1010/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1010 / 2014 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1010/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Σίδερη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Ρουμπή, Ερωτόκριτο Καλούδη, Αργύριο Σταυράκη και Ελένη Διονυσοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Δεκεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Δ. του Η., κατοίκου ..., 2) Σ. συζ. Θ. Ζ., το γένος Η. Δ., κατοίκου ..., 3) Δ. Δ. του Η., κατοίκου ..., 4) Ν. Δ. του Η., κατοίκου ..., 5) Β. συζ. Γ. Θ., κατοίκου ..., 6) Χ. Δ. του Η., κατοίκου ..., 7) Β. Δ. του Η., κατοίκου ..., 8) Ε. συζ. Ν. Α., το γένος Η. Δ., κατοίκου ..., 9) Κ. συζ. Α. Π., το γένος Η. Δ., κατοίκου ..., και 10) Ε. συζ. Ε. Γ., το γένος Η. Δ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Καλλέ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Ρ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Διαμαντόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18/12/2006 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ψωφίδος. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 62/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25/11/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Διονυσοπούλου ανέγνωσε την από 12/2/2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1710 παρ. 1, 1712, 1721, 1846, 1193, 1195, 1198, 1199 ΑΚ, συνάγεται ότι η κυριότητα ακινήτου αποκτάται παραγώγως, με κληρονομική διαδοχή, είτε αυτή χωρεί από το νόμο (εξ' αδιαθέτου) είτε από διαθήκη από τον θάνατο του κληρονομουμένου, εφόσον ο κληρονόμος αποδεχθεί την κληρονομία με δημόσιο έγγραφο και μεταγράψει την περί αποδοχής δήλωσή του ή αν εκδοθεί και μεταγραφεί κληρονομητήριο.

Για τη μεταβίβαση, με τον τρόπο αυτό, της κυριότητας του ακινήτου, προϋπόθεση είναι ο αποβιώσας να ήταν κύριος του ακινήτου. Έτσι, αν η διεκδικητική κυριότητας αγωγή ακινήτου, με την οποία ο ενάγων ζητεί την προστασία της κυριότητάς του επί ακινήτου πράγματος, στηρίζεται σε κτήση της κυριότητας με κληρονομική διαδοχή πρέπει να αναφέρονται τόσον στην αγωγή, όσον και στην απόφαση που τη δέχεται ως κατ' ουσίαν βάσιμη και ότι ο αποβιώσας ήταν κύριος του επίδικου ακινήτου.

Επειδή κατά το άρθρο 560 αρ.1 Κ.Πολ.Δ., το οποίο είναι ταυτόσημο με το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόσθηκε ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκειμένη περίπτωση από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι με αυτήν το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, μετά από εκτίμηση των αποδείξεων, δέχθηκε τα ακόλουθα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά: "Τα επίδικα ακίνητα βρίσκονται στην κτηματική περιφέρεια του οικισμού ...

και είναι α) ένα αγροτεμάχιο - οικόπεδο, και β) ένα αγροτεμάχιο-οικόπεδο ... . Τα ως άνω επίδικα τα οποία αποτελούσαν ένα ακίνητο το οποίο χωρίσθηκε στα δύο μετά το 1982 με την κατασκευή οδού προς την μονή Φιλοσόφου, τα νέμονταν με διάνοια κυρίου από τις αρχές του 20ου αιώνα ο Α. Ρ. και ακολούθως μετά τον θάνατο του ο Ι.

Ρ., οι οποίοι τα καλλιεργούσαν. Ακολούθως ο Ι. Ρ. τα μεταβίβασε ατύπως στον εναγόμενο στις 9-10-1982 δυνάμει του από 9-10-1982 ιδιωτικού συμφωνητικού. Έκτοτε ο εναγόμενος τα νέμεται με διάνοια κυρίου και συγκεκριμένα τα καλλιεργεί με κηπευτικά, από το έτος 1995 έχει τοποθετήσει και υδρομετρητή στα επίδικα για τις ανάγκες της ύδρευσης της σταυλαποθήκης που ανήγειρε εντός του μεγαλύτερου των επιδίκων και για τις ανάγκες της κτηνοτροφικής δραστηριότητας που αυτός ασκεί εντός των ως άνω επιδίκων καθώς επίσης και της καλλιέργειας αυτών με κηπευτικά.

Επιπρόσθετα στα ως άνω επίδικα ο εναγόμενος έχει φυτεύσει και δέντρα τα οποία και πότιζε με την ανωτέρω βρύση. Εξάλλου, όπως αποδεικνύεται και από την με αριθ. 36/4-9-1995 δήλωση αποδοχής των κληρονόμων της κληρονομιάς του αποβιώσαντος Η. Δ. ενώπιον της συμβολαιογράφου ... οι ενάγοντες που είναι αδέλφια και τέκνα όλοι του Α.

Δ. καθώς επίσης και η μητέρα τους και σύζυγος του Α. Δ. ... καίτοι αποδέχονται δεκατρία ακίνητα της περιουσίας του αποβιώσαντος στα οποία περιέλαβαν ακόμα και μικρής αξίας ακίνητα όπως αγροξηρικό εμβαδού μόνο 70 τ. μ. δεν περιέλαβαν και τα παραπάνω επίδικα στην ως άνω αποδοχή κληρονομιάς τους, αλλά τα περιέλαβαν στην με αριθμό .../15-11-2006 δήλωση αποδοχής κληρονομιάς τους ενώπιον της ως άνω συμβολαιογράφου ...

ενόψει της ασκήσεως της ένδικης αγωγής τους, γεγονός το οποίο προσαποδεικνύει ότι το 1995 δεν θεωρούσαν ότι τα επίδικα ανήκαν στην κληρονομιά του δικαιοπαρόχου τους.

Συνεπώς ο εναγόμενος κατέστη κύριος των ως άνω επιδίκων ακινήτων με έκτακτη χρησικτησία αυτών, καθόσον αυτός από το έτος 1982 οπότε και του μεταβιβάστηκαν ατύπως αυτά από τον δικαιοπάροχο του Ι. Ρ., τα κατέχει, τα νέμεται, ασκώντας επ' αυτών τις ως άνω περιγραφόμενες διακατοχικές πράξεις, χωρίς να ενοχληθεί από κανένα.

Σημειωτέον δε ότι αυτός το έτος 2001 άνοιξε δρόμο εντός του πρώτου περιγραφομένου ακινήτου προκειμένου να διέρχεται με αυτοκίνητο από την βορειανατολικά αυτού διερχόμενη επαρχιακή οδό Μάρκου-Ζάτουνας, το έτος 2003 σταδιακά περιέφραξε τμήματα του ως άνω επιδίκου ακινήτου με συρματόπλεγμα και το καλλιεργούσε με κηπευτικά χωρίς να αντιδράσουν οι ενάγοντες, όπως αυτοί συνομολογούν στην ένδικη αγωγή τους.

Κατόπιν αυτών αφού αποδεικνύεται ότι ούτε οι ενάγοντες ούτε οι δικαιοπάροχοι τους νέμονταν ποτέ τα ακίνητα και συνεπώς ούτε ο δικαιοπάροχος των εναγόντων ούτε οι ίδιοι οι ενάγοντες έγιναν ποτέ κύριοι αυτών, η αγωγή έπρεπε να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμη". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Πολυμελές Πρωτοδικείο, δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση του αναιρεσιβλήτου-εναγομένου κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου, που είχε δεχθεί ως ουσιαστικά βάσιμη την ένδικη διεκδικητική αγωγή κυριότητας ακινήτου των αναιρεσειόντων, εξαφάνισε την εκκληθείσα απόφαση και απέρριψε κατ' ουσίαν την αγωγή.

Ειδικότερα δέχθηκε το Πολυμελές Πρωτοδικείο ότι οι ενάγοντες δεν κατέστησαν συγκύριοι των επιδίκων ακινήτων με τον επικαλούμενο στην αγωγή τους παράγωγο τρόπο, ως εξ αδιαθέτου δηλαδή κληρονόμοι των γονέων τους, την κληρονομία των οποίων αποδέχθηκαν και μετέγραψαν τη σχετική δήλωση αποδοχής, καθ' όσον οι δικαιοπάροχοί τους, κληρονομούμενοι, δεν υπήρξαν κατά το θάνατό τους κύριοι των επιδίκων ακινήτων αλλά κύριος τούτων ήταν ο εναγόμενος.

Έτσι που έκρινε το Πολυμελές Πρωτοδικείο δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1193, 1195, 1198, 1199, 1846 ΑΚ, αφού υπό τα παραπάνω ανελέγκτως δεκτά γενόμενα πραγματικά περιστατικά και ειδικότερα με τη σαφή παραδοχή ότι οι δικαιοπάροχοι των εναγόντων δεν υπήρξαν κύριοι του επιδίκου, δε συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής τους.

Συνεπώς ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά το μέρος που αποδίδεται με αυτόν στην προσβαλλομένη απόφαση, η πλημμέλεια από το άρθρο 560 παρ.1 Κ.Πολ.Δ. της ευθείας παραβίασης των παραπάνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων είναι αβάσιμος. Οι λοιπές αιτιάσεις του ίδιου λόγου με τις οποίες αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 560 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.

λόγω ευθείας παραβίασης των ερμηνευτικών κανόνων των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, καθώς και των διδαγμένων της κοινής πείρας, στην οποία υπέπεσε το δικαστήριο της ουσίας με το να δεχθεί κατά την επιχειρηματολογία τους ότι "η μη αναφορά των επιδίκων ακινήτων στην 36/1995 δήλωση αποδοχής των αναιρεσειόντων της κληρονομίας του πατέρα τους προσαποδεικνύει ότι το 1995 δε θεωρούσαν ότι τα επίδικα ανήκαν στην κληρονομία του δικαιοπαρόχου τους", είναι αλυσιτελείς, μετά τη σαφή παραδοχή της προσβαλλομένης απόφασης, που στηρίζει το απορριπτικό διατακτικό της, ότι οι δικαιοπάροχοι των εναγόντων, κληρονομούμενοι, καθώς και οι ίδιοι οι ενάγοντες, ουδέποτε νεμήθηκαν τα επίδικα με τα προσόντα της τακτικής ή έκτακτης χρησικτησίας και συνεπώς δεν ήταν δυνατόν να αποκτήσουν την κυριότητα του επιδίκου πρωτοτύπως αλλά ούτε και παραγώγως με κληρονομική διαδοχή.

Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης. Οι αναιρεσείοντες, ως ηττηθέντες διάδικοι, πρέπει να καταδικασθούν στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου (άρθρα 176, 183 1 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-11-2009 αίτηση των Α. Δ. κλπ. περί αναιρέσεως της 62/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, την οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 18η Μαρτίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 7η Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ