Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds for vague grounds and rejects health record argument as public order issue.

Απόφαση 1015 / 2022 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1015/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Πιπιλίγκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Θεόδωρο Μαντούβαλο, Μαρία Σιμιτσή - Βετούλα και Κωνσταντίνα Νάκου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 14 Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Β. Α. του Ι., κατοίκου ... Χανίων, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνου Λιούμα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσίβλητης: Α. Κ. του Σ., κατοίκου ... Χανίων, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Βαονάκη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14/9/2010 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 117/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 102/2015 του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23/9/2016 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη της.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 23-9-2016 και με αριθ. κατ. 19/26/9/2016 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η κατ' αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών με αριθ. 102/19-11- 2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης, με την οποία έγινε τυπικά και κατ' ουσίαν δεκτή η από 3-7-2014 και με αριθ. κατ. 50/10-7- 2013 έφεση της εκκαλούσάς-εναγομένης κατά της με αριθ. 117/27-5-2013 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, που εκδόθηκε επί της από 14-9-2010 και με αριθ.

κατ. 852/15-10-2010 αγωγής. Με την εν λόγω αγωγή, η ενάγουσα ισχυρίσθηκε ότι με διαδοχικές συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου πλήρους απασχόλησης προσελήφθη και απασχολήθηκε κατά τη θερινή περίοδο των ετών 2004 έως 2010 από την εναγομένη, η οποία ασκεί επιχείρηση ταβέρνας, με την ειδικότητα της μαγείρισσας Β-λαντζέρισας, αντί του νομίμου μισθού οριζομένου από τις οικείες ΣΣΕ.

Ότι η εναγομένη δεν της κατέβαλε και της οφείλει το συνολικό ποσό των 104.980,48 ευρώ για διαφορές αποδοχών, επιδόματα εορτών, αποδοχές και επιδόματα αδείας, αμοιβή και προσαύξηση για παράνομη υπερωριακή απασχόληση, υπερεργασιακή, και κατ' εξαίρεση υπερωριακή απασχόληση, αμοιβή για εργασία Σαββάτου, Κυριακής και νυχτερινή εργασία.

Ζήτησε δε, κυρίως με βάση τη σύμβαση εργασίας και επικουρικώς, για την περίπτωση ακυρότητας της σύμβασης, με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, κατόπιν μερικού παραδεκτού περιορισμού του αγωγικού αιτήματος από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό, να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει το ποσό των 19.797,18 ευρώ και να αναγνωρισθεί ότι υποχρεούται να της καταβάλει το ποσό των 85.183,30 ευρώ με το νόμιμο τόκο, κατά τις αναφερόμενες στην αγωγή διακρίσεις.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, με τη με αριθ. 117/2013 οριστική απόφαση δέχθηκε εν μέρει την αγωγή κατά την κύρια βάση της, ως νόμιμη και κατ' ουσίαν βάσιμη και επιδίκασε στην ενάγουσα εν μέρει καταψηφιστικά και εν μέρει αναγνωριστικά το συνολικό ποσό των 75.267,75 ευρώ. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, κράτησε, δίκασε και απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή, δεχόμενο ότι η ενάγουσα έλαβε τις αποδοχές που εδικαιούτο, για την εργασία που πράγματι προσέφερε στην εναγομένη.

Η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι, επομένως, παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 ΚΠολΔ συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας προκειμένου να διαγνώσει την αλήθεια των πραγματικών ισχυρισμών, που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λάβει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι (OA ΑΠ 23/2008), χωρίς να απαιτείται η ειδική μνεία ή ξεχωριστή αξιολόγηση ενός εκάστου αποδεικτικού στοιχείου στην απόφαση (ΟλΑΠ 8/2016, ΑΠ 836/2019).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 671 παρ. 1 εδ. τελευταίο του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την έναρξη εφαρμογής του ν. 4335/2015 (που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθόσον η ένορκη βεβαίωση, για την οποία θα γίνει λόγος παρακάτω, ελήφθη στις 5-3-2013), στην ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών λαμβάνονται υπόψη και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου.

Δεν λαμβάνονται όμως υπόψη, ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, ένορκες βεβαιώσεις, για τις οποίες δεν τηρήθηκε η καθοριζόμενη στην παραπάνω διάταξη διαδικασία της κλήτευσης του αντιδίκου πριν από 24 τουλάχιστον ώρες (ΑΠ 365/2021, ΑΠ 543/2010, ΑΠ 311/2010). Τούτο δε, διότι αν δεν πληρούται η προϋπόθεση αυτής (της προηγούμενης κλήτευσης του αντιδίκου) οι ένορκες βεβαιώσεις είναι ανυπόστατες ως αποδεικτικά μέσα (ΑΠ 868/2020).

Με τον πρώτο, από τον αριθμό 11 περ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, η αναιρεσείουσα-ενάγουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι δεν έλαβε υπόψη τη νομίμως προσκομισθείσα με επίκληση από αυτήν με αριθ. 34893/5-3-2013 ένορκη βεβαίωση της μάρτυρα Λ. Ν., με την εσφαλμένη αιτιολογία ότι ελήφθη χωρίς να προηγηθεί νομότυπη και εμπρόθεσμη πριν από 24 τουλάχιστον ώρες κλήτευση της αναιρεσίβλητης-εναγομένης, προϋπόθεση, που, κατά τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας, απαιτείται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 671 παρ. 1 εδ.

τελευταίο ΚΠολΔ, για τις προσκομιζόμενες έως το τέλος της συζήτησης ένορκες βεβαιώσεις και όχι για εκείνες, όπως η συγκεκριμένη ένορκη βεβαίωση, που λαμβάνονται εντός τριημέρου από τη συζήτηση της αγωγής στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο για την αντίκρουση των ισχυρισμών που προτάθηκαν για πρώτη φορά κατά τη συζήτηση στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 591 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν το Ν.4335/2015.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, καθόσον, σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προεκτέθηκαν, η εν λόγω ένορκη βεβαίωση, ανεξαρτήτως του διαδικαστικού σταδίου της δίκης που ελήφθη και προσκομίσθηκε στο πρωτοβάθμιο, αλλά και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, είναι ανυπόστατη ως αποδεικτικό μέσο, εφόσον, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν προηγήθηκε αυτής νόμιμη και εμπρόθεσμη κλήτευση της εναγομένης-αναιρεσίβλητης, την οποία (κλήτευση) δε επικαλείται η αναιρεσείουσα ούτε με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης.

Εξάλλου, η, με τον ίδιο λόγο αναίρεσης, αιτίαση της αναιρεσείουσας ότι στην προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένα αναφέρεται η διάταξη του άρθρου 650 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται στις μισθωτικές διαφορές, αντί της διάταξης του άρθρου 671 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται στις εργατικές διαφορές (όπως αμφότερες ίσχυαν πριν την έναρξη εφαρμογής του ν. 4335/2015), αλυσιτελώς προβάλλεται, καθόσον οφείλεται σε προφανή παραδρομή του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, χωρίς έννομες συνέπειες, αφού αμφότερες οι εν λόγω διατάξεις, ρύθμιζαν κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο τις προϋποθέσεις λήψης ενόρκων βεβαιώσεων.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής "πράγματα" θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα ως ουσιώδεις ισχυρισμοί στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ή λόγου έφεσης (ΟλΑΠ 25/2003). Αντιθέτως δεν θεωρούνται "πράγματα", κατά την προαναφερθείσα έννοια, οι αιτιολογημένες αρνήσεις των πιο πάνω ισχυρισμών, ούτε οι ισχυρισμοί που συνιστούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΟλΑΠ 8/2013, ΑΠ 194/2020, ΑΠ 76/2016). Εξάλλου, στην περίπτωση που το δικαστήριο της ουσίας ερεύνησε κατ' ουσίαν ισχυρισμό, για τον οποίο, σύμφωνα με τον περί τούτου αναιρετικό λόγο δεν είχαν προταθεί τα πραγματικά περιστατικά, που τον συγκροτούν, για το ορισμένο του αναιρετικού λόγου πρέπει να διαλαμβάνονται στην αίτηση αναίρεσης οι ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου επί του εν λόγω ισχυρισμού (ΑΠ 235/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο από τον αριθμό 11 στοιχ. γ του ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη, αφού δεν υπάρχει σχετική μνεία στην προσβαλλόμενη απόφαση, τη νομίμως προσκομισθείσα από αυτήν από 5-3-2013 έγκληση που υπέβαλε ενώπιον του αρμόδιου Εισαγγελέα σε βάρος της μάρτυρα ανταπόδειξης Σ. Κ., που εξετάσθηκε στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, για την αξιόποινη πράξη της ψευδορκίας μάρτυρα, καθώς και τη σχετική ποινική δικογραφία που σχηματίσθηκε, ενώ με τον τρίτο από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη τον πραγματικό ισχυρισμό της ότι η εν λόγω μάρτυρας, με βάση την κατάθεση της οποίας το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκρινε την αγωγή απορριπτέα ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, κατέθεσε ψέματα.

Ο ως άνω, δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, καθόσον, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η επικαλούμενη έγκληση δεν συνιστά αποδεικτικό μέσο, που οδηγεί σε απόδειξη του ισχυρισμού της αναιρεσείουσας περί τέλεσης από τη μάρτυρα της αξιόποινης πράξης της ψευδορκίας, στην προσβαλλόμενη απόφαση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση αυτής από το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), περιέχεται η διαβεβαίωση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου ότι ελήφθησαν υπόψη όλα τα προσκομιζόμενα με επίκληση από τους διαδίκους έγγραφα.

Οσον αφορά δε, ειδικότερα, την ποινική δικογραφία, που η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι, αν και προσκομίσθηκε νομίμως, δεν ελήφθη υπόψη από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, ο σχετικός λόγος αναίρεσης είναι αόριστος και, για το λόγο αυτό, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι δεν εξειδικεύονται τα επιμέρους προσκομισθέντα έγγραφα της εν λόγω ποινικής δικογραφίας.

Περαιτέρω, είναι ο, ως άνω, τρίτος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, καθόσον ο, κατά την αναιρεσείουσα, μη ληφθείς υπόψη ισχυρισμός της ότι η μάρτυρας ανταπόδειξης κατέθεσε ψέματα δεν αποτελεί "πράγμα" κατά την προεκτεθείσα έννοια και, επομένως, δεν ιδρύει τον από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, ενώ, σε κάθε περίπτωση, με την επίκληση της συγκεκριμένης πλημμέλειας πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου για την ουσία της υπόθεσης.

Τέλος, με τον τέταρτο, από τον αριθμό 8 λόγο αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος αυτού, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι παρά το νόμο έκρινε ότι οι επίδικες συμβάσεις εργασίας είναι άκυρες επειδή η ίδια (αναιρεσείουσα) δεν διάθετε βιβλιάριο υγείας, παρά το γεγονός ότι η εναγομένη ήδη αναιρεσίβλητη, δεν είχε προβάλει σχετικό ισχυρισμό.

Ο λόγος αυτός είναι αόριστος και, για το λόγο αυτό, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι, παρά το γεγονός ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ερεύνησε κατ' ουσίαν τον ισχυρισμό αυτό, δεν διαλαμβάνονται στην αίτηση αναίρεσης οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ώστε να κριθεί αν ο ισχυρισμός αυτός είχε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης Επιπλέον ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, καθόσον η ακυρότητα της σύμβασης εργασίας, την οποία, όπως συνάγεται από τις διατάξεις του άρθρου 14 παρ. 1 εδ.

α' και 10 εδ. β' της ΑΙβ/8577/1983 απόφασης του Υπουργού Υγείας και Πρόνοιας (ΦΕΚ 526Β/8-9-1983, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του ν. 2520/1940, όπως το άρθρο 14 αντικαταστάθηκε με την 8405/29-10-1992 απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΦΕΚ Β 665/11-11-1992), συνεπάγεται η έλλειψη βιβλιαρίου υγείας των μισθωτών που απασχολούνται με την παρασκευή, προετοιμασία και συσκευασία τροφίμων και ποτών για τη διάθεσή τους στην κατανάλωση, λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, επειδή αφορά τη δημόσια τάξη, καθόσον η ύπαρξη του βιβλιαρίου υγείας αποβλέπει στην προστασία της δημόσιας υγείας (ΑΠ 1466/2019) και κατά συνέπεια η λήψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας της έλλειψης βιβλιαρίου υγείας και των εξ αυτής συνέπειαν δεν ιδρύει τον από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 38/2005).

Περαιτέρω, με τον ίδιο (τέταρτο) από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε ως αληθινό, χωρίς απόδειξη το γεγονός της μη ύπαρξης βιβλιαρίου υγείας. Ο λόγος αυτός είναι αόριστος και, για το λόγο αυτό, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, καθόσον δεν αναφέρεται στην αίτηση αναίρεσης ποια ήταν η επίδραση της παραδοχής του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου περί της ακυρότητας των ενδίκων συμβάσεων, λόγω μη ύπαρξης βιβλιαρίου υγείας, στο διατακτικό της απόφασης (ΑΠ 1020/2019, ΑΠ 449/2019, ΑΠ 1226/2017).

Κατόπιν των παραπάνω και επειδή δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης προς έρευνα, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα, που ηττήθηκε, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, που παρέστη και κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Απορρίπτει την από 23-9-2016 και με αριθ. κατ. 19/26-9-2016 αίτηση για αναίρεση της με αριθ. 102/19-11-2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Κρήτης.

-

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Απριλίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 8 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ