Supreme Court dismisses appeal against rejection of bill of exchange compensation claim due to lack of standing at time of dishonor.

Απόφαση 1006 / 2006 (Α, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1006/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Ιωάννη Βερέτσο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Χρήστο Γεωργαντόπουλο, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα και Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 3 Απριλίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας : Ομόρρυθμης εμπορικής εταιρείας με την επωνυμία "…", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Τσούμα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ε. συζ. Γ. Μ., το γένος Α. και Τ. Μ., κατοίκου ... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Επαμεινώνδα Ρέκκα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-6-1999 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 5167/2000 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 4547/2003 μη οριστική, 7392/2004 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 17 Ιανουαρίου 2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Βερέτσος ανέγνωσε την από 21 Μαρτίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 79 του Ν. 5960/1933, 914 επ., 297, 298 Α.Κ., προκύπτει ότι εκείνος που εκδίδει επιταγή σε διαταγή εν γνώσει ότι δεν έχει διαθέσιμα κεφάλαια στην πληρώτρια τράπεζα είτε κατά το χρόνο εκδόσεως είτε κατά το χρόνο της πληρωμής, ζημιώνει παρανόμως τον κομιστή από τη μη πληρωμή της επιταγής κατά την εμφάνισή της, δηλαδή παρά την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 79 του Ν. 5960/1933, η οποία, χαρακτηρίζοντας την πράξη αυτή του εκδότη της επιταγής ποινικό αδίκημα, εισάγει απαγορευτικό κανόνα δικαίου.

Επομένως, ο τελευταίος υποχρεούται σε αποζημίωση του κομιστή, αφού η διάταξη έχει θεσπιστεί για να προστατεύσει όχι μόνο το δημόσιο συμφέρον, αλλά και το συμφέρον του δικαιούχου της επιταγής, το οποίο συνίσταται στη μη διάψευση της εμπιστοσύνης εκείνου στην επιταγή ως όργανο πληρωμής κατά το χρόνο της εμφανίσεώς της προς πληρωμή.

Η αξίωση αυτή προς αποζημίωση (ισόποση με την αξία της επιταγής) εκ του άρθρου 914 ΑΚ συρρέει με την αξίωση από την επιταγή εκ του άρθρου 40 του Ν. 5960/1933 και απόκειται στον δικαιούχο να ασκήσει αυτήν που προκρίνει. Στοιχεία της αγωγής προς αποζημίωση είναι η ύπαρξη ζημίας του δικαιούχου, η οποία προκαλείται υπαίτια με την έκδοση επιταγής χωρίς να υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της εκδόσεως ή της πληρωμής και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημίας του κομιστή και της παράνομης ως άνω συμπεριφοράς του εκδότη.

Δικαιούχος της αποζημιώσεως, ως αμέσως ζημιωθείς, είναι ο νόμιμος κομιστής της επιταγής κατά το χρόνο της εμφανίσεως αυτής και βεβαιώσεως της μη πληρωμής-που είναι και ο χρόνος τελέσεως του αδικήματος-αφού αυτός είναι εκείνος που ζημιώνεται από την έκδοση της ακάλυπτης επιταγής. Αντανακλαστικές συνέπειες στην περιουσία τρίτου από την αδικοπραξία, εξαιτίας της εκδόσεως ακάλυπτης επιταγής, δεν καθιστούν αυτόν δικαιούχο αποζημιώσεως, αφού αυτός ζημιώνεται εμμέσως.

Τούτο συνάγεται αφ' ενός από τη διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ το οποίο παρέχει δικαίωμα αποζημιώσεως (μόνον) εις τον "άλλον" που ζημιώθηκε παράνομα και υπαίτια και αφετέρου από τις εξαιρέσεις που καθιερώνονται περιοριστικώς με τα άρθρα 928 και 929 Α.Κ.

Συνεπώς, δεν είναι δικαιούχος εκ της άνω αδικοπραξίας ο εξ αναγωγής υπόχρεος προς πληρωμή, που έγινε κομιστής της επιταγής κατόπιν εξοφλήσεώς της, διότι ναι μεν η εκ της εξοφλήσεως περιουσιακή βλάβη του αιτιοκρατικά ανάγεται στην έλλειψη κεφαλαίων καλύψεως της επιταγής, όμως δεν είναι απότοκος, κατ' αιτιώδη συνάφεια, της από το προαναφερόμενο άρθρο 79 αδικοπραξίας, αλλά της ευθύνης του εξ αναγωγής που προβλέπεται ειδικώς στο νόμο.

Έτσι, ο μετά την πραγμάτωση του αδικήματος κομιστής εξ αναγωγής δεν είναι δικαιούχος αποζημιώσεως κατά τις προαναφερόμενες διατάξεις, εκτός αν η αξίωση του δικαιούχου από την αδικοπραξία μεταβιβάστηκε στον κομιστή εξ αναγωγής με εκχώρηση. Παρανόμως ζημιωθείς από την άνω πράξη, κατά την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, είναι μόνον ο κομιστής της επιταγής, ως προς τον οποίο και μόνον η έκδοση της ακάλυπτης επιταγής προκαλεί προσβολή εννόμως προστατευομένου συμφέροντος. (Ολομ.

ΑΠ 30/2003). Εξάλλου, το τελευταίο, δηλονότι η ανυπαρξία δικαιώματος αποζημιώσεως του εξοφλούντος τον ματαίως εμφανίσαντα την επιταγή κομιστή αυτής προηγουμένου υπογραφέα, ισχύει και όταν ο τελευταίος αυτός είχε οπισθογραφήσει την επιταγή και παραδώσει αυτήν στον κομιστή λόγω ενεχύρου. Και τούτο διότι ο ενεχυρούχος που εμφανίζει την επιταγή προς πληρωμή, δεν ενεργεί ως αντιπρόσωπος του ενεχυράσαντος, αλλά ασκεί ίδιο δικαίωμα εκ του τίτλου, αφού, κατά το άρθρο 1255 Α.Κ., έχει δικαίωμα να εισπράξει μόνος την επιταγή και αν ακόμη δεν έληξε το ασφαλιζόμενο χρέος (Ολομ.

Α.Π 18/2004). Στην προκειμένη περίπτωση, η ενάγουσα εκθέτει στην από 28/6/1999 αγωγή της το δικόγραφο της οποίας υπόκειται, ως διαδικαστικό έγγραφο, στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.), ότι η εναγομένη, ενεργώντας με την ιδιότητα της Προέδρου του διοικητικού συμβουλίου και διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας με την επωνυμία "ΚΑΡΔΑΡΙ Α.Ε - Ανώνυμη Εταιρεία Εμπορίας Γαλακτοκομικών Προϊόντων - ΚΑΡΔΑΡΙ", εξέδωσε στην Αθήνα εις διαταγήν της και της παρέδωσε τις υπ' αριθμ. ..., ...

και ... επιταγές της Γενικής Τράπεζας, ποσού 3.000.000, 3.000.000 και 3.500.000 δραχμών αντιστοίχως, ότι η ίδια μεταβίβασε τις εν λόγω επιταγές με οπισθογράφηση λόγω ενεχύρου στην Εθνική Τράπεζας της Ελλάδος (Υποκατάστημα Αμφιλοχίας), ότι οι επιταγές αυτές αν και εμφανίστηκαν εμπροθέσμως προς πληρωμή και συγκεκριμένα στις 25-5-1998 η πρώτη, στις 10-6-1998 η δεύτερη και στις 19-6-1998 η τρίτη, δεν πληρώθηκαν λόγω ανυπαρξίας διαθεσίμων κεφαλαίων, ότι το γεγονός αυτό βεβαιώθηκε στο σώμα αυτών από τους υπάλλήλους του πιο πάνω Υποκαταστήματος ύστερα από σχετική εξουσιοδότηση της πληρώτριας Γενικής Τράπεζας και ότι "...μετά την εμφάνισιν των επιταγών τούτων, ανέλαβεν η ημετέρα εταιρεία εκ νέου ταύτας παρά του Υποκαταστήματος Αμφιλοχίας της Εθνικής Τραπέζης Ελλάδος και ούτω κατέστη εκ νέου νόμιμος κομίστρια τούτων....".

Με την επίκληση των περιστατικών αυτών η ενάγουσα ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη, η οποία γνώριζε την ανυπαρξία διαθεσίμων κεφαλαίων στο λογαριασμό της να της καταβάλει 9.500.000 ως αποζημίωση για την ζημία της από την παράνομη πράξη της εναγομένης, της εκδόσεως δηλαδή ακαλύπτων επιταγών. Με το άνω ιστορικό και αίτημα η αγωγή αυτή δεν ήταν νόμιμη, αφού από τα εκτιθέμενα στην αγωγή συνάγεται ότι η ενάγουσα δεν ζημιώθηκε από την αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης, εφόσον κατά τον χρόνο εμφανίσεως και μη πληρωμής των άνω επιταγών δεν ήταν κομίστρια τούτων και άρα ούτε και δικαιούχος της εξ αδικοπραξίας απαιτήσεως από αυτήν.

Επομένως το Εφετείο που έκρινε ομοίως και απέρριψε την άνω αγωγή ως μη νόμιμη δεν παραβίασε τις διατάξεις του ν. 5960/1933, ούτε αυτές των άρθρων 914 επ. ΑΚ, αλλ' ούτε και άλλην ουσιαστική διάταξη και δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δικ. οι δε τρίτος, τέταρτος πέμπτος, έκτος και έβδομος λόγοι αναιρέσεως με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι αβάσιμοι.

Ωσαύτως και ο όγδοος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δικ. είναι αβάσιμος, αφού το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, έλαβε υπόψη όλους τους ισχυρισμούς της ενάγουσας που αποτελούσαν την αγωγική βάση, τους οποίους απέρριψε. Τέλος οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως με τους οποίους αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δικ.

είναι απαράδεκτος, γιατί αυτός ο αναιρετικός λόγος προϋποθέτει ουσιαστική έρευνα της υποθέσεως και δεν καθιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας απέρριψε την αγωγή ως μη νόμιμη ή ως αόριστη.

Για τους λόγους αυτούς

Απορρίπτει την από 17 Ιανουαρίου 2005 αίτηση της εταιρείας "…" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 7392/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσόν των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαϊου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 22 Μαϊου 2006.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ