100/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 100 / 2012 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 100/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις 2 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Ευθύμιο Τσάκα, Πάρεδρο Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσιβλήτου: της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Πήτα, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15 Δεκεμβρίου 2003 ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου η οποία κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Εδεσσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 102/2005 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 3/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την από 24 Ιουνίου 2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Σίδερης ανέγνωσε την από 15 Απριλίου 2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ιδρυτικού της Αγροτικής Τράπεζας Ν. 4332/1929, η Αγροτική Τράπεζα αποτελεί αυτόνομο τραπεζικό οργανισμό κοινωφελούς χαρακτήρα, με σκοπό την ενάσκηση αγροτικής πίστης σε όλες τις μορφές της, την ενίσχυση της συνεταιριστικής οργάνωσης και τη βελτίωση των όρων της διεξαγωγής των γεωργικών εν γένει και συναφών εργασιών. Προς επίτευξη του ανωτέρω σκοπού της, αλλά και για την αποτελεσματικότερη προστασία της, εισήχθη με τον ανωτέρω Ν. 4332/1929 σειρά ειδικών προνομίων, ουσιαστικών και δικονομικών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και το αναφερόμενο στο άρθρο 8 του Ν. 4332/1929 προνόμιο πρωτοπραξίας. Ειδικότερα, με το άρθρο αυτό, ορίζονται τα ακόλουθα: (παρ. 1) Η ΑΤΕ δι' απάσας τας εξ οιασδήποτε αιτίας και εξ οιουδήποτε τίτλου (γεωργικάς) εν γένει απαιτήσεις της Αγροτικής Τράπεζας κέκτηται αυτοδικαίως και άνευ ειδικού συστατικού εγγράφου προνόμιον πρωτοπραξίας και δικαίωμα γεωργικού ενεχύρου μέχρις ολοσχερούς εξοφλήσεως επί των κατωτέρω οριζομένων αντικειμένων, λογιζομένων αυτοδικαίως υπέγγυων ταύτη, ήτοι α) επί των εκάστοτε υπό των οφειλετών και των συνυποχρέων παραγομένων παντός είδους καρπών, β) επί των λοιπών παντός είδους προϊόντων και μέσων (εργαλείων, μηχανημάτων κ.λ.π) γεωργικής, γεωργοβιομηχανικής, κτηνοτροφικής, σηροτροφικής δασικής, μελισσοκομικής, δενδροκομικής και πάσης άλλης των οφειλετών και συνυποχρέων επιχειρήσεως και εκμεταλλεύσεως οιασδήποτε μορφής, γ) επί των πτηνών, της γονής αυτών και των προϊόντων αυτών εν γένει, δ) επί των δια μεταποιήσεως ή ειδοποιϊας προερχομένων πραγμάτων εκ των πραγμάτων εκ των ανωτέρω ενδεικτικώς καθοριζομένων προϊόντων. Αργότερα όμως, με σειρά νομοθετικών διατάξεων μεταβλήθηκε ο νομικός χαρακτήρας και η δομή της ΑΤΕ ΑΕ. Αρχικά με το άρθρο 8 του ν. 1697/1987 προστέθηκε εδάφιο ια' στην παραγρ. 5 του άρθρου 1 του ν. 4332/1929, με το οποίο επεκτάθηκε ο σκοπός της ΑΤΕ στη διενέργεια οποιασδήποτε τραπεζικής εργασίας στο πλαίσιο του καταστατικού της, κατόπιν αποφάσεων των νομισματικών αρχών. Στη συνέχεια, με το άρθρο 26 παρ. 1 του ν. 1914/1990, η ΑΤΕ μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία και προβλέφθηκε η κατάρτιση του καταστατικού της σύμφωνα με τις διατάξεις περί ανωνύμων εταιρειών και η έγκριση του με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Γεωργίας, ενώ έχει εισαχθεί και στο χρηματιστήριο. Τέλος ο ν. 2076/1992 ο οποίος ενσωμάτωσε στο Ελληνικό δίκαιο την οδηγία 89/646/ΕΟΚ και έχει εφαρμογή και στην ΑΤΕ ΑΕ δυνάμει του άρθρου 3 αυτού, ορίζει στο άρθρο 26 παρ. 9 ότι η εφαρμογή των διατάξεων του ν.δ. 17/7/13-8-1923 επεκτείνεται αυτόματα σε όλες τις τράπεζες, αφότου δοθεί η άδεια της τράπεζας της Ελλάδος για τη λειτουργία τους. Παρά την επέκταση όμως της εφαρμογής του ως άνω ν.δ σε όλες τις τράπεζες και τις ουσιώδεις μεταβολές που επήλθαν στο νομικό χαρακτήρα και τον σκοπό του ΑΤΕ ΑΕ, το νομοθετικό καθεστώς των προνομίων αυτών και ειδικότερα το ανωτέρω προνόμιο πρωτοπραξίας από γεωργικό κλήρο, οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του Κ.Πολ.Δικ., με το άρθρο 52 του εισαγωγικού αυτού νόμου, εξακολούθησε να ισχύει. Τούτο δε διότι, με τη διάταξη της παραγρ. 4 του άρθρου 26 του ν. 1914/1990. διατηρήθηκαν σε ισχύ όλες οι ειδικές ρυθμίσεις που αφορούν την Αγροτική Τράπεζα και αναφέρονται στα ουσιαστικά και δικονομικά προνόμια της, άρα και στο προνόμιο πρωτοπραξίας αυτής, χωρίς να θιγούν από τις διατάξεις του ν. 2076/1992, που είχε σκοπό, σύμφωνα με το άρθρο 1 αυτού, την ενσωμάτωση στην ελληνική τραπεζική νομοθεσία των. διατάξεων της οδηγίας 89/646/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που αφορούσε κυρίως τη ρύθμιση των προϋποθέσεων πρόσβασης στην τραπεζική αγορά και όχι τη ρύθμιση ουσιαστικών και δικονομικών δικαιωμάτων των οφειλετών τραπεζών (ΟλΑΠ 25.2006). Επίσης, ούτε η διάταξη της παραγρ. 8 του άρθρου 26 του τελευταίου αυτού νόμου (2076/1992), με την οποία ορίσθηκε ότι διατάξεις νόμων που ρυθμίζουν θέματα καταστατικού των τραπεζών που έχουν έδρα την Ελλάδα καταργούνται, έθιξε το ανωτέρω προνόμιο πρωτοπραξίας της ΑΤΕ, το οποίο καταργήθηκε τελικά με την παρ. 2 του άρθρου 20 του ν. 2844/2000, διατηρήθηκε όμως, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου αυτού για ενέχυρα που είχαν συσταθεί μέχρι την έναρξη ισχύος (13-10-2001) του ως άνω νόμου (2844/2000), εφαρμοζομένων επ' αυτών των καταργούμενων οικείων διατάξεων. Υπέρ των άλλων τραπεζών, στις οποίες εφαρμόζεται χωρίς εξαίρεση το Ν.Δ. 17/7/13-8-1923, δεν αναγνωρίζεται τέτοιο προνόμιο. Το προνόμιο αυτό, που διατηρήθηκε, όπως προαναφέρεται, μέχρι της 13.10.2001 για τα ενέχυρα που είχαν συσταθεί μέχρι τότε, δεν είναι αντίθετο με τις διατάξεις του άρθρου 4 του Συντάγματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, δικάζοντας έφεση του αναιρεσείοντος Δημοσίου κατά της υπ' αριθ. 102/2005 απόφασης του Μονομελούς πρωτοδικείου Εδέσσης που είχε δεχθεί την από 15-12-2003 ανακοπή της αναιρεσίβλητης Αγροτικής Τράπεζας κατά του με αριθμό .../12.5.2003 πίνακα κατάταξης δανειστών του Συμβολαιογράφου Σκύδρας Θωμά Γιάτσιου, έκρινε ότι το θεσπιζόμενο με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 8 του ν. 4332/1929 προνόμιο πρωτοταξίας και δικαίωμα γεωργικού ενεχύρου δεν καταργήθηκε με τις διατάξεις του ν. 2076/1992 και εξακολουθεί να ισχύει επί των ενεχύρων που συστήθηκαν μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 2844/2000 και απέρριψε τον λόγο έφεσης κατά της απόφασης του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου που είχε κρίνει ομοίως και κατά παραδοχή της ανακοπής είχε μεταρρυθμίσει τον ανωτέρω πίνακα και στη θέση του αποβληθέντος αναιρεσείοντος ελληνικού Δημοσίου κατέταξε προνομιακά την αναιρεσίβλητη τράπεζα ως έχουσα προνόμιο πρωτοπραξίας και δικαίωμα γεωργικού ενεχύρου επί των εκπλειστηριασθέντων μηχανημάτων. Επίσης, το Εφετείο έκρινε ότι ο λόγος της έφεσης του αναιρεσείοντος, με τον οποίο προέβαλε τον ισχυρισμό ότι " το προνομιακό καθεστώς που εγκαθίδρυσε δ. Ν. 4332/1929 υπέρ της ΑΤΕ ΑΕ: ακόμα και αν δεν είχε ρητά καταργηθεί με το Ν. 2076/1992, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να παραμείνει ανεφάρμοστο, ως μη συμβιβαζόμενο με θεμελιώδεις εγγυήσεις που κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα 1975/1986/2001", είναι απορριπτέος ως αόριστος, διότι δεν προσδιορίζονται, με την απλή έστω μνεία τους, οι θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, προς τις οποίες είναι ασυμβίβαστο το επίμαχο προνόμιο της αναιρεσίβλητης. Με τον μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, όπως εκτιμάται, αποδίδεται στο Εφετείο η από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δικ. πλημμέλεια και συγκεκριμένα ότι αυτό παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, την οποία δεν εφάρμοσε, ενώ συνέτρεχαν σι προϋποθέσεις εφαρμογής της και όφειλε να εφαρμόσει αυτεπαγγέλτως και να κρίνει βάσει αυτής, ότι η πιο πάνω διάταξη του άρθρου 8 του ν. 4342/1929 και εκείνη του άρθρου 26 παρ. 4 του ν. 1914/1990, αντίκειται στην παραπάνω διάταξη του Συντάγματος, καθόσον με την εφαρμογή τους παραβιάζεται η αρχή της ισότητας των διαδίκων, χωρίς να συντρέχει κάποιος λόγος κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος. Ο λόγος αυτός είναι, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην μείζονα σκέψη, απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αναίρεση .

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24.6.2008 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για την αναίρεση της 3/2008 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16.5. 201. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιανουαρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ