1001/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1001 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1001/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καθών η κλήση: 1. Χ1 και 2. Χ2, οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Χαραλαμπίδη.

Των αναιρεσίβλητων-καλούντων: 1. Ψ1, 2. Ψ2, 3. Ψ3, το γένος Ψ4, 4. Ψ5,από τους οποίους οι 2, 3, και 4 ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του αποβιώσαντος πατρός των Ψ4, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Λίλα Καππάτου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και 4. Ψ6, κάτοικος ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-3-1996 αγωγή των Ψ1 και Ψ4 και με την από 2-9-1996 κύρια παρέμβαση των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Σαμαίων και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 32/1996 μη οριστική, 10/1999 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 132/2000, 95/2002 μη οριστικές, 107/2003 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 8-7-2004 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 11-1-2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 62§1 Κ.Πολ.Δ., όποιος έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων έχει και την ικανότητα να είναι διάδικος. Η ικανότητα αυτή, που εξετάζεται αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο (άρθρο 73 Κ.Πολ.Δ.), προκειμένου για φυσικό πρόσωπο, παύει να υπάρχει με το θάνατό του (άρθρο 35 ΑΚ).

Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 313 §1 εδάφ. δ' Κ.Πολ.Δ., απόφαση που εκδόθηκε σε δίκη κατά ανύπαρκτου φυσικού προσώπου, όπως είναι και ο θανών, δεν έχει υπόσταση, χαρακτηριζόμενη ρητά ως άκυρη. Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 286 επ. Κ.Πολ.Δ., τα οποία, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 573§1 του ίδιου Κώδικα, εφαρμόζονται και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, σε συνδυασμό με τις αμέσως πιο πάνω διατάξεις, αν ο διάδικος είναι στη ζωή κατά την έναρξη της δίκης, αποβιώσει όμως στη συνέχεια (πριν από την αμετάκλητη περάτωσή της), επέρχεται, τηρουμένων των νόμιμων προϋποθέσεων, διακοπή (εκούσια ή αναγκαστική) της δίκης, με συνέπεια όλες οι επιχειρούμενες στο μεταξύ και μέχρι τη νόμιμη επανάληψή της διαδικαστικές πράξεις εκτός της τυχόν εκδιδόμενης απόφασης, να λογίζονται άκυρες, μόνο, όμως, εφόσον ο θάνατος του διαδίκου επήλθε μέχρις ότου τελειώσει η προφορική συζήτηση μετά την οποία εκδίδεται οριστική απόφαση και όχι όταν ο θάνατος του διαδίκου επήλθε μετά το πέρας της συζήτησης αυτής, πολύ δε περισσότερο μετά την έκδοση της οριστικής απόφασης, οπότε δεν υπάρχει εκκρεμής δικαστικός αγώνας, ούτε στάδιο εφαρμογής των διατάξεων για διακοπή και επανάληψη της δίκης και, συνακόλουθα, τα ασκούμενα κατά της απόφασης αυτής ένδικα μέσα, άρα και η αίτηση αναίρεσης, πρέπει να απευθύνονται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 558 εδάφ.

α' Κ.Πολ.Δ., κατά των καθολικών διαδόχων του αποβιώσαντα, απευθυνόμενα δε κατά του τελευταίου είναι άκυρα, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο αναιρεσείων είχε λάβει με οποιονδήποτε τρόπο γνώση του θανάτου του αντιδίκου του, ώστε να διαπιστώσει τους κληρονόμους του και να απευθύνει κατ' αυτών την αναίρεση. Η αναίρεση, επομένως, που απευθύνεται κατά του αποβιώσαντα, χωρίς όμως ο αναιρεσείων να γνωρίζει το θάνατό του, δεν είναι άκυρη και νόμιμα χωρεί η συζήτηση αυτής με τους κληρονόμους του αποβιώσαντα, οι οποίοι καλούνται προς τούτο ή εμφανίζονται κατά τη συζήτηση με την ιδιότητα αυτή στη θέση του αναιρεσιβλήτου και προβάλλουν υπεράσπιση επί της ουσίας της διαφοράς (Ολ.

ΑΠ 27/1987). Στην προκείμενη περίπτωση, η υπό κρίση, από 8-7-2004, αίτηση αναίρεσης δεν είναι άκυρη, καθόσον στρέφεται και κατά του δεύτερου αναιρεσίβλητου Ψ4, ο οποίος πέθανε στις 3-6-2004, αφού οι αναιρεσείοντες δεν γνώριζαν τον επισυμβάντα ήδη θάνατό του. Έτσι, νόμιμα χωρεί η συζήτηση της εν λόγω αίτησης αναίρεσης με τους εγγύτερους συγγενείς του πιο πάνω θανόντα και μοναδικούς ήδη, μετά τον επισυμβάντα, στις 18-2-2006, θάνατο της συζύγου του ..., εξ αδιαθέτου κληρονόμους του Ψ2, Ψ3 και Ψ5, τέκνα του, οι οποίοι, όπως και ο πρώτος αναιρεσίβλητος, Ψ1, με την από 30-5-2007 κλήση τους επισπεύδουν τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, μετά τη ματαίωσή της κατά τη δικάσιμο που είχε οριστεί αρχικά (της 25-1-2006), με τη 2646/24-1-2006 απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης λόγω ακραίων καιρικών συνθηκών.

Από τη ... έκθεση επίδοσης της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας ... προκύπτει, ότι, κατόπιν έγγραφης παραγγελίας της πληρεξούσιας δικηγόρου του πρώτου αναιρεσιβλήτου και των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του δεύτερου αναιρεσιβλήτου, που επισπεύδουν τη συζήτηση, ακριβές αντίγραφο της από 30-5-2007 κλήσης τους με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση κατά τη δικάσιμο της 24-9-2008, που είχε οριστεί αρχικά, από την οποία η συζήτηση αναβλήθηκε για τη στην αρχή της παρούσας οριζόμενη δικάσιμο (της 5-11-2008), επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον τρίτο αναιρεσίβλητο (Ψ6), ο οποίος δεν εμφανίστηκε κατά τη συζήτηση της εν λόγω κλήσης, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε υπέβαλε έγγραφη δήλωση για παράστασή του στο ακροατήριο, κατά τη διάταξη του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ. Πρέπει, επομένως, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576§2 Κ.Πολ.Δ., να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του τρίτου αναιρεσιβλήτου.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ., κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου..., 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος..., 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας.

Από την αμέσως πιο πάνω διάταξη προκύπτει, ότι η απαρίθμηση των λόγων αναίρεσης κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων είναι περιοριστική. Οι λόγοι αναίρεσης είναι μόνο τέσσερις και αντιστοιχούν προς τους λόγους των αριθμών 1, 2, 4, 5 και 7 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προς τους οποίους όμως δεν ταυτίζονται απολύτως. 'Ετσι, δεν ιδρύεται ο λόγος για εκ πλαγίου παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν, δηλαδή, η προσβαλλόμενη απόφαση του πιο πάνω δικαστηρίου της ουσίας στερείται της νόμιμης βάσης της και, ειδικότερα, στερείται παντελώς αιτιολογιών ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.

ΑΠ 45/1987). Όλοι, επομένως, οι λόγοι της αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, που δίκασε ως Εφετείο, η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, γιατί το πιο πάνω Δικαστήριο στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της λόγω έλλειψης αιτιολογιών ή ανεπάρκειας ή αντιφατικότητας των τελευταίων, που αφορούν την παραδοχή ως ουσιαστικά βάσιμης της ένδικης αναγνωριστικής κυριότητας ακινήτου αγωγής και την απόρριψη ως και κατ' ουσίαν αβάσιμης της κύριας παρέμβασης, πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8-7-2004 αίτηση των Χ1 και Χ2 για αναίρεση της 107/2003 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κεφαλληνίας, που δίκασε ως Εφετείο. Και,

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των παρόντων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 17 Φεβρουαρίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 29 Απριλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ