1002/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1002 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1002 /2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Μαρτίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Κ. Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Χατζηγιάννη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ Κοπακάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/11/2003 αγωγή προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αμαλιάδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 73/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 351/2008 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11/2/2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 25/1/2010 έκθεση της ήδη αποχωρήσασας από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Σοφίας Καραχάλιου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή αμφοτέρων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓΠΝ/1911, 297 έως 300, 330 εδ. β'και 914 του ΑΚ, συνάγεται ότι, σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων οχημάτων, η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά του οδηγού παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και της ζημίας. Μορφή υπαιτιότητας αποτελεί και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο την συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά την συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει την ζημία και την επέφερε στην συγκεκριμένη περίπτωση. Εξάλλου, οι έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές και επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς την συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος στο αυτοκινητικό ατύχημα οδηγού, για την επέλευση της ζημίας και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 19 εδ. α' και β' και 19 του Κ.Πολ.Δ, για ευθεία παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου και για παράβαση διδαγμάτων της κοινής πείρας, καθώς και για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως. Ειδικότερα, ελέγχεται αναιρετικώς η κρίση του δικαστηρίου, περί του εάν τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία δέχεται το δικαστήριο, ως αποδεχθέντα, καθ' εαυτά, αντικειμενικώς και βάσει των διδαγμάτων της κοινής πείρας, συγκροτούν ή όχι την έννοια της υπαιτιότητας και θεμελιώνουν την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και του ζημιογόνου αποτελέσματος. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του Κ.Πολ.Δ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναιρέσεως και όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται ή δεν αναφέρονται - με σαφήνεια ,πληρότητα κα χωρίς αντιφάσεις .τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του, επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν, στην συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως προκύπτει από αυτή, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως, ως αποδειχθέντα, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά, αναφορικώς με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο ένδικο ατύχημα οδηγών: "... Στις 22-6-2002 και περί ώρα 11.45, ο C. D. F. του E., γερμανός υπήκοος, οδηγούσε το με γερμανικές πινακίδες με αριθμό ... ΙΧΕ αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του...και εκινείτο στο 46,50 χιλ/ρο της Ν.Ε.Ο Πατρών - Πύργου, με κατεύθυνση προς Πάτρα. Την αυτή ημέρα και ώρα, ο ανήλικος τότε Μ. Κ. Γ. (γεννηθείς την 31-3-1991), υπήκοος Βουλγαρίας, οδηγούσε το άνευ αριθμού κυκλοφορίας δίκυκλο ποδήλατο του και εκινείτο στην αυτή ως άνω οδό, με αντίθετη κατεύθυνση. Στο άνω σημείο της παραπάνω εθνικής οδού, ο οδηγός του ποδηλάτου πραγματοποίησε, αιφνίδια, ελιγμό προς τα αριστερά, προκειμένου να εισέλθει σε βοηθητική παράλληλη προς αυτή (εθνική οδό) ασφαλτοστρωμένη οδό, που οδηγούσε στην οικία του και αφού διέσχισε κάθετα τη λωρίδα κυκλοφορίας προς Πύργο, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα αυτής απερίσκεπτα, χωρίς να ελέγξει την κίνηση των οχημάτων που εκινούντο σε αυτή, με αποτέλεσμα να παρεμβληθεί αιφνίδια στην πορεία του υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, που εκινείτο κανονικά στο άκρο δεξιό της λωρίδας κυκλοφορίας της Νέας Εθνικής Οδού Πατρών - Πύργου και να επιπέσει στην εμπρόσθια αριστερή πλευρά αυτού. Αποτέλεσμα της άνω σύγκρουσης ήταν να εκτιναχθεί το ποδήλατο αρκετά μέτρα από το σημείο σύγκρουσης και να καταλήξει σε χωμάτινο έρεισμα που βρίσκεται πριν από το τσιμεντένιο αύλακα στη δεξιά πλευρά του ερείσματος προς Πάτρα, το δε αυτοκίνητο μερικά μέτρα, μακρύτερα από το ποδήλατο, μέσα στον τσιμεντένιο αύλακα. Επίσης, τραυματίστηκε ο οδηγός του ποδηλάτου, ο οποίος υπέστη κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις με ενδοεγκεφαλικές αιμοραγίες καθώς και τραύματα του κάτω χείλους του στόματος και του πώγωνος. Αποκλειστικά υπαίτιος για την άνω σύγκρουση, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν και τα οποία ενισχύονται από την έκθεση αυτοψίας και το πρόχειρο σχεδιάγραμμα της αμέσως επιληφθείσης αρμόδιας τροχαίας, είναι ο οδηγός του ποδηλάτου, ο οποίος αιφνίδια και ανεξέλεγκτα, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας όπου εκινείτο κανονικά, με ταχύτητα 60 χιλ./ώρα, (επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας 90 χιλ/ώρα) το με αριθμό κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, προκειμένου να εισέλθει σε βοηθητική παράλληλη αυτής οδό. Αποτέλεσμα της αμελούς συμπεριφοράς του ήταν να παρεμβληθεί στην πορεία του κανονικά κινουμένου ΙΧΕ αυτοκινήτου, ο οποίος προκειμένου να τον αποφύγει, πραγματοποίησε ελιγμό προς τα αριστερά και να συγκρουσθεί μετ' αυτού. Ουδεμία υπαιτιότητα βαρύνει τον οδηγό του ΙΧΕ αυτοκινήτου, ο οποίος ήταν αδύνατο, παρά τον αποφευκτικό ελιγμό του, να αποφύγει την πρόσκρουση με το ποδήλατο, οποιαδήποτε επιμέλεια και προσοχή και αν κατέβαλε, λόγω της απροειδοποίητης και αιφνιδιαστικής ενέργειας του οδηγού του ποδηλάτου ...". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε εκ τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις με ασαφείς ή ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των κανόνων αυτών, ήτοι ως προς την σωστή ή μη εξειδίκευση των αορίστων νομικών εννοιών της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου αυτής προς το επελθόν αποτέλεσμα. Και τούτο, διότι, ενώ δέχεται ότι ο ανήλικος ενάγων - ήδη αναιρεσείων, οδηγός του δικύκλου ποδηλάτου, κινήθηκε προς τα αριστερά, από το δεξιό μέρος της οδού, με κατεύθυνση από Πάτρα προς Πύργο, ώστε να διασχίσει καθέτως όλο το οδόστρωμα (ήτοι και αυτό της κατευθύνσεως από Πύργο προς Πάτρα, όπου εκινείτο το ΙΧΕ αυτοκίνητο), δεν αποσαφηνίζει ποιο ήταν το πλάτος του οδοστρώματος μέχρι του σημείου της συγκρούσεως, που διήνυσε ο ενάγων, όπως δεν προσδιορίζει και το ακριβές σημείο, στο προς Πάτρα ρεύμα κυκλοφορίας, που έγινε το ατύχημα. Ωσαύτως, δεν αποσαφηνίζει σε ποια απόσταση ευρίσκετο το ΙΧΕ αυτοκίνητο, το οποίο ωδήγει ο Γερμανός υπήκοος G. D. G., κατά το χρόνο που το ποδήλατο του ενάγοντος κινήθηκε προς το αριστερά, ώστε να διασχίσει καθέτως όλο το οδόστρωμα (και ως προς τις δύο κατευθύνσεις της οδού), αν αυτός, από την απόσπαση αυτή είδε το ποδήλατο, κατά την κίνηση του αυτή, ή αν μπορούσε να το ιδεί, καταβάλλοντος την δέουσα προσοχή, καθώς και αν είχε την δυνατότητα να μειώσει την ταχύτητα του αυτοκινήτου του ή να ενεργήσει ενωρίτερα αποφευκτικό ελιγμό. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για εκ πλαγίου παραβίαση των προαναφερομένων ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος και συνακόλουθα η αίτηση αναιρέσεως. Επομένως και αφού παρέλκει η έρευνα του πρώτου λόγου της αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ.1 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 351/2008 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα 6-5-2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 16-6-2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ