοσίευσης της σχετικής απόφασης του Εφετείου.

Εξάλλου, η ερμηνεία αυτή δεν αντίκειται στο γράμμα ούτε στο σκοπό και τη λογική δομή των ως άνω διατάξεων των άρθρων 46 και 46α του ν. 1892/1990, αφού η δεύτερη δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί εναλλακτική (ειδική) μορφή της πρώτης, ούτε μπορεί να γίνει λόγος για ενιαίο και αλληλένδετο πλέγμα των εν λόγω διατάξεων.

Με αυτές, καθιερώνονται δύο διαφορετικές διαδικασίες, που έχουν διαφορετικές προϋποθέσεις εφαρμογής και άλλους σκοπούς. Με την πρώτη επιδιώκεται η ικανοποίηση των πιστωτών μέσω της δια πλειστηριασμού εκποίησης της επιχείρησης, ενώ με τη δεύτερη επιδιώκεται κατ' αρχάς η πώληση με δημόσιο πλειοδοτικό διαγωνισμό του ενεργητικού της επιχείρησης ως συνόλου, απαλλαγμένου χρεών.

Επίσης, δεν μπορεί να συναχθεί αντίθετο συμπέρασμα από μόνη την αναφορά στη διάταξη του άρθρου 46α παρ. 12 του ν. 1892/1990 της φράσης "κατά τα λοιπά (εφαρμόζονται) αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 3 του ν. 1386/1983", καθόσον τούτο δεν έχει την έννοια της μη εφαρμογής του άρθρου 9 παρ. 3 του ν. 1386/1983 στην περίπτωση της απαγόρευσης της αναγκαστικής εκτέλεσης κλπ και της εφαρμογής του άρθρου 46 παρ. 4 του ίδιου νόμου, αφού δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εν λόγω διατάξεις αποτελούν ένα ενιαίο πλέγμα.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι το Εφετείο, εκτιμώντας το σύνολο των αποδεικτικών μέσων που παραδεκτά επικαλέστηκαν και προσκόμισαν νόμιμα οι διάδικοι, δέχθηκε ως προς την ουσία της υπόθεσης τα ακόλουθα: "Με το υπ' αριθμ.

πρωτ. 9790/13-4-2010 κατασχετήριο του προϊσταμένου της ΔΟΥ ... επεβλήθη εις βάρος της ΑΕ με την επωνυμία "... ΑΕ" αναγκαστική κατάσχεση στα χέρια της ΑΕ με την επωνυμία "... ΑΕ", ως τρίτης, για ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο της πρώτης συνολικού ύψους 15.787.217,05 ευρώ και ειδικότερα επεβλήθη αναγκαστική κατάσχεση σε όσα η ...

ΑΕ οφείλει ή μέλει να οφείλει στην ... ΑΕ ως εργολαβικό αντάλλαγμα από περατωθείσες από την τελευταία εργολαβικές συμβάσεις και μέχρι του ποσού των 15.787.217,05 ευρώ προς ικανοποίηση ισόποσων ληξιπροθέσμων οφειλών της, που βεβαιώθηκαν στην ΔΟΥ .... Η εν λόγω κατάσχεση, η οποία έλαβε χώραν προ της εκδόσεως της υπ' αριθμ. 1307/8-7-2011 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία η ως άνω οφειλέτις (...

ΑΕ) υπήχθη στην ειδική εκκαθάριση του άρθρου 46α του ν. 1892/1990, είναι έγκυρη και δεν απαγορευόταν, σύμφωνα με τις προεκτεθείσες σκέψεις, αφού ο χρόνος ενάρξεως της σχετικής απαγορεύσεως, ανάγεται στον χρόνο δημοσιεύσεως της ως άνω αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που είναι η 8-7-2011. Επομένως ο σχετικός πρώτος λόγος της ανακοπής των ανακοπτουσών, με τον οποίο υποστηρίζουν τα αντίθετα είναι αβάσιμος".

Έτσι που έκρινε και με όσα ανωτέρω δέχθηκε το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 46α παρ. 12 του ν. 1892/1990 και 9 παρ. 3 του ν. 1386/1983, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 46 παρ. 4 του ν. 1892/1990, αφού οι προαναφερόμενες ουσιαστικές παραδοχές του πληρούσαν το πραγματικό και δικαιολογούσαν την εφαρμογή των πρώτων διατάξεων και όχι της τελευταίας.

Τούτο δε διότι επρόκειτο για ειδική εκκαθάριση της πρώτης των αναιρεσειουσών ανώνυμης εταιρείας κατά το άρθρο 46α του ν. 1892/1990 και κατά το χρόνο διενέργειας της ένδικης αναγκαστικής κατάσχεσης στα χέρια τρίτου δεν είχε δημοσιευθεί ακόμη η σχετική απόφαση του εφετείου για τη θέση της πρώτης των αναιρεσειουσών υπό την ειδική αυτή εκκαθάριση.

Επομένως, είναι αβάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα.

Κατόπιν αυτών η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, ενόψει της ήττας των αναιρεσειουσών (άρθρ. 495 παρ. 3 εδ. ε' του ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να συμψηφιστούν τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, λόγω του δυσερμηνεύτου των διατάξεων που εφαρμόστηκαν (άρθρ.179 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 29-5-2018 αίτηση των ανωνύμων εταιρειών με την επωνυμία "..." και "... ..." για αναίρεση της υπ' αριθ. 435/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου, που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείουσες. Και

ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Απριλίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Αυγούστου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ