Supreme Court reverses first instance for considering unproposed facts regarding bill of exchange holder status.

Απόφαση 1008 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1008/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χρυσικό, Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη και Δημήτριο Τίγγα Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Απριλίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σωτήριο Παγώνα.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Κανελλόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Δεκεμβρίου 2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 4320/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου. Την αναίρεση αυτής ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 11 Ιουλίου 2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χρυσικός, ανέγνωσε την από 9 Απριλίου 2010 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της από 11.7.2008 αίτησης αναίρεσης και την αναίρεση της υπ' αριθ. 4320/2007 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εφ' όσον κατέστη τελεσίδικη. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο λόγος αναίρεσης του αριθ.8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ δίδεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή λόγου έφεσης όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1933/2006).

Εξάλλου, και υπό την ισχύ της παρ. 5 του αρθ. 79 παρ. 1 του Ν. 5950/1933 όπως αυτή ίσχυε πριν αντικατασταθεί από το άρθρο 15 παρ. 3 του Ν. 2472/2005, ο εξ αναγωγής υπόχρεος ο οποίος πλήρωσε την επιταγή και έγινε εκ νέου κομιστής της, έχει αξίωση αποζημίωσης κατά του εκδότη, ως αμέσως ζημιωθείς από την παράνομη και υπαίτια πράξη του τελευταίου, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αδικοπραξιών των αρθ. 914 επ.

ΑΚ (Ολ.ΑΠ 23/2007). Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 4320/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών έγιναν δεκτά τα ακόλουθα κατά την ανέλεγκτη επί της ουσίας εκτίμηση των αποδείξεων: "Ο ενάγων διατηρεί στην ...από πολλά έτη με τον πατέρα του πρατήριο υγρών καυσίμων στα πλαίσια δε επαγγελματικής συνεργασίας του με την εταιρία ΤΕΧΝΟΦΑΝ ΑΒΕΕ ο ενάγων πώλησε διαδοχικά στην εν λόγω εταιρία από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2003 καύσιμα αξίας 17.564,22 ευρώ.

Οι εναγόμενοι με την ιδιότητα των νομίμων εκπροσώπων της εταιρίας ΤΕΧΝΟΦΑΝ ΑΒΕΕ και για την πληρωμή του τιμήματος των ως άνω πωλήσεων από κοινού εξέδωσαν στην ...σε διαταγή του ενάγοντα στις ..., ..., ... και ... τις υπ' αριθμ. ...,..., ... και ..., αντίστοιχα μεταχρονολογημένες τραπεζικές επιταγές της Εμπορικής Τράπεζας η πρώτη και η δεύτερη των επιταγών και της Γενικής Τράπεζας η τρίτη και η τέταρτη των επιταγών, ποσού 4.725,90 ευρώ η πρώτη επιταγή, 5.593,32 ευρώ η δεύτερη επιταγή, 3.245 ευρώ η τρίτη επιταγή και 4.000 ευρώ η τέταρτη επιταγή.

Οι εναγόμενοι εξέδωσαν τις ένδικες επιταγές παρά το γεγονός ότι αφενός μεν γνώριζαν ότι δεν υπήρχαν επαρκή διαθέσιμα κεφάλαια στους με αρ. ... και ... λογαριασμούς της εν λόγω εταιρίας στις ως άνω τράπεζες, τόσο κατά το χρόνο έκδοσης, όσο και κατά τον χρόνο πληρωμής των ανωτέρω επιταγών, αφετέρου δε παρέστησαν στον ενάγοντα ψευδώς εξαπατώντας τον ότι η εταιρία ΤΕΧΝΟΦΑΝ ΑΒΕΕ την οποία εκπροσωπούσαν ήταν φερέγγυα οικονομικά και είχε καλή εμπορική φήμη, ενώ αυτό δεν ήταν αλήθεια, καθόσον η εν λόγω εταιρία είχε οικονομικές οφειλές προς τρίτους, τις οποίες αδυνατούσε να πληρώσει και για το λόγο αυτό με δήλωσή της παύσης πληρωμών κηρύχθηκε με τη με αρ. 679/2003 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών σε πτώχευση με ορισθείσα ημέρα παύσης των πληρωμών την ..., με αποτέλεσμα από την ως άνω αδικοπρακτική συμπεριφορά των εναγομένων να ζημιωθεί νόμιμος κομιστής των ανωτέρω επιταγών, που εμφανίστηκαν εμπρόθεσμα προς πληρωμή στις πληρώτριες Τράπεζες από τον ενάγοντα η πρώτη και η τέταρτη των επιταγών στις ...

και ..., αντίστοιχα, από τη Υ1 η δεύτερη των επιταγών στις ... και από την ανώνυμη εταιρία ΕΛ ΠΕΤΡΟΛ ΑΕ η τρίτη των επιταγών στις ..., πλην, όμως, οι εν λόγω επιταγές δεν πληρώθηκαν λόγω έλλειψης επαρκούς υπολοίπου στους ως άνω τραπεζικούς λογαριασμούς και σφραγίστηκαν τις ως άνω ημερομηνίες, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα φωτοαντίγραφα των σωμάτων των επίδικων επιταγών.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η ένσταση των εναγομένων περί έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης του ενάγοντα αναφορικά με τη δεύτερη και τρίτη των επίδικων επιταγών των οποίων ο ενάγων υπήρξε εξ αναγωγής κομιστής, καθόσον σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην παραπάνω μείζονα σκέψη, ο εξ αναγωγής κομιστής θεωρείται άμεσα ζημιωθείς σύμφωνα με τις περί αδικοπραξιών διατάξεις".

Η εναγομένη, όπως προκύπτει από τις πρωτόδικες προτάσεις της (αρχή της τρίτης σελίδας) πρόβαλε τον ισχυρισμό της αοριστίας της αγωγής όσον αφορά την αξίωση αποζημίωσης του ενάγοντος, σε σχέση με τις δύο επιταγές που εμφανίστηκαν προς πληρωμή στην πληρώτρια τράπεζα από την εταιρεία ΕΛ ΠΕΤΡΟΛ ΑΕ και την Υ1 αντιστοίχως, γιατί στην αγωγή δεν αναφέρεται "ποιά η σχέση που συνδέει τον ενάγοντα με την εν λόγω εταιρεία και τη Υ1".

Σαφώς δε νοεί η εναγομένη ότι ο ενάγων δεν μνημονεύει στην αγωγή το9υ, για να καταστεί δικαιούχος της αποζημίωσης για μη πληρωμή των δύο αυτών επιταγών, ότι πλήρωσε στους άνω δύο κομιστές την αξία τους ως εξ αναγωγής υπόχρεος ή ότι τους ικανοποίησε καθ' οιονδήποτε ισόποσο τρόπο.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών που δίκασε σε πρώτο βαθμό, για να απορρίψει τον ισχυρισμό αυτό της αναιρεσείουσας ως εναγομένης για αοριστία της αγωγής όσον αφορά την ενεργητική νομιμοποίηση του αναιρεσιβλήτου, ως προς τις ένδικες αξιώσεις αποζημίωσης από τις υπ' αριθμ. ... και ... επιταγές, που εμφανίστηκαν στην πληρώτρια Τράπεζα και σφραγίστηκαν ως ακάλυπτες από τη Υ1 και την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία ΕΛ ΠΕΤΡΟΛ Α.Ε, στις οποίες είχαν αντίστοιχα μεταβιβασθεί με οπισθογράφιση από τον αναιρεσίβλητο ως νόμιμο κομιστή τους έκρινε ότι ο αναιρεσίβλητος "υπήρξε εξ αναγωγής κομιστής των ίδιων επιταγών".

Από την κατ' άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ όμως επισκόπηση του δικογράφου της από 14-12-2005 ένδικης αγωγής του αναιρεσιβλήτου προκύπτει ότι δεν αναφέρεται σ' αυτήν ως αναγκαίο στοιχείο δικαιολογούν κατά νόμο την άσκηση της αγωγής εκ μέρους του αναιρεσίβλητου, ότι ο ίδιος (αναιρεσίβλητος) ικανοποίησε με οποιοδήποτε τρόπο τις πιο πάνω δύο τρίτες νόμιμες τελευταίες κομίστριες των πιο πάνω επιταγών, για τα αντίστοιχα ποσά, ώστε όχι μόνον να καταστεί εκ νέου νόμιμος εξ αναγωγής κομιστής τους αλλά και για να νομιμοποιείται εντεύθεν ενεργητικά ως άμεσα ζημιωθείς στην άσκηση της ένδικης αγωγής ως προς τις ίδιες επιταγές.

Μάλιστα, ο ενάγων δεν συμπλήρωσε ούτε διευκρίνισε σχετικώς την αγωγή του με τις προτάσεις του, κατά την ΚΠολΔ 224, όπως προκύπτει από αυτές. Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση έλαβε υπόψη της "πράγματα" που δεν προτάθηκαν καίτοι είχαν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, και υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρ. 559 του ΚΠολΔ, που βάσιμα και παραδεκτά προβάλλεται με το μοναδικό λόγο του αναιρετηρίου, το οποίο περιλαμβάνεται και η αναγκαία μνεία ότι η αναιρεσείουσα ρητά κατά τη συζήτηση της αγωγής στο πρωτοβάθμιο Δικαστήριο προέβαλε την πιο πάνω έλλειψη σε σχέση με τη νομιμοποίηση του αναιρεσιβλήτου στην άσκηση της ένδικης αγωγής του, με την προβολή της αντίστοιχης ένστασης έλλειψης νομιμοποίησης.

Μετά τα παραπάνω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος της που αφορά την παραδοχή των αξιώσεων από αυτές τις δυο τραπεζικές επιταγές, που εμφανίσθηκαν προς πληρωμή από τις ανωτέρω τελευταίες νόμιμες κομίστριές τους, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλον δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) και για τις έγγραφες προτάσεις που κατέθεσε.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την αριθ. 4320/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κατά το μέρος της που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Πρωτοδικείο που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαΐου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ