Supreme Court allows appeal against labor court ruling on foreign diplomat's special allowance cuts.

Απόφαση 1008 / 2023 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1008/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Μαριάνθη Παγουτέλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δήμητρα Ζώη, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση και Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 10 Ιανουαρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) της Ασημίνας Δημητρακοπούλου, πληρεξουσίας Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Φ. Σ. του Ι., κατοίκου ... που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) της πληρεξουσίας δικηγόρου Βασιλικής Σκορδάκη, η οποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-10-2015 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 569/2018 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 947/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί το αναιρεσείον με την από 20-6-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Ελπίδα Σιμιτοπούλου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 20-6-2022 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 4858/ 539/2022) αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η εκδοθείσα αντιμωλία των διαδίκων υπ' αριθ. 947/2021 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την από 3-5-2018 έφεση του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος κατά της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, υπ' αριθ. 569/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η από 29-10-2015 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 98937/3543/2015) αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου και υποχρεώθηκε το εναγόμενο και ήδη αναιρείον Ελληνικό Δημόσιο να καταβάλει σ' αυτόν το συνολικό ποσό των 49.680 ευρώ με το νόμιμο τόκο ποσοστού 6% από την επίδοση της αγωγής. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1 περ. β', 556 παρ. 1, 558, 564 παρ. 1 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από 29-10-2015 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 98937/3543/2015) αγωγή κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος, με την οποία ισχυρίστηκε ότι την 12-6-1989 προσελήφθη από το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, προκειμένου να εργαστεί ως κλητήρας στο Προξενείο της Ελλάδας στη Βενετία.

Ότι από την πρόσληψή του έως την άσκηση της αγωγής παρέχει ανελλιπώς και προσηκόντως τις υπηρεσίες του στο εναγόμενο, ωστόσο το τελευταίο από την 1-1-2011, ενώ του καταβάλλει τον μισθό εσωτερικού κλητήρα Α', αρνείται, κατά παράβαση ρητού όρου της εργασιακής του σύμβασης, καθώς και των διατάξεων των άρθρων 69 και 131 του Ν. 419/1976, 135 του Ν. 2594/1998 και 155 του Ν. 3566/2007 και των αρχών της ισότητας και της ίσης μεταχείρισης, να του καταβάλει πλήρες το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής, που του κατέβαλλε έως τότε και το οποίο καθορίζεται από τις σχετικές ΚΥΑ σε ποσοστό 40% επί του επιδόματος υπηρεσίας αλλοδαπής του Πρέσβη.

Ότι από 1-1-2008 έως την άσκηση της αγωγής το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής του Πρέσβη ανέρχεται στο ποσό των 7.700 ευρώ μηνιαίως και συνεπώς το καταβλητέο σ' αυτόν (ενάγοντα) επίδομα ανέρχεται στο ποσό των (7.700 Χ 40% =) 3.080 ευρώ μηνιαίως, αντ' αυτού όμως το εναγόμενο του καταβάλλει 1.700 ευρώ μηνιαίως. Ότι με την από 31-10-2014 αίτησή του προς την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Εξωτερικών ζήτησε να του καταβληθεί η διαφορά των (3.080 - 1.700 =) 1.380 ευρώ μηνιαίως μεταξύ του οφειλομένου και του καταβληθέντος σ' αυτόν επιδόματος υπηρεσίας αλλοδαπής για το χρονικό διάστημα από 1-11-2012 έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης (31-10-2014), το εναγόμενο όμως απάντησε αρνητικά με το από 1-12-2014 σχετικό έγγραφό του.

Με βάση το ως άνω ιστορικό και επικουρικά με βάση τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, ζητούσε να του καταβληθεί η ως άνω διαφορά για το χρονικό διάστημα από 1-11-2012 έως την άσκηση της αγωγής, ήτοι έως 31-10-2015, ανερχόμενη στο συνολικό ποσό των (1.380 ευρώ Χ 36 μήνες =) 49.680 ευρώ, με το νόμιμο τόκο αφότου κάθε επιμέρους ποσό κατέστη ληξιπρόθεσμο και απαιτητό, άλλως από την επίδοση της αγωγής.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθ. 569/2018 απόφασή του δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως προς την κύρια βάση της και υποχρέωσε το εναγόμενο να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 49.680 ευρώ με το νόμιμο τόκο 6% από την επίδοση της αγωγής. Κατά της απόφασης αυτής το ενάγον άσκησε την από 3-5-2018 έφεση, εκδόθηκε δε επ' αυτής η υπ' αριθ. 947/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την υπό κρίση αίτησή του. Στο άρθρο 155 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του Ν. 3566/2007 "Κύρωση ως Κώδικα του Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών", όπως η παρ. 4 αυτού συμπληρώθηκε με το άρθρο 41 παρ. 38 εδ. α' του Ν. 3712/2008, ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: "1.

Ως αποδοχές των υπαλλήλων του Υπουργείου Εξωτερικών νοούνται ο βασικός μισθός, καθώς και όλα τα, κατά τις κείμενες διατάξεις, χορηγούμενα επιδόματα και προσαυξήσεις. 2. Οι διπλωματικοί υπάλληλοι του Υπουργείου Εξωτερικών αποτελούν κλάδο με ειδικές αποδοχές, λόγω των ειδικών προσόντων, τα οποία απαιτούνται κατά την εισαγωγή τους στην υπηρεσία, των αυξημένων επαγγελματικών υποχρεώσεων και ευθυνών κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, καθώς και των ιδιαίτερων συνθηκών υπό τις οποίες εκτελούν τα καθήκοντά τους.... 4.

Προς αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ζωής στην αλλοδαπή και των ειδικών συνθηκών διαβίωσης σε κάθε χώρα, παρέχεται σε ευρώ, ή συνάλλαγμα, πέραν των αποδοχών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και επίδομα υπηρεσίας στην αλλοδαπή, αναλόγως του κλάδου και του βαθμού. Το επίδομα αυτό προσαυξάνεται αναλόγως των ποσοστών, που ορίζονται εκάστοτε με την προβλεπόμενη στην παράγραφο 5 κοινή υπουργική απόφαση, για τα οικογενειακά βάρη και τη στέγαση.

Τα ανωτέρω ποσά που καταβάλλονται απαλλάσσονται από κάθε υπέρ του Δημοσίου.... κράτηση ή οποιαδήποτε άλλη επιβάρυνση.... 5. Το ανωτέρω επίδομα καθορίζεται, για τους με πρεσβευτικό βαθμό υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών, με κοινή απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών και Οικονομίας και Οικονομικών, λαμβανομένων υπόψη των πινάκων των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κόστος ζωής στις πρωτεύουσες όλου του κόσμου.

Για τους λοιπούς υπαλλήλους καθορίζεται με όμοια απόφαση, σε ποσοστό επί αυτού, το οποίο είχε καθορισθεί για τους υπαλλήλους με πρεσβευτικό βαθμό. Η ως άνω υπουργική απόφαση επιτρέπεται να έχει αναδρομική ισχύ. 6. Το επίδομα υπηρεσίας στην αλλοδαπή αναπροσαρμόζεται σε περίπτωση ουσιώδους μεταβολής είτε της ισοτιμίας του συναλλάγματος προς το τοπικό νόμισμα ή το ευρώ είτε της αγοραστικής αξίας τούτων, με βάση επίσημα στοιχεία.

Με κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών και Οικονομίας και Οικονομικών που εκδίδεται μετά από γνώμη επιτροπής.... καθορίζεται το ποσοστό της αναφερόμενης στο προηγούμενο εδάφιο αναπροσαρμογής του επιδόματος". Όπως έχει κριθεί υπό το προϋφιστάμενο, αντίστοιχων ρυθμίσεων, νομοθετικό καθεστώς (άρθρο 131 παρ. 1 Οργανισμού Υπουργείου Εξωτερικών, που είχε κυρωθεί με το Ν. 419/1976, άρθρο 135 παρ. 4 και 5 του νέου Οργανισμού Υπουργείου Εξωτερικών, που κυρώθηκε με το Ν. 2594/1998), το επίδομα αλλοδαπής θεσπίσθηκε για τους υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών, στους οποίους περιλαμβάνεται και το βοηθητικό προσωπικό, προκειμένου να αντιμετωπισθεί η διαφορά κόστους ζωής και οι ειδικές συνθήκες διαβίωσης σε κάθε χώρα, αναλόγως του κλάδου, στον οποίο ανήκει ο υπάλληλος, του βαθμού, τον οποίο κατέχει και του κόστους ζωής του τόπου, στον οποίο υπηρετεί.

Το εν λόγω επίδομα, ενόψει ακριβώς της φύσης και του ανωτέρω σκοπού, για τον οποίο θεσπίσθηκε, δηλαδή προς κάλυψη των δαπανών, στις οποίες υποβάλλονται οι υπηρετούντες στην αλλοδαπή υπάλληλοι, λόγω της υπηρεσίας που τους έχει ανατεθεί, έχει χαρακτήρα αποζημιωτικό και χορηγείται επιπλέον των καταβαλλομένων στον υπάλληλο αποδοχών.

Περαιτέρω, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά τη διαπίστωση ότι στην Ελλάδα υπήρχε υπερβολικό έλλειμμα, εξέδωσε στις 16-2-2010 την 2010/182/ΕΕ (EE L 83) απόφασή του, με την οποία απηύθυνε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 126 παρ. 9 σε συνδυασμό με το άρθρο 136 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Σ.Λ.Ε.Ε.), ειδοποίηση προς την Ελλάδα για τη λήψη μέτρων για τη μείωση του ελλείμματος, μεταξύ δε των μέτρων περιλαμβανόταν και η μείωση του μισθολογικού κόστους του Δημοσίου.

Επακολούθησε η δημοσίευση, στις 15-3-2010, του Ν. 3833/2010 "Προστασία της εθνικής οικονομίας - Επείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής κρίσης", με τον οποίο ελήφθησαν διάφορα μέτρα, με σκοπό, όπως αναφέρεται στην οικεία αιτιολογική έκθεση, την "αντιμετώπιση των πρωτόγνωρων δυσμενών οικονομικών συνθηκών και της μεγαλύτερης δημοσιονομικής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών, η οποία έχει κλονίσει την αξιοπιστία της χώρας, έχει προκαλέσει μεγάλες δυσκολίες στην προσπάθεια κάλυψης των δανειακών αναγκών της και απειλούν σοβαρά την Εθνική Οικονομία".

Μεταξύ δε των ληφθέντων μέτρων περιλαμβανόταν η μείωση των αποδοχών των υπηρετούντων, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, στον στενό ή ευρύτερο δημόσιο τομέα (άρθρο 1), αναδρομικά από 1-1-2010 (άρθρα 20 παρ. 1 και 1 παρ. 9) και η θέσπιση νέου ορίου στις συνολικές αποδοχές και πρόσθετες αμοιβές ή απολαβές όλων των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα (άρθρο 2).

Ειδικότερα, στο άρθρο 1 του νόμου αυτού ορίσθηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής: " ....2. Τα πάσης φύσεως επιδόματα, αποζημιώσεις και αμοιβές γενικά, καθώς και τα με οποιαδήποτε άλλη ονομασία οριζόμενα και από οποιαδήποτε γενική ή ειδική διάταξη προβλεπόμενα των λειτουργών και υπαλλήλων του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α., των μόνιμων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και αντιστοίχων της Ελληνικής Αστυνομίας, καθώς και του Πυροσβεστικού και Λιμενικού Σώματος, μειώνονται κατά ποσοστό δώδεκα τοις εκατό (12%)....3.

Από τη μείωση της προηγούμενης παραγράφου εξαιρούνται τα επιδόματα που προβλέπονται στις παρακάτω διατάξεις, όπως ισχύουν κάθε φορά: α) οικογενειακής παροχής..., β) χρόνου υπηρεσίας..., γ) εφημεριών ..., δ) ραδιενέργειας..., ε) ειδικής απασχόλησης..., στ) ειδικών συνθηκών εργασίας..., ζ) επικίνδυνης εργασίας..., η) καταδυτικού..., θ) αναπηρίας και κινδύνου..., ι) μεταπτυχιακών σπουδών..., ια) αποφοίτων Εθνικής Σχολής δημόσιας Διοίκησης...

και αποφοίτων Εθνικής Σχολής Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ιβ) κινήτρου απόδοσης..., ιγ) ειδικής αποζημίωσης... καθώς και αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας μονάδων." Στη συνέχεια, στις 3-5-2010, υπεγράφη "Μνημόνιο Συνεννόησης" μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενεργούσας για λογαριασμό των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.

Το μνημόνιο αυτό προσαρτήθηκε ως παράρτημα στο Ν. 3845/2010 "Μέτρα για την εφαρμογή του μηχανισμού στήριξης της ελληνικής οικονομίας από τα κράτη-μέλη της Ζώνης του ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο". Με το νόμο αυτό θεσπίσθηκαν μέτρα προς εφαρμογή του εξαγγελθέντος οικονομικού προγράμματος (άμεση μείωση του λογαριασμού μισθοδοσίας του δημόσιου τομέα), μεταξύ δε των μέτρων αυτών περιελήφθη και η περαιτέρω μείωση κατά ποσοστό 8% των αμοιβών των υπαλλήλων του Δημοσίου.

Ειδικότερα, με τις διατάξεις του άρθρου τρίτου του ως άνω Ν. 3845/2010, που άρχισαν να ισχύουν από 1-6-2010, ορίσθηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής: " 1. Τα πάσης φύσεως επιδόματα, αποζημιώσεις και αμοιβές γενικά, καθώς και τα με οποιαδήποτε άλλη ονομασία οριζόμενα και από οποιαδήποτε γενική ή ειδική διάταξη προβλεπόμενα των λειτουργών και υπαλλήλων των φορέων της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του Ν. 3833/2010...

μειώνονται κατά ποσοστό οκτώ τους εκατό (8%). 2. Από τη μείωση της προηγούμενης παραγράφου εξαιρούνται τα επιδόματα που προβλέπονται στην παράγραφο 3 του άρθρου 1 του Ν. 3833/2010, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει...". Όπως συνάγεται από τη γραμματική διατύπωση των προαναφερόμενων διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 2 του Ν. 3833/2010 και του άρθρου τρίτου παρ. 1 του Ν. 3845/2010 (αναφερομένων σε "πάσης φύσεως επιδόματα, αποζημιώσεις και αμοιβές γενικά" και στα "με οποιαδήποτε άλλη ονομασία οριζόμενα και από οποιαδήποτε γενική ή ειδική διάταξη προβλεπόμενα"), καθώς και από τον επιδιωκόμενο με τις διατάξεις αυτές σκοπό, που συνίστατο, κατά τα προεκτεθέντα, στην άμεση αντιμετώπιση της έκτακτης και εξαιρετικά δυσμενούς οικονομικής κατάστασης της Χώρας και στη δημοσιονομική εξυγίανσή της, οι προβλεπόμενες στις διατάξεις αυτές ποσοστιαίες μειώσεις αφορούν, αδιακρίτως, όλα τα επιδόματα και τις αποζημιώσεις και αμοιβές που χορηγούνταν στους εν ενεργεία λειτουργούς και υπαλλήλους του Δημοσίου.

Εξαιρούνται δε μόνο τα επιδόματα που ρητώς αναφέρονται στην παράγραφο 3 του άρθρου 1 του Ν. 3833/2010, στις ρυθμίσεις της οποίας παρέπεμψε και η παράγραφος 2 του άρθρου τρίτου του Ν. 3845/2010. Επομένως, στο πεδίο εφαρμογής των παραπάνω διατάξεων περί ποσοστιαίων μειώσεων των αποδοχών εμπίπτει, κατά το γράμμα των διατάξεων αυτών, αλλά και ενόψει του σκοπού τους, και το προβλεπόμενο στο άρθρο 155 του Ν. 3566/2007 επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής.

Τούτο δε, διότι το εν λόγω επίδομα, παρά τον αποζημιωτικό του χαρακτήρα, κατά τα προαναφερόμενα, βαρύνει, πάντως, και αυτό τον κρατικό προϋπολογισμό, καταβαλλόμενο ως πρόσθετη παροχή για την υπηρεσία του ευρισκόμενου στην αλλοδαπή υπαλλήλου και επιπλέον δεν περιλαμβάνεται στα ρητώς εξαιρούμενα από το πεδίο εφαρμογής των παραπάνω διατάξεων επιδόματα.

Κατά την έννοια, δηλαδή, των διατάξεων αυτών, ενόψει της αδιάστικτης διατύπωσης και του σκοπού τους, το ζήτημα της φύσης των καταβαλλόμενων επιδομάτων δεν είναι κρίσιμο για την υπαγωγή αυτών στη γενική ως άνω ρύθμιση περί μείωσης των αποδοχών. Περαιτέρω, η συναγόμενη βούληση του νομοθέτη να συμπεριλάβει και το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής στις ρυθμίσεις των παραπάνω νόμων περί ποσοστιαίας μείωσης των εν γένει αποδοχών δεν έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις των παραγράφων 5 και 6 του άρθρου 155 του Ν. 3566/2007, με τις οποίες θεσπίζεται ειδική διαδικασία καθορισμού και αναπροσαρμογής του προβλεπόμενου στο άρθρο αυτό επιδόματος υπηρεσίας αλλοδαπής, όπως προεκτέθηκε.

Τούτο δε, διότι το θεσπισθέν με τις προαναφερόμενες διατάξεις των νόμων 3833/2010 και 3845/2010 μέτρο των ποσοστιαίων μειώσεων των εν γένει αποδοχών των λειτουργών και υπαλλήλων του Δημοσίου είναι γενικό και δεν αποκλείει την παράλληλη εφαρμογή ειδικών νομοθετικών ρυθμίσεων. Επίσης, οι εν λόγω ρυθμίσεις, εφόσον συνεπάγονται μείωση και όχι στέρηση των αποδοχών και επιδομάτων, τούτο δε προς εξυπηρέτηση σκοπών που συνιστούν λόγους δημόσιου συμφέροντος, δεν αντίκεινται στο άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α., στην κατοχυρωμένη από το άρθρο 25 παρ. 1 εδ.

δ' του Συντάγματος αρχή της αναλογικότητας, καθώς και στην απορρέουσα από το άρθρο 2 του Συντάγματος αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης (ΑΠ 518/2022, ΣτΕ 1368/2021).

Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει, όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του είτε εφαρμόστηκε ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόστηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006, 2/2013, ΑΠ 64/2022, ΑΠ 19/2022).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Έτσι, με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης, για το ορισμένο του οποίου πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς, οπότε πρέπει να παρατίθενται στο αναιρετήριο και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέστηκε η επικαλούμενη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 64/2022, ΑΠ 19/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον μοναδικό λόγο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, το αναιρεσείον προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, συνισταμένη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 2 του Ν. 3833/2010, 3 παρ. 1 του Ν. 3845/2010, 131 του Ν. 419/1976, 135 παρ. 5 του Ν. 2594/1998 και 155 παρ. 4 και 5 του Ν. 3566/2007.

Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, τα εξής: "Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος προσελήφθη από το εναγόμενο και ήδη εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο με την από 12-6-1989 έγγραφη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, που καταρτίσθηκε μεταξύ αυτού και του προξένου της Ελλάδας στη Βενετία, ο οποίος ενήργησε με την εν λόγω ιδιότητά του ως νόμιμος εκπρόσωπος του εναγομένου βάσει του άρθρου 69 παρ. 4 του ν. 419/1976 "Περί Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών".

Σύμφωνα με το άρθρο 2 της σύμβασης αυτής και κατ' επιταγή των διατάξεων του άρθρου 69 του ν 419/1976 ο ενάγων θα ελάμβανε μηνιαίες αποδοχές αποτελούμενες από: α) μηνιαία αποζημίωση αντίστοιχη του εκάστοτε μηνιαίου μισθού του κλητήρα Α' τάξης της κεντρικής υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών και β) το παρεχόμενο στους υπαλλήλους του κλάδου αυτού (βοηθητικό προσωπικό) επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής.

Σε εκτέλεση της ανωτέρω εργασιακής του σύμβασης, ο ενάγων από την πρόσληψή του απασχολείται με την παραπάνω ιδιότητά του συνεχώς στο προξενείο της Ελλάδας στην Βενετία, εκτελώντας με συνέπεια και υπευθυνότητα τα καθήκοντά του, αμειβόμενος έως και τα τέλη του έτους 2010, σύμφωνα με τους προαναφερθέντες όρους εργασίας του, ήτοι με μηνιαία αποζημίωση αντίστοιχη του εκάστοτε μηνιαίου μισθού του κλητήρα Α' τάξης της κεντρικής υπηρεσίας και το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής, ανερχόμενο σε ποσοστό 40% του επιδόματος υπηρεσίας αλλοδαπής του Πρέσβη της Ελλάδας στην Ιταλία.

Το εν λόγω επίδομα, για τον Πρέσβη της Ελλάδας στην Ιταλία καθορίστηκε.... για το χρονικό διάστημα από 1-1-2008 και εντεύθεν σε 7.700 ευρώ μηνιαίως (με την 2/56884/0022/25-7-2008 ΚΥΑ των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εξωτερικών). Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι το εναγόμενο από την 1-1-2011 και εντεύθεν, ενώ καταβάλλει στον ενάγοντα τον μισθό εσωτερικού υπαλλήλου κλητήρα Α' τάξης, αρνείται να του καταβάλει το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής που του κατέβαλλε μέχρι τότε, το οποίο (επίδομα) συνεχίζει να καταβάλλει στους μόνιμους υπαλλήλους του Υπουργείου Εξωτερικών, εξαιρώντας τους απασχολούμενους υπαλλήλους του με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, όπως είναι ο ενάγων, και αντ' αυτού του καταβάλλει μόνο μια πάγια μηνιαία αποζημίωση, η οποία υπολείπεται εκείνου.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα ως άνω αποδειχθέντα.... ο ενάγων δικαιούται για το επίδικο χρονικό διάστημα, από 1-11-2012 έως 31-10-2015, το παρεχόμενο στους υπαλλήλους του κλάδου του επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής και την προκύπτουσα συνεπεία αυτού διαφορά, αφενός μεν από τις αναφερόμενες ανωτέρω διατάξεις του ν. 419/1976 και του ν. 2594/1998 και των κατ' εξουσιοδότηση αυτών εκδοθεισών ΚΥΑ, εφόσον κατά την έναρξη ισχύος του ν. 2594/1998 ελάμβανε αυτό (κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 69 παρ. 1, 131 παρ. 10 ν. 419/1976) και σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 129 παρ. 2 και 5 εδ.

α' του ν. 2594/1998, αφετέρου δε από την ατομική σύμβαση εργασίας του, με όρο της οποίας (άρθρο 2) καθορίστηκαν, κατ' επιταγή των ίδιων διατάξεων του άρθρου 69 του Ν. 419/1976, οι μηνιαίες αποδοχές του, στις οποίες περιλαμβάνεται "και το στους υπαλλήλους του κλάδου αυτού παρεχόμενο επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής" και το οποίο (επίδομα) το εναγόμενο αρνείται να του καταβάλει κατά παράβαση της αρχής της ισότητας και της ίσης μεταχείρισης (άρθρα 4 και 22 του Συντάγματος και του κοινοτικού δικαίου).

Ο περαιτέρω ισχυρισμός του εναγομένου - εκκαλούντος, ότι το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής του Έλληνα Πρέσβη στην Ιταλία, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα δεν ανερχόταν στο ποσό των 7.700 ευρώ μηνιαίως, όπως υπολογίσθηκε με την εκκαλουμένη απόφαση, μετά την αναπροσαρμογή του με την άνω ΚΥΑ, αλλά στο μικρότερο ποσό των 6.233,92 ευρώ, αφού είχε περικοπεί κατά 12% για το χρονικό διάστημα από 1-1-2010 έως 30-6-2010 δυνάμει του άρθρου 1 παρ. 2 του Ν. 3833/2010 και ακολούθως κατά 8% με την παράγραφο 1 του άρθρου τρίτου του Ν. 3845/2010 για το χρονικό διάστημα από 1-7-2010 και εφεξής και ότι το ποσό αυτό πρέπει να τεθεί ως βάση υπολογισμού για τις διαφορές που αξιώνει ο ενάγων, κρίνεται απορριπτέος ως νομικά αβάσιμος.

Και τούτο, διότι το επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής του Έλληνα Πρέσβη δεν αποτελεί αποδοχές στις οποίες επιβάλλονται οι περικοπές που προβλέπονται από τις διατάξεις του Ν. 3833/2010 και οι περαιτέρω περικοπές του Ν. 3845/2010, αλλά αποτελεί ειδικό αποζημιωτικό επίδομα κάλυψης εξόδων των εργαζομένων στην αλλοδαπή και ανηκόντων στην υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών υπαλλήλων του εκκαλούντος-εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου, που καταβάλλεται μόνο για όσο χρόνο αυτοί υπηρετούν στην αλλοδαπή, το οποίο αναπροσαρμόζεται (μειώνεται ή αυξάνεται) μόνο από την ειδική επιτροπή του άρθρου 155 παρ. 6 του ισχύοντος οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών (ν. 3566/2007) και για τους περιοριστικά αναφερόμενους στις ως άνω διατάξεις λόγους....

Βάσει λοιπόν των ανωτέρω, το εναγόμενο οφείλει στον ενάγοντα για διαφορές επιδόματος υπηρεσίας αλλοδαπής του χρονικού διαστήματος από 1-11-2012 έως 31-10-2015 το ποσό των 49.680 ευρώ (ήτοι 7.700 ευρώ επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής του Έλληνα Πρέσβη στην Ιταλία Χ 40% = 3.080 ευρώ δικαιούμενο επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής μηνιαίως μείον 1.700 ευρώ καταβαλλόμενο επίδομα υπηρεσίας αλλοδαπής = 1.380 ευρώ μηνιαίως Χ 36 μήνες = 49.680 ευρώ).

Επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη απόφασή του δέχθηκε τα ίδια.... δεν έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και την εκτίμηση των αποδείξεων και όσα αντίθετα υποστηρίζει το εναγόμενο -εκκαλούν με την ένδικη έφεσή του κρίνονται απορριπτέα ως αβάσιμα." Με αυτές τις παραδοχές, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο υπέπεσε στην εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, καθόσον έκρινε μη εφαρμοστέες στην προκειμένη περίπτωση τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 2 του Ν. 3833/2010 και του άρθρου τρίτου παρ. 1 του Ν. 3845/2010, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μείζονα πρόταση.

Κατά συνέπεια, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 947/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι εφικτή η συγκρότηση από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, που παρέστη και κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 180 παρ. 1, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένων κατά το μέτρο του άρθρου 22 του Ν. 3693/1957 σε συνδυασμό προς την παρ. 2 της υπ' αριθ. 134423 οικ.

της 8.12.1992/20.1.1993 Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 12 παρ. 5 του Ν. 1738/1987, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 947/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, για περαιτέρω εκδίκαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2023.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ